Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 3:24

Ήταν δε αδύνατο να δοξάζεται το Πνεύμα στη δόξα της Τριάδος, εάν δεν προερχόταν εκ του Θεού δι' Υιού, αλλά είχε παραχθεί δημιουργικώς εκ του Θεού, όπως ισχυρίζονται. Διότι δεν συνδοξάζεται το δημιούργημα με τον δημιουργό, ούτε ο δούλος με τον δεσπότη· ούτε η μέθεξη μιας ουσίας αλλότριας προς τον Θεό θα μπορούσε να αποτελεί μέθεξη Θεού· «Διότι από αυτό», λέγει ο Ιωάννης, «γνωρίζουμε ότι είναι μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε».

Ιδού λοιπόν, αυτό που θεωρείται από τους ανθρώπους ως μωρία του Θεού εξαιτίας του σταυρού, έχει καταστεί το πιο έντιμο από όλα. Διότι η ανάστασή μας εναπόκειται σε αυτόν· και πλέον δεν είναι μόνο ο Ισραήλ, αλλά και όλα τα έθνη πια, όπως έχει προείπει ο προφήτης, τα οποία εγκαταλείπουν τα είδωλά τους και αναγνωρίζουν τον αληθινό Θεό, τον Πατέρα του Χριστού. Και η μεν πλάνη των δαιμόνων έχει καταργηθεί, ενώ προσκυνείται μόνο ο όντως Θεός στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Το δε ότι ο Κύριος, αφού έλαβε σώμα και ονομάστηκε Ιησούς, προσκυνείται, και πιστεύεται ότι είναι Υιός του Θεού, και μέσω αυτού αναγνωρίζεται ο Πατέρας, είναι φανερό, όπως έχει λεχθεί, ότι δεν έλαβε ο Λόγος μια τέτοια χάρη, καθόσον είναι Λόγος, αλλά εμείς. Διότι, εξαιτίας της συγγένειάς μας με το σώμα του, έχουμε γίνει και εμείς ναός του Θεού, και έχουμε πλέον καταστεί υιοί του Θεού, ώστε ο Κύριος να προσκυνείται ήδη και μέσα μας, και όσοι βλέπουν να ομολογούν, όπως έχει πει ο Απόστολος, ότι όντως ο Θεός βρίσκεται ανάμεσά τους. Όπως ακριβώς και ο Ιωάννης αναφέρει στο Ευαγγέλιο: «Σε όσους δε τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού»· ενώ στην Επιστολή του γράφει: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα σας, από το Πνεύμα του, το οποίο μας έδωσε».

Ιδού, λοιπόν, αυτό που θεωρείται από τους ανθρώπους ως «το μωρόν του Θεού» εξαιτίας του σταυρού, έχει γίνει το πιο έντιμο από όλα. Διότι η ανάσταση εναπόκειται «σε εμάς» μέσω αυτού· και δεν είναι πλέον μόνο ο Ισραήλ, αλλά και όλα τα έθνη πια, όπως προείπε ο προφήτης, τα οποία εγκαταλείπουν τα είδωλά τους και επιγινώσκουν τον αληθινό Θεό, τον Πατέρα του Χριστού· και η μεν πλάνη των δαιμόνων έχει καταργηθεί, ενώ μόνος ο όντως Θεός προσκυνείται στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Το γεγονός δε ότι ο Κύριος, αφού έλαβε σώμα και ονομάστηκε Ιησούς, προσκυνείται, και ότι πιστεύεται πως είναι Υιός του Θεού και δι' αυτού επιγινώσκεται ο Πατέρας, καθιστά σαφές, όπως έχει ειπωθεί, ότι δεν έλαβε ο Λόγος τέτοια χάρη, καθόσον είναι Λόγος, αλλά εμείς. Διότι, εξαιτίας της συγγένειάς μας προς το σώμα του, έχουμε γίνει και εμείς «ναός Θεού» και έχουμε πλέον κατασταθεί «υιοί Θεού», ώστε και μέσα μας ήδη να προσκυνείται ο Κύριος και όσοι βλέπουν να «αναγγέλλουν», όπως είπε ο απόστολος, «ότι όντως ο Θεός είναι μέσα τους», όπως ακριβώς και ο Ιωάννης λέει στο Ευαγγέλιο: «σε όσους δε τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού»· στην δε επιστολή του γράφει: «από τούτο γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα του το οποίο μας έδωσε».

