Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ΄ 3:27

Ας εξετάσουμε λοιπόν και εμείς τον σκοπό της δεσποτικής παραβολής, επιλύοντας τη διαμάχη μεταξύ εκείνων που δίνουν ποικίλες ερμηνείες, όπως ακριβώς ο Σολομών έλυσε τη διαφωνία των γυναικών που διεκδικούσαν το βρέφος. Επομένως, πρέπει να θεωρήσουμε ως πατέρα τον Θεό, και τους δύο υιούς του πατέρα, τον πρεσβύτερο και τον νεότερο, να τους εκλάβουμε ως δύο ανθρώπους: τον μεν έναν, ως εκείνον που παρέμεινε σταθερός στη χάρη που του δόθηκε και στην αγάπη προς τον Θεό, και σε καμία περίπτωση δεν αποστάτησε από την εκκλησία ούτε εξέπεσε από τη μετάληψη των μυστηρίων ως πατρικής τράπεζας, τον δε άλλον, ως εκείνον που με επιπόλαιη και ασταθή διάθεση χωρίστηκε από τον αληθινό πατέρα, διότι ο Θεός είναι ο κοινός γονέας όλων, και ο οποίος κατασπατάλησε και κατέστρεψε τις δωρεές που του δόθηκαν από Αυτόν, όπως ακριβώς συνηθίζουν οι άσωτοι να καταναλώνουν τα χρήματα των πατέρων τους.

Διότι ούτε ο ίδιος ο Σολομώντας, εάν δεν είχε μέσα του ακριβή τη γνώση των αρχών περί του δικαίου, θα μπορούσε να εκφέρει τόσο ορθά και εύστοχα εκείνη την πολυθρύλητη κρίση, με την οποία δίκασε τις πόρνες για το παιδί. Επειδή, δηλαδή, όσα ισχυριζόταν η καθεμία στερούνταν μαρτύρων, κατέφυγε στη φύση, και μέσω αυτής ανακάλυψε τα όσα αγνοούνταν· καθώς η μεν ξένη αποδέχθηκε απαθώς τη θανάτωση του παιδιού, ενώ η αληθινή μητέρα, εξαιτίας της φυσικής της φιλοστοργίας, δεν άντεξε ούτε καν να ακούσει για τον θάνατό του. Εκείνος, λοιπόν, που γνωρίζει την αληθινή δικαιοσύνη και έχει διδαχθεί από αυτήν να αποδίδει στον καθένα αυτό που του ανήκει, αυτός δύναται να κατευθύνει ορθά την κρίση. Διότι, όπως ακριβώς ο τοξότης κατευθύνει το βέλος προς τον στόχο, χωρίς να εκτρέπει τη βολή ούτε με υπερβολές ούτε με ελλείψεις ούτε με παρεκκλίσεις προς τη μία ή την άλλη πλευρά· έτσι και ο κριτής στοχεύει με ακρίβεια στο δίκαιο, χωρίς να προσωποληπτεί (διότι η μεροληψία υπέρ κάποιου προσώπου κατά την κρίση δεν είναι καλό πράγμα), ούτε να ενεργεί κατά χάριν, αλλά εκφέροντας κρίσεις ευθείες και αδιάστροφες. Και όταν δύο δικάζονται ενώπιόν του, τόσο εκείνος που πλεονεκτεί όσο και εκείνος που μειονεκτεί, ο κριτής στέκεται εξισώνοντάς τους μεταξύ τους, και αφαιρώντας από αυτόν που υπερέχει τόσο, όσο διαπιστώνει ότι έχει ζημιωθεί ο αδικούμενος.

Αλλά αυτά βέβαια αποδείχθηκαν από τη θεία δύναμη πολλά χρόνια αργότερα, ως μαρτυρία της πίστης του μεγάλου ανδρός. Τότε όμως, καθώς όλοι οι κάτοικοι της πόλης και των περιχώρων είχαν εκπλαγεί από τα αποστολικά του θαύματα και είχαν πλέον πιστέψει ότι καθετί που λεγόταν και πραττόταν από αυτόν γινόταν και λεγόταν με θεία δύναμη, δεν θεωρούσαν ότι υπήρχε γι' αυτούς άλλο δικαστήριο πιο αρμόδιο ακόμη και για τις βιωτικές τους διαφορές, αλλά κάθε δίκη και κάθε δυσεπίλυτη εμπλοκή υποθέσεων λυνόταν με τις δικές του συμβουλές. Γι' αυτόν τον λόγο επικρατούσε ευνομία και ειρήνη, και συλλογικά για όλους και για τον καθένα ξεχωριστά μέσω της δικής του χάριτος, καθώς και μεγάλη πρόοδος των αγαθών, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο βίο, αφού καμία κακία δεν διέκοπτε την μεταξύ τους ομόνοια. Ίσως μάλιστα δεν θα ήταν άκαιρο να κάνουμε μνεία μίας δικαστικής του κρίσης, ώστε, σύμφωνα με την παροιμία, να μας γίνει φανερό ολόκληρο το ύφασμα από το κράσπεδο. Διότι και η Θεία Γραφή, παρόλο που ο Σολομών εκδίκασε πολλές υποθέσεις των υπηκόων του, αρκέστηκε σε μία μόνο για να παρουσιάσει όλη τη σύνεση του ανδρός. Όταν, δικάζοντας τις δύο μητέρες, επειδή το αδίκημα ήταν αναπόδεικτο, αφού καθεμία από αυτές εξίσου αρνείτο να αποδεχθεί το νεκρό παιδί και διεκδικούσε το ζωντανό, κατόρθωσε μέσω μιας επινοήσεως να ανιχνεύσει την κρυμμένη αλήθεια.

