Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 1:12

Για την οποία προφήτευσε ο Ιακώβ, λέγοντας: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, μέχρις ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Αλλά ποια παράκληση; Αυτήν ακριβώς για την οποία ο Βαλαάμ, αν και βρισκόταν έξω από την εκκλησιαστική αυλή, προφήτευσε λέγοντας: «Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ και θα εγερθεί άνθρωπος από τον Ισραήλ». Αυτήν ακριβώς για την οποία ο Μωυσής λέει, ότι «Ο Κύριος ο Θεός μας θα αναστήσει για εσάς Προφήτη από τους αδελφούς σας, σαν κι εμένα». Αυτήν την παράκληση περίμενε ο Συμεών, έχοντας λάβει θεία αποκάλυψη μέσω του Αγίου Πνεύματος. Τι λοιπόν; Μήπως, επειδή την περίμενε συνεχώς, διαψεύστηκε κάπως στις ελπίδες του, ή αστόχησε στην προσδοκία του; Όχι βέβαια, σε καμία περίπτωση· απεναντίας, και είδε και πήρε στην αγκαλιά του. Ώ της αρετής του ανδρός! Ώ της υπερβάλλουσας ευλάβειας και καθαρότητας! «Σε αυτά τα οποία», σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο [ή μάλλον Πέτρο], «επιθυμούν οι άγγελοι να σκύψουν για να δουν», σε αυτά ο Συμεών μπόρεσε όχι μόνο να σκύψει, αλλά και να εισχωρήσει με καθαρότητα, και να τα ψηλαφήσει, και να μυηθεί σε αυτά με απόλυτη αγνότητα. «Και ήλθε στο ιερό καθοδηγούμενος από το Πνεύμα». Ώ του θαύματος!

Διότι μέσα σε Αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε· και, «Κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι ο Πατήρ παρά μόνον ο Υιός, και ποιος είναι ο Υιός παρά μόνον ο Πατήρ». Και πώς τολμούν οι ασεβείς να φλυαρούν για όσα δεν είναι θεμιτά, όντας άνθρωποι, τη στιγμή που αδυνατούν να κατανοήσουν και να εξηγήσουν ούτε τα επίγεια; Και τι λέω για τα επίγεια; Ας μας μιλήσουν για τον ίδιο τους τον εαυτό, εάν άραγε μπορέσουν να εξιχνιάσουν τη δική τους φύση. Είναι όντως τολμηροί και αυθάδεις, αφού δεν τρέμουν ενώπιον της δόξας, εκεί όπου οι άγγελοι επιθυμούν να σκύψουν για να δουν, αν και είναι τόσο πολύ ανώτεροι και κατά τη φύση και κατά την τάξη. Διότι τι υπάρχει πιο κοντά από τα Χερουβίμ ή τα Σεραφίμ; Και όμως ούτε Τον ατενίζουν, ούτε στέκονται με τα πόδια γυμνά, αλλά προσφέρουν τη δοξολογία έχοντας σκεπασμένα τα πόδια όπως και τα πρόσωπά τους, μην κάνοντας τίποτε άλλο με τα ακατάπαυστα χείλη τους παρά να δοξάζουν τη θεία και άφραστη φύση με τον Τρισάγιο ύμνο. Και πουθενά κανείς από τους θεσπέσιους προφήτες, οι οποίοι μάλιστα αξιώθηκαν τέτοιας θεοπτίας, δεν μας ανέφερε ότι την πρώτη φορά που είπαν το «άγιος», το είπαν με δυνατή φωνή, τη δεύτερη φορά πιο αδύναμα, και την τρίτη ακόμη πιο χαμηλόφωνα· και ότι κατά συνέπεια απέδιδαν τον πρώτο αγιασμό στην κυριολεξία, τον δεύτερο τον υπέτασσαν, και τον τρίτο τον τοποθετούσαν σε κατώτερη μοίρα. Αλλά μακριά από τέτοια ανοησία των θεοστυγών και άφρονων! Διότι η πανύμνητη και σεβάσμια και προσκυνητή Τριάδα είναι μία και αδιαίρετη και ασχημάτιστη. Συνάπτεται δε ασυγχύτως, όπως ακριβώς και η μονάδα διακρίνεται ατμήτως.

Ο δε Δαβίδ: Γνωρίζω και εγώ, Δέσποτα, ότι δεν έχεις ανάγκη από αυτά τα όπλα, καθώς είσαι βασιλιάς κραταιός, παντοδύναμος, ακαταμάχητος, αιώνιος. Ικετεύω όμως την ασύγκριτη αγαθότητά σου να λάβεις όπλο και θυρεό, δηλαδή, την ενανθρώπηση και το πάθος, και να αναστηθείς προς βοήθειά μου την τρίτη ημέρα. Ο δε Μονογενής: Και εσύ από πού γνωρίζεις αυτά τα θεία και απόκρυφα μυστήρια, «στα οποία επιθυμούν οι άγγελοι να εγκύψουν»; Ο δε Δαβίδ: Έλαβα τη γνώση τους από το Άγιο, Παράκλητο Πνεύμα. Ο δε Μονογενής: Μαζί με αυτά που γνωρίζεις, πες μου, αν έχεις και κάτι άλλο να πεις· διότι θα σε ακούσω και για αυτό με ευμένεια και δικαιοσύνη.

