Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 2:13

Απόκριση: Αδελφέ, το «να βιάζει κανείς τον εαυτό του σε όλα» και η ταπείνωση οδηγούν τον άνθρωπο στην προκοπή. Διότι και ο Απόστολος έτσι λέει: «Σε όλα δεχόμαστε θλίψεις, αλλά δεν φτάνουμε σε αδιέξοδο.» Και εμείς, όταν παραδώσαμε τα υλικά μας αγαθά στον αββά και δεν κρατήσαμε τίποτε στα χέρια μας, ο Θεός γνωρίζει και μαρτυρεί ότι δεν θεωρούσαμε πως εκείνος μας οφείλει χάρη γι' αυτά, αλλά εμείς του οφείλαμε χάρη, επειδή βάσταξε το φορτίο μας και μας απάλλαξε από τις μέριμνες. Και ο Απόστολος Πέτρος είπε: «Να υποτάσσεστε σε κάθε ανθρώπινο θεσμό ένεκα του Κυρίου.» Και ο Ιάκωβος είπε ότι: «Όποιος τηρήσει όλο τον νόμο, αλλά σφάλει σε ένα σημείο, γίνεται ένοχος για όλα.» Γι' αυτόν τον λόγο, το ζητούμενο είναι το να μην έχει κανείς δικό του θέλημα, αλλά σε όλα να κατακρίνει τον εαυτό του, και έτσι βρίσκει το έλεος του Θεού. Εάν όμως ο διάβολος τον παρασύρει στο να υπερηφανεύεται ότι έπραξε καλά, χάνει όλα όσα έχει κάνει. Λοιπόν, πράττοντας ό,τι πράττεις, να ταπεινοφρονείς λέγοντας: Συγχώρεσέ με, Κύριε, διότι επιβάρυνα τον αββά ρίχνοντας πάνω του το φορτίο μου.

Αν όμως εκλάβεις τα λόγια αυτά ως αναφερόμενα στον Υιό (διότι αυτός ήταν η σοφία), όλα θα ρεύσουν ομαλά, χωρίς κανένα ασεβές νόημα να στέκεται εμπόδιο, με τη συμμαρτυρία και του αποστόλου Παύλου, ο οποίος με λαμπρή φωνή ονόμασε τον σωτήρα και κύριό μας Ιησού Χριστό σοφία, λέγοντας: «Ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού». Εφόσον αυτά έχουν αποδειχθεί με αυτόν τον τρόπο, είναι φυσικό επακόλουθο, μετά από όλα όσα προεκτέθηκαν, να έχει λεχθεί από το δικό του πρόσωπο και το «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του»· και αν λέει ότι ο ίδιος έχει κτιστεί, δεν θα το έλεγε αυτό με την έννοια ότι πέρασε από το μη ον στο είναι, ούτε ότι δημιουργήθηκε και αυτός από το μη ον παρόμοια με τα υπόλοιπα κτίσματα, όπως κάποιοι εσφαλμένα έχουν νομίσει, αλλά ότι, έχοντας μεν υπόσταση και ζωή, και προϋπάρχοντας της σύστασης όλου του κόσμου, έχει ταχθεί από τον Κύριο, τον δικό του Πατέρα, να εξουσιάζει τα πάντα, καθώς το «έκτισε» εδώ έχει ειπωθεί αντί του «κατέταξε» ή «κατέστησε». Ρητά, εξάλλου, ονόμασε «κτίση» τους άρχοντες και τους ηγεμόνες των ανθρώπων ο απόστολος, λέγοντας: «Να υποταχθείτε σε κάθε ανθρώπινη κτίση για χάρη του Κυρίου· είτε στον βασιλιά ως υπερέχοντα, είτε στους ηγεμόνες ως απεσταλμένους από αυτόν». Καθώς και ο προφήτης που είπε: «Ετοιμάσου να επικαλεστείς τον Θεό σου, Ισραήλ».

«Διότι αυτοί αγρυπνούν για τις ψυχές σας, καθώς πρόκειται να δώσουν λόγο, ώστε να το κάνουν αυτό με χαρά και όχι στενάζοντας. Διότι αυτό είναι ανωφελές για εσάς.» «Υποταχθείτε σε κάθε ανθρώπινο θεσμό για χάρη του Κυρίου, είτε στον βασιλιά ως ανώτατο άρχοντα, είτε στους ηγεμόνες, ως απεσταλμένους από αυτόν για την τιμωρία των κακοποιών.» Να υποτάσσεστε στον Καίσαρα, σε εκείνα όπου η υποταγή είναι ακίνδυνη. —Αποτελεί ευεργεσία για τους κατώτερους και για εκείνους που δεν γνωρίζουν να κυβερνούν τον εαυτό τους, το να υπηρετούν εκείνους που ασκούν την εξουσία με γνώση.

