Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 19:2

Γυναίκα έκλεισε τον παράδεισο στον πρωτόπλαστο, γυναίκες επέφεραν τον κατακλυσμό στο γένος των γιγάντων· «Διότι όταν είδαν», λέγει, «οι υιοί του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες, ήλθαν προς αυτές και οργίστηκε σφοδρά ο Κύριος και είπε: Μεταμελήθηκα που έπλασα τον άνθρωπο και θα εξαλείψω κάθε ανάστημα από το πρόσωπο της γης.» Γυναίκα έβαλε σε πειρασμό τον μέγα πατριάρχη Ιωσήφ, και έκανε τον προφήτη να γνωρίσει τα δεσμά, και παρασκεύασε τον θεοφόρο να κάθεται στη φυλακή ως μοιχός, και να περιφέρει βαρύ κλοιό στον τράχηλο ως διαφθορέας. Γυναίκα παρέδωσε τον Σαμψών αιχμάλωτο στους αλλοφύλους. Γυναίκα ανάγκασε τον Ηλία να γίνει δραπέτης από όλη τη γη του Ισραήλ.

Αναλογίσου τον Ηλία, την ουρανομήκη και θεία ψυχή· διότι εκείνος που έκλεισε τον ουρανό και πάλι τον άνοιξε, που κατέβασε φωτιά από ψηλά, που πρόσφερε τη θαυμαστή θυσία, που έδειξε ζήλο για τον Θεό, εκείνος που με ανθρώπινο σώμα επέδειξε αγγελικό βίο, που δεν είχε τίποτε περισσότερο από τη μηλωτή του, που υψώθηκε πάνω από όλα τα ανθρώπινα, τόσο πολύ τρέμει και φοβάται τον θάνατο, ώστε μετά από όλα εκείνα, μετά τον ουρανό και τη θυσία, μετά τη μηλωτή και την έρημο, και τη φιλοσοφία και την τόση παρρησία, να φοβηθεί ένα ευτελές γύναιο και γι' αυτό να τραπεί σε φυγή. Επειδή δηλαδή είπε η Ιεζάβελ: «Αυτά ας μου κάνουν οι θεοί και αυτά ας προσθέσουν, εάν αύριο δεν κάνω την ψυχή σου σαν την ψυχή ενός από τους νεκρούς»· φοβήθηκε ο Ηλίας, αναφέρει, και έφυγε διανύοντας δρόμο σαράντα ημερών.

Τι είναι πιο τρομερό από το λιοντάρι ανάμεσα στα τετράποδα; Απολύτως τίποτα. Και τι είναι πιο άγριο από τον δράκοντα ανάμεσα στα ερπετά; Απολύτως τίποτα. Όμως, και το λιοντάρι και ο δράκοντας αποδεικνύονται κατώτεροι στην κακία. Και επιβεβαιώνει τα λόγια μου ο σοφότατος Σολομών, λέγοντας: «Θα προτιμούσα να συγκατοικήσω με λιοντάρι και δράκοντα, παρά με γυναίκα πονηρή και κακόγλωσση». Και για να μη νομίσεις ότι ο προφήτης τα είπε αυτά ειρωνικά, μάθε το με ακρίβεια από τα ίδια τα γεγονότα. Τον Δανιήλ μέσα στον λάκκο τα λιοντάρια τον σεβάστηκαν, τον δίκαιο Ναβουθαί όμως τον δολοφόνησε η Ιεζάβελ. Το κήτος φύλαξε τον Ιωνά στην κοιλιά του, η Δαλιδά όμως, αφού ξύρισε και έδεσε τον Σαμψών, τον παρέδωσε στους αλλοφύλους. Δράκοντες, ασπίδες και κεράστες έτρεμαν τον Ιωάννη στην έρημο, η Ηρωδιάδα όμως τον αποκεφάλισε κατά τη διάρκεια ενός συμποσίου. Οι κόρακες έθρεψαν τον Ηλία στο βουνό, η Ιεζάβελ όμως, μετά την ευεργεσία της βροχής, τον καταδίωκε για να τον φονεύσει. Διότι, τι έλεγε; «Εάν εσύ είσαι ο Ηλίας, εγώ είμαι η Ιεζάβελ. Αυτά ας μου κάνουν οι θεοί και αυτά ας προσθέσουν, εάν αύριο τέτοια ώρα δεν καταστήσω την ψυχή σου όπως ενός από τους νεκρούς».