Δεύτερη, του Πέτρου. Και αυτή φέρει το όνομα αυτού που την έγραψε· διότι ο ίδιος ο Πέτρος γράφει τη διδακτική επιστολή προς τους Ιουδαίους που βρίσκονται στη διασπορά και έγιναν Χριστιανοί. Επειδή, λοιπόν, πίστεψαν προερχόμενοι από τους Ιουδαίους, τους επιστηρίζει. Και πρώτα μεν εξηγεί και αποδεικνύει ότι η πίστη στον Χριστό εξαγγέλθηκε από τους προφήτες, και μέσω αυτών γνωστοποιήθηκε η λύτρωση δια του αίματός Του· και ότι σε αυτούς και στα έθνη ευαγγελίστηκαν τα πάντα, στα οποία οι άγγελοι επιθυμούν να εγκύψουν. Έπειτα, αφού τους συμβουλεύει να πολιτεύονται επάξια προς Εκείνον που τους κάλεσε, τους προτρέπει να τιμούν και τον βασιλέα, και παραγγέλλει ομοφροσύνη στις γυναίκες και στους άνδρες. Και αφού τους απευθύνει λίγες ηθικές παραινέσεις, επισημαίνει ότι το κήρυγμα της σωτηρίας και της ανάστασης έγινε από τον Κύριο και στον άδη, ώστε και οι νεκροί να αναστηθούν, και να κριθούν μεν ως προς το σώμα, να διαμείνουν όμως με τη χάρη της ανάστασης· και ότι το τέλος των πάντων πλέον πλησίασε, και οφείλουν όλοι να είναι έτοιμοι, εφόσον πρόκειται να δώσουν λόγο στον Κριτή. Και με αυτόν τον τρόπο ολοκληρώνει την Επιστολή.

Έτσι έλεγε ικετεύοντας ο πλούσιος στα Ευαγγέλια, βλέποντας τον Λάζαρο να αναπαύεται στους κόλπους του πατέρα μας Αβραάμ: «Ελέησέ με, πάτερ Αβραάμ, και στείλε τον Λάζαρο, για να βρέξει το δάχτυλό του στο νερό και να δροσίσει τη γλώσσα μου, διότι βασανίζομαι μέσα σε τούτη τη φλόγα». Γι' αυτό, όταν δεις νερά, τρέξε με προθυμία· διότι αυτά τα νερά σού διανοίγουν τον ουρανό, αυτά τα νερά σε μεταθέτουν από τη δουλεία στην ελευθερία· αυτά τα νερά σού ανοίγουν τον παράδεισο και χαρίζουν πνευματικούς οφθαλμούς· αυτά τα νερά σε οδηγούν σε επουράνια μυστήρια, στα οποία επιθυμούν οι άγγελοι να εγκύψουν. Ανυψώθηκες, λοιπόν, με τη διάνοια στους ουρανούς· είδες τον Θεό να αγιάζει τη φύση των υδάτων· είδες την αδιάστατη συμφωνία της Αγίας Τριάδος πάνω στα ύδατα· έλαβες από τον Θεό προφητικές επαγγελίες, οι οποίες ευαγγελίζονται τη σωτηρία σου· ο στέφανος της ψυχής είναι πρόδηλος, η άφεση των πολυχρόνιων αμαρτημάτων είναι εγγύς.

Σε ευχαριστούμε, Κύριε, Θεέ, Πατέρα παντοκράτορα, διότι το έλεός σου είναι μεγάλο απέναντί μας, και ετοίμασες για εμάς αυτά στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν οι άγγελοι. Ικετεύουμε και παρακαλούμε την αγαθότητά σου, Φιλάνθρωπε, να αγνίσεις όλους εμάς που προσπίπτουμε σε εσένα και να μας ενώσεις μαζί σου διά της μεταλήψεως των θείων σου μυστηρίων. Ας γίνουμε πλήρεις του Αγίου σου Πνεύματος και ας είμαστε στηριγμένοι στην ορθή σου πίστη. Ας πληρωθούμε από τον πόθο της αληθινής σου αγάπης, δοξολογώντας σε πάντοτε εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, διά του οποίου και μετά του οποίου, κ.λπ.

Ακόμη περί του Ιακώβ. 1. Η ανθρώπινη φύση, βέβαια, οδηγήθηκε μέσω της αμαρτίας στον θάνατο. Επειδή δε είχε απομακρυνθεί εντελώς από Εκείνον που δύναται να σώζει, αυτός που είχε πλαστεί σύμφωνα με τη θεία εικόνα ήταν σχεδόν αιχμάλωτος πολέμου, και καταπιεζόταν από το βάρος της δουλείας. Διότι υπέβαλλε, έστω και παρά τη θέλησή του, τον αυχένα στον Σατανά που τον είχε καταδυναστεύσει, ο οποίος, λόγω της υπερβολικά μεγάλης αλαζονείας του (διότι το πονηρό πνεύμα είναι υπερόπτης), αποθρασύνθηκε απέναντι σχεδόν σε όλους όσους βρίσκονταν πάνω στη γη, λέγοντας: «Θα συλλάβω με το χέρι μου ολόκληρη την οικουμένη σαν φωλιά, και θα τους μαζέψω σαν εγκαταλελειμμένα αυγά, και δεν υπάρχει κανείς που θα μου ξεφύγει, ούτε θα μου αντιμιλήσει.» Διότι βασίλευσε από πλεονεξία, όπως είπα, και ονομάστηκε θεός αυτού του αιώνα. Διότι ο κόσμος τον προσκύνησε, και λάτρεψε την κτίση αντί για τον Κτίσαντα. Επειδή όμως ο Θεός σπλαγχνίστηκε όσους είχαν περιέλθει σε τέτοια ταλαιπωρία, υποσχέθηκε να μας αποστείλει από τον ουρανό τον Υιό, για να επαναφέρει την ανθρώπινη φύση πάλι σε αυτό που ήταν στην αρχή. «Καινή κτίση είναι τα εν Χριστώ», σύμφωνα με τις Γραφές. Κομιστές δε αυτών των αγαθών λόγων προς εμάς έγιναν οι μακάριοι προφήτες, «οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εμάς, ερευνώντας σε ποιον και σε τι είδους καιρό αναφερόταν το Πνεύμα του Χριστού που ήταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα παθήματα του Χριστού και τις δόξες που θα ακολουθούσαν, στους οποίους αποκαλύφθηκε ότι δεν διακονούσαν αυτά για τους εαυτούς τους, αλλά για εμάς.»

