Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 1:24

Διότι αυτός που λατρεύει την κτίση παρά τον Κτίσαντα, και δεν προσκυνά τον Υιό, ούτε μέσω του Υιού τον Πατέρα, αλλά συγκροτεί δικά του δόγματα και σε ξένα θυσιαστήρια προσφέρει τη δική του θυσία αινέσεως, ένας τέτοιος άνθρωπος ας κλαίει, εφόσον η κατά Θεόν λύπη προξενεί σε αυτόν αμεταμέλητη σωτηρία. — Και αυτά δεν έχουν ειπωθεί μόνο για όσους έχουν διαμορφώσει την περί Θεού δοξασία από αιρετικά δόγματα, αλλά και για όλους όσοι, αποδεχόμενοι τα ρευστά πράγματα, εναποθέτουν σε αυτά την ελπίδα τους, παρακούοντας εκείνον που λέει: «Εάν ρέει ο πλούτος, μην προσκολλάτε την καρδιά σας»· και οι οποίοι συνεπαίρνονται από τη δόξα της σάρκας, η οποία είναι χόρτο, και η δόξα τους είναι σαν το άνθος του χόρτου.

Πρέπει, λοιπόν, εμείς, εάν θέλουμε να διατρέξουμε με ασφάλεια τον προκείμενο δρόμο του βίου, και να παραστήσουμε στον Χριστό την ψυχή και το σώμα μαζί ελεύθερα από την αισχύνη των τραυμάτων, και να λάβουμε τα στεφάνια της νίκης, να περιφέρουμε πάντοτε άγρυπνα τα μάτια της ψυχής, και να αντιμετωπίζουμε με καχυποψία όλα τα τερπνά, και σε τίποτα να μην προσκολλάμε τον λογισμό μας, ούτε αν φαινόταν χρυσός άφθονος απλωμένος μπροστά μας, έτοιμος να περιέλθει στα χέρια όσων τον επιθυμούν (διότι «εάν ο πλούτος ρέει», λέει, «μην προσηλώνετε την καρδιά σας»)· ούτε αν η γη βλαστάνει κάθε είδους τρυφή και επιδεικνύει πολυτελείς σκηνές (διότι «το δικό μας πολίτευμα βρίσκεται στον ουρανό, από τον οποίο και απεκδεχόμαστε ως Σωτήρα τον Χριστό»)· ούτε αν υπάρχουν χοροί, και ξεφαντώματα, και μέθες, και τραπέζια με συνοδεία αυλών (διότι «ματαιότης», λέει, «ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης»)· ούτε αν προβάλλονται σωματικά κάλλη, που κατοικούνται από πονηρές ψυχές (διότι «από πρόσωπο γυναίκας, όπως από πρόσωπο φιδιού, φεύγε», λέει ο σοφός)· ούτε αν υπάρχουν δυναστείες και τυραννίες, και σμήνη από σωματοφύλακες ή κόλακες, ούτε αν υπάρχει θρόνος υψηλός και λαμπρός, που έχει υποτάξει έθνη και πόλεις σε ακούσια δουλεία· διότι «κάθε σάρκα είναι χόρτο, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χόρτου· ξεράθηκε το χόρτο, και το άνθος εξέπεσε».

Βλέπεις πώς έχει πέσει σε δυσχέρεια λογισμών, δεν αγνόησε όμως το τέλος των ασεβών. «Διότι κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χορταριού», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. <Διότι ιδού, έρχεται ημέρα που θα καίει σαν κλίβανος, και θα τους καταφλέξει, και θα γίνουν όλοι οι αλλογενείς και όλοι οι πράττοντες την ανομία σαν καλαμιά, και θα τους κάψει η ημέρα που έρχεται, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και δεν θα απομείνει από αυτούς ούτε ρίζα ούτε κλαδί.> Διότι είναι επόμενο να εννοήσουμε ότι η ημέρα της κρίσεως θα γίνει με πυρ, «κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν, η γη δε και τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν όλα. Προσδοκούμε δε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη σύμφωνα με τις υποσχέσεις του»· διότι έτσι είπε κάποιος από τους αγίους μαθητές. Θα έλθει λοιπόν, λέει, η ημέρα του Κυρίου σαν κλίβανος, και θα καταφλέξει όλους τους αλλογενείς, και θα προσθέσει σε αυτούς και εκείνους που πράττουν την ανομία· διότι μία θα είναι η καταδίκη και για τους δύο. Παρατήρησε δε πόσο εύστοχα κάνει τώρα μνεία των αλλογενών. Επειδή δηλαδή τους μακάριζαν λέγοντας «Και τώρα εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και προκόβουν εκείνοι που πράττουν την ανομία, αντιστάθηκαν στον Θεό και σώθηκαν», για τον λόγο αυτό λέει ότι θα καταφλεχθούν, επειδή πολέμησαν τη δόξα του Θεού, και επέλεξαν να προσκυνούν την κτίση παρά τον Κτίσαντα.