Φανερώνει δε μία και την αυτή μορφή, καθώς ο Πατέρας θεωρείται μέσα στον Υιό, και ο Υιός κατανοείται και μετέχεται από τον άνθρωπο μέσα στο Πνεύμα. Διότι, «όλοι εμείς», λέει, «που με ακάλυπτο πρόσωπο αντικατοπτρίζουμε τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα, από δόξα σε δόξα, ακριβώς όπως προέρχεται από το Πνεύμα του Κυρίου». Ας μη φανταζόμαστε, λοιπόν, ότι πρόκειται για τρία αδιαίρετα σωματικά μέρη. Διότι ο λογισμός αυτός είναι ασεβής, ξένος προς τις τέλειες ασώματες υποστάσεις. Ας αποδεχθούμε την αδιαίρετη συνύπαρξη προσώπων που συνυπάρχουν μεταξύ τους αδιάστατα, και, παρότι υφίστανται αληθινά τρία, ας εννοούμε ότι το είδος είναι ένα, το οποίο έχει την αρχή του στον Πατέρα, έλαμψε στον Υιό, και φανερώνεται διά του Πνεύματος. Γι' αυτό και όσοι φέρουν το Πνεύμα, φέρουν τον Χριστό· «Διότι εάν κάποιος», λέει, «δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν. Εάν όμως ο Χριστός είναι μέσα σας, το μεν σώμα είναι νεκρό εξαιτίας της αμαρτίας», και τα εξής. Και ο Ιωάννης αναφέρει: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι βρίσκεται μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε». Και ο Παύλος, ενώ ονομάζει τα σώματά μας ναό του Αγίου Πνεύματος, ταυτόχρονα λέγει ότι ο Χριστός βρίσκεται μέσα μας. Όταν δε ο Χριστός κατοικεί στον εσωτερικό μας άνθρωπο, σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, είναι ο Θεός που κατοικεί μέσα μας: «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;».

Αλλά αυτός ο πάντοτε τολμηρός, χωρίς να πτοείται από τον επικείμενο κίνδυνο που απειλεί όσους τολμούν να εκστομίσουν κάποιον βλάσφημο λόγο κατά του Αγίου Πνεύματος, αποφαίνεται ότι αυτό είναι αμέτοχο της θεότητας, γράφοντας τα εξής περί του Πνεύματος: ΕΥΝ. Τρίτο κατά την τάξη και τη φύση, έχοντας δημιουργηθεί με προσταγή μεν του Πατρός, με ενέργεια δε του Υιού, τιμώμενο στην τρίτη θέση, ως το πρώτο και μέγιστο από όλα, και το μόνο τέτοιου είδους δημιούργημα του Μονογενούς, το οποίο στερείται θεότητας και δημιουργικής δυνάμεως. ΒΑΣ. Εκείνος όμως που τα λέει αυτά, φαίνεται να μην έχει πιστέψει καν ότι η θεότητα κατοικεί μέσα μας, εφόσον ο Ιωάννης λέει για τον Θεό: «Από τούτο γνωρίζουμε ότι είναι μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε»· και ο Απόστολος: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» και πάλι: «Στον οποίον όλη η οικοδομή, συναρμολογούμενη, αυξάνεται σε άγιο ναό εν Κυρίω, στον οποίον και εσείς συνοικοδομείστε ως κατοικητήριο του Θεού εν Πνεύματι». Εάν, λοιπόν, λέγεται ότι ο Θεός ενοικεί μέσα μας διά του Πνεύματος, πώς δεν αποτελεί φανερή ασέβεια το να λέει κανείς ότι το ίδιο το Πνεύμα είναι αμέτοχο της θεότητας; Και εάν ονομάζουμε θεούς αυτούς που είναι τέλειοι κατά την αρετή, ενώ η τελείωση επέρχεται διά του Πνεύματος, πώς είναι δυνατόν αυτό που θεοποιεί τους άλλους να στερείται το ίδιο της θεότητας; Εξάλλου, δεν είναι διόλου ευσεβές να λέμε, όπως ακριβώς ισχύει για τους ανθρώπους, ότι έτσι και στο Πνεύμα αποδίδεται τιμητικά η θεότητα κατά μετοχήν, και όχι ότι συνυπάρχει σε αυτό εκ φύσεως.