Για τον λόγο αυτόν, αν και έχουν πεθάνει, ενεργούν ως ζωντανοί, θεραπεύοντας ασθενείς, εκδιώκοντας δαίμονες και κάνοντας κάθε πονηρία της τυραννίας τους να τρέπεται σε φυγή με τη δύναμη του Κυρίου· διότι στα άγια λείψανα συνυπάρχει πάντοτε η χάρη του Αγίου Πνεύματος, η οποία επιτελεί κάθε θαύμα. Επειδή ακριβώς ομολόγησαν με ανδρεία τον Χριστό ενώπιον των ανθρώπων με πολλή υπομονή, γι' αυτό και Αυτός τους αναγνώρισε ενώπιον του Πατρός και των Αγγέλων Του, και τους υποσχέθηκε εκείνα τα αγαθά τα οποία μάτι δεν είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε σε καρδιά θνητού ανθρώπου ανέβηκαν, στα οποία επιθυμούν οι Άγγελοι να ενσκύψουν. Διότι, τι περισσότερο θέλουμε να φανερώσουμε με τον λόγο;

Ας μετανοήσουμε αμέτρητες φορές. Για κάθε καλό έργο χαίρεται ο Θεός, προπάντων όμως για τη μετανοούσα ψυχή· διότι πάνω σε αυτήν σκύβει ολόκληρος, και με ανοιχτές αγκάλες την υποδέχεται, και την προσκαλεί λέγοντας: Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες, διότι αυτόν που έρχεται προς εμένα δεν πρόκειται να τον διώξω έξω. Ελάτε όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω στην άνω πόλη, όπου όλοι οι άγιοί μου αναπαύονται με μεγάλη χαρά. Ελάτε σε εκείνη τη χαρά την ανεκλάλητη, την ασύγκριτη, την απερίγραπτη· σε εκείνα τα απερίγραπτα αγαθά, στα οποία επιθυμούν οι Άγγελοι να εγκύψουν· όπου βρίσκονται οι χοροί και τα τάγματα των δικαίων. Εκεί ο κόλπος του Αβραάμ υποδέχεται αυτούς που υπομένουν τις θλίψεις, όπως και τον άλλοτε φτωχό Λάζαρο. Εκεί ανοίγονται οι θησαυροί των αιώνιων αγαθών, όπου βρίσκεται η άνω Ιερουσαλήμ, η μητέρα των πρωτοτόκων· εκεί, στη μακάρια γη των πράων. Ελάτε προς εμένα όλοι, και εγώ θα σας αναπαύσω εκεί, όπου όλα είναι ήρεμα και ατάραχα, όπου υπάρχουν τα φωτεινά και θεάρεστα, όπου δεν υπάρχει κανείς που να αδικεί ούτε να τυραννιέται, όπου δεν υπάρχει αμαρτία ούτε σκότος, όπου βρίσκεται το απρόσιτο φως και η ανεκλάλητη χαρά.

Παγιδευμένος ο δυστυχής σε τόσα και τόσο μεγάλα κακά, προτίθεμαι, ω Δέσποινα, να προσέλθω σε τέτοια υπερφυή και θειότατα μυστήρια, στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν ακόμη και οι Άγγελοι, και φοβάμαι μήπως ως ανάξιος, όπως εκείνος που δεν φορούσε ένδυμα γάμου, δεθώ χειροπόδαρα και ριχτώ στο σκοτάδι, καταδικαζόμενος στη σκοτεινή κατοικία που μου αρμόζει, αντί για τον φωτισμό και την κοινωνία της θείας χάριτος. Αλλά τι να κάνω; Αν μεν μετέχω αναξίως σε τέτοια φρικωδέστατα μυστήρια, περιμένω ότι θα υποστώ τέτοιες και χειρότερες τιμωρίες· αν πάλι παραμένω αμέτοχος σε αυτά, προβάλλοντας συνεχώς την αναξιότητά μου, πέφτω κατά κάποιον τρόπο στο βάθος των κακών από περιφρόνηση, και έτσι γίνομαι ένοχος για τις ίδιες ή και μεγαλύτερες κολάσεις.

Ας αγωνιστούμε λοιπόν, αγαπητοί αδελφοί, για να αποφύγουμε το όνειδος και τη φρικτή ντροπή που θα βρει τότε όλους τους αμαρτωλούς, και να γίνουμε μέτοχοι εκείνων των αγαθών τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όλους τους δικαίους, τα οποία μάτι δεν είδε, ούτε αυτί άκουσε, ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκαν· στα οποία επιθυμούν οι Άγγελοι να σκύψουν για να δουν. Διότι, όταν κατέρχεται ο Χριστός από τον ουρανό, αμέσως το άσβεστο πυρ διατρέχει παντού μπροστά από το πρόσωπο του Χριστού και καλύπτει τα πάντα. Διότι και ο κατακλυσμός που έγινε επί Νώε, ήταν τύπος αυτού του άσβεστου πυρός. Όπως δηλαδή εκείνος κάλυψε κάθε κορυφή όρους, έτσι και το πυρ τότε θα καλύψει τα σύμπαντα. Τότε οι Άγγελοι θα περιτρέξουν παντού και θα αρπάξουν όλους τους αγίους και τους πιστούς με δόξα μέσα σε νεφέλες, για να προϋπαντήσουν τον Χριστό.

Αγαθό τον ονόμασε ο Κύριος για τα έργα του· πιστό για την πίστη του. Αντί για περικεφαλαία, την ελπίδα των μελλόντων αγαθών, τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε, ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκαν· στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν οι Άγγελοι. Διότι αυτή η ελπίδα θα σου προσφέρει ισχυρή παρηγοριά στις κακουχίες και στις θλίψεις, και η μνήμη της θα σε ευφράνει. Διότι σε αυτήν είχαν στραμμένη την προσοχή τους οι μακάριοι μάρτυρες του Χριστού, στα βασανιστήρια, στις φρικτές και ποικίλες τιμωρίες, και στη δριμύτητα της φωτιάς. Αυτήν είχαν μπροστά στα μάτια τους, την ποθούμενη ελπίδα· γι' αυτό και τα πάντα τα υπέμειναν πρόθυμα και με ευχαριστία, για να την επιτύχουν. Διότι και ο Μωυσής, έχοντας θέσει αυτή την ανταμοιβή μπροστά στα μάτια του, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της κόρης του Φαραώ· προτιμώντας την ως ανώτερη από τους θησαυρούς της Αιγύπτου. Γι' αυτό και προτίμησε μάλλον να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού, παρά να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας. Αυτή την ελπίδα να την θέτεις πάντοτε και αδιάλειπτα μπροστά στα μάτια σου, αδελφέ, ώστε η επιθυμία για αυτήν να μην σε αφήσει να συλλογίζεσαι τίποτε από τα φθαρτά· και όχι μόνο αυτό, αλλά να διεγείρει την προθυμία σου για κάθε αγαθό έργο.