Διότι, αφού δήθεν διέταξε να τεμαχιστούν σε ίσα μέρη με το ξίφος τα σώματα και του ζωντανού και του νεκρού παιδιού και να μοιραστούν τα μισά και στις δύο, παρέδωσε στην ίδια τη φύση να κρίνει την αλήθεια του πράγματος. Επειδή, λοιπόν, η μία αποδέχθηκε με χαρά το πρόσταγμα και πίεζε τον δήμιο, ενώ η άλλη, συγκλονισμένη στα μητρικά της σπλάχνα, ομολογούσε την ήττα της παρακαλώντας να σπλαχνιστούν το τέκνο (διότι θα το θεωρούσε χάρη, εάν με οποιονδήποτε τρόπο διασωζόταν το νήπιο), ο βασιλιάς, ορίζοντας το γεγονός αυτό ως κριτήριο της αλήθειας, προσφέρει τη νικητήρια ψήφο σε εκείνη που υποχώρησε οικειοθελώς, αναλογιζόμενος ότι αυτή που δεν λυπάται για τη σφαγή του τέκνου καταδικάζεται από την ίδια τη φύση, και πως δεν είναι μητέρα εκείνου του οποίου επισπεύδει τον θάνατο. Ποια κρίση, λοιπόν, του μεγάλου Γρηγορίου θα διηγηθούμε και εμείς;

Ο Σολομών ζητεί σοφία από τον Θεό. Τότε δικάζει τις γυναίκες που προσήλθαν σε αυτόν για το παιδί. Πάλι γίνεται λόγος για τη σοφία του Σολομώντος, για την πολυτέλεια της τραπέζης του, και για το ποιοι εκτελούσαν αυτήν την υπηρεσία για εκείνον.

Και είπε ο βασιλιάς: «Φέρτε μου ένα σπαθί». Και έφεραν μπροστά στον βασιλιά ένα σπαθί. Και είπε ο βασιλιάς: «Χωρίστε το ζωντανό παιδί στα δύο, και δώστε το μισό σε τούτην, και το μισό σε εκείνην». Και αποκρίθηκε η γυναίκα της οποίας ήταν ο ζωντανός γιος, και είπε προς τον βασιλιά, διότι ταράχτηκαν τα σπλάχνα της: «Σε καμία περίπτωση, κύριε, δώσε σε εκείνη το παιδί, και μην το θανατώσετε». Και η άλλη είπε: «Ούτε δικό μου, ούτε δικό της ας είναι· χωρίστε το». Και αποκρίθηκε ο βασιλιάς: «Δώστε το παιδί στη μητέρα που είπε, "Δώστε σε αυτήν τούτο, και μην το θανατώσετε", διότι αυτή είναι η μητέρα του». «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Τη χήρα, και το ορφανό, και τον ξένο, και τον φτωχό να μην τους καταδυναστεύετε.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρήστε την κρίση, και πράξτε δικαιοσύνη. Μακάριος είναι εκείνος που τα πράττει αυτά, και μένει προσηλωμένος σε αυτά και προφυλάσσει τα χέρια του από το να κάνουν άδικα έργα.» «Εκζητήστε την κρίση, λυτρώστε τον αδικούμενο, αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, και δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε, και ας αναμετρηθούμε, λέει ο Κύριος.» «Γέμισε η Σιών από κρίση και δικαιοσύνη· εκεί υπάρχει σοφία και ευσέβεια προς τον Θεό· αυτοί είναι οι θησαυροί της δικαιοσύνης.» «Θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινωμένη πόλη, και σκέπη σε εκείνους που απελπίστηκαν λόγω στέρησης· από πονηρούς ανθρώπους λύτρωσέ τους.»