Ας γίνει λοιπόν φανερό σε αυτόν ότι η Τριάδα βρίσκεται πάνω από την κτίση· και ας μην επιχειρεί να υποβιβάσει τίποτα από την Τριάδα στο επίπεδο της κτίσης. Ας θυμηθεί επίσης τον Κύριο, ο οποίος εμφύσησε το Άγιο Πνεύμα και έδειξε μέσω του εμφυσήματος ότι το Πνεύμα ανήκει στη θεϊκή ουσία και όχι στην κτιστή φύση. Ας αναλογιστεί δε και την αποστολική διδασκαλία περί της Τριάδος, στην οποία βλέπουμε μία ενέργεια του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, εφόσον ούτε ο Υιός ούτε το Πνεύμα είναι κατά τη φύση τους κτιστοί και δημιουργήματα. Διότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη τη δική Του κτίση για να φανερώσει τη δική Του ενέργεια. Λέει εξάλλου ο Απόστολος: «Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα. Και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος. Και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός, ο οποίος ενεργεί τα πάντα μέσα σε όλους». Επομένως, όσα ενεργεί ο Θεός, αυτά ενεργεί και το Πνεύμα. «Όλα αυτά τα ενεργεί», λέει, «το ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα μοιράζει στον καθένα όπως θέλει». Ας μην υποβιβάζει λοιπόν το Πνεύμα σε κατάσταση δουλείας, εφόσον ακούει ότι ενεργεί όλα τα έργα του Θεού όπως ακριβώς θέλει. Και πάλι: «Ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα. Και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία». Διότι, εάν δεν παραδεχθεί ότι η θεότητα κατοικεί μέσα μας μέσω του Πνεύματος που κατοικεί εντός μας –σύμφωνα με τον Ιωάννη που λέει: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι βρίσκεται μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε»–, τότε θα χάσει κάθε ελπίδα.

Και έτσι βεβαίως και με τον άλλο τρόπο θα αποδειχθούν ισότιμες μεταξύ τους, εφόσον τάσσονται επί ενός και του αυτού προσώπου. Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο. Γράφοντας ο Απόστολος προς τους Εφεσίους, λέγει: «Αληθεύοντας δε με αγάπη, ας αυξήσουμε τα πάντα προς αυτόν, ο οποίος είναι η κεφαλή, ο Χριστός, από τον οποίο όλο το σώμα, συναρμολογούμενο και συνδεόμενο διά μέσου κάθε αρμού της επιχορηγίας, σύμφωνα με την ενέργεια στο μέτρο του καθενός μέρους ξεχωριστά, πραγματοποιεί την αύξηση του σώματος». Και πάλι στην προς Κολοσσαείς επιστολή, προς αυτούς που δεν έχουν τη γνώση του Μονογενούς, έχει ειπωθεί ότι: «Εκείνος που κρατά την κεφαλή, δηλαδή τον Χριστό, από τον οποίο όλο το σώμα, επιχορηγούμενο διά των αρμών και των συνδέσμων, αυξάνει την αύξηση του Θεού». Διότι το ότι ο Χριστός είναι η κεφαλή της Εκκλησίας, το έχουμε μάθει και αλλού, όταν ο Απόστολος λέγει: «Και αυτόν έδωσε ως κεφαλή πάνω από όλα στην Εκκλησία». Και: «Από το πλήρωμά του εμείς όλοι λάβαμε». Και ο ίδιος ο Κύριος: «Διότι από το δικό μου θα λάβει και θα σας το αναγγείλει». Και γενικότερα, σε εκείνον που μελετά με φιλοπονία, θα φανερωθούν ποικιλότροπες οι χρήσεις του «εξ ου». Διότι και ο Κύριος λέγει: «Κατάλαβα ότι εξήλθε δύναμη από εμένα». Ομοίως δε και περί του Πνεύματος έχουμε παρατηρήσει να χρησιμοποιείται σε πολλά χωρία το «εξ ου». «Διότι εκείνος που σπέρνει», λέγει, «στο Πνεύμα, εκ του Πνεύματος θα θερίσει αιώνια ζωή». Και ο Ιωάννης: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι βρίσκεται μέσα μας, εκ του Πνεύματος το οποίο μας έδωσε».

