Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 1:8

ΕΙΣ ΤΗΝ Α' ΕΠΙΣΤΟΛΗΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ. Στον οποίο, αν και τώρα δεν τον βλέπετε, αλλά πιστεύετε, αγαλλιάζεσθε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, αποκομίζοντας το τέλος της πίστεώς σας, τη σωτηρία των ψυχών. Του Κυρίλλου. Φοβερό και οδυνηρό πράγμα, λοιπόν, είναι η απιστία, ενώ το μέγιστο των αγαθών είναι η πίστη, η οποία καθίσταται πρόξενος κάθε σωτηρίας.

Ο Θεός, ο οποίος πρόσταξε να προσφερθεί ως θυσία ο αδαής Ισαάκ και εν τύπω να ολοκληρωθεί το ολοκαύτωμά του, ο ίδιος αποδέχθηκε και στα παιδιά το μαρτύριο για τον Χριστό· διότι δεν ακούν οι άνθρωποι όπως ακούει ο Θεός. Ο Ιωάννης, προτού ακόμη γεννηθεί, προφήτευσε, σκιρτώντας στην κοιλιά με ανεκλάλητη χαρά, σύμφωνα με τον Απόστολο, και τα παιδιά σιωπώντας μαρτύρησαν για τον Χριστό. Ο Ιακώβ και ο Ησαύ πάλευαν κατά τρόπο υπερφυή, φανερώνοντας τη δική τους προαίρεση· πώς λοιπόν οι μάρτυρες του Χριστού, έστω κι αν ήταν νήπια, δεν θα αγωνίζονταν υπέρ αυτού; Εκείνοι προφήτευσαν για τους εαυτούς τους, και τούτα μαρτύρησαν για τον Χριστό. Ο Ιακώβ κρατούσε τη φτέρνα του Ησαύ, και αυτό που η φύση προείπε, αυτό η προαίρεση το άρπαξε.

Άραγε δεν τα φοβάσαι αυτά; Δεν τρέμεις, άνθρωπε, ότι είναι πολύ κοντά η στιγμή να λάμψει ο Νυμφίος; Δεν γνωρίζεις ότι όλα στέκουν έτοιμα, και η ουράνια σάλπιγγα περιμένει το νεύμα; Και τι θα κάνεις εκεί, εκείνη την ώρα, εάν δεν ετοιμαστείς για εκείνη την ώρα του μακαρισμού του Θεού; Διότι ο μακαρισμός του Θεού δίνεται στους άξιους. Η ουράνια σάλπιγγα ηχεί από τον ουρανό και λέει: Εγερθείτε, αγαπημένοι του Χριστού. Ιδού, ήλθε ο ουράνιος Βασιλεύς για να σας δώσει ανάπαυση και χαρά στην αιώνια ζωή, ως αντάλλαγμα για τον μόχθο της άσκησής σας. Εγερθείτε, δείτε τον Χριστό τον Βασιλέα, τον αθάνατο Νυμφίο, που εσείς ποθούσατε· διότι, ποθώντας τον, γίνατε για χάρη του πάροικοι πάνω στη γη. Εγερθείτε, δείτε τη βασιλεία του, την οποία ετοίμασε για εσάς· εγερθείτε, δείτε τον Χριστό τον ποθούμενο· εγερθείτε, δείτε τον ακόρεστο Κύριο, τον οποίο αγαπήσατε, για τον οποίο υπομείνατε θλίψεις, για τον οποίο ασκητέψατε. Ελάτε τώρα και δείτε με πολλή παρρησία τον ποθούμενο, και χαρείτε μαζί του με χαρά ανεκλάλητη, και τη χαρά σας κανείς δεν θα σας την αφαιρέσει.

Προς αυτό προτρέποντας και ο κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, λέει: «Αφού αναζωστείτε τις οσφύες της διανοίας σας και είστε απολύτως νηφάλιοι, ελπίστε στη χάρη που σας προσφέρεται κατά την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού, τον οποίο αγαπάτε χωρίς να τον βλέπετε». Υπαινισσόμενος αυτό και ο Κύριος λέει: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και τα λυχνάρια σας αναμμένα, και εσείς να μοιάζετε με ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους, πότε θα επιστρέψει».