Εκεί ας φροντίσουμε να προπέμψουμε το αγαθό έργο των πράξεών μας, ώστε, όταν απαλλαγούμε από αυτόν τον πολυστένακτο βίο, με θάρρος και χαρά να αναχωρήσουμε για εκεί, και προσδοκώντας τη συνάντηση πάνω στις νεφέλες, να αξιωθούμε να εισέλθουμε, όπου και όλοι οι Άγιοι βασιλεύουν με μεγάλη χαρά, παρακαλώντας τον Δεσπότη για εμάς, ώστε να αξιωθούμε να εισέλθουμε σε εκείνη την ανεκλάλητη, την απερίγραπτη, την ανεκδιήγητη χαρά, στην οποία και οι Άγγελοι επιθυμούν να εγκύψουν· όπου βρίσκονται οι χοροί και τα τάγματα των δικαίων.

Περί των όσων περιέχει ο βίος. Ας κατανοήσουμε, αδελφοί, ότι σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσουν τα πέρατα του κόσμου κατά την ημέρα της απολογίας μας· και ας μη στερηθούμε, εξαιτίας μηδαμινών και φθαρτών πραγμάτων, εκείνη τη μακάρια τρυφή του παραδείσου και τα αγαθά που ποτέ δεν παρέρχονται, τα οποία κανένα ανθρώπινο στόμα δεν μπορεί να περιγράψει, και στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν οι Άγγελοι.

Πού αλλού άραγε πρέπει να εικάσουμε ότι κατέλυσε η δική του ψυχή, αν όχι ολοφάνερα στις επουράνιες σκηνές, όπου βρίσκονται οι τάξεις των αγγέλων, όπου οι χοροί των προφητών, όπου οι θρόνοι των αποστόλων, όπου η χαρά των μαρτύρων, όπου η ευφροσύνη των οσίων, όπου η λαμπρότητα των διδασκάλων, όπου η πανήγυρις των πρωτοτόκων, και ο καθαρός ήχος εκείνων που εορτάζουν εκεί. Σε εκείνα τα αγαθά, στα οποία επιθυμούν και οι άγγελοι να παρακύψουν, σε εκείνον τον ιερό χώρο μετέβη η πολυμακάριστη και αγία ψυχή του μακαρίου και αοιδίμου Πατρός μας. Φρονώ δε ότι κατά την ανάβασή της προς τον ουρανό προηγούνταν οι αρετές του βίου του, και η καθεμία της επεδείκνυε εκείνα τα άρρητα και αθέατα κάλλη, και αφού την πλησίασε ίσως η μεγαλύτερη από όλες τις αρετές, η αγάπη, να της μίλησε ως εξής: «Κοίταξε, φιλτάτη ψυχή, τι κάλλος σου εξασφάλισα»· και ταυτόχρονα με αυτά τα λόγια της υπέδειξε την ουράνια τρυφή.

Τι είναι, λοιπόν, αυτό για το οποίο λυπάται περισσότερο ο μεγαλύτερος υιός; «Διότι σε εμένα», λέει, «ποτέ δεν έδωσες ένα ερίφιο, για να διασκεδάσω με τους φίλους μου, όταν όμως ήρθε αυτός ο υιός σου, που κατέφαγε την περιουσία σου με πόρνες, θυσίασες γι' αυτόν τον σιτευτό μόσχο». Τόσο μεγάλη, δηλαδή, είναι η υπερβολή των δωρεών του Θεού προς εμάς, ώστε και οι άγγελοι επιθύμησαν να σκύψουν και να δουν τα όσα μας χαρίστηκαν μέσω της ενανθρωπήσεώς Του, όπως λέει ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος. Αλλά και οι δίκαιοι επιθύμησαν, ακόμη και πριν από τον καθορισμένο καιρό, να έλθει γι' αυτά ο Χριστός, όπως ακριβώς και ο Αβραάμ επιθύμησε να δει την ημέρα Του· Αυτός, όμως, τότε δεν ήλθε, και όταν ήλθε, δεν ήλθε για να καλέσει δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια, και μάλιστα υπέρ αυτών σταυρώνεται Εκείνος που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου· διότι όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις.

Αυτός δε ο ναός είναι τύπος εκείνου του σπηλαίου, ή μάλλον έχει κάτι περισσότερο από τον τύπο, αποτελώντας σχεδόν ένα άλλο τέτοιο σπήλαιο· διότι έχει τόπο, στον οποίο τοποθετείται το δεσποτικό σώμα, το εσωτερικό του καταπετάσματος και την πανίερη τράπεζα που βρίσκεται σε αυτό. Όποιος λοιπόν με εσωτερική διάθεση προστρέχει σε αυτό το όντως θείο και θεοδόχο σπήλαιο και προσεδρεύει και παραμένει μέχρι τέλους, συγκεντρώνοντας και υψώνοντας προς τον Θεό τη διάνοιά του, όχι μόνο θα κατανοήσει τα λόγια της θεόπνευστης Γραφής σε αυτό, σαν κάποιους αγγέλους που αναγγέλλουν τόσο για τη θεότητα όσο και για την ανθρωπότητα του Λόγου του Θεού που ενανθρώπησε για εμάς, αλλά με βεβαιότητα θα δει και τον ίδιο τον Κύριο με τα μάτια της διάνοιας, και, δεν είναι υπερβολή να πούμε, και με τα μάτια του σώματος. Διότι αυτός που βλέπει με πίστη τη μυστική τράπεζα και τον άρτο της ζωής που προσφέρεται πάνω σε αυτήν, βλέπει τον ίδιο τον ενυπόστατο Λόγο του Θεού, ο οποίος έγινε σάρκα για εμάς και κατασκήνωσε ανάμεσά μας· και αν καταστήσει τον εαυτό του άξιο για να τον υποδεχθεί, δεν τον βλέπει μόνο, αλλά γίνεται και μέτοχός του και τον αποκτά ένοικο μέσα του και γεμίζει από τη δική του θεία χάρη, και όπως η Μαρία είδε εκείνα, τα οποία τότε οι Απόστολοι επιθυμούσαν να δουν, έτσι και αυτός αξιώνεται να βλέπει και να απολαμβάνει εκείνα, στα οποία επιθυμούν, κατά τον απόστολο, να εγκύψουν οι άγγελοι, και μέσω της θέασης και της μετοχής σε αυτά καθίσταται ολόκληρος θεοειδής.

