Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 1:20

Διότι πάρα πολλά υπήρξαν τα βέλη του Θεού, τα οποία κατά καιρούς κρύβονταν σαν μέσα σε φαρέτρα στην πρόγνωσή Του, και φανερώνονταν στον κατάλληλο για το καθένα καιρό. Εκλεκτό δε βέλος και ανώτερο από όλα υπήρξε ο Χριστός, ο οποίος ήταν κρυμμένος, όπως είπα, σαν μέσα σε φαρέτρα, στην πρόγνωση του Πατρός. Διότι προγνωρίσθηκε μεν προ καταβολής κόσμου, φανερώθηκε δε, όταν έπρεπε να επισκεφθεί ολόκληρη τη γη, η οποία είχε πέσει στον όλεθρο και την απώλεια, επειδή λάτρευε την κτίση αντί για τον Κτίστη, υποτασσόταν στα ακάθαρτα πνεύματα και ήταν δεμένη στα δεσμά της αμαρτίας.

Το ότι έφτασε μόλις την τρίτη ημέρα στον τόπο, σημαίνει τον έσχατο καιρό, κατά τον οποίο επιδήμησε ο Σωτήρας. Διότι, αφού προηγήθηκαν ο πρώτος και ο ενδιάμεσος, τρίτος θα είναι οπωσδήποτε αυτός που βρίσκεται στο τέλος. Το δε ζεύγος των υπηρετών, που είχε διαταχθεί να ακολουθεί, φανέρωνε πάλι τυπολογικά ότι τον Χριστό, καθώς θα ανέβαινε προς το σωτήριο πάθος, επρόκειτο να τον ακολουθήσουν οι δύο λαοί. Το ότι ο μακάριος Αβραάμ είδε τον τόπο από μακριά, σημαίνει την προαιώνια πρόγνωση του Πατέρα, την οποία φαίνεται να έχει για το δικό του γέννημα, δηλαδή τον Χριστό. διότι έτσι και ο Παύλος λέει για τον Σωτήρα, ότι «είχε προγνωριστεί πριν από τη δημιουργία του κόσμου, αλλά φανερώθηκε στους έσχατους καιρούς.» Έπειτα πάλι, επιπλέον αυτών, «Καθίστε εδώ», λέει ο μακάριος Αβραάμ στους υπηρέτες, και προσθέτει «μαζί με το υποζύγιο. Εγώ και το παιδί θα προχωρήσουμε έως εκεί.» Το τι υποδηλώνεται σε εμάς από αυτό, θα το εξετάσω πάλι στο μέτρο των δυνατοτήτων μου. Εκείνος που μόλις έχει κληθεί στην πίστη, και έχει μεν θελήσει να ακολουθήσει τον Σωτήρα Χριστό, όμως υποτάσσεται ακόμη δουλοπρεπώς στις αμαρτίες και δεν έχει ακόμη κληθεί στην ελευθερία της δικαιοσύνης μέσω του αγίου βαπτίσματος, αλλά παραμένει στην αλογία και την αμάθεια, η οποία συμβολίζεται με το υποζύγιο, δεν θα δει καθαρά το σωτήριο πάθος, ούτε θα συμμετάσχει παραχρήμα στη θυσία του αληθινού αμνού.

Περί της αφιερώσεως των πρωτοτόκων. α'. Έχουμε λυτρωθεί από την παλαιά πατροπαράδοτη διαγωγή μας, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Όχι με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου, ο οποίος ήταν προεγνωσμένος προ καταβολής κόσμου, αλλά φανερώθηκε κατά τους έσχατους καιρούς.» Επειδή είναι Θεός κατά φύση, και έχει τη μορφή και την ισότητα του Θεού και Πατέρα, και επειδή ο Μονογενής ονομάστηκε και πρωτότοκος, εμφανίστηκε στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Διότι είπε κάπου για εμάς στους Ψαλμούς προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω.» Διότι, αφού προσέλαβε στον εαυτό του τα ανθρώπινα, και συγκατέβηκε οικονομικώς στα δικά μας μέτρα, δεν αισχύνεται να μας αποκαλεί αδελφούς, επειδή έχουμε κληθεί σε υιοθεσία δι' αυτού. Και είναι αλήθεια, και μαρτυρείται από τα ίδια τα πράγματα, ότι ο Πατέρας έδωσε τον ίδιο του τον Υιό ως αντάλλαγμα για τη σωτηρία όλων μας. Επομένως, όπως λέει ο Παύλος, «αγοραστήκαμε με τίμημα», και δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. «Αλλά ένας πέθανε υπέρ πάντων, ώστε όλοι να μη ζούμε πλέον για τους εαυτούς μας, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς.»