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. Αν και τώρα για λίγο, εφόσον είναι αναγκαίο, λυπηθήκατε μέσα σε ποικίλους πειρασμούς, ώστε η δοκιμασμένη πίστη σας, η οποία είναι πολύ πιο πολύτιμη από το φθαρτό χρυσάφι που δοκιμάζεται διά του πυρός, να βρεθεί άξια για έπαινο, δόξα και τιμή κατά την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού· τον οποίο, αν και δεν έχετε δει, τον αγαπάτε.

Έτσι, αφού αναγεννήθηκε ο βασιλιάς Αβεννήρ δι' ύδατος και Πνεύματος, ένιωθε ανεκλάλητη χαρά. Μαζί με αυτόν και ολόκληρη η πόλη και τα περίχωρα αξιώνονταν το θείο βάπτισμα, και αναδεικνύονταν υιοί του φωτός εκείνοι που πριν βρίσκονταν στο σκοτάδι. Κάθε ασθένεια και κάθε δαιμονική επήρεια αποδιωκόταν μακριά από αυτούς που πίστευαν· όλοι ήταν άρτιοι και υγιείς και στις ψυχές και στα σώματα. Επιτελούνταν επίσης και πολλά άλλα θαύματα για τη βεβαίωση της πίστης· εκκλησίες ανοικοδομούνταν, και οι επίσκοποι, οι οποίοι ήταν κρυμμένοι από τον φόβο, φανερώνονταν και αναλάμβαναν πάλι τις δικές τους εκκλησίες, ενώ άλλοι από τους ιερείς και τους μοναχούς χειροτονούνταν για να ποιμαίνουν το ποίμνιο του Χριστού. Ο βασιλιάς Αβεννήρ, ωστόσο, έχοντας έτσι εγκαταλείψει την προηγούμενη μοχθηρή διαγωγή του και όντας μετανιωμένος για τα όσα είχε πράξει, παραδίδει όλη τη βασιλική εξουσία στον γιο του. Ο ίδιος αποσύρθηκε στην ησυχία, ρίχνοντας διαρκώς χώμα στο κεφάλι του, ανασύροντας βαρείς στεναγμούς και λούζοντας τον εαυτό του με δάκρυα, και συνομιλούσε μόνος με τον μόνον Πανταχού Παρόντα, ζητώντας Του συγχώρεση για τα δικά του σφάλματα. Βύθισε μάλιστα τον εαυτό του σε τέτοια άβυσσο κατάνυξης και ταπεινοφροσύνης, ώστε απέφευγε να προφέρει το όνομα του Θεού με τα ίδια του τα χείλη, και με δυσκολία τόλμησε να το πράξει αυτό ύστερα από τις νουθεσίες του γιου του.

ΙΓ΄. Εκείνος που αγαπά τον Θεό δεν μπορεί παρά να αγαπά και κάθε άνθρωπο σαν τον εαυτό του, έστω και αν δυσαρεστείται με τα πάθη εκείνων που δεν έχουν ακόμη καθαρθεί. Γι' αυτό και, βλέποντας την επιστροφή και τη διόρθωσή τους, χαίρεται με άμετρη και ανεκλάλητη χαρά.