Αλλά όμως ο Ηλίας και σε αυτό ενεργεί με σοφία· γιατί; Διότι, για αυτό που πρόκειται να πω, εγώ ο ίδιος έχω γίνει αυτόπτης μάρτυρας: Στους βωμούς των ειδώλων υπάρχουν οπές κάτω από το θυσιαστήριο, και υπάρχει κάποιος αθέατος λάκκος από κάτω, και οι εργάτες της πλάνης κατεβαίνουν στον λάκκο, και έτσι μέσα από εκείνες τις οπές από κάτω φυσούν τη φωτιά προς τα πάνω στη θυσία, ώστε πολλοί να εξαπατώνται και να νομίζουν ότι η φωτιά είναι ουράνια. Για να μην υπονοηθεί λοιπόν ότι και ο Ηλίας κάνει κάτι τέτοιο, έχυσε το νερό, ώστε το νερό να αποκαλύψει την οπή· διότι είναι φυσική ανάγκη, όπου το νερό βρίσκει οπή, να μη στέκεται, αλλά να κατέρχεται. Γέμισε, λοιπόν, το θυσιαστήριο και προσεύχεται λέγοντας: «Εισάκουσέ με, Κύριε, με φωτιά σήμερα· με εισάκουσες με το νερό, εισάκουσέ με και με τη φωτιά». Και ιδού, μόλις εκείνος προσευχήθηκε, κατέβηκε γρήγορα φωτιά από τον ουρανό και κατέφαγε τη θυσία και τις πέτρες, και η φωτιά έγλειψε το νερό. Και τι λέει στον λαό; «Συλλάβετε τους ιερείς της αισχύνης· κανένας από αυτούς να μην σωθεί»· και τους έπιασαν και τους σκότωσαν, τετρακόσιους πενήντα ιερείς του Βάαλ και τετρακόσιους των υψηλών τόπων. Άκουσε η Ιεζάβελ, η γυναίκα του Αχαάβ, αυτά που είχαν συμβεί, και στέλνει μήνυμα στον Ηλία λέγοντας: «Αυτά να μου κάνουν οι θεοί και αυτά να μου προσθέσουν, εάν αύριο δεν κάνω τη ζωή σου σαν τη ζωή ενός από αυτούς»· και όταν το άκουσε ο Ηλίας, έφυγε. Πού είναι τώρα ο Ηλίας, ο τόσο σπουδαίος και τόσο μεγάλος;

Διότι σκοπός μου είναι να δείξω ότι υπέπεσε σε αμαρτία· αναφέρω την αμαρτία όχι για να κατηγορήσω τον δίκαιο, αλλά για να πραγματευθώ την υπόθεση της σωτηρίας, ώστε, όταν δεις εκείνους που αμάρτησαν να μην απελπίζονται για τον εαυτό τους, αλλά να αξιώνονται τη φιλανθρωπία του Θεού, κι εσύ, εάν αμαρτήσεις, να ελπίζεις περισσότερο στη σωτηρία. Επειδή είπε η Ιεζάβελ: «Αυτά να μου κάνουν οι θεοί και αυτά να μου προσθέσουν, εάν αύριο δεν κάνω την ψυχή σου σαν την ψυχή ενός από αυτούς», το άκουσε ο Ηλίας και έφυγε κάνοντας οδοιπορία σαράντα ημερών. Ω, τι υπερβολική δειλία! Λόγο γυναίκας άκουσε, και περπατώντας στον δρόμο έφευγε επί σαράντα ημέρες· όχι μία ημέρα, ούτε δεύτερη, ούτε τρίτη, αλλά με το που εισήλθε ο λόγος της γυναίκας στον προφήτη, από τη δειλία του δεν γνώριζε τι έπραττε, πραγματοποιώντας τόσο μεγάλη φυγή. Τι σου συμβαίνει, Ηλία; Εσύ είσαι αυτός που έκλεισε τον ουρανό και χαλιναγώγησε τη βροχή, που πρόσταξε τον αέρα και κάλεσε τη φωτιά από ψηλά, που έσφαξε τους ιερείς, που είπε στον βασιλιά Αχαάβ: «Εσύ είσαι αυτός που διαστρέφει τον Ισραήλ, καθώς και ο οίκος του πατέρα σου»· που είπε: «Ζει Κύριος, δεν θα υπάρξει βροχή, παρά μόνο από το στόμα μου»· που έκανε την οικία της χήρας αλώνι και δεμάτια, εσύ που πρόσταξες τα στοιχεία της φύσης, άκουσες λόγο πόρνης και έφυγες, και μία γυναίκα σε παίρνει αιχμάλωτο; Οι δύο ακροπόλεις ελέγχθηκαν από γυναίκα: ο Πέτρος φοβήθηκε μια νεαρή κοπέλα, και αυτός την Ιεζάβελ· στα ίδια αμαρτήματα περιέπεσαν.