Έτσι σκήνωσε με τρόπο απόρρητο μέσα της και από αυτήν προήλθε σαρκοφόρος ο Λόγος του Θεού, «και φανερώθηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», θεώνοντας τη δική μας φύση και χαρίζοντάς μας, σύμφωνα με τον θείο απόστολο, «αυτά στα οποία επιθυμούν να εγκύψουν οι άγγελοι». Και αυτό είναι το υπερφυές εγκώμιο και η υπερένδοξη δόξα αυτής της αειπαρθένου, μπροστά στην οποία αδυνατεί κάθε νους και λόγος, ακόμη κι αν είναι αγγελικός. Τα όσα δε ακολούθησαν μετά τον απόρρητο τοκετό, ποιος λόγος θα μπορούσε πάλι να τα εκφράσει; Διότι, συμπράττοντας και συμπάσχοντας στην υψοποιό κένωση του Λόγου του Θεού που συντελέστηκε δι' αυτής, συνδοξαζόταν και συνανυψωνόταν δικαίως, αυξάνοντας διαρκώς τα μεγαλεία της με υπερφυείς προσθήκες. Αλλά και μετά την άνοδο στους ουρανούς Εκείνου που σαρκώθηκε από αυτήν, για τα υπέρ νουν και λόγον μεγαλεία που της δόθηκαν από Αυτόν σαν να αντιπροσέφερε την εξαιρετικά καρτερική και πολυειδή άσκηση, καθώς και τις προσευχές και φροντίδες υπέρ όλου του κόσμου, μαζί με τις νουθεσίες και προτροπές προς τους θεοκήρυκες που διέτρεχαν τα πέρατα της οικουμένης, αποτελώντας η ίδια μόνη της το στήριγμα και την παρηγοριά όλων, είτε την άκουγαν είτε την έβλεπαν, συνεργώντας με κάθε τρόπο στο κήρυγμα του Ευαγγελίου· επιδεικνύοντας έτσι άκρως αγωνιστικό βίο, πολιτεία, νου και λόγο.

Πριν όμως από την εν σαρκί εμφάνιση του Θεού, δεν διδαχθήκαμε τίποτα τέτοιο για τους αγγέλους, ούτε και για τους προφήτες αναλόγως, εκτός από όσα προδιέγραφαν τη μελλοντική χάρη, η οποία, εφόσον τώρα φανερώθηκε, δεν υπάρχει ανάγκη να τελούνται τα πάντα μέσω μεσολάβησης. Γι' αυτό, λοιπόν, σύμφωνα και με τον μέγα Παύλο: «Τώρα γνωρίστηκε στις αρχές και τις εξουσίες διαμέσου της Εκκλησίας η πολυποίκιλη σοφία του Θεού», και σύμφωνα με τον κορυφαίο του χορού των αποστόλων, τον Πέτρο: «Μέσω εκείνων που μας ευαγγελίστηκαν εν Πνεύματι Αγίω, το οποίο εστάλη από τους ουρανούς, τώρα μας αναγγέλθηκαν αυτά, στα οποία επιθυμούν οι άγγελοι να εγκύψουν». Και ενώ, ως προς αυτό, οι ανώτεροι μυούνται από τους κατώτερους διά της χάριτος, πάλι η τάξη της ευκοσμίας διατηρείται ταυτόχρονα με ασφάλεια και θαυμαστό τρόπο.

Αφού ειπώθηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, επειδή ο προφήτης ήθελε να εξετάσει ακριβέστερα ποια ήταν τα γεγονότα μετά την ανάσταση, του αποκρίθηκε και είπε: «Κύριε, ποια θα είναι η έκβαση αυτών;» Και εκείνος είπε: «Πήγαινε, Δανιήλ, διότι τα λόγια αυτά είναι κλεισμένα και σφραγισμένα έως το τέλος του καιρού, μέχρις ότου πολλοί εκλεγούν, λευκανθούν και δοκιμαστούν στο πυρ, και οι άνομοι θα παρανομήσουν και οι συνετοί θα κατανοήσουν». «Και εσύ πήγαινε και αναπαύσου· διότι υπολείπονται ακόμη ημέρες για την πλήρωση της συντέλειας, και θα αναστηθείς για να λάβεις τον κλήρο σου κατά τη συντέλεια των ημερών». Επειδή, λοιπόν, εκείνα «που ετοίμασε ο Θεός για τους αγίους» δεν μπορεί ο άνθρωπος τώρα να τα διηγηθεί πλήρως —διότι ούτε «οφθαλμός» του «τα είδε» ούτε «αυτί τα άκουσε» ούτε «ανέβηκαν σε καρδιά ανθρώπου», πράγματα «στα οποία επιθυμούν και οι άγγελοι να σκύψουν και να δουν»— για αυτό του είπε: «Τα λόγια αυτά είναι κλεισμένα έως το τέλος του καιρού, μέχρις ότου πολλοί εκλεγούν, λευκανθούν και δοκιμαστούν στο πυρ». Ποιοι είναι όμως οι εκλεγόμενοι, παρά εκείνοι που βρίσκονται άξιοι της βασιλείας; Και ποιοι είναι αυτοί που λευκαίνονται, παρά εκείνοι που πιστεύουν στον λόγο «της αλήθειας», ώστε να λευκανθούν μέσω αυτού και, αποβάλλοντας τον ρύπο των αμαρτιών, να ενδυθούν το εξ ουρανών καθαρό και διαυγές Άγιο Πνεύμα, προκειμένου, όταν έλθει ο νυμφίος, να εισέλθουν αμέσως μαζί του;

Διότι, λέει, επειδή δεν έκριναν άξιο να έχουν την επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός στις επιθυμίες των καρδιών τους, στην ακαθαρσία, ώστε να ατιμάζονται τα σώματά τους μεταξύ τους. Είδες την αιτία της φοβερής πτώσης; Γι' αυτόν τον λόγο προτρέπει ο ίδιος απόστολος να μην επιθυμούμε τα κακά, ούτε να είμαστε δούλοι των παθών· διότι σε ό,τι έχει κανείς νικηθεί, σε αυτό και έχει υποδουλωθεί. Γι' αυτό πρέπει πάντοτε να προσευχόμαστε, πάντοτε να δακρύζουμε και να θρηνούμε, ώστε να μας λυτρώσει ο Κύριος από το κακό φρόνημα του σώματος του θανάτου τούτου· και να επιθυμήσουμε επιτέλους εκείνα τα όντως επιθυμητά, στα οποία ακόμη και οι άγγελοι επιθυμούν να εγκύψουν.