Επομένως, όπως προείπα, επειδή τη λύπη της ψυχής, δηλαδή τον πόνο —διότι και τα δύο ταυτίζονται—, την προκαλεί η ηδονή των αισθήσεων, ενώ τη λύπη των αισθήσεων, δηλαδή τον πόνο, από τη φύση της τη δημιουργεί η ηδονή της ψυχής, εύλογα εκείνος που ποθεί τη ζωή της ελπίδας, του Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού μέσω της ανάστασης των νεκρών για μία κληρονομιά άφθαρτη, αμίαντη και αμάραντη, που φυλάσσεται στους ουρανούς, ως προς την ψυχή έχει αγαλλίαση και ανεκλάλητη χαρά, καθώς ευφραίνεται ακατάπαυστα με την ελπίδα των μελλοντικών αγαθών, ως προς τη σάρκα όμως και τις αισθήσεις έχει λύπη, δηλαδή τους πόνους που της προκαλούνται από τους ποικίλους πειρασμούς και τις συνακόλουθες οδύνες. Διότι κάθε αρετή συνοδεύεται από ηδονή και πόνο: πόνο της σάρκας, που στερείται την ευχάριστη και απαλότερη αίσθηση, και ηδονή της ψυχής, η οποία εντρυφά στους πνευματικούς λόγους που είναι καθαροί από κάθε τι αισθητό.

Διότι όχι μόνο υπέμεινε προκαταβολικά τους πόνους, ούτε απλώς δοκίμασε σφοδρούς πόνους, αλλά τους αντάλλαξε με κάτι θαυμαστό και υπερφυές, «τη χαρά που βρισκόταν μπροστά του». Διότι αντιλαμβανόμαστε το υπερβολικό μέγεθος, όταν αναλογιστούμε ποια ήταν η χαρά που βρισκόταν μπροστά στον Χριστό. Διότι, αν σε όσους πιστεύουν σε αυτόν προσφέρεται τόση χαρά, ώστε να μην είναι δυνατόν ούτε να την εκφράσουν με λόγια ούτε να τη φανερώσουν («διότι αγαλλιάσθε», λέει, «με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη»), πόσο υπερβολική πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι αυτή σε εκείνη την ψυχή, η οποία είναι η πηγή της καθαρής ευφροσύνης, από την οποία όλοι έλαβαν «από το πλήρωμά του», όπως λέει ο Ιωάννης. Αντί αυτής της χαράς, που ξεπερνά κάθε λόγο και υπερβαίνει κάθε νου, ο Χριστός «υπέμεινε σταυρό, καταφρονώντας την αισχύνη», ώστε αντίθετα εμείς, αντί για την οδύνη που μας περίμενε, να μπορέσουμε να εισέλθουμε στη δική του χαρά.

Διότι αυτό το «πάντοτε» θα αφορά μόνο στο μέλλον, και αυτό το απέδειξε ο ίδιος, αφού, όταν αναφέρθηκε στην Παρουσία εκείνη, πρόσθεσε: «Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Επομένως, εάν κάποιος ζει εν Χριστώ μαζί με το σώμα και μπόρεσε από αυτήν εδώ τη ζωή να γευθεί την αιώνια ζωή, όπως παρακίνησε ο Παύλος, την κατέχει αυτήν στο φρόνημά του, φτάνοντας μέσω της αγάπης στην ανέκφραστη χαρά — ενώ η καθαρή όραση του νου φυλάσσεται γι' αυτόν για το μέλλον, και η πίστη τον οδηγεί στην αγάπη. Αυτό ακριβώς καταδεικνύοντας ο μακάριος Πέτρος αναφέρει: «Στον οποίο, αν και δεν τον βλέπετε τώρα, επειδή πιστεύετε, αγαλλιάσθε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη».