Παρατήρησε λοιπόν ότι ο Θεός απευθύνθηκε στους παλαιότερους και αρχαιότερους λέγοντας: «Διότι εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος ο παντοκράτορας, και το Πνεύμα μου στέκεται ανάμεσά σας, έχετε θάρρος·» σε εμάς πάλι απευθύνεται ο θεσπέσιος ευαγγελιστής λέγοντας: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε.» Με ποιον τρόπο, πες μου, ήταν ο Θεός στους αρχαιότερους, όταν το Πνεύμα στεκόταν ανάμεσά τους; Ή πώς θα μπορούσε να είναι ο Θεός και σε εμάς τους ίδιους που έχουμε το Πνεύμα; Διότι, βεβαίως, δεν θα μπορούσε το Πνεύμα να πραγματοποιήσει μέσα μας την παρουσία του κατά φύσιν Θεού, εάν ήταν ετεροφυές προς τον Θεό. Β. Σε καμία περίπτωση. Α. Επομένως, το Πνεύμα είναι Θεός, και προέρχεται εκ του Θεού κατά φύσιν· ειδάλλως, εάν νομίζουν μέσα τους ότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα, τότε ο λόγος του σοφότατου Παύλου θα φανεί ως μάταιη φλυαρία και αληθινή απάτη, ο οποίος έγραψε τα εξής σε όσους έλαβαν το Πνεύμα και προφητεύουν δι' αυτού: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά· και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο, θα προσκυνήσει τον Θεό, ομολογώντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά μας.» Και βέβαια λέει και προς αυτούς που αγαπούν τις γλώσσες: «Ώστε, αυτός που μιλάει με γλώσσες δεν μιλάει σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Διότι κανείς δεν τον κατανοεί, αλλά με το Πνεύμα λαλεί μυστήρια.» Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσε να νοηθεί ότι ο Θεός κατοικεί μέσα σε εκείνους που προφητεύουν δια του Πνεύματος;

Διότι, με ποιον τρόπο βρισκόμαστε μέσα στον Χριστό και αυτός μέσα σε εμάς, θα μας το υποδείξει ο ίδιος ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε αυτόν και αυτός σε εμάς, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε», και πάλι: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι είμαστε σε αυτόν· εκείνος που λέει ότι μένει σε αυτόν, οφείλει, όπως περπάτησε εκείνος, έτσι να περπατάει και αυτός». Και για να το καταστήσει αυτό σαφέστερο στους ακροατές, λέει πάλι ως εξής: «Εκείνος που τηρεί τις εντολές του μένει μέσα σε αυτόν, και αυτός μέσα σε εκείνον». Διότι, αν η τήρηση των εντολών κατεργάζεται την αγάπη προς αυτόν, και μέσω της αγάπης δενόμαστε στενά μαζί του, πώς δεν αποδεικνύεται αληθινό μέσα από αυτά όσα έχουν ειπωθεί; Διότι, με τον ίδιο τρόπο που ο κορμός της αμπέλου χορηγεί και διανέμει στα κλήματα την απόλαυση της δικής του και ενυπάρχουσας σε αυτόν φυσικής ποιότητας, έτσι και ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ενσταλάζει στους αγίους μια οιονεί συγγένεια με τη φύση του Θεού και Πατέρα και τη δική του, δίνοντάς τους το Πνεύμα, εφόσον μάλιστα έχουν ενωθεί μαζί του τόσο μέσω της πίστης όσο και της απόλυτης οσιότητας· και τους τρέφει προς την ευσέβεια, και κατεργάζεται σε αυτούς τη γνώση κάθε αρετής και αγαθοεργίας.

Αυτό δε είναι αληθές, ακόμη και αν εννοηθεί για την ίδια την Εκκλησία του Χριστού. Διότι φροντίζει τους δικούς της προσκυνητές, και τους καθιστά ανώτερους από τους εχθρούς, δυνατούς και γενναιότατους, και γεμάτους από πνευματική ευρωστία, οι οποίοι γνωρίζουν και έχουν πιστέψει ότι ο Θεός βρίσκεται μέσα τους δια του Πνεύματος. Διότι κατοικεί στις καρδιές μας δια της πίστεως, και όπως λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, «Από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε». Άγια δε, σύμφωνα με την αλήθεια, είναι οπωσδήποτε η νοητή Ιερουσαλήμ, δηλαδή η Εκκλησία, όπου βρίσκονται τα τάγματα των αγίων. Διότι δεν αποτελούν τόπο διάβασης αλλογενών· επειδή «όσοι ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Και θυμούνται τα λόγια κάποιου από τους σοφούς: «Εάν το πνεύμα εκείνου που εξουσιάζει στραφεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες».

Ενωθήκαμε δε και κατά άλλον τρόπο, διότι γίναμε κοινωνοί της θείας του φύσεως διά του Πνεύματος. Διότι κατοικεί στις ψυχές των αγίων, και όπως λέει ο μακάριος Ιωάννης: «Από τούτο γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε.» Επομένως, αυτός είναι η ζωή μας, αυτός είναι η δικαίωσή μας. Και έχει γραφτεί πάλι: «Άρα λοιπόν, όπως διά μέσου ενός παραπτώματος ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η κατάκριση, έτσι και διά μέσου ενός έργου δικαιοσύνης ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση που φέρνει ζωή.» Και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς διά της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και διά της υπακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Είναι λοιπόν ολοφάνερο, ότι και στον πρώτο Αδάμ διαμορφωνόταν τότε το μυστήριο του Χριστού, όχι βέβαια επειδή αποτυπωνόταν εντελώς απαράλλαχτα το ίδιο, αλλά με διαφορετικό τρόπο και αντίστροφο σχήμα. Διότι ο μεν ένας υπήρξε αρχή για το γένος, προς τον θάνατο, προς την κατάρα και προς την κατάκριση· ο δε άλλος υπήρξε για το εντελώς αντίθετο, για τη ζωή, για την ευλογία και για τη δικαίωση.