Κανείς, λοιπόν, ας μην είναι ρακένδυτος με αθέμιτες πράξεις, κανείς «ας μην στερείται ενδύματος γάμου», ώστε να μην εκδιωχθεί με αισχύνη από τον νυμφώνα εκείνον και στερηθεί τα αγαθά, στα οποία «ακόμη και οι άγγελοι επιθυμούν να παρακύψουν», και όχι μόνο να στερηθεί τόσο μεγάλα και πολλά καλά, αλλά και με δεμένα τα χέρια και τα πόδια μαζί να εκδιωχθεί από τον νυμφώνα, και όχι απλώς να εκδιωχθεί, αλλά και δεμένος να ριχτεί στο αιώνιο πυρ· «Εκεί θα είναι», λέγει, «ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». Και υποδηλώνοντας αυτό ο Κύριος για εκείνον τον ρακένδυτο που δεν είχε ένδυμα γάμου και εισήλθε στον λαμπρό εκείνο νυμφώνα, λέγει: «Φίλε, πώς εισήλθες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου;». Και διέταξε ο βασιλιάς, που ήταν ταυτόχρονα και νυμφίος, τους υπηρέτες του: «Δέστε», λέγει, «τα χέρια και τα πόδια του» επειδή δεν είχε ένδυμα γάμου «και ρίξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». Από αυτό είθε να λυτρωθούμε όλοι μας, Χριστέ, βασιλιά και νυμφίε, με τις ικεσίες και τις προσευχές της μητροπαρθένου νύμφης που μόλις γεννήθηκε, και να βρεθούμε μέσα στον νυμφώνα εκείνο και να απολαύσουμε τη δόξα σου, του νυμφίου, του «ωραίου στο κάλλος».

Διότι ποιο είναι το κέρδος μου από αυτά; Ποια είναι η ωφέλεια από την πολλή μου σπουδή γύρω από αυτά; Ποιο όφελος φάνηκε να προκύπτει για μένα από εκεί; Απολύτως κανένα, εκτός από μια μικρή ηδονή, και αυτήν πρόσκαιρη. Διότι είναι καλό να χτίζει κανείς στον ουρανό, είναι καλό να συγκεντρώνει εκεί τα χρήματα μέσω των φτωχών, είναι καλό μέσω κάθε αγαθοεργίας και καλών έργων να οικοδομεί κάτι αιώνια εκεί, είναι καλό να μεγαλύνει εκεί τα έργα του, είναι καλό να θησαυρίζει εκεί νύχτα και μέρα, επειδή εκεί δεν υπάρχει ματαιότης ματαιοτήτων όπως σε αυτόν τον βίο, αλλά βασιλεία βασιλειών και Κύριος των κυρίων και ζωή μακαρία που δεν έχει τέλος και μετοχή σε πολλά αγαθά, «εις τα οποία επιθυμούν», σύμφωνα με την Αγία Γραφή, «ακόμη και άγγελοι να παρακύψουν»· εκεί, σε εκείνα τα υπερκόσμια και υπερουράνια αγαθά, στα οποία, σύμφωνα με το σκεύος της εκλογής, «οφθαλμός δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, όσα ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν». Διότι εκείνα πρέπει να ποθούμε, εκείνα να αναλογιζόμαστε, εκείνα να επιθυμούμε, εκεί πρέπει να απασχολούμε τον νου μας, επειδή ο χρόνος που μεσολαβεί δεν είναι πολύς, και θα αναχωρήσουμε από τα εδώ.

Διότι και ο θεόπτης Μωυσής έτσι λέει: «Σε αυτά δεν επιτρέπεται να προσθέσει κανείς, και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρέσει.» Και ο θείος Απόστολος Πέτρος, καυχώμενος για αυτά, αναφωνεί: «σε αυτά που επιθυμούν οι Άγγελοι να σκύψουν για να δουν». Και ο Παύλος λέει: «ακόμη κι αν εμείς, ή Άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Εφόσον λοιπόν αυτά ισχύουν και μας επιμαρτυρούνται, αγαλλιώντας για αυτά σαν κάποιος που βρίσκει πολλά λάφυρα, με χαρά ενστερνιζόμαστε τους θείους Κανόνες, και κρατούμε ακλόνητη και ολόκληρη τη διάταξη αυτών που εκδόθηκαν από τις σάλπιγγες του Πνεύματος, τους πανεύφημους Αποστόλους, καθώς και εκείνων από τις άγιες Οικουμενικές Συνόδους, και από όσες συνόδους συγκεντρώθηκαν τοπικά για την έκδοση τέτοιων διαταγμάτων, αλλά και από τους αγίους Πατέρες μας. Διότι όλοι τους, φωτισμένοι από ένα και το αυτό Πνεύμα, όρισαν τα ωφέλιμα. Και όσους μεν παραδίδουν στο ανάθεμα, τους αναθεματίζουμε και εμείς, όσους δε στην καθαίρεση, τους καθαιρούμε και εμείς, και όσους στον αφορισμό, τους αφορίζουμε και εμείς, ενώ σε όσους επιβάλλουν επιτίμιο, το ίδιο τους επιβάλλουμε και εμείς. Διότι η διαγωγή πρέπει να είναι αφιλάργυρη, αρκούμενοι στα παρόντα, όπως διαρρήδην αναφωνεί ο θείος Απόστολος Παύλος, που ανέβηκε στον τρίτο ουρανό και άκουσε άρρητα ρήματα.