εʹ. Εάν δε θέλεις να δεις αυτά τα ίδια και στην Καινή Διαθήκη, θα προσπαθήσουμε να φέρουμε στο μέσο και να σου παρουσιάσουμε πάλι τους κορυφαίους, τους πύργους, τους προμαχώνες και τις κεφαλές της Καινής Διαθήκης. Όπως ακριβώς ο Μωυσής και ο Ηλίας, έτσι παρουσιάζονται ο Παύλος και ο Πέτρος στην Καινή Διαθήκη. Διότι, όπως ακριβώς ο καθένας από τους πρώτους τράπηκε σε φυγή επειδή φοβήθηκε την απειλή, ο μεν ενός Αιγυπτίου, ο δε μιας πόρνης, έτσι λοιπόν και ο Πέτρος, η κρηπίδα, το θεμέλιο, ο στύλος, μετά από αναρίθμητες διδαχές, μετά από τόσα θαύματα, μετά από τόση πνευματική φιλοσοφία, φοβήθηκε την απειλή όχι μιας βασίλισσας, ούτε ενός άνδρα, αλλά μιας κοπέλας θυρωρού· και αυτό ήταν πολύ βαρύτερο από το προηγούμενο. Διότι εκείνοι μεν, όταν φοβήθηκαν, απλώς έφυγαν, αυτός όμως υπέστη βαρύτατη πτώση, την οποία όλοι γνωρίζουν. Επειδή δηλαδή απογυμνώθηκε από τη χάρη, φανερώθηκε και η δική του αδυναμία, καθώς στερήθηκε την προστασία του Θεού. Τον άφησε δε ο Θεός να πέσει, επειδή επρόκειτο να τον καταστήσει ηγέτη ολόκληρης της οικουμένης, ώστε, ενθυμούμενος τις δικές του πτώσεις, να δείχνει επιείκεια στο εξής σε όσους υποσκελίζονται.

Ο προφήτης Ηλίας απειλεί τον Αχαάβ με την ανομβρία που διήρκεσε τρία έτη και έξι μήνες. Τότε ο προφήτης διατρέφεται από τους κόρακες. Εδώ εξιστορούνται τα γεγονότα σχετικά με τη χήρα στα Σάρεπτα, τον καμψάκη του ελαίου και την υδρία του αλεύρου, τον θάνατο του παιδιού και την έγερσή του από τον θάνατο. Ο Ηλίας αποστέλλεται προς τον Αχαάβ, τελεί τη θυσία, κατεβάζει πυρ από τον ουρανό και την καταναλώνει. Τότε, συλλαμβάνοντας τους ιερείς του Βάαλ, τους κατέσφαξε. Έπειτα ευαγγελίζεται στον Αχαάβ τον υετό. Και αφού ανέβηκε στο όρος Κάρμηλο, ο Ηλίας προσευχήθηκε και τελεί τη θυσία· και ιδού, έρχεται υετός. Η Ιεζάβελ, η σύζυγος του Αχαάβ, απειλεί τον Ηλία με θάνατο, και εκείνος πηγαίνει στην έρημο, όπου, αφού αποκοιμήθηκε και εξυπνήθηκε από άγγελο του Θεού, βρήκε έναν άρτο εγκρυφία από όλυρα, και αφού τον έφαγε, ενδυναμώθηκε. Με τη δύναμη εκείνης της τροφής πορεύθηκε επί σαράντα ημέρες και έφθασε στο Χωρήβ. Τότε λέγει: Κύριε, κατέσκαψαν τα θυσιαστήριά Σου. Αφήνοντας τα ζεύγη των βοών, ο Ελισσαίος ακολουθεί τον Ηλία. Στη συνέχεια ακολουθεί η διήγηση σχετικά με τον αμπελώνα του Ναβουθαί· καθώς και η απειλή εναντίον της Ιεζάβελ και του Αχαάβ, και η κατάνυξη του Αχαάβ. Επέδραμε εναντίον του Ισραήλ ο Σύρος Άδερ μαζί με τριάντα δύο βασιλείς· ο Ισραήλ όμως τους κατανίκησε. Και όταν εξεστράτευσε για δεύτερη φορά, υπέστη μεγάλη πανωλεθρία.