Συγχάρηκα μαζί σας πάρα πολύ εν τω Κυρίω ημών Ιησού Χριστώ, επειδή υποδεχθήκατε τα υποδείγματα της αληθινής αγάπης και κατευοδώσατε, όπως ήταν το καθήκον σας, αυτούς που ήταν δεμένοι με τα αγιοπρεπή δεσμά, τα οποία είναι διαδήματα εκείνων που έχουν αληθινά εκλεγεί από τον Θεό και τον Κύριό μας. Και επειδή η σταθερή ρίζα της πίστης σας, η οποία επαινείται από τα αρχαία χρόνια, παραμένει μέχρι σήμερα και καρποφορεί για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπέμεινε για τις αμαρτίες μας μέχρι σημείου θανάτου, τον οποίον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις οδύνες του άδη. Στον οποίον, αν και δεν τον είδατε, πιστεύετε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, στην οποία πολλοί επιθυμούν να εισέλθουν, γνωρίζοντας ότι κατά χάριν είστε σωσμένοι, όχι εξαιτίας των έργων, αλλά με το θέλημα του Θεού δια του Ιησού Χριστού.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ. Όλα τα φαινόμενα έργα στον κόσμο γίνονται με την ελπίδα να απολαύσει κανείς τους κόπους του, και αν κάποιος δεν απολαύσει τους κόπους του με πλήρη βεβαιότητα, δεν ωφελείται καθόλου. Διότι και ο γεωργός σπέρνει με την ελπίδα των καρπών και υπομένει τους κόπους εξαιτίας της προσδοκίας («με ελπίδα», λέει, «οργώνει εκείνος που οργώνει») και εκείνος που παίρνει γυναίκα, το κάνει με την ελπίδα να αποκτήσει κληρονόμους, και ο έμπορος παραδίδει τον εαυτό του στη θάλασσα και σε άμεσο κίνδυνο θανάτου για το κέρδος. Έτσι και για τη βασιλεία των ουρανών, με την ελπίδα να φωτιστούν τα μάτια της καρδιάς παραδίδει κανείς τον εαυτό του, αποχωρώντας από τις βιοτικές μέριμνες και αφιερώνοντας τον χρόνο του σε προσευχές και δεήσεις, προσμένοντας τον Κύριο, πότε θα έρθει να του φανερώσει τον Εαυτό Του και να τον καθαρίσει από την αμαρτία που κατοικεί μέσα του. Δεν στηρίζει δε την ελπίδα του στους δικούς του κόπους και στον τρόπο ζωής του, μέχρι να επιτύχει αυτά που ελπίζει, μέχρι να έρθει ο Κύριος και να κατοικήσει μέσα του με κάθε αίσθηση και ενέργεια του Πνεύματος. Και όταν γευθεί τη χρηστότητα του Κυρίου και εντρυφήσει στους καρπούς του Πνεύματος και αφαιρεθεί το κάλυμμα του σκότους και το φως του Χριστού λάμψει και ενεργήσει με χαρά ανεκλάλητη, τότε βεβαιώνεται ότι έχει μαζί του τον Κύριο με πολλή στοργή.

Αυτά είναι μυστήρια της ψυχής που αληθινά συμβαίνουν στον άνθρωπο ο οποίος αγωνίζεται να φτάσει στην επαγγελία της ζωής, που λυτρώνεται από το βασίλειο του θανάτου, που λαμβάνει τον αρραβώνα από τον Θεό και μετέχει στο Άγιο Πνεύμα. Έπειτα, αφού η ψυχή λυτρωθεί από τους εχθρούς της και διασχίσει την πικρή θάλασσα με τη δύναμη του Θεού και δει τους πολεμίους της, στους οποίους προηγουμένως ήταν υποδουλωμένη, να εξολοθρεύονται μπροστά στα μάτια της, αγαλλιάζει με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, παρηγορούμενη από τον Θεό και αναπαυόμενη εν Κυρίω. Τότε, το Πνεύμα το οποίο έλαβε, ψάλλει νέο άσμα στον Θεό μέσω του τυμπάνου, δηλαδή του σώματος, και μέσω των λογικών χορδών και των λεπτοτάτων λογισμών της κιθάρας, δηλαδή της ψυχής, και με το πλήκτρο της θείας χάριτος, και αναπέμπει αίνους στον ζωοποιό Χριστό. Διότι, όπως η πνοή όταν διέρχεται μέσα από τον αυλό βγάζει ήχο, έτσι και μέσω των αγίων και πνευματοφόρων ανθρώπων, το Άγιο Πνεύμα είναι εκείνο που υμνεί και ψάλλει και προσεύχεται στον Θεό με καθαρή καρδιά. Δόξα σε Αυτόν που ελευθέρωσε την ψυχή από τη δουλεία του Φαραώ και την κατέστησε δικό Του θρόνο, οίκο, ναό και νύμφη καθαρή, και την εισήγαγε στη βασιλεία της αιώνιας ζωής, ενώ βρίσκεται ακόμη σε τούτο τον κόσμο.