Ερμηνεία. Οι θείοι Κανόνες, αφενός, αποτελούν μαρτύρια για τους ιερωμένους, καθόσον μαρτυρούν και τους φανερώνουν πώς πρέπει να πολιτεύονται. Αφετέρου δε, είναι κατορθώματα, καθόσον, όταν τηρούνται από αυτούς, κατορθώνουν και κατευθύνουν τη ζωή τους. Αυτούς τους Κανόνες η παρούσα Σύνοδος αποδεχόμενη με χαρά μέσω αυτού του Κανόνα, αναπέμπει προς τον Θεό εκείνα τα προφητικά λόγια του Δαβίδ, τα οποία ορίζουν τα εξής. Χάρηκα, Κύριε, για τα μαρτύριά σου, όπως θα χαιρόμουν αν είχα όλο τον πλούτο του κόσμου. Και εσύ πρόσταξες να φυλάττω τα μαρτύριά σου στον αιώνα, με τα οποία κάνε με σοφό, και θα ζήσω σύμφωνα με αυτά. Και αν αυτή η φωνή του Προφήτη μάς προστάζει να φυλάττουμε τα μαρτύρια του Θεού παντοτινά, και να ζούμε σύμφωνα με αυτά, είναι φανερό ότι και αυτά παραμένουν παντοτινά και ασάλευτα (διότι «κράδη» ονομάζεται κατά τον Ζωναρά το αδύναμο και εύκολα θραυόμενο κλαδί της συκιάς, ενώ «ακράδαντα» τα στερεά και ακίνητα)· γι' αυτό και ο Μωυσής λέει, κανείς να μην προσθέσει στα του Νόμου ούτε να αφαιρέσει. Καυχάται δε σε αυτά και ο κορυφαίος Πέτρος, λέγοντας ότι επιθυμούν να εγκύψουν σε αυτά οι Άγγελοι, σε εκείνα δηλαδή που μας φανέρωσαν οι Απόστολοι οι οποίοι κήρυξαν το Ευαγγέλιο εν Πνεύματι Θεού· και ο Παύλος αναθεματίζει, έστω και αν είναι Άγγελος, εκείνον που κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από τα παραδεδομένα.

Διότι, πώς συμβαίνει, ενώ είναι δυνατόν να καθαρίζει κανείς τον εαυτό του και να αποβάλλει μέσω της μετάνοιας τους μολυσμούς, και με αυτόν τον τρόπο να προσέρχεται στον αγνότατο, ή μάλλον σε Εκείνον που υπερβαίνει κάθε έννοια και αναβλύζει κάθε καθαρμό, εγώ να μη φροντίζω καθόλου να τα σκεφτώ και να τα εφαρμόσω αυτά, αλλά, προκειμένου να φανώ καθαρός σε όσους με βλέπουν και άξιος μιας τέτοιας χάριτος και απόλαυσης, να υβρίζω τη σωτηρία μου και να μην ανατριχιάζω από φόβο όταν εμπαίζω εκείνα στα οποία οι άγγελοι επιθυμούν να εγκύψουν; Πράγματι, όσοι λαμβάνουν δόξα ο ένας από τον άλλο, ούτε τη δόξα από τον μόνο Θεό αναζητούν, ούτε πιστεύουν στο μέγεθος του μυστηρίου. Διότι ο μεν φιλάνθρωπος Δημιουργός μας, ενώ ήμασταν ανάξιοι, μας αξίωσε δωρεών που υπερβαίνουν τη λογική. Εμείς όμως, που αξιωθήκαμε αυτά και λάβαμε τη δύναμη και τη χάρη να γίνουμε σύσσωμοι και συμμέτοχοί Του, αν βέβαια το θελήσουμε, και να ανυψωθούμε σε τέτοιο ύψος αξιώματος, αν δεν προετοιμάσουμε με κάθε επιμέλεια τους εαυτούς μας ώστε να είμαστε καθαροί, πώς δεν αποδεικνύουμε τον εαυτό μας ένοχο διπλής καταδίκης; Της μίας, διότι, ενώ μας ήταν δυνατό να κερδίσουμε τόσο υπερβολικά αγαθά, τα απωθήσαμε, και στερήσαμε τον εαυτό μας από τόσο μεγάλη ωφέλεια και σωτηρία (διότι αυτό και μόνο, χωρίς καμία άλλη τιμωρία, συνιστά τη μέγιστη καταδίκη, όπως είπε και ο Κύριος: «όποιος δεν πιστεύει στον Υιό έχει ήδη κριθεί», δηλαδή υφίσταται την τιμωρία· ποια είναι αυτή;).

Τρίτον, επειδή εμείς αξιωθήκαμε την απόλαυση εκείνων των αγαθών στα οποία επιθυμούν και οι άγγελοι να ενσκύψουν. Και καθόσον, ενώ εξέπεσαν και οι δύο, δηλαδή και ο Αδάμ και η αγγελική τάξη, έλαβε τη φύση του πρώτου και τον διέσωσε, ενώ των δεύτερων όχι, συνεπώς είναι φανερό ότι η δική μας φύση έχει αξιωθεί μεγαλύτερης τιμής. Το ότι, εξάλλου, κατά την ανάσταση οι άνθρωποι θα είναι σαν τους αγγέλους δεν διδάσκει την ισοτιμία των δύο γενών, αλλά μαρτυρεί παρόμοιο τρόπο ζωής· διότι τότε, όπως ακριβώς οι άγγελοι, έτσι ούτε το ανθρώπινο γένος θα έχει ανάγκη από γάμο και σωματική συνάφεια.