Διότι, τι έλεγε; «Εάν εσύ είσαι ο Ηλίας, και εγώ η Ιεζάβελ· αυτά ας μου κάνουν οι θεοί, και αυτά ας προσθέσουν, εάν μέχρι αύριο τέτοια ώρα δεν κάνω τη ζωή σου σαν ενός από αυτούς τους νεκρούς». Και φοβήθηκε ο Ηλίας, και αναχώρησε, και προχώρησε στην έρημο πορεία μίας ημέρας, και ζήτησε να πεθάνει, και είπε: «Κύριε ο Θεός, αρκεί πλέον, πάρε την ψυχή μου από εμένα, διότι είναι προτιμότερο να πεθάνω παρά να ζω, επειδή εγώ δεν είμαι ανώτερος από τους πατέρες μου». Αλίμονο! Ο προφήτης Ηλίας φοβήθηκε γυναίκα; Αυτός που κρατούσε στη γλώσσα του τη βροχή ολόκληρης της οικουμένης, αυτός που με έναν λόγο κατέβασε φωτιά από τον ουρανό και με την προσευχή του ανέστησε νεκρούς, φοβήθηκε γυναίκα; Ναι, φοβήθηκε. Διότι καμία κακία δεν συγκρίνεται με την πονηρή γυναίκα. Μαρτυρεί στα λόγια μου η Σοφία λέγοντας: «Δεν υπάρχει κεφάλι χειρότερο από το κεφάλι του φιδιού, και δεν υπάρχει κακία χειρότερη από την κακία της γυναίκας». Ω, το κακό και οξύτατο όπλο του διαβόλου! Μέσω της γυναίκας εξ αρχής στον παράδεισο πλήγωσε θανάσιμα τον Αδάμ. Μέσω της γυναίκας εξώθησε σε μανία τον Δαβίδ προς τη δολοφονία του Ουρία. Μέσω της γυναίκας κατέστρεψε τον σοφότατο Σολομώντα οδηγώντας τον στην παράβαση· μέσω της γυναίκας, αφού ξύρισε τον ανδρειότατο Σαμψών, τον τύφλωσε. Μέσω της γυναίκας συνέτριψε τους υιούς του Ηλεί του ιερέα· μέσω της γυναίκας καταδίωξε τον ουρανοδρόμο Ηλία· μέσω της γυναίκας έκλεισε στη φυλακή τον ευγενέστατο Ιωσήφ.

Πες λοιπόν: «Είμαι αδελφή του», ώστε να μου φερθούν καλά εξαιτίας σου, και να ζήσει η ψυχή μου χάρη σε εσένα. Και συνέβη, όταν ο Άβραμ εισήλθε στην Αίγυπτο, οι Αιγύπτιοι, βλέποντας ότι η γυναίκα του ήταν πάρα πολύ ωραία, την επαίνεσαν στον Φαραώ. Και τον Άβραμ τον μεταχειρίστηκαν καλά εξαιτίας της. Ο Θεός όμως τιμώρησε τον Φαραώ και τον οίκο του με μεγάλες και σκληρές πληγές εξαιτίας της Σάρας, της γυναίκας του Άβραμ. Τότε ο Φαραώ κάλεσε τον Άβραμ και του είπε: «Τι είναι αυτό που μου έκανες, και δεν μου φανέρωσες ότι είναι γυναίκα σου; Και εγώ την πήρα για γυναίκα μου· ορίστε, λοιπόν, η γυναίκα σου, πάρε την και φύγε». «Παροίκησε ο Αβραάμ στα Γέραρα. Είπε δε ο Αβραάμ για τη γυναίκα του: "Είναι αδελφή μου". Διότι φοβήθηκε να πει: "Είναι γυναίκα μου", μήπως τον σκοτώσουν οι άνδρες της πόλεως. Είπε ο Αβιμέλεχ στον Αβραάμ: "Τι είναι αυτό που μου έκανες;" Και ο Αβραάμ απάντησε: "Είπα μέσα μου: Άραγε δεν υπάρχει θεοσέβεια σε τούτο τον τόπο, και θα με σκοτώσουν εξαιτίας της"». Παρομοίως και ο Ισαάκ παροίκησε στα Γέραρα, και είπε για τη Ρεβέκκα τα ίδια. «Φοβήθηκε ο Δαβίδ από το πρόσωπο του Αγχούς, βασιλιά της Γεθ, και αλλοίωσε το πρόσωπό του· και παραφερόταν, και έπεφτε, και τα σάλια του έτρεχαν πάνω στη γενειάδα του». «Έστειλε η Ιεζάβελ μήνυμα στον Ηλία και είπε: Αυτά να μου κάνουν οι θεοί και αυτά να προσθέσουν, αν αύριο τέτοια ώρα δεν κάνω την ψυχή σου σαν την ψυχή ενός από αυτούς.»

Ωδή έκτη. Άβυσσος αμαρτιών. Αφού συνομίλησες μόνος με τον μόνο Θεό, σκυμμένος στα γόνατα και έχοντας στηρίξει σε Αυτόν ακλόνητα τη διάνοιά σου, Τον συμφιλίωσες με τον λαό του Ισραήλ που είχε σφάλει, και πότισες άφθονα τη γη με βροχή. Για να δείξεις φανερά ότι η ανθρώπινη φύση δεν θα μπορέσει να υπομείνει τίποτα χωρίς τη βοήθεια του Θεού, αποφεύγεις την απειλή μιας προφητοκτόνου γυναίκας, ω προφήτη, εσύ που σταμάτησες την καταρρακτώδη βροχή.