Γνωρίζοντας ότι δεν λυτρωθήκατε από την πατροπαράδοτη μάταιη διαγωγή σας με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου, ο οποίος ήταν βέβαια προγνωσμένος πριν από την καταβολή του κόσμου, φανερώθηκε όμως στους έσχατους χρόνους για χάρη σας, οι οποίοι δι' αυτού πιστεύετε στον Θεό.

Ερώτηση 60 «Σαν αμνού αμώμου και ασπίλου, του Χριστού, που είχε προγνωσθεί προ καταβολής κόσμου, αλλά φανερώθηκε κατά τους έσχατους χρόνους για εμάς». Από ποιον είχε προγνωσθεί; Απόκριση. Το μυστήριο του Χριστού ο λόγος της Γραφής το ονόμασε Χριστό, και το μαρτυρεί σαφώς ο μέγας απόστολος λέγοντας τα εξής: «το μυστήριο που ήταν αποκρυμμένο από τους αιώνες και από τις γενεές τώρα φανερώθηκε», ταυτίζοντας δηλαδή με τον Χριστό το μυστήριο του Χριστού. Αυτό προφανώς είναι η άρρητη και ακατανόητη καθ' υπόστασιν ένωση θεότητας και ανθρωπότητας, η οποία άγει την ανθρωπότητα σε ταύτιση με τη θεότητα κατά πάντα τρόπο ως προς τον λόγο της υποστάσεως και καθιστά μία σύνθετη υπόσταση και των δύο, χωρίς να επιφέρει την παραμικρή μείωση στην ουσιώδη φυσική διαφορά τους. Έτσι, όπως είπα, και η υπόστασή τους γίνεται μία και η φυσική διαφορά παραμένει απαθής, σύμφωνα με την οποία, ακόμη και μετά την ένωση, διασώζεται αμείωτη η κατά φύσιν ποσότητά τους, μολονότι ενώθηκαν. Διότι, εφόσον κατά την ένωση δεν προέκυψε στα ενωθέντα απολύτως κανένα πάθος τροπής ή αλλοιώσεως, ο κατ' ουσίαν λόγος καθενός από τα ενωθέντα παρέμεινε ακέραιος· και εκείνων των οποίων ο λόγος της ουσίας παρέμεινε ακέραιος και μετά την ένωση, οι φύσεις τους παρέμειναν απολύτως αλώβητες, αφού καμία τους δεν απαρνήθηκε καθόλου τα δικά της γνωρίσματα εξαιτίας της ενώσεως.

Διότι το να ισχυρίζονται κάποιοι ότι ο Χριστός είχε προγνωσθεί προ καταβολής κόσμου από εκείνους στους οποίους φανερώθηκε αργότερα κατά τους έσχατους χρόνους, σαν να υπήρχαν οι ίδιοι προ καταβολής κόσμου μαζί με τον προεγνωσμένο Χριστό, το απορρίπτουμε ως λόγο ξένο προς την αλήθεια, επειδή εισάγει την ουσία των λογικών όντων ως συναΐδια με τον Θεό.

Ποιες άραγε να είναι οι έσχατες ημέρες, θα το αποσαφηνίσει πάλι ο μακάριος Παύλος γράφοντας προς τους Εβραίους ως εξής: Αφού ο Θεός μίλησε παλιά στους πατέρες μέσω των προφητών με πολλές φορές και με πολλούς τρόπους, κατά τις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού, τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων και δι' αυτού δημιούργησε τους αιώνες. Και πάλι: Τώρα όμως, μία φορά για πάντα, κατά τη συντέλεια των αιώνων, φανερώθηκε για την κατάργηση της αμαρτίας μέσω της θυσίας του. Και πάλι στέλνοντας επιστολή στους Γαλάτες: Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, απέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο, για να εξαγοράσει αυτούς που ήταν υπό τον νόμο. Και ομοίως προς τους Εφεσίους: Αφού μας γνώρισε το μυστήριο του θελήματός του, σύμφωνα με την ευδοκία του, την οποία προέθεσε στον εαυτό του για την οικονομία του πληρώματος των καιρών, ώστε να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Χριστό, και αυτά που είναι στους ουρανούς και αυτά που είναι επί της γης. Ακόμη δε και ο θείος Πέτρος, το στήριγμα της Εκκλησίας, λέει κάπου τα εξής: Ότι δεν λυτρωθήκατε από τη μάταιη πατροπαράδοτη διαγωγή σας με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού ως αμνού αμώμου και ασπίλου, ο οποίος είχε προγνωστεί μεν πριν από τη δημιουργία του κόσμου, φανερώθηκε δε κατά τους έσχατους χρόνους για εμάς που μέσω αυτού πιστέψαμε στον Θεό.