Να είσαι δε υπάκουος, για να φυλάξεις την αγνεία του σώματός σου εν Κυρίω ως πολύτιμο μαργαριτάρι. Μην καλλωπίζεις τον εαυτό σου με ενδύματα και μην υπερηφανεύεσαι για τους πλούσιους γονείς σου· διότι αυτός που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω· επειδή κάθε σάρκα είναι χόρτο, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χόρτου. Ξεράθηκε το χόρτο και το άνθος του έπεσε· ο λόγος όμως του Κυρίου μένει στον αιώνα. Να έχεις το βλέμμα χαμηλά και την ψυχή ψηλά. Με νεαρό μην αποκτάς οικειότητα· και με γυναίκα είναι περιττό ακόμη και να το αναφέρουμε. Με παιδί μην πολυλογείς· με μέθυσους, ανυπότακτους ή γελωτοποιούς μην συναναστρέφεσαι· αλλά να βρίσκεσαι με φόβο Θεού όλη την ημέρα, καθώς λέει ο Απόστολος: να συμπεριφέρεστε με σοφία, αξιοποιώντας τον χρόνο σας, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού. Και μην μεθάτε με κρασί, στο οποίο υπάρχει ασωτία. Και πάλι: για να ντραπεί ο αντίπαλος, μη έχοντας τίποτα το κακό να πει για εσάς.

Πού διατρίβεις, άνθρωπε, τώρα; Στην αγορά. Για να συγκεντρώσεις τι; Βόρβορο και πηλό. Έλα, λάβε μύρο από εμένα. Γιατί συγκεντρώνεις χρήματα που φθείρονται, την τύραννο φιλαργυρία, αξιώματα που χάνονται, περιουσία βιωτικών μεριμνών, η οποία τώρα υπάρχει και αύριο δεν υπάρχει; Γιατί δρέπεις τα άνθη και αφήνεις τον καρπό; Γιατί τρέχεις πίσω από τη σκιά και δεν κατακτάς την αλήθεια; Γιατί επιδιώκεις τα φθαρτά και δεν αναζητάς τα μόνιμα; Διότι «κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χορταριού. Ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος έπεσε· ο λόγος όμως του Κυρίου μένει στον αιώνα».

Όλα αυτά, λοιπόν, βάζοντας στην καρδιά σου, να τα θυμάσαι αδιάλειπτα, έχοντας πάντοτε μπροστά στα μάτια σου τον φόβο του Θεού και το φρικτό Του κριτήριο, τη λαμπρότητα των δικαίων την οποία πρόκειται να απολαύσουν σε εκείνον τον αιώνα, και την κατήφεια των αμαρτωλών μέσα στο βαθύτατο σκοτάδι, την αδυναμία και τη ματαιότητα των παρόντων και το ατελεύτητο των μελλόντων, διότι «κάθε σάρκα είναι χορτάρι και κάθε δόξα ανθρώπου σαν το άνθος του χορταριού· ξεράθηκε το χορτάρι και το άνθος του έπεσε, ο δε λόγος του Κυρίου μένει στον αιώνα». Αυτά να μελετάς διαρκώς· και η ειρήνη του Θεού είθε να είναι μαζί σου, φωτίζοντάς σε, συνετίζοντάς σε και οδηγώντας σε στην οδό της σωτηρίας, και διώχνοντας μακριά από τον νου σου κάθε πονηρό θέλημα, σφραγίζοντας την ψυχή σου με το σημείο του σταυρού, ώστε κανένα από τα σκάνδαλα του πονηρού να μην σε πλησιάσει, αλλά να αξιωθείς, με κάθε τελειότητα των αρετών, να επιτύχεις τη μέλλουσα, ατελεύτητη και αδιάδοχη βασιλεία, και να περιλαμφθείς από το φως της μακαρίας και ζωαρχικής Τριάδος, η οποία δοξάζεται εν Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι.