Γι' αυτό, όπου εισέρχονται αυτοί, «επιθυμούν άγγελοι να παρακύψουν»· διότι τοποθετούνται πολύτιμα στεφάνια «στα κεφάλια τους». Αρχίζουν τότε οι άγγελοι να λένε ο ένας στον άλλον: Ποιοι είναι άραγε αυτοί που αξιώθηκαν τέτοια δόξα και τέτοια στεφάνια, ώστε να εισάγονται σε τόπους πιο τιμημένους από εμάς; Και τους λέγει ο Κύριος: Δικαίως προτιμώνται από εσάς, διότι αυτοί είναι που «για το όνομά μου» και την εντολή μου εξήλθαν από τον κόσμο και περιφρόνησαν εκείνον τον αιώνα, έγιναν φτωχοί, εμπαίχθηκαν, χλευάστηκαν σε εκείνον τον κόσμο, πολεμήθηκαν από τον σατανά, και αγωνίστηκαν και πάλεψαν εναντίον του και δεν νικήθηκαν από αυτόν, αυτοί που είχαν πόνο και γέμιζαν τα μάτια τους με δάκρυα νύχτα και μέρα διακονώντας με, αυτοί που βάσταξαν την ύβρη του σταυρού μου στους ώμους τους και τα πάθη μου στα σώματά τους. Παραλαμβάνει, λοιπόν, ο Κύριος τέτοιες ψυχές και τις προσφέρει στον Πατέρα λέγοντας: Δες, παρίστανται εδώ οι καθαρές παρθένες, αυτές που υπάκουσαν στην εντολή σου· δέξου τις στις αγκάλες του Πνεύματός σου και στους ευλογημένους κόλπους του φωτός σου. Διότι για χάρη τους εγώ έκλινα γόνυ στη γη και γέμιζα τα μάτια μου με δάκρυα λέγοντας: «Πατέρα άγιε», «αγίασέ τους» και διαφύλαξέ τους «από τον πονηρό», ώστε να γίνουν μαζί μας ένα σώμα και ένα πνεύμα.

Για τον οποίο και ο απόστολος Πέτρος έγραψε σε όσους πίστεψαν στον ίδιο τον Χριστό τον σωτήρα: «Τον οποίο, αν και δεν τον είδατε, τον αγαπάτε, στον οποίο, αν και τώρα δεν τον βλέπετε, αλλά πιστεύετε, αγαλλιάζεστε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, αποκομίζοντας το τέλος της πίστης σας, τη σωτηρία των ψυχών· για την οποία σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εσάς, ερευνώντας για ποιο ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που ήταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες μετά από αυτά· στους οποίους αποκαλύφθηκε ότι όχι για τους εαυτούς τους, αλλά για εμάς διακονούσαν αυτά, τα οποία τώρα σας αναγγέλθηκαν μέσω εκείνων που σας ευαγγελίστηκαν εν Πνεύματι Αγίω, το οποίο εστάλη από τον ουρανό, και στα οποία επιθυμούν άγγελοι να παρακύψουν». Αν, λοιπόν, δίκαιοι και προφήτες και άγγελοι επιθυμούν να δουν τη γέννηση του Χριστού και τον τόπο στον οποίο γίνεται η πολυπόθητη γέννηση του Χριστού, πώς δεν θα το επιθυμήσουμε και εμείς, που είμαστε ταπεινοί και ελάχιστοι, εμείς που είμαστε συμμέτοχοι της δικής τους ευσέβειας και συγκληρονόμοι της ορθόδοξης πίστης; Και για ποιο λόγο ο θεσπέσιος Δαβίδ, ο οποίος ήταν γνησιότατος Βηθλεεμίτης και καταγόταν από τη θεογόνο πόλη της Βηθλεέμ, επιθυμούσε και λαχταρούσε να πιει νερό από το πηγάδι της Βηθλεέμ, και δεν μπόρεσε να επιτύχει αυτό που ποθούσε, αλλά, όπως εμείς, έτσι και αυτός εμποδιζόταν να τρέξει στην αγία Βηθλεέμ και να πιει;

ξαʹ. Όπως ακριβώς για τον φιλοσώματο και τον φιλόζωο, τον φιλήδονο και τον φιλόκοσμο, ο αποχωρισμός από αυτά είναι θάνατος, έτσι και για τον φίλαγνο και τον φιλόθεο, τον φιλάυλο και τον φιλάρετο, πραγματικός θάνατος είναι και η παραμικρή απομάκρυνση της διάνοιας από τα δικά του αγαθά. Διότι, αν εκείνος που βλέπει τούτο το αισθητό φως, εάν κλείσει για λίγο τα μάτια του ή αν του τα καλύψει κάποιος άλλος, δυσφορεί και λυπείται και δεν μπορεί καθόλου να το υποφέρει αυτό, και μάλιστα εάν έβλεπε κάποια αναγκαία και παράδοξα πράγματα· πόσο μάλλον εκείνος που φωτίζεται εν Αγίω Πνεύματι και βλέπει εκείνα τα αγαθά, σε εγρήγορση και νοερά, ξύπνιος και κοιμώμενος, τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, στα οποία επιθυμούν να παρακύψουν και οι ίδιοι οι άγγελοι, εάν αποσπαστεί από τη θεωρία τέτοιων πραγμάτων από κάποιον, θα λυπηθεί και θα θλιβεί; Διότι τούτο του φαίνεται θάνατος και, δικαιολογημένα, αλλοτρίωση από την αιώνια ζωή.

Επομένως, για τα αόρατα αγαθά, «στα οποία επιθυμούν και οι άγγελοι να ενσκύψουν», και για τον νυμφίο με τον οποίο ενωθήκαμε, τον Χριστό, σας παρακαλώ και σας ικετεύω, αδελφοί, ας διατηρούμε την ψυχή μας καθαρή από πονηρές πράξεις, από ρυπαρούς λογισμούς που μας μολύνουν, όπως είπε ο Κύριος. Να μη σκεφτόμαστε καθόλου το κακό· διότι με το να το σκεφτόμαστε, η επιθυμία ανάβει σαν φωτιά. Αντίθετα, ας στεκόμαστε μακριά από τα πάθη και ας αποκρούουμε τον πειράζοντα από την πρώτη κιόλας προσβολή, λαμπρύνοντας την ψυχή μας με τα αγαθά έργα και τηρώντας την προκείμενη εγκράτεια με μεγαλύτερη προθυμία. Έτσι, αναχωρώντας καθαροί από αυτόν τον κόσμο, να αποδημήσουμε προς τον ουρανό με ανεκλάλητη χαρά και να απολαύσουμε τη χαρά του επουράνιου νυμφώνα, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.