Είναι δυνατόν να ακούσεις τον λόγο του Θεού και να κατανοήσεις πράγματα πέρα από τη γνώση σου, πέρα από τον νου σου, πέρα από τη συνείδησή σου, μέχρις ότου τα ίδια τα πράγματα των μυστηρίων της χάριτος γίνουν πραγματικότητα μέσα σου. Διότι αυτή η ορατή πορφύρα και τα βασιλικά ενδύματα κανένα κέρδος ή ζωή δεν προσφέρουν σε αυτούς που τα βλέπουν, παρά μόνο τέρπουν με την εμφάνισή τους. Η θεϊκή δόξα όμως και το κάλλος της επουράνιας εικόνας, στις ψυχές που την κατοπτρίζουν και την έχουν μέσα τους, παρέχει ανάπαυση και ζωή αιώνια, αγάπη αληθινή με καθαρότητα καρδιάς, τροφή ουράνια, σύνεση, σοφία, αδιάλειπτη χαρά του Πνεύματος, καθώς και οι ίδιοι εξομοιώνονται με τη δύναμη της ενέργειάς της. Όσοι λοιπόν κατοπτρίζουν με τους εσωτερικούς οφθαλμούς αυτό το νοερό φως που λάμπει στις καρδιές τους, σε τίποτα από τα γήινα ή τα υλικά δεν είναι προσηλωμένοι, αλλά είναι ολοκληρωτικά δεμένοι με εκείνο το άρρητο κάλλος. Διότι όπως, εάν μια τροφός πάρει το βρέφος στην αγκαλιά της, και το παιδί βλέποντας τη μητέρα χαίρεται και αγάλλεται, λαμβάνοντας από αυτήν την τροφή του γάλακτος, έτσι και εκείνοι που έχουν το αληθινό φως του Πνεύματος μέσα τους και έχουν ενδυθεί τον Χριστό, ατενίζοντάς τον αναπαύονται και χαίρονται με «χαρά ανεκλάλητη». Διότι από αυτόν τρέφονται με τροφή άφθαρτη και εν αυτώ ζουν ζωή αληθινή.

Αυτά είναι πραγματικά μυστήρια της ψυχής, τα οποία επιτελούνται στον άνθρωπο που αγωνίζεται να φθάσει στην επαγγελία της ζωής και λυτρώνεται από τη βασιλεία του θανάτου και λαμβάνει τον αρραβώνα από τον Θεό και μετέχει στο Άγιο Πνεύμα. Έπειτα, αφού η ψυχή ελευθερωθεί από τους εχθρούς της και διασχίσει την πικρή θάλασσα με τη δύναμη του Θεού και δει να καταστρέφονται μπροστά στα μάτια της οι πολέμιοι, στους οποίους προηγουμένως ήταν υπόδουλη, αγαλλιάζει με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, παρηγορούμενη από τον Θεό και αναπαυόμενη εν Κυρίω. Τότε το Πνεύμα, το οποίο έλαβε καινούργιο, μέσω του τυμπάνου —δηλαδή της σάρκας— και της κιθάρας της ψυχής και των λογικών χορδών, δηλαδή των πιο λεπτών λογισμών της, και του πλήκτρου της θείας χάριτος, αναπέμπει αίνους στον ζωοποιό Χριστό. Διότι, όπως η πνοή που περνά μέσα από τον αυλό ηχεί, έτσι και μέσω των αγίων και πνευματοφόρων ανδρών το Άγιο Πνεύμα είναι αυτό που υμνεί και ψάλλει και προσεύχεται στον Θεό με καθαρή καρδιά.