Και πάλι εκείνος είπε: «Γιατί, ω βασιλιά, άναψες από οργή; Μήπως στενοχωρήθηκες επειδή εγώ αξιώθηκα τέτοια αγαθά; Και ποιος πατέρας φάνηκε ποτέ να δυσανασχετεί για την ευτυχία του γιου του; Ή πώς θα μπορούσε ένας τέτοιος να θεωρηθεί πατέρας και όχι εχθρός; Επομένως, ούτε και εγώ στο εξής θα σε αποκαλώ πατέρα μου, αλλά θα απομακρυνθώ από εσένα, όπως κάποιος που τρέπεται σε φυγή μακριά από ένα φίδι, αν διαπιστώσω ότι φθονείς τη σωτηρία μου και με ωθείς βίαια στην απώλεια. Διότι αν θελήσεις να με εξαναγκάσεις και να με τυραννήσεις, όπως ακριβώς είπες, να ξέρεις καλά πως τίποτε άλλο δεν θα κερδίσεις παρά μόνο το να ονομαστείς τύραννος και φονιάς αντί για πατέρας· επειδή είναι ευκολότερο για σένα να φτάσεις τα ίχνη του αετού και να πετάξεις και εσύ στον αέρα, παρά να μεταπείσεις την πίστη μου στον Χριστό και την καλή ομολογία που ομολόγησα σε Αυτόν. Αλλά κατανόησε, πατέρα, και αφού αποτινάξεις την τύφλωση και την ομίχλη από τα μάτια του νου σου, ανάβλεψε για να δεις το φως του Θεού μου που καταυγάζει τα πάντα, και είθε να περιλαμφθείς και εσύ επιτέλους από αυτό το γλυκύτατο φως. Διότι γιατί άραγε παραδόθηκες ολοκληρωτικά στα πάθη και στα θελήματα της σάρκας, και δεν υπάρχει για σένα καμία ανόρθωση; Γνώριζε ότι κάθε σάρκα είναι χόρτο και κάθε δόξα ανθρώπου σαν το άνθος του χόρτου· ξεράθηκε το χόρτο και το άνθος του έπεσε, το ρήμα όμως του Κυρίου μου, που ευαγγελίστηκε σε όλους, θα παραμείνει στον αιώνα».

Εσύ, λέει, που είσαι αρχηγός του λαού και κάθεσαι σε θρόνο και κρίνεις και καταδικάζεις τους υφισταμένους σου με υπεροψία και υποκρίνεσαι ότι υπερέχεις αυτών και κατά την ψυχή και κατά το σώμα, πρόσεξε μήπως η διαφορά των δικών τους αμαρτιών από τις δικές σου είναι τόση, όση διαφέρει το δοκάρι από το πιο μικρό και λεπτό σκουπιδάκι. Και εσύ μεν προεδρεύεις τάχα ως ανεύθυνος, ενώ είσαι γεμάτος από μύρια κακά, και κρίνεις ανελέητα τους υφισταμένους ως υπόλογους· και καθόλου δεν σε εμποδίζω από την εξουσία σου, ούτε σε απομακρύνω από την προεδρία, αλλά αυτό σε προστάζω φροντίζοντας για τη σωτηρία σου: «Βγάλε πρώτα το δοκάρι» της αμαρτίας «από το μάτι της ψυχής σου, και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το σκουπιδάκι», δηλαδή την ασθένεια ακόμη και των πιο λεπτών σφαλμάτων, «από το μάτι του αδελφού σου», δηλαδή του λαού που εξουσιάζεις (διότι είσαι και αδελφός του, έστω κι αν υπερέχεις αυτού και προεδρεύεις) και ας μη σε πείσει η δόξα της προεδρίας να υπερηφανεύεσαι, διότι «κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χορταριού» και επειδή πολλοί την ημέρα της κρίσεως πρόκειται να φανούν από πρώτοι έσχατοι· και πρέπει μάλλον να φοβάσαι και να τρέμεις για τον λαό που εξουσιάζεις, επειδή πρόκειται να δώσεις λόγο, είτε αρχιερέας είσαι είτε βασιλιάς είτε ηγεμόνας είτε οποιοσδήποτε άλλος άρχοντας του λαού.

Ας αναλογιστούμε, αν νομίζετε, και τους εαυτούς μας. Μήπως σε λίγο δεν θα αναχωρήσουμε κι εμείς από τα εγκόσμια, και θα μνημονευόμαστε από άλλους, όπως ακριβώς τώρα εμείς θυμόμαστε αυτούς που προηγήθηκαν; Ναι, αδελφοί, έτσι οικονoμείται η ζωή μας, και είμαστε άνθρωποι θνητοί, που δεν γνωρίζουμε το αύριο. «Διότι ποια είναι η ζωή μας; Ένας ατμός, σύμφωνα με τα γραφόμενα, που φαίνεται για λίγο και έπειτα εξαφανίζεται»· ένα ανοιξιάτικο άνθος που ανθίζει το πρωί και αμέσως μαραίνεται· «οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει»· «ο άνθρωπος ομοιάζει με ματαιότητα, οι ημέρες του παρέρχονται σαν σκιά.» «Κάθε σάρκα είναι σαν το χόρτο, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν το άνθος του χόρτου»· «Ανέτειλε ο ήλιος με τον καύσωνα και εξήρανε το χόρτο, και το άνθος του έπεσε, και η ωραιότητα της όψης του καταστράφηκε.» Έτσι θα μαρανθούμε κι εμείς, έτσι θα αναχωρήσουμε από τα εγκόσμια, όπως είπαν οι άγιοι. Διότι δικά τους είναι τα προαναφερθέντα παραδείγματα· αλλά μακάριος είναι αυτός που κατανοεί, μακάριος αυτός που εκζητά τον Θεό, μακάριος αυτός που βιάζει τον εαυτό του καθημερινά στους αγώνες της υποταγής, αυτός που δεν αντιλέγει, ο αγόγγυστος, ο υπάκουος, ο πρόθυμος στα έργα, ο ακούραστος στη διακονία, ο κατανυκτικός, ο μειλίχιος, ο ευπρόσιτος, ο προσηνής, αυτός που ετοιμάζεται για την έξοδό του.

