Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 21:42

Βιβλίο ιη΄, Οι ιβ΄ προφήτες. Ωσηέ, α΄. Υπήρξαν βέβαια και πριν από αυτόν προφήτες· επί των ημερών του Δαβίδ, ο Σαμουήλ, ο Νάθαν και ο Γαδ· επί δε του Ροβοάμ, του Αβιά και του Ασά, ο Αχίας ο Σηλωνίτης, ο Σαμαίας, ο Αδδώ, ο Αζαρίας και ο Ανεμή· επί δε του Ιωσαφάτ και του Αχαάβ, ο Ηλίας και ο Ελισσαίος, καθώς και εκείνος που προφήτευσε στον Αχαάβ σχετικά με τη Συρία, ο οποίος επλήγωσε τον εαυτό του με τραύμα και ήλεγξε τον Αχαάβ, και ο Ιού ο γιος του Αμή, ο Οζιήλ και ο Ελιάδα. Αλλά δεν διασώζονται δικά τους ξεχωριστά συγγράμματα, παρά μόνο οι λόγοι τους στα βιβλία των Βασιλειών και των Παραλειπομένων. Μεταξύ όμως εκείνων που άφησαν γραπτό έργο, των οποίων και τα συγγράμματα διασώζονται, πρώτοι υπήρξαν αυτοί, ο Ωσηέ και ο Ησαΐας. Διότι προφήτευσαν επί των ιδίων βασιλέων, του Ιούδα, δηλαδή του Οζίου, του Ιωάθαμ, του Άχαζ και του Εζεκία, βασιλιά του Ιούδα· καθώς και κατά τις ημέρες του Ιεροβοάμ, γιου του Ιωάς, βασιλιά του Ισραήλ.

Αν όμως πρέπει, εκτός από αυτό, να παραθέσουμε και την αφήγηση μιας άλλης ιστορίας, στο τρίτο βιβλίο των Βασιλειών έχει γραφτεί ότι κάποτε ο Άδερ, ο ηγέτης ή βασιλιάς των Σύρων, εξεστράτευσε εναντίον του Ισραήλ. Καθώς δε ο Αχαάβ, ο οποίος ήταν βασιλιάς του Ισραήλ, βρισκόταν σε μεγάλη αγωνία και φοβόταν την επίθεση, περιμένοντας ότι δεν θα αργούσε να αιχμαλωτιστεί με ολόκληρο τον στρατό του, ο Θεός του υποσχέθηκε μέσω ενός προφήτη ότι θα του παραδώσει τον εχθρό. Έπειτα, αφού εκείνος τον συνέλαβε, του έδειξε επιείκεια, αντίθετα προς το θέλημα του Θεού. Και τι λέει μετά από αυτό το ιερό κείμενο; «Και ένας άνθρωπος από τους υιούς των προφητών είπε προς τον πλησίον του κατ' εντολή του Κυρίου: Χτύπησέ με. Και ο άνθρωπος δεν θέλησε να τον χτυπήσει. Και του είπε: Επειδή δεν υπάκουσες στη φωνή του Κυρίου, ιδού, μόλις αναχωρήσεις από εμένα, θα σε χτυπήσει λέοντας. Και μόλις απομακρύνθηκε από αυτόν, τον βρήκε λέοντας και τον χτύπησε. Και βρίσκει άλλον άνθρωπο και είπε: Χτύπησέ με. Και ο άνθρωπος τον χτύπησε δυνατά και τον τραυμάτισε. Και πορεύτηκε ο προφήτης και στάθηκε μπροστά στον βασιλιά του Ισραήλ καθ' οδόν, και έδεσε τα μάτια του με επίδεσμο». Αφού δε του απηύθυνε λίγα ενδιάμεσα λόγια καθώς επέστρεφε ο Αχαάβ, πρόσθεσε πάλι: «Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή εσύ άφησες ελεύθερο από τα χέρια σου έναν ολέθριο άνδρα, η ψυχή σου θα δοθεί αντί της δικής του ψυχής, και ο λαός σου αντί του δικού του λαού».

