Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 1:11

Και ο Πέτρος έγραψε: «Αποκομίζοντας το τέλος της πίστεως, τη σωτηρία των ψυχών· για αυτή τη σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη προς εσάς, ερευνώντας ποιον ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες που θα ακολουθούσαν». Και ο μεν Ιωάννης έγραψε στην επιστολή του: «Από τούτο γνωρίζουμε ότι μένουμε σε αυτόν, και αυτός σε εμάς, διότι μας έδωσε από το Πνεύμα του»· ο δε Παύλος γράφει προς τους Ρωμαίους: «Εσείς όμως δεν είστε στη σάρκα, αλλά στο πνεύμα, εάν πράγματι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας».

Και ο Πέτρος έγραψε: «Αποκομίζοντας το τέλος της πίστεως, τη σωτηρία των ψυχών· για αυτήν τη σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εσάς, ερευνώντας σε ποιον ή σε τι είδους καιρό αναφερόταν το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες μετά από αυτά.» Και ο μεν Ιωάννης έγραψε: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένουμε σε αυτόν, και αυτός σε εμάς, διότι μας έδωσε από το Πνεύμα του·» ο δε Παύλος γράφει προς τους Ρωμαίους: «Εσείς όμως δεν είστε στη σάρκα, αλλά στο πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας.»

Ακόμη περί του Ιακώβ. 1. Η ανθρώπινη φύση, βέβαια, οδηγήθηκε μέσω της αμαρτίας στον θάνατο. Επειδή δε είχε απομακρυνθεί εντελώς από Εκείνον που δύναται να σώζει, αυτός που είχε πλαστεί σύμφωνα με τη θεία εικόνα ήταν σχεδόν αιχμάλωτος πολέμου, και καταπιεζόταν από το βάρος της δουλείας. Διότι υπέβαλλε, έστω και παρά τη θέλησή του, τον αυχένα στον Σατανά που τον είχε καταδυναστεύσει, ο οποίος, λόγω της υπερβολικά μεγάλης αλαζονείας του (διότι το πονηρό πνεύμα είναι υπερόπτης), αποθρασύνθηκε απέναντι σχεδόν σε όλους όσους βρίσκονταν πάνω στη γη, λέγοντας: «Θα συλλάβω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν φωλιά, και θα τους μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά, και δεν υπάρχει κανείς που θα μου ξεφύγει, ούτε θα μου αντιμιλήσει.» Διότι βασίλευσε από πλεονεξία, όπως είπα, και ονομάστηκε θεός αυτού του αιώνα. Διότι ο κόσμος τον προσκύνησε, και λάτρεψε την κτίση αντί για τον Κτίσαντα. Επειδή όμως ο Θεός σπλαγχνίστηκε όσους είχαν περιέλθει σε τέτοια ταλαιπωρία, υποσχέθηκε να μας αποστείλει από τον ουρανό τον Υιό, για να επαναφέρει την ανθρώπινη φύση πάλι σε αυτό που ήταν στην αρχή. «Καινή κτίση είναι τα εν Χριστώ», σύμφωνα με τις Γραφές. Κομιστές δε αυτών των αγαθών λόγων προς εμάς έγιναν οι μακάριοι προφήτες, «οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εμάς, ερευνώντας σε ποιον και σε τι είδους καιρό αναφερόταν το Πνεύμα του Χριστού που ήταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα παθήματα του Χριστού και τις δόξες που θα ακολουθούσαν, στους οποίους αποκαλύφθηκε ότι δεν διακονούσαν αυτά για τους εαυτούς τους, αλλά για εμάς.»

Ονομάζεται και «Πνεύμα Κυρίου», καθώς είπε ο Πέτρος: γιατί συμφωνήσατε μεταξύ σας να πειράξετε το Πνεύμα του Κυρίου; Ονομάζεται και «Πνεύμα Θεού και Χριστού», καθώς γράφει ο Παύλος: εσείς όμως δεν είστε κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας. Εάν δε κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν. Ονομάζεται και «Πνεύμα του Υιού του Θεού», καθώς έχει ειπωθεί: επειδή δε είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του. Ονομάζεται και «Πνεύμα Χριστού», καθώς είναι γραμμένο: ποιον ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους. Και πάλι: μέσα από τη δική σας δέηση και την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού.

Ερώτηση νθ΄ «Σχετικά με αυτήν τη σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εμάς, ερευνώντας ποιον ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που υπήρχε μέσα τους, το οποίο προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες που θα ακολουθούσαν». Εάν αυτοί οι μακάριοι προφήτες μάς άφησαν γραπτώς όσα διδάχθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, γιατί αναζήτησαν και ερεύνησαν; Πώς αυτοί, ενώ διδάσκονταν από το Άγιο Πνεύμα και κατέγραφαν όσα τους αποκαλύπτονταν, [ερευνούσαν]; Τι είδους αναζήτηση ή έρευνα έκαναν;

Τη σωτηρία δε των ψυχών, όπως νομίζω, ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος ενδεχομένως ονόμασε, ως τέλος της πίστεως, τη μέθεξη στα υπέρ φύσιν· για την οποία σωτηρία, δια του Αγίου Πνεύματος δηλαδή, σαφώς αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, εξετάζοντας σε ποιον ή σε τι είδους καιρό έδειχνε το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα παθήματα του Χριστού και τις δόξες μετά από αυτά.