Απόδειξη από τη θεία Γραφή ότι, από τη μετοχή μας στο θείο, μορφωνόμαστε κατ' εικόνα Του. Διότι δεν αρκούσε για τη δημιουργία του ανθρώπου, για να φανεί και να γίνει εικόνα του Δημιουργού, να βρίσκεται ο λόγος γι' αυτόν μόνο σε έννοιες. Λέει κάπου ο Παύλος: «Αν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Αλλά, αν αρκούσε και χωρίς τη μετοχή του Πνεύματος να φαίνεται ο άνθρωπος κατ' εικόνα Θεού, τότε όλοι θα ανήκαμε στον Χριστό, ακόμη κι αν ήμασταν αμέτοχοι του Πνεύματος. Λέει κάπου πάλι ο μακάριος Ιωάννης: «Εκείνος που τηρεί τις εντολές Του, μένει σε Αυτόν, και Αυτός μέσα του. Και από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας: από το Πνεύμα που μας έδωσε». Επομένως, αν η τήρηση της δοσμένης εντολής αποδεικνύεται ότι μας εξασφαλίζει τη μετοχή του Πνεύματος, και αφού γίνουμε μέτοχοι του Πνεύματος, μορφωνόμαστε σύμφωνα με την εικόνα του Δημιουργού, είναι φυσικά προφανές ότι είναι αδύνατον να έχει ομοίωση με τον Θεό εκείνος που δεν μετέχει με κάποιο τρόπο στη φύση Του.

ΑΛΛΟ. «Και εκείνος που τηρεί τις εντολές του, μένει σε αυτόν, και αυτός σε εκείνον· και από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε.» Αν, όταν το Άγιο Πνεύμα κατοικεί μέσα μας, αυτός που κατοικεί είναι ο Θεός, πώς δεν είναι Θεός και εκ Θεού το Πνεύμα, το οποίο αν κάποιος το έχει, φέρει μέσα του τον Θεό να κατοικεί; Ο ίδιος λέει επίσης μέσω του προφήτη ότι: «Θα κατοικήσω μέσα τους και θα περπατήσω ανάμεσά τους, και θα είμαι Θεός τους.» Και αν το Πνεύμα είναι Θεός και εκ Θεού, ποιος, λέγοντας ριψοκίνδυνα ότι αυτό είναι γενητό, θα αποφύγει την αιώνια κόλαση;

«Τοποθέτησε τον θησαυρό σου σύμφωνα με τις εντολές του Υψίστου, και θα σε ωφελήσει περισσότερο από το χρυσάφι.» «Όχι καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου του εν ουρανοίς. Καθένας, λοιπόν, που ακούει αυτούς τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα τον παρομοιάσω με συνετό άνθρωπο, ο οποίος οικοδόμησε το σπίτι του πάνω στον βράχο· και έπεσε η βροχή και ήλθαν τα ποτάμια και φύσηξαν οι άνεμοι και προσέκρουσαν στο σπίτι εκείνο, και δεν έπεσε. Διότι είχε θεμελιωθεί πάνω στον βράχο.» «Όποιος πράξει το θέλημα του Θεού, αυτός είναι αδελφός μου και αδελφή και μητέρα.» «Εκείνος που είναι από τον Θεό, ακούει τα λόγια του Θεού.» «Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έλθουμε σε αυτόν και θα κάνουμε κατοικία κοντά του.» «Η περιτομή δεν είναι τίποτε, ούτε η ακροβυστία, αλλά η τήρηση των εντολών του Θεού.» «Εκείνος που τηρεί την εντολή Του, μένει ενωμένος με Αυτόν, και Αυτός με εκείνον.» Ό,τι ακριβώς είναι η τέχνη για την κιθαρωδία, αυτό είναι για τους νόμους του Θεού η απόδειξή τους μέσω των έργων.

«Πες μας, από πού;» «Από το Πνεύμα, λέει, το οποίο μας έδωσε, από αυτό γνωρίζουμε ότι είμαστε τέκνα Θεού και ο ίδιος ο Θεός είναι μέσα μας, επειδή και ο Ίδιος μου τα είπε αυτά με μυστική φωνή.» Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο.