Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 4:15

Άρα, δεν γινόμαστε εμείς μέσα στον Πατέρα με τον ίδιο τρόπο που είναι ο Υιός μέσα στον Πατέρα· διότι ο Υιός δεν γίνεται μέτοχος του Πνεύματος για να βρεθεί εξαιτίας αυτού μέσα στον Πατέρα· ούτε είναι αυτός που λαμβάνει το Πνεύμα, αλλά μάλλον ο ίδιος το χορηγεί στα πάντα· και δεν είναι το Πνεύμα που ενώνει τον Λόγο με τον Πατέρα, αλλά μάλλον το Πνεύμα λαμβάνει από τον Λόγο. Και ο μεν Υιός είναι μέσα στον Πατέρα, ως ο δικός Του Λόγος και απαύγασμά Του· εμείς όμως, χωρίς μεν το Πνεύμα είμαστε ξένοι και μακριά από τον Θεό· με τη μετοχή όμως του Πνεύματος ενωνόμαστε με τη θεότητα· ώστε το να βρισκόμαστε εμείς μέσα στον Πατέρα δεν οφείλεται σε εμάς, αλλά στο Πνεύμα που υπάρχει μέσα μας και μένει μέσα μας, εφόσον το διαφυλάσσουμε σε εμάς μέσω της ομολογίας, όπως λέει πάλι ο Ιωάννης: «Όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει σε αυτόν, και αυτός στον Θεό».

Και δεν ενώνει το Πνεύμα τον Λόγο με τον Πατέρα, αλλά μάλλον το Πνεύμα λαμβάνει από τον Λόγο. Και ο μεν Υιός βρίσκεται μέσα στον Πατέρα ως δικός Του Λόγος και απαύγασμά Του, ενώ εμείς χωρίς το Πνεύμα είμαστε ξένοι και μακριά από τον Θεό. Με τη μετοχή όμως του Πνεύματος ενωνόμαστε με τη θεότητα, έτσι ώστε το ότι βρισκόμαστε μέσα στον Πατέρα να μην οφείλεται σε εμάς, αλλά στο Πνεύμα το οποίο βρίσκεται και παραμένει μέσα μας, εφόσον εμείς το διαφυλάσσουμε μέσα μας με την ομολογία, καθώς πάλι λέει ο Ιωάννης: «Όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει σε αυτόν και αυτός στον Θεό». Ποια λοιπόν ομοιότητα και ποια ισότητα υπάρχει ανάμεσα σε εμάς και τον Υιό; Ή πώς δεν ελέγχονται από παντού οι Αρειανοί, και μάλιστα από τον Ιωάννη, για το ότι με άλλον τρόπο βρίσκεται ο Υιός μέσα στον Πατέρα, και με άλλον τρόπο εμείς βρισκόμαστε μέσα σε Αυτόν; Και ούτε εμείς θα γίνουμε ποτέ σαν Εκείνον, ούτε ο Λόγος τυχαίνει να είναι σαν εμάς, εκτός εάν τολμήσουν, όπως στα πάντα έτσι και τώρα, να πουν ότι ο Υιός, με τη μετοχή Του στο Πνεύμα και με τη βελτίωση των πράξεών Του, βρέθηκε και Αυτός μέσα στον Πατέρα. Αλλά και αυτό πάλι είναι υπερβολικά ασεβές έστω και να το σκεφτεί κανείς. Διότι Αυτός, όπως έχει λεχθεί, δίνει το Πνεύμα, και όσα έχει το Πνεύμα, τα έχει από τον Λόγο.

Δεν έλαβε μορφή δούλου; Δεν εκένωσε τον εαυτό του, γενόμενος όμοιος με τους ανθρώπους και βρισκόμενος κατά το σχήμα ως άνθρωπος; Εάν λοιπόν αρνούνται την οικονομία, θα αντισταθούν οι θεσπέσιοι μαθητές λέγοντας: «Και εμείς είδαμε και μαρτυρούμε ότι ο Πατέρας απέστειλε τον Υιό, ως Σωτήρα του κόσμου. Και όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει σε αυτόν, και αυτός στον Θεό.» Και πάλι: «Από αυτό αναγνωρίζεται το Πνεύμα του Θεού: κάθε πνεύμα που ομολογεί ότι ο Ιησούς Χριστός έχει έλθει εν σαρκί, είναι από τον Θεό, και κάθε πνεύμα που δεν ομολογεί τον Ιησού δεν είναι από τον Θεό.» Έπειτα, ποια λογική θα είχε να θεωρούμε για έναν άνθρωπο ότι ήρθε εν σαρκί; Θα ταίριαζε μάλλον σε εκείνον που είναι έξω από τη σάρκα και δεν ανήκει στη δική μας φύση το να λάβει σάρκα και με αυτήν να έλθει σε αυτόν τον κόσμο, παραμένοντας ταυτόχρονα αυτό που ήταν. Επομένως, αν και έγινε άνθρωπος, τίποτε δεν εμποδίζει να εννοούμε ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν μέσω αυτού, εφόσον νοείται ως Θεός και συναΐδιος με τον Πατέρα. Διότι ο Λόγος, όντας Θεός, δεν αλλοιώθηκε, παρόλο που προσέλαβε σάρκα προικισμένη με λογική ψυχή, και δεν ένωσε απλώς έναν άνθρωπο με τον εαυτό του, όπως ισχυρίζονται όσοι καινοτομούν στην πίστη, αλλά ο ίδιος έγινε σάρκα, όπως είπα, δηλαδή άνθρωπος. Διότι έτσι του ταιριάζει και το να έχει χρισθεί, παραμένοντας απαλλαγμένο από κάθε μομφή.