Διότι ο Χριστός, όντας εκ φύσεως Θεός και άνθρωπος, κληρονομείται από εμάς ως Θεός, υπερφυσικά κατά χάριν, σύμφωνα με την άρρητη μέθεξη, και, για χάρη μας λαμβάνοντας τη δική μας μορφή ως άνθρωπος και καθιστώντας μας οικείους του, κληρονομεί τον εαυτό Του μαζί με εμάς, σύμφωνα με την ακατάληπτη συγκατάβασή Του· αυτόν, αφού τον προθεώρησαν μυστικά οι άγιοι μέσω του Πνεύματος, διδάχθηκαν ότι τα παθήματα για την αρετή προς χάριν του στο παρόν πρέπει να προηγούνται της δόξας εν Χριστώ που πρόκειται να φανερωθεί στο μέλλον εξαιτίας της αρετής· διότι ερευνούσαν, λέει, σε ποιον ή σε τι είδους καιρό αναφερόταν το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα παθήματα του Χριστού και τις δόξες που θα ακολουθούσαν.

Επομένως, εκζητούσαν και εξερευνούσαν όχι μόνο την αφθαρσία της φύσεως και τους λόγους της εκθεώσεώς της, αλλά βεβαίως και τον καιρό κατά τον οποίο θα λάβει χώρα η δοκιμασία της μέσω των παθημάτων, η οποία θα καταστήσει φανερή τη διάθεση εκείνων που την επιθυμούν αληθινά και την πρόθεση εκείνων που νομίζεται ότι την αγαπούν υποκριτικά, καθώς και τον άλλο καιρό, δηλαδή τον αιώνα, κατά τον οποίο θα φανερωθεί ενεργώς παρούσα, μεταμορφώνοντας τους πάντες προς τη θεία ομοίωση, αναλόγως με το πόσο δεκτικός είναι ο καθένας σε αυτήν· δόξα την οποία προανήγγειλε ο λόγος ότι ακολουθεί τους κόπους υπέρ της αρετής. Αυτά μπορεί να τα πει κάποιος ως απάντηση σε εκείνον που ρωτά γιατί άραγε η Γραφή δεν είπε εδώ «ζήτηση» και «έρευνα», αλλά «εκζήτηση» και «εξερεύνηση», προβάλλοντας έτσι με έμφαση το προφανές νόημα.

Ονομάζεται και πνεύμα Χριστού και νους Χριστού το Άγιο Πνεύμα· διότι ο μεν Πέτρος, μνημονεύοντας τους προφήτες, λέει το εξής: το πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους· ο δε Παύλος λέει στους Φιλιππησίους: διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του πνεύματος του Ιησού Χριστού, στους Ρωμαίους: Εάν κάποιος δεν έχει πνεύμα Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν, και στους Κορινθίους, αφού προηγουμένως είπε: Εμείς δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό, προχωρώντας παρακάτω αναφωνεί: Εμείς όμως έχουμε νουν Χριστού, ονομάζοντας νουν Χριστού αυτό ακριβώς που αποκάλεσε πνεύμα προερχόμενο από τον Θεό.

Για τον οποίο και ο απόστολος Πέτρος έγραψε σε όσους πίστεψαν στον ίδιο τον Χριστό τον σωτήρα: «Τον οποίο, αν και δεν τον είδατε, τον αγαπάτε, στον οποίο, αν και τώρα δεν τον βλέπετε, αλλά πιστεύετε, αγαλλιάζεστε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, αποκομίζοντας το τέλος της πίστης σας, τη σωτηρία των ψυχών· για την οποία σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εσάς, ερευνώντας για ποιο ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που ήταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες μετά από αυτά· στους οποίους αποκαλύφθηκε ότι όχι για τους εαυτούς τους, αλλά για εμάς διακονούσαν αυτά, τα οποία τώρα σας αναγγέλθηκαν μέσω εκείνων που σας ευαγγελίστηκαν εν Πνεύματι Αγίω, το οποίο εστάλη από τον ουρανό, και στα οποία επιθυμούν άγγελοι να παρακύψουν». Αν, λοιπόν, δίκαιοι και προφήτες και άγγελοι επιθυμούν να δουν τη γέννηση του Χριστού και τον τόπο στον οποίο γίνεται η πολυπόθητη γέννηση του Χριστού, πώς δεν θα το επιθυμήσουμε και εμείς, που είμαστε ταπεινοί και ελάχιστοι, εμείς που είμαστε συμμέτοχοι της δικής τους ευσέβειας και συγκληρονόμοι της ορθόδοξης πίστης; Και για ποιο λόγο ο θεσπέσιος Δαβίδ, ο οποίος ήταν γνησιότατος Βηθλεεμίτης και καταγόταν από τη θεογόνο πόλη της Βηθλεέμ, επιθυμούσε και λαχταρούσε να πιει νερό από το πηγάδι της Βηθλεέμ, και δεν μπόρεσε να επιτύχει αυτό που ποθούσε, αλλά, όπως εμείς, έτσι και αυτός εμποδιζόταν να τρέξει στην αγία Βηθλεέμ και να πιει;