Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 1:23

Και πάλι, υποδυόμενος κάποιο πρόσωπο, ρωτούσε τον εαυτό του: «Ούτε προσκυνητό είναι;» Έπειτα ο ίδιος απαντούσε στον εαυτό του: «Δεν είναι, διότι δεν είναι γεγραμμένο». Στη συνέχεια, λαμβάνοντας πάλι το πρόσωπο ενός Ορθοδόξου, λέγει: «Αν άνθρωποι προσκύνησαν ανθρώπους, λόγου χάρη, όπως ο προφήτης Νάθαν τον Δαβίδ —διότι είναι γεγραμμένο: "Εισήλθε ενώπιον του βασιλέως ο προφήτης Νάθαν, και τον προσκύνησε έως εδάφους"— γιατί να μην προσκυνήσουμε και το Πνεύμα περισσότερο από όλους τους ανθρώπους;»

Και ο ίδιος πάλι συμπεραίνει: «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις»· μήπως και το Πνεύμα; Το Πνεύμα δεν είναι Κύριος· αλλά ούτε και Θεός. Πώς λοιπόν θα είναι προσκυνητό, εφόσον δεν περιλαμβάνεται στον κανόνα της προσκύνησης; «Διότι κανείς δεν μπορεί να ονομάσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι». Επειδή πράγματι αυτός που προσέρχεται στον Θεό, πρέπει μέσω κάποιου άλλου να προσαχθεί στο Άγιο Πνεύμα. Εάν λοιπόν προσκυνήσω το Άγιο Πνεύμα, μέσω τίνος ή εν τίνι θα το προσκυνήσω προσερχόμενος σε αυτό; Τι έχετε λοιπόν εσείς να πείτε σε αυτά; Θα σε δικάσει κατά την ημέρα της κρίσεως ο προφήτης Νάθαν, ο οποίος δεν έπραξε παρά τον νόμο και όμως προσκύνησε τον Δαβίδ. Διότι εσύ επικαλέστηκες το ρητό, θεωρώντας ότι πρέπει να τον καταδικάσεις ως παραβάτη του νόμου. Επειδή, εάν εκείνος προσκύνησε τον Δαβίδ (και έχει γραφεί: «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και μόνο αυτόν θα λατρεύσεις»), έπραξε παράνομα σύμφωνα με τη δική σου κατηγορία. Εμείς όμως δεν κατηγορούμε τον προφήτη· μη γένοιτο! Αλλά γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέμε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι προσκυνητό. Διότι ο προφήτης δεν θα προσκυνούσε τον Δαβίδ, εάν θεωρούσε ότι είναι ένας απλός άνθρωπος· αλλά, επειδή διδάχθηκε ότι αυτός είναι ο χρισμένος του Κυρίου, που χρίστηκε με άγιο έλαιο, τον προσκυνούσε εξαιτίας της ενέργειας του Πνεύματος που βρισκόταν στο έλαιο. Πώς όμως, «σαν κωφή οχιά που βουλώνει τα αυτιά της, η οποία δεν θα ακούσει τη φωνή του γητευτή», ενώ άκουσες το «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις», δεν έδωσες προσοχή σε αυτό που ακολουθεί, δηλαδή στο «Και μόνο αυτόν θα λατρεύσεις»;

Σε σένα αναθέτουμε την κρίση. Ελαφριά και εύκολη είναι η χάρη· πείσου από τα ίδια τα πράγματα. Διότι εγώ το γνωρίζω ξεκάθαρα· και δεν βγάζω συμπέρασμα πριν από το τέλος, για χάρη σου. Δες πώς και τους υπηρέτες διαπαιδαγώγησε αμέσως, και δίδαξε ότι είναι φιλόθεος. Και δεν λέει απλώς, «Κάνε το μαζί μας», αλλά, «Με τους δούλους σου»· και ξεκινώντας έλεγε έτσι: «Δοκίμασε τους δούλους σου». Δεν απέφευγαν να αποδίδουν τις ανθρώπινες τιμές, εκεί όπου καθόλου δεν έβλαπτε την ευσέβεια· αφού και ο Παύλος αυτό κάνει. Ξεκινώντας την απολογία του, αρχίζει με εγκώμια προς αυτόν που τον δικάζει λέγοντας τα εξής: «Επειδή απολαμβάνουμε πολλή ειρήνη χάρη σε σένα»· και αναφέρεται σε πολιτικά ζητήματα. Και ο Νάθαν, ενώ προφητεύει, προσκυνά τον Δαβίδ, και ο Ιακώβ τον Φαραώ, και ο Αβραάμ τους κατοίκους του τόπου. Και αυτός ο ίδιος λέει: «Να ζεις αιώνια». Δες μια φράση γεμάτη κολακεία. Αλλά δεν θα το ονόμαζα αυτό κολακεία, αλλά σύνεση και σοφία. Έτσι και ο Παύλος λέει: «Να συμπεριφέρεστε με σοφία προς τους έξω, αξιοποιώντας κατάλληλα τον καιρό». Έτσι και ο Χριστός δίδασκε: «Αποδώστε τα του Καίσαρα στον Καίσαρα και τα του Θεού στον Θεό». Τι λοιπόν; Οι σπόροι (τα όσπρια) δεν ήταν μιαροί; Σε καμία περίπτωση, ούτε και το νερό. Και αυτό συνέχισαν να το κάνουν επί τρία χρόνια. Και μετά το τέλος των ημερών, λέει η Γραφή, για τις οποίες είχε ορίσει ο βασιλιάς να τους παρουσιάσουν, ο αρχιευνούχος τους οδήγησε ενώπιον του Ναβουχοδονόσορα.