άραγε μεμονωμένοι ή ενωμένοι με τους αδελφούς; «Και ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου; ή ποιος έγινε σύμβουλός του;», ώστε να γνωρίζει και την ημέρα και την ώρα, και τον τρόπο και τον τόπο του δικού του τέλους; Φοβερή λοιπόν είναι όντως, αδελφοί, η απόφαση του θανάτου· και «είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» Γι' αυτό παρακαλώ, να αγωνιζόμαστε πάντοτε, να είμαστε πάντοτε προσεκτικοί, πάντοτε πράττοντας τα θεία. Έπραξε, λέει, ο τάδε κατά τη διάρκεια αυτής της εξουσίας, και κάποιος άλλος έγινε δυνάστης· και άλλος πλούτισε, και έτερος βασίλευσε. Και τι είναι αυτά, που παρέρχονται σαν όνειρο; «Κοιμήθηκαν τον ύπνο τους, και δεν βρήκαν τίποτε στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου.» «Κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χορταριού.» Έπραξαν βέβαια άριστη πράξη οι εκλεκτοί του Θεού· έλαβαν αξιώματα αναφαίρετα. Και ποια είναι αυτά; Άλλοι αποστολικά, άλλοι προφητικά, άλλοι μαρτυρικά, άλλοι οσιακά, και άλλοι έστω και τα τελευταία, αλλά πάντως σωτήρια· «των οποίων τα ονόματα είναι στη βίβλο της ζωής,» και των οποίων η δόξα είναι άσβεστη και η χαρά ανεκλάλητη. Αυτούς λοιπόν ας μιμηθούμε, αδελφοί, και ας επιλέξουμε οπωσδήποτε ένα από τα αξιώματα· διότι η χάρις είναι άφθονη, και προσφέρεται σε καθέναν που προαιρείται το αγαθό, και σε μικρό και σε μεγάλο, και σε σοφό και σε απλό άνθρωπο, και σε γέροντα και σε νεότερο. Ειδάλλως, δεν θα μας δεχθεί στον ουράνιο νυμφώνα· αλλά θα κλείσει τη θύρα εναντίον μας ο Δεσπότης. «

Διότι, «εκείνα που μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν», είναι γραμμένο ότι αποτελούν τόσο τα αγαθά όσο και τα αντίθετά τους, «τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν», καθώς και για τους υιούς της απείθειας. Γι' αυτόν τον λόγο σας παρακαλώ, αδελφοί, να έχετε αλησμόνητη τη μνήμη του θανάτου, και με αυτήν να νεκρώνετε «τα επίγεια μέλη», και να απομακρύνετε τη φιληδονία από την ψυχή. Διότι τι σχέση έχουμε εμείς με αυτή τη φιλοσαρκία, από την οποία δεν αποκομίζουμε κανένα όφελος, αλλά απεναντίας οδυνώμαστε; Επειδή κάθε αμαρτία μάς παγιδεύει εύκολα. Ας κοιτάξουμε, αν θέλετε, μέσα στους τάφους, και ας δούμε τι είδους δυσωδία επιθυμούμε· διότι τέτοια είναι κάθε σάρκα, από τη φθορά αρχίζει και στη φθορά καταλήγει. «Και κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χόρτου». Αναφαίρετη όμως είναι η αρετή, την οποία αφού ασπάστηκαν οι άγιοι, ευαρέστησαν τον Θεό· των οποίων τα πνεύματα βρίσκονται στους ουρανούς, ενώ τα ιερά τους σώματα είναι προστατευτικά για τους ανθρώπους στη γη, με σημεία και τέρατα και θαυματουργικές δυνάμεις. Και επειδή ο λόγος είναι περί θαυμαστών σημείων· και τώρα γίνονται σημεία, όπως ακούμε, και δεν είναι παράδοξο. Διότι η χάρη του Πνεύματος που ενεργούσε τότε, συγκαταβαίνει να ενεργεί και τώρα.