Για τον οποίο και ο απόστολος Πέτρος έγραψε σε όσους πίστεψαν στον ίδιο τον Χριστό τον σωτήρα: «Τον οποίο, αν και δεν τον είδατε, τον αγαπάτε, στον οποίο, αν και τώρα δεν τον βλέπετε, αλλά πιστεύετε, αγαλλιάζεστε με χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη, αποκομίζοντας το τέλος της πίστης σας, τη σωτηρία των ψυχών· για την οποία σωτηρία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες, οι οποίοι προφήτευσαν για τη χάρη που προοριζόταν για εσάς, ερευνώντας για ποιο ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που ήταν μέσα τους, όταν προμαρτυρούσε τα πάθη του Χριστού και τις δόξες μετά από αυτά· στους οποίους αποκαλύφθηκε ότι όχι για τους εαυτούς τους, αλλά για εμάς διακονούσαν αυτά, τα οποία τώρα σας αναγγέλθηκαν μέσω εκείνων που σας ευαγγελίστηκαν εν Πνεύματι Αγίω, το οποίο εστάλη από τον ουρανό, και στα οποία επιθυμούν άγγελοι να παρακύψουν». Αν, λοιπόν, δίκαιοι και προφήτες και άγγελοι επιθυμούν να δουν τη γέννηση του Χριστού και τον τόπο στον οποίο γίνεται η πολυπόθητη γέννηση του Χριστού, πώς δεν θα το επιθυμήσουμε και εμείς, που είμαστε ταπεινοί και ελάχιστοι, εμείς που είμαστε συμμέτοχοι της δικής τους ευσέβειας και συγκληρονόμοι της ορθόδοξης πίστης; Και για ποιο λόγο ο θεσπέσιος Δαβίδ, ο οποίος ήταν γνησιότατος Βηθλεεμίτης και καταγόταν από τη θεογόνο πόλη της Βηθλεέμ, επιθυμούσε και λαχταρούσε να πιει νερό από το πηγάδι της Βηθλεέμ, και δεν μπόρεσε να επιτύχει αυτό που ποθούσε, αλλά, όπως εμείς, έτσι και αυτός εμποδιζόταν να τρέξει στην αγία Βηθλεέμ και να πιει;

Επομένως, ούτε καν αξίζουν να συγκριθούν, παρά μόνο όσο διαφέρει το φως από το σκοτάδι και η ζωή από τον θάνατο και η αλήθεια από τα όνειρα. Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν έτσι, ας χαιρόμαστε, αδελφοί, με «χαρά ανεκλάλητη και δεδοξασμένη», διότι αξιωθήκαμε την καλύτερη μερίδα, και διότι αποτελούμε σπόρο ενός τέτοιου γένους, γένους εκλεκτού και απαστράπτοντος από θεία ευγένεια. Όμως, ας μιμούμαστε επίσης, όσο είναι δυνατόν, τα δικά τους κατορθώματα, ώστε να μη φέρουμε ένα κενό όνομα, «έχοντας μεν τη μορφή της ευσέβειας, έχοντας όμως αρνηθεί τη δύναμή της». Επομένως, όπως ακριβώς σε ένα ιατρείο ο καθένας επιλέγει το φάρμακο για τη δική του ασθένεια· με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και εμείς, αποβλέποντας σε όσους ανήκουν στην ίδια τάξη με εμάς, ας αποκομίσουμε από εκεί αυτό που είναι ωφέλιμο. Λοιπόν, εγώ ο ανάξιος προς εκείνους που ποίμαναν θεάρεστα, ο οικονόμος προς εκείνους που οικονόμησαν πιστά και φρόνιμα, ο κελλαρίτης προς εκείνους που εκτέλεσαν τα καθήκοντά τους με διάκριση και ευσυνειδησία· το ίδιο ο κανονάρχης και ο ξενοδόχος· το ίδιο ο μάγειρας και ο τραπεζάρης· το ίδιο ο καθένας που είναι ταγμένος στην κάθε διακονία. Διότι έχουμε, εάν το επιθυμούμε, τα παραδείγματα.