Είδα πολλές φορές ανθρώπους που ποθούν, οι οποίοι αντικρίζοντας το ένδυμα του ποθούμενου, ασπάζονταν το ένδυμα με τα μάτια και με τα χείλη, σαν να επρόκειτο για τον ίδιο τον ποθούμενο. Πρέπει «να αποδίδουμε σε όλους τις οφειλές», σύμφωνα με τον άγιο απόστολο Παύλο, «σε όποιον οφείλεται η τιμή, την τιμή» και «στον βασιλιά μεν ως υπερέχοντα», στους δε άρχοντες ως απεσταλμένους μέσω αυτών, στον καθένα σύμφωνα με το μέτρο του αξιώματός του.

Το να προσευχόμαστε υπέρ των βασιλέων μάς το προτρέπει πριν από εμάς ο θεσπέσιος Παύλος, καθώς και ο Πέτρος, ο κορυφαίος των μαθητών, λέγοντας: «να υποταχθείτε σε κάθε ανθρώπινη εξουσία για χάρη του Κυρίου, είτε στον βασιλιά ως ανώτατο άρχοντα» και πάλι, «να τιμάτε τον βασιλιά». Αλλά βέβαια, και πριν από αυτούς, ο ίδιος ο κοινός Δεσπότης, Διδάσκαλος και Δημιουργός, αφού πλήρωσε τον φόρο στον Καίσαρα από έναν παράδοξο θησαυρό, μας εκπαίδευσε με τα έργα και τα λόγια του να αποδίδουμε τα προνόμια τα οποία έχουν οριστεί για τους βασιλείς. Γι' αυτόν τον λόγο, και κατά τις μυστικές και φρικτές ιερουργίες μας, αναπέμπουμε δεήσεις υπέρ των βασιλέων. Αυτά ακριβώς τα προνόμια, το να τα διατηρούμε και να τα διασώζουμε και για τους δικούς μας φιλόχριστους βασιλείς, είναι και δίκαιο, και αρεστό στον Θεό, αλλά και απολύτως αρμόζον σε εμάς.

Τι σημαίνει το χωρίο του αποστόλου «υποταχθείτε σε κάθε ανθρώπινη κτίση για τον Κύριο, ως ελεύθεροι»; Αυτό το ρητό συνδέεται με τα προηγούμενα· δηλαδή το «υποταχθείτε σε κάθε ανθρώπινη κτίση για τον Κύριο, ως ελεύθεροι», σημαίνει όχι εξαιτίας του φόβου της πολιτείας που επικρέμαται πάνω σας. Διότι όσοι υποτάσσονται κατ' αυτόν τον τρόπο περιέρχονται στην τάξη των δούλων και επιδεικνύουν την υποταγή τους ως δούλοι, φοβούμενοι αφενός τις πολιτικές τιμωρίες και αφετέρου τις απειλές των νόμων, ωθούμενοι προς την υποταγή από τον φόβο. Ενώ εκείνος που υποτάσσεται για τον Κύριο, δηλαδή αυτός που πειθαρχεί στις δεσποτικές εντολές, είναι μεν ελεύθερος από κάθε επίγειο φόβο, ελεύθερος από κάθε κατηγορία, ελεύθερος από κάθε υποψία που επισείει ποινές, και με τον πόθο προς τον Δεσπότη και με την τήρηση των εντολών εξευγενίζει την ψυχή του, προσφέροντας έτσι εκούσια την υποταγή του στην ανθρώπινη εξουσία.

Εξάλλου, επειδή ο Χριστός, αφού μας εξαγόρασε άπαξ με το τίμιο αίμα Του, μας ανέδειξε ελεύθερους από την τυραννία του διαβόλου, για να μην πει κανείς, «εάν γίναμε ελεύθεροι, πώς μας υποτάσσεις πάλι στους κοσμικούς άρχοντες;», λέει: υποταχθείτε ως ελεύθεροι, δηλαδή εκούσια, με τη θέλησή σας, από δική σας προαίρεση. Διότι όπως χαρακτηριστικό των δούλων είναι το ακούσιο, το καταναγκαστικό και το απροαίρετο, έτσι χαρακτηριστικό των ελεύθερων ανθρώπων είναι το εκούσιο, το αβίαστο και το αυτοπροαίρετο. Όταν λοιπόν υποτασσόμαστε εκούσια, υπακούοντας στους νόμους του Κυρίου, ενισχύουμε περισσότερο την ελευθερία μας και παρουσιάζουμε και αποδεικνύουμε τον εαυτό μας άξιο αυτής της δωρεάς. Διότι με τον τρόπο που τιμούμε τον Δεσπότη, καθοδηγούμενοι από τους δικούς Του νόμους, ομολογούμε ότι δεχθήκαμε περιχαρώς το δώρο και ότι θαυμάζουμε τη γενναιοδωρία Του, προσφέροντας μέσω αυτών απροφάσιστο σεβασμό σε Εκείνον που μας το έδωσε. Πώς εξάλλου δεν είναι σωτήριο το να διαφυλάττει κανείς με εκούσια θέληση την τάξη στην πολιτεία και να αποδίδει τον οφειλόμενο σεβασμό στους ανωτέρους; Διότι, πράγματι, οι άνθρωποι αυτοί διατηρούν τις ψυχές τους ελεύθερες από κάθε αταξία και εξέγερση, και αποδεικνύονται σε όλους άξιοι της ελευθερίας που μας δόθηκε από τον Θεό.