Αλλά εκείνος αρνήθηκε· γι' αυτό υπέστη την εσχάτη τιμωρία, νουθετώντας τους μεταγενέστερους μέσα από όσα έπαθε, ώστε να υποχωρούν και να υπακούν σε όλα όσα τυχόν προστάξει ο Θεός. Έπειτα, επειδή τον χτύπησε εκείνος ο δεύτερος και τον τραυμάτισε, έδεσε το κεφάλι του με επίδεσμο, έκρυψε τα μάτια του και έκανε τον εαυτό του αγνώριστο. Για ποιον λόγο, λοιπόν, το έκανε αυτό; Επρόκειτο να ελέγξει τον βασιλιά και να τον καταδικάσει, εξαιτίας της διάσωσης του βασιλιά των Σύρων. Επειδή, λοιπόν, εκείνος έτρεφε πάντοτε έχθρα προς τους προφήτες, όντας ασεβής, για να μην τον διώξει βλέποντας την όψη του, και έπειτα διώχνοντάς τον δεν δεχθεί τη διόρθωση, κρύβει και το πρόσωπό του και την αληθινή διήγηση του γεγονότος, ώστε να υπερισχύσει με τα λόγια του, και να τον κάνει να συμφωνήσει σε όσα ο ίδιος επιθυμούσε.

«Ανδροφόνος είσαι», λέει, «επειδή άφησες ελεύθερο τον εχθρό». Διότι για αυτόν τον λόγο και ο προφήτης περιβλήθηκε τον επίδεσμο, και παρουσίασε την υπόθεση σαν να επρόκειτο για ξένο ζήτημα, ώστε ο βασιλιάς να εκδώσει την απόφαση με ορθή κρίση· πράγμα το οποίο και έγινε. Διότι, αφού ο βασιλιάς τον καταδίκασε, ο προφήτης αφαίρεσε τον επίδεσμο και λέει: «Επειδή εσύ άφησες ελεύθερο από τα χέρια σου έναν ολέθριο άνδρα, η ψυχή σου θα είναι αντί της δικής του ψυχής, και ο λαός σου αντί του δικού του λαού». Είδες τι ποινή πλήρωσε για τη φιλανθρωπία του; Και εξαιτίας της άκαιρης επιείκειάς του, τι είδους τιμωρία υπέμεινε;

Και επάταξε ο Ισραήλ τη Συρία, εκατό χιλιάδες πεζούς σε μία ημέρα, και έπεσε το τείχος πάνω σε είκοσι επτά χιλιάδες άνδρες, και ο υιός Άδερ διέφυγε. Και του είπαν οι δούλοι του: «Ιδού, λοιπόν, γνωρίζουμε ότι οι βασιλείς του Ισραήλ είναι βασιλείς ελεήμονες. Ας φορέσουμε σάκους στις οσφύες μας και σχοινιά στα κεφάλια μας, και ας βγούμε προς τον βασιλιά του Ισραήλ, μήπως και χαρίσει τη ζωή στις ψυχές μας». Και έπραξαν έτσι, και είπαν στον βασιλιά του Ισραήλ: «Ο δούλος σου, ο υιός Άδερ, λέει: Ας ζήσει η ψυχή μου». Και είπε ο βασιλιάς: «Ζει ακόμη; Είναι αδελφός μου». Και βγήκε προς αυτόν ο υιός Άδερ, και τον ανέβασαν προς αυτόν πάνω στο άρμα. Και του είπε: «Τις πόλεις που πήρε ο πατέρας μου από τον πατέρα σου, θα σου τις επιστρέψω, και θα καθορίσεις εξόδους για τον εαυτό σου στη Δαμασκό, όπως καθόρισε ο πατέρας μου στη Σαμάρεια». Και συνήψε μαζί του διαθήκη και τον εξαπέστειλε». Και μετά από λίγα: «Είπε προς αυτόν ο άνθρωπος του Θεού: Τάδε λέγει ο Κύριος: Επειδή εσύ άφησες να φύγει από τα χέρια μου ένας ολέθριος άνδρας, θα δοθεί η ψυχή σου αντί για τη δική του ψυχή, και ο λαός σου αντί για τον δικό του λαό». «Θα εξερευνήσω την Ιερουσαλήμ με λυχνάρι, και θα εκδικηθώ τους άνδρες που καταφρονούν τα φυλάγματά τους». «Ανοίξτε τις αποθήκες της· ερευνήστε την σαν σπήλαιο και εξολοθρεύστε την, ώστε να μην υπάρξει σε αυτήν κατάλυμα». «

