Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 19:7

Και τι το θαυμαστό υπάρχει, αν διαπιστώσουμε ότι και η αρετή του Ηλία εξισώνεται με τη δική τους; Διότι με τη δύναμη μιας μόνο τροφής ο Θεσβίτης Ηλίας έφτασε μέσα σε σαράντα ημέρες στο όρος Χωρήβ, ενώ αυτοί, αφού γεύτηκαν το σώμα του Χριστού, και οι σαράντα μαζί έφτασαν στους ουρανούς. Εμφανίστηκε σε εκείνον ο Θεός καθώς προχωρούσε στην πορεία του, λέγοντας: «Είναι μακρύς ο δρόμος σου, Ηλία»· έγινε όμως γνωστός και σε αυτούς, στηρίζοντας το φρόνημά τους και λέγοντας: «Ο ζήλος σας για την ευσέβεια είναι καλός». Άφησε ο ζηλωτής τη μηλωτή του στον Ελισαίο και ανέβηκε σε άρμα· έδωσε και ο Σωτήρας την ειρήνη Του στους σαράντα, και αναλήφθηκε μέσα σε δόξα.

Άραγε, θα τολμούσαμε να υψωθούμε με τον λόγο μας μέχρι τον μεγαλειώδη Ηλία και να αποδείξουμε ότι ο δικός μας δάσκαλος, με τον προσωπικό του βίο, ομοιάζει προς την εκείνου χάρη; Όμως, την ανάβαση στο φλεγόμενο άρμα και την οδήγηση των πύρινων ίππων και τη μετάσταση προς την υπερκείμενη άνω μακαριότητα, ας μην τα απαιτεί κανείς από την ανθρώπινη φύση. Διότι ούτε εκείνος, εάν παρέμενε στα όρια της ανθρώπινης φύσης, θα διασωζόταν αβλαβής μέσα στο πυρ, μεταβάλλοντας με τη θεία δύναμη το βαρύ και γήινο σε κάτι ελαφρύ και ανοδικό, ούτε ας αναζητήσει κανείς το γεγονός ότι καθιστούσε τον ίδιο του τον λόγο σαν ένα είδος κλειδιού για τις ουράνιες δωρεές, ανοίγοντας όταν το επιθυμούσε και κλείνοντας πάλι με εξουσία, όταν θεωρούσε ότι αυτό ήταν το καλύτερο να πράξει. Αλλά και το ότι εκείνος άντεξε άσιτος για μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας αμείωτη τη δύναμή του έως και σαράντα ημέρες μόνο με την τροφή εκείνου του ψημένου στη χόβολη άρτου, ας παραλειφθεί και αυτό ως κάτι το ανώτερο από τα ανθρώπινα μέτρα. Επειδή για την ανθρώπινη φύση η μίμηση των υπερφυσικών γεγονότων είναι ανέφικτη. Ας αποσιωπηθεί, μαζί με αυτά, και εκείνο το μικρό πήλινο πιθάρι του αλεύρου και το λαγήνι του ελαίου, από τα οποία το καθένα επαρκούσε για τις ανάγκες της χορήγησης τροφής, συμπαρατείνοντας τη χάρη σε όλο τον χρόνο του λιμού, για τρία χρόνια και έξι μήνες. Διότι τα θαύματα της άνωθεν ενέργειας κατέχουν τη δική τους, ξεχωριστή δύναμη κατά την τέλεση των έργων.

Διότι, όταν κάποτε άλλοτε ο Ηλίας, φεύγοντας την Ιεζάβελ, κατέφυγε στην έρημο, και κοιμόταν εκεί μέσα σε μεγάλη πείνα και δίψα, επειδή ήταν μακρύς ο δρόμος της φυγής του, ο Κύριος τοποθετεί στο προσκέφαλό του άρτο και νερό, και έπειτα του κεντά την πλευρά, και όχι κάποιο άλλο μέρος του σώματος. Γιατί; Άκουσε με σύνεση· του κεντά την πλευρά, επειδή διέφυγε την απειλή μιας πλευράς. Και του λέει ο Κύριος: «Ηλία, σήκω, φάε και πιες, διότι είναι μακρύς ο δρόμος σου». Αφού σηκώθηκε ο Ηλίας, έφαγε και ήπιε, και πορεύθηκε με τη δύναμη εκείνης της τροφής σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, όχι σαν πεινασμένος, αλλά σαν χορτασμένος. Διότι τέτοια είναι η θεοδώρητη τροφή. Αυτός, λοιπόν, που τον έθρεψε τόσο αληθινά εκεί, είχε τη δύναμη και στην παρούσα περίσταση να τον θρέψει εξ ουρανού· όμως του παραθέτει μια ανοίκεια τράπεζα, προκειμένου δια της εξευτελιστικής αυτής τροφής να καμφθεί προς συμπάθεια και οίκτο. Εκείνος όμως παρέμενε άκαμπτος. Διότι θα έπρεπε ο Ηλίας, ακούγοντας τον Κύριο να του λέει: «Θα πιεις από τον χείμαρρο, και θα δώσω εντολή στα κοράκια να σε τρέφουν εκεί», να προσπέσει, να ικετεύσει και να πει: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε· ποτέ δεν εισήλθε στο στόμα μου τίποτε το κοινό και ακάθαρτο· μου παρουσιάζεις τα κοράκια, τους επιβούλους του Νώε; Ετοιμάζεις τράπεζα με κρέας σαν να είμαι εθνικός και αλλόφυλος, εγώ που ανατράφηκα εξαρχής με ασκητικά ήθη;» Αυτά τα λόγια όφειλε να τα απευθύνει ικετευτικά ο Ηλίας.