Βλέπεις πώς όχι μόνο δεν επαινείται ο Ιούδας, αλλά ταλανίζεται και κατακρίνεται, μολονότι φάνηκε να υπηρετεί το αίμα του Χριστού, το οποίο είχε προγνωστεί προ καταβολής κόσμου, όπως λέει ο Πέτρος, και είχε προοριστεί προ των αιώνων, όπως λέει ο Παύλος, οι μεγάλοι πρόμαχοι της Εκκλησίας, και το οποίο φανερώθηκε στους έσχατους καιρούς για χάρη μας. Γιατί; Διότι δεν απέβλεπε σε αυτόν τον σκοπό, ούτε ενήργησε ως διάκονος της θείας βουλής, αλλά έφτασε στην προδοσία κινούμενος από το πάθος της φιλαργυρίας· διότι δεν κρίνεται η έκβαση της πράξης, αλλά η διάθεση με την οποία αυτή επιτελείται. Επομένως, δεν κατηγορείται ο νόμιμος γάμος, αλλά ο παράνομος, μολονότι και τα δύο είναι γάμος, αλλά η διάθεση στο καθένα είναι διαφορετική. Έχεις ήδη και τη μαρτυρία των πατερικών φωνών που συντάσσεται ρητά με τον δικό μας ορισμό. Ο λόγος μας, λοιπόν, όχι μόνο ενίσχυσε την ίδια του τη θέση και διήνυσε απλώς την προκείμενη οδό, αλλά επιπλέον καθάρισε τα προσκόμματα των αποριών που φαίνονταν να στέκονται εμπόδια στον δρόμο, κατέστησε λεία την οδό που οδηγεί προς την αλήθεια για τον καθένα που την ακολουθεί, και τέλος κατέπαυσε σε αυτήν την ίδια την πρώτη αλήθεια. Σε Αυτόν δε που μας έφερε σε πέρας και αυτόν τον λόγο, στον μόνο σοφό και αληθινό Θεό, ας είναι η δόξα στους αιώνες, αμήν. 3.

να΄ Περί του ότι «δεν ανταπέδωσε ο Εζεκίας σύμφωνα με την ανταπόδοση που του έκανε ο Θεός» και τα εξής. νβ΄ Περί του Εζεκία πάλι, ότι «τον έθαψαν στην ανάβαση των υιών του Δαβίδ» και τα εξής. νγ΄ Περί του χωρίου στο πρώτο βιβλίο του Έσδρα, όπου γράφεται για τον Ζοροβάβελ «σήκωσε το πρόσωπο προς τον ουρανό ενώπιον του Ισραήλ», και περί της προσευχής του. νδ΄ Περί του «όλοι δε οι Ισραηλίτες από δώδεκα ετών, εκτός από τα παιδιά και τις γυναίκες, ήταν τέσσερις μυριάδες τρεις χιλιάδες τριακόσιοι εξήντα» και τα εξής. νε΄ Περί του γραμμένου στο δεύτερο βιβλίο του Έσδρα «και αφού άκουσαν οι εχθροί της φυλής του Ιούδα και του Βενιαμίν, ήλθαν να μάθουν τι είναι η φωνή των σαλπίγγων» και τα εξής. νστ΄ Τι σημαίνει «πολύ ισχύει η δέηση του δικαίου όταν ενεργείται». νζ΄ Περί του «στο οποίο αγαλλιάσθε τώρα για λίγο, αν είναι ανάγκη να λυπηθούμε» και τα εξής, και πώς κάποιος που λυπείται μέσα στους πειρασμούς μπορεί να αγαλλιάται. νη΄ Περί της σωτηρίας την οποία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες. νθ΄ Περί του «ως αμνού αμώμου και ασπίλου, του Χριστού, που είχε προγνωσθεί», και από ποιον είχε προγνωσθεί. ξ΄ Τι σημαίνει «ότι είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού» και τα εξής.