Στον αδελφό Σέργιο, πρωτοσπαθάριο. Ο άκρατος έλεγχος καταλήγει σε αυτά τα δύο: ό,τι θέλει να πετύχει δεν το καταφέρνει, και περιπίπτει σε αυτά που δεν θέλει. Διότι, από τη μία, επιθυμεί να οδηγήσει τον ελεγχόμενο σε μετάνοια, αλλά αυτό δεν το κατορθώνει, και η προσπάθειά του καταλήγει στο αντίθετο αποτέλεσμα: διότι μάλλον τον εξαγριώνει και τον εξωθεί σε απόγνωση, και δίνει την εντύπωση ότι δεν ενεργεί με φιλάνθρωπη γνώμη και συμπαθή διάθεση, αλλά ότι επιτίθεται με ονειδισμούς επειδή χαιρέκακα απολαμβάνει το σφάλμα του πλησίον. Γι' αυτό, με πολλή σύνεση και σοφία, και ο προφήτης Νάθαν στον Δαβίδ και ο Μιχαίας στον Αχαάβ απηύθυναν τους ελέγχους υπό προσωπείο, αφενός λειαίνοντάς τους με πραότερους λόγους, αφετέρου, επειδή εκείνοι αγνοούσαν πού τείνει και αποσκοπεί η πλοκή της ιστορίας, καθιστώντας τους ίδιους αδέκαστους κριτές των δικών τους αμαρτημάτων. Γι' αυτόν τον λόγο, ο μεν (Νάθαν) πέτυχε το παν (διότι ήλεγξε με νουθεσία έναν άνδρα εραστή της αρετής, παρόλο που είχε παραστρατήσει), ο δε (Μιχαίας), απευθυνόμενος σε ένα τέτοιο θηρίο, έστω κι αν δεν πέτυχε το ίδιο, πάντως κατόρθωσε μεγάλα πράγματα: διότι τον οδήγησε αμέσως σε πόνο και δάκρυα, και, έστω κι αν μετά από λίγο υποτροπίασε στην ασέβεια, περιόρισε το θράσος και την αλαζονεία της γνώμης του. Έτσι λοιπόν και εσύ, σε όσες περιπτώσεις το απαιτεί η ανάγκη, αναμειγνύοντας τους ελέγχους με επιείκεια και προσεγγίζοντας αυτούς που νουθετείς πίσω από ένα κατάλληλο παραπέτασμα, θα κατορθώσεις καλύτερα αυτό που επιδιώκεις.

Έπειτα, ο Σαμουήλ, ο οποίος είχε ανυψωθεί στο ύψος της αρχιερωσύνης και της προφητείας, να σφάζει τον Άγαγ με ιερά χέρια, και πριν από αυτόν ο Φινεές, εξαιτίας μιας διπλής σφαγής, ομοεθνούς και αλλοφύλου, να αποκομίζει την ιερωσύνη ως αιώνιο δώρο, αλλά και ακόμη παλαιότερα να αξιώνονται λαμπρής ευλογίας και μεγαλύτερης τιμής όσοι γέμισαν τα χέρια τους με συγγενικό αίμα, καίτοι ήταν κοινή η αιτία τόσο για αυτούς που υφίσταντο την τιμωρία όσο και για αυτούς που την επέβαλλαν — αυτοί μεν να τιμηθούν με τέτοια έπαθλα για τη χύση των αιμάτων, ενώ αντίθετα ο βασιλιάς Δαβίδ, επειδή είχε την ανάγκη να επιτίθεται στους αντιπάλους του μέσα από πολέμους, γι' αυτόν τον λόγο, όταν προθυμοποιήθηκε να ανοικοδομήσει τον ναό στα Ιεροσόλυμα, να εμποδίζεται, και ο μεν Σαούλ και ο Αχαάβ, επειδή είδαν με φιλάνθρωπα μάτια τους αιχμάλωτους εχθρούς, να τιμωρηθούν με την έκπτωσή τους από τη βασιλεία και να τους επιβληθεί ο θάνατος με μάχαιρα, ενώ ο Δαβίδ, επειδή υπέβαλε σε δικαιότερη κρίση αυτούς που αιχμαλωτίστηκαν με παρόμοιο τρόπο, να κριθεί ανάξιος της ανέγερσης του ναού. Και αν θέλεις, πάλι αυτός ο ίδιος να αποδειχθεί άξιος να ανεγείρει θυσιαστήριο στο αλώνι του Ορνά και να προσφέρει μια παράδοξη θυσία, καθώς ουράνιο πυρ συγκαθαγίαζε το ολοκαύτωμα, και αφού εξιλέωσε, να σταματήσει τον ασυγκράτητο θυμό από τη θεία και δίκαιη οργή που κατέτρωγε ολόκληρο τον Ισραήλ, ωστόσο αυτός ο ίδιος, αν και δεν στάθηκε καθόλου περισσότερο αδυσώπητος στο ζήτημα του αίματος των εχθρών, να αποκλείεται από την ανοικοδόμηση ναού στον Θεό.