Άλλο, που έχει το ίδιο νόημα. Λέει κάπου πάλι ο μακάριος Ιωάννης: «Όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει μέσα του, και αυτός μέσα στον Θεό.» Εάν, λοιπόν, ομολογώντας ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, βρισκόμαστε μέσα στον Θεό, και Αυτός ομοίως μέσα σε εμάς· ο Υιός όμως δεν βρίσκεται κατ' αυτόν τον τρόπο μέσα στον Πατέρα, διότι δεν έχει το να βρίσκεται μέσα Του ως δώρο ομολογίας, είναι φανερό και σε όλους ευκολονόητο ότι οι μεν άνθρωποι καλούνται κατά χάριν στην ενότητα με τον Θεό, και το έχουν αυτό ως έπαθλο ομολογίας και πίστης. Ο δε Λόγος του Θεού, χωρίς να μεσολαβεί κάτι τέτοιο, βρίσκεται εκ φύσεως μέσα στον Πατέρα, και φέρει μέσα στον εαυτό Του τον Πατέρα, και είναι όντως ένα με Αυτόν.

ΑΛΛΟ. Σύμφωνα με τα λόγια του Ιωάννη, εκείνος που ομολόγησε ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, έχει τον Θεό να μένει μέσα του, και ο ίδιος βρίσκεται μέσα στον Θεό. Ας υποθέσουμε χάριν του λόγου ότι κάποιος ομολόγησε, και λαμβάνοντας το Πνεύμα ως δώρο της ομολογίας του, δέχθηκε τον Θεό μέσα του, και βρέθηκε και ο ίδιος μέσα στον Θεό. Αλλά συνέβη σε αυτόν που βρισκόταν σε αυτήν την κατάσταση, από κάποια διαβολική επήρεια, να μεταμεληθεί για τις ορθές του αποφάσεις και να αποστατήσει από την ομολογία, και εξαιτίας αυτού απέβαλε τη χάρη, μένοντας έρημος από το θείο Πνεύμα· διότι αυτό δεν κατοικεί σε όσους δυσφημούν τον Υιό. Έχασε και το να βρίσκεται μέσα στον Θεό, και το να έχει τον Θεό μέσα του.

Διότι το πόσο μεγάλο κέρδος θα περιμένει όσους δοξάζουν με αυτόν τον τρόπο, θα το διασαφηνίσει ο μαθητής του Χριστού λέγοντας: «Όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει μέσα σε αυτόν, και αυτός μέσα στον Θεό.» Και ότι ο Ιησούς Χριστός, που προέρχεται από τον Δαβίδ κατά σάρκα, είναι κατά φύση και αληθώς Υιός του Θεού, εφόσον ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, θα το επισφραγίσει ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Και γνωρίζουμε ότι ο Υιός του Θεού έχει έλθει, και μας έδωσε διάνοια για να γνωρίζουμε τον αληθινό Θεό, και βρισκόμαστε μέσα στον αληθινό Θεό, δηλαδή μέσα στον Υιό του, τον Ιησού Χριστό. Αυτός είναι ο αληθινός Θεός και η αιώνια ζωή», και δι' αυτού και μαζί με αυτόν, στον Θεό και Πατέρα ανήκει η δόξα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων.

Λέει η Γραφή ότι, «όποιος ομολογήσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού, ο Θεός μένει σε αυτόν και αυτός στον Θεό». Δεν είπε υιός του Θεού, αλλά «ο Υιός του Θεού», ο μόνος, ο ένας. Δύο φύσεις του Χριστού λέτε ή μία; Δύο, λένε. Ποιες είναι αυτές;