Αναλογίσου τον Ηλία, την ουρανομήκη και θεία ψυχή· διότι εκείνος που έκλεισε τον ουρανό και πάλι τον άνοιξε, που κατέβασε φωτιά από ψηλά, που πρόσφερε τη θαυμαστή θυσία, που έδειξε ζήλο για τον Θεό, εκείνος που με ανθρώπινο σώμα επέδειξε αγγελικό βίο, που δεν είχε τίποτε περισσότερο από τη μηλωτή του, που υψώθηκε πάνω από όλα τα ανθρώπινα, τόσο πολύ τρέμει και φοβάται τον θάνατο, ώστε μετά από όλα εκείνα, μετά τον ουρανό και τη θυσία, μετά τη μηλωτή και την έρημο, και τη φιλοσοφία και την τόση παρρησία, να φοβηθεί ένα ευτελές γύναιο και γι' αυτό να τραπεί σε φυγή. Επειδή δηλαδή είπε η Ιεζάβελ: «Αυτά ας μου κάνουν οι θεοί και αυτά ας προσθέσουν, εάν αύριο δεν κάνω την ψυχή σου σαν την ψυχή ενός από τους νεκρούς»· φοβήθηκε ο Ηλίας, αναφέρει, και έφυγε διανύοντας δρόμο σαράντα ημερών.

Ο προφήτης Ηλίας απειλεί τον Αχαάβ με την ανομβρία που διήρκεσε τρία έτη και έξι μήνες. Τότε ο προφήτης διατρέφεται από τους κόρακες. Εδώ εξιστορούνται τα γεγονότα σχετικά με τη χήρα στα Σάρεπτα, τον καμψάκη του ελαίου και την υδρία του αλεύρου, τον θάνατο του παιδιού και την έγερσή του από τον θάνατο. Ο Ηλίας αποστέλλεται προς τον Αχαάβ, τελεί τη θυσία, κατεβάζει πυρ από τον ουρανό και την καταναλώνει. Τότε, συλλαμβάνοντας τους ιερείς του Βάαλ, τους κατέσφαξε. Έπειτα ευαγγελίζεται στον Αχαάβ τον υετό. Και αφού ανέβηκε στο όρος Κάρμηλο, ο Ηλίας προσευχήθηκε και τελεί τη θυσία· και ιδού, έρχεται υετός. Η Ιεζάβελ, η σύζυγος του Αχαάβ, απειλεί τον Ηλία με θάνατο, και εκείνος πηγαίνει στην έρημο, όπου, αφού αποκοιμήθηκε και εξυπνήθηκε από άγγελο του Θεού, βρήκε έναν άρτο εγκρυφία από όλυρα, και αφού τον έφαγε, ενδυναμώθηκε. Με τη δύναμη εκείνης της τροφής πορεύθηκε επί σαράντα ημέρες και έφθασε στο Χωρήβ. Τότε λέγει: Κύριε, κατέσκαψαν τα θυσιαστήριά Σου. Αφήνοντας τα ζεύγη των βοών, ο Ελισσαίος ακολουθεί τον Ηλία. Στη συνέχεια ακολουθεί η διήγηση σχετικά με τον αμπελώνα του Ναβουθαί· καθώς και η απειλή εναντίον της Ιεζάβελ και του Αχαάβ, και η κατάνυξη του Αχαάβ. Επέδραμε εναντίον του Ισραήλ ο Σύρος Άδερ μαζί με τριάντα δύο βασιλείς· ο Ισραήλ όμως τους κατανίκησε. Και όταν εξεστράτευσε για δεύτερη φορά, υπέστη μεγάλη πανωλεθρία.

Τι συμβαίνει λοιπόν με τον Ηλία; Φοβάται το γύναιο; Διότι έτσι εκφράζεται γι' αυτόν ο λόγος της Γραφής, για να δείξει ότι και σε αυτόν η ανθρώπινη φύση καταβάλλεται από το πάθος της δειλίας, ώστε να μη θεωρηθεί, εξαιτίας των θεοσημειών που είχε επιτελέσει, κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά είναι. Γι' αυτό και φθάνει στη Βηρσαβεέ, η οποία ανήκει στη γη του Ιούδα, και πορεύεται δρόμο μιας ημέρας μέσα στην εκεί έρημο, και αφού καταπονήθηκε από την οδοιπορία, κάθεται στο έδαφος, ικετεύοντας τον Θεό και λέγοντας: «Πάρε, Κύριε, την ψυχή μου από εμένα, διότι εγώ δεν είμαι καλύτερος από τους πατέρες μου». Και παραδομένος στον ύπνο κοιμάται νηστικός δίπλα σε ένα φυτό. Και ιδού, κάποιος τον άγγιξε. Ήταν άγγελος σταλμένος από τον Κύριο και του λέει: «Σήκω και φάε τον εγκρυφία άρτο που βλέπεις στο προσκέφαλό σου, δίπλα στον οποίο υπάρχει και ένα σταμνί με νερό, από το οποίο να πιεις». Και αυτός σηκώθηκε και έλαβε από αυτά που βρίσκονταν δίπλα του, και γυρίζοντας πλευρό κοιμήθηκε ξανά. Και πάλι, για δεύτερη φορά, του λέει ο άγγελος: «Σήκω και πάρε πάλι τροφή· διότι είναι μεγάλος ο δρόμος από εδώ και πέρα, τον οποίο πρόκειται να διασχίσεις». Και αφού έφαγε και πήρε δυνάμεις, παρέμεινε νηστικός στο εξής για σαράντα ολόκληρες ημέρες, μέχρι που έφθασε στο όρος Χωρήβ, για να καταλύσει εκεί και να συναντήσει τον Θεό.