Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 2:9

Εκπληρώνει, λοιπόν, τον σκοπό του νόμου εκείνος που πιστεύει στον Σωτήρα Χριστό· διότι η Γραφή λέει: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο ακρογωνιαίο, εκλεκτό, πολύτιμο, και όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». «Σε εμάς, λοιπόν, ανήκει η τιμή, σε όσους πιστεύουμε· για τους απειθούντες όμως, ο λίθος που απέρριψαν οι οικοδομούντες, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας και λίθος προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, εκείνοι που προσκόπτουν στον Λόγο με την απείθειά τους, για το οποίο και τέθηκαν». Εμείς όμως, που πιστεύσαμε και βαπτισθήκαμε, είμαστε «γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που ανήκει στον Θεό, για να διακηρύξουμε τις αρετές εκείνου που μας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως· εμείς που κάποτε δεν ήμασταν λαός, τώρα όμως είμαστε λαός του Θεού· εμείς που δεν είχαμε ελεηθεί, τώρα όμως ελεηθήκαμε». — «Αυτούς κάλεσε και εμάς, όχι μόνο από τους Ιουδαίους, αλλά και από τα έθνη· όπως λέει και στον Ωσηέ: “Θα καλέσω εκείνον που δεν ήταν λαός μου, λαό μου· και εκείνη που δεν ήταν αγαπημένη, αγαπημένη· και θα γίνει στον τόπο όπου τους είχε λεχθεί: Δεν είστε εσείς λαός μου, εκεί θα ονομασθούν υιοί του ζώντος Θεού”». — «Όσοι, πράγματι, οδηγούνται από το Πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού». — «Διότι τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, προς δικαιοσύνη για κάθε έναν που πιστεύει». Γιατί ο Μωυσής γράφει για τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, ότι ο άνθρωπος που θα τα πράξει αυτά θα ζήσει μέσα σ’ αυτά· η δικαιοσύνη όμως που προέρχεται από την πίστη λέει έτσι: «Μη πεις μέσα στην καρδιά σου: Ποιος θα ανέβει στον ουρανό;» — δηλαδή, για να κατεβάσει τον Χριστό· «ή: Ποιος θα κατεβεί στην άβυσσο;» — δηλαδή, για να ανεβάσει τον Χριστό από τους νεκρούς. Αλλά τι λέει; «Κοντά σου είναι το ρήμα, στο στόμα σου και στην καρδιά σου», δηλαδή το ρήμα της πίστεως, το οποίο κηρύττουμε· ότι, αν ομολογήσεις με το στόμα σου τον Κύριο Ιησού Χριστό και πιστέψεις με την καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς· διότι με την καρδιά πιστεύει κανείς προς δικαιοσύνη, και με το στόμα ομολογεί προς σωτηρία. Γιατί η Γραφή λέει: «Όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα καταισχυνθεί». Διότι ο ίδιος είναι Κύριος όλων, πλούσιος προς όλους όσοι τον επικαλούνται· και «καθένας που θα επικαλεσθεί το όνομα του Κυρίου θα σωθεί». Πώς, λοιπόν, θα επικαλεσθούν εκείνον στον οποίο δεν πίστεψαν; Και πώς θα πιστεύσουν σ’ εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Και πώς θα ακούσουν χωρίς να υπάρχει κάποιος να κηρύττει; Και πώς θα κηρύξουν, αν δεν αποσταλούν; Όπως είναι γραμμένο: «Πόσο ωραίοι είναι οι πόδες εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά!» Και πράγματι, «σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους, και ως τα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους».

Σε Αυτόν που μας αγάπησε και μας ελευθέρωσε από τις αμαρτίες μας με το αίμα Του, και μας κατέστησε βασιλιάδες και ιερείς για τον Θεό και Πατέρα Του· σε Αυτόν ανήκει η δόξα και η κυριαρχία στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Σε Αυτόν, λέει, αρμόζει η δόξα, ο οποίος από αγάπη μας ελευθέρωσε από τα δεσμά του θανάτου και μας καθάρισε από τις κηλίδες της αμαρτίας με την έκχυση του ζωοποιού αίματος και ύδατός Του, και μας κατέστησε βασιλικό ιεράτευμα, ώστε αντί για άλογες θυσίες να προσφέρουμε στον Πατέρα ως ζωντανή θυσία τη λογική λατρεία.

«Από τον ναό σου στην Ιερουσαλήμ οι βασιλιάδες θα σου προσφέρουν δώρα». Ναό του εννοεί την Εκκλησία, και βασιλιάδες ονομάζει αυτούς που πίστεψαν στον Χριστό, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε σε αυτούς: «Εσείς δε είστε βασίλειον ιεράτευμα». Λέει, λοιπόν, ότι όσοι έχουν κληθεί μέσω της πίστεως από τον επίγειο ναό, δηλαδή την Εκκλησία, θα του προσκομίσουν δώρα στην άνω Ιερουσαλήμ· είναι δε προφανές ότι πρόκειται για νοητά δώρα.

Διότι τον μονόκερω τον παρουσίασε πάλι εδώ, ώστε μέσω του ενός κέρατος να υποδηλώσει τον έναν Θεό. Όπως ακριβώς, δηλαδή, εκείνο το ζώο έλαβε από τη φύση ένα κέρας, έτσι και οι τρόφιμοι της ευσέβειας θα προσκυνήσουν μία θεότητα. «Και το γήρας μου με έλαιο πλούσιο». Μετά τους κόπους, λέγει, τους οποίους υπομένω, τότε ακριβώς σαν με έλαιο θα χρισθώ για το βασίλειο ιεράτευμα· και αυτό θα είναι για εμένα το έπαθλο των μακροχρόνιων κόπων.

Ο Κύριός μας, ο Υιός του Θεού, είναι ο χορηγός όλων των αγαθών χαρισμάτων και τον παρακαλώ να σου παράσχει όχι μόνο τα αιτήματά σου, αλλά πολύ περισσότερα από όσα ζητάς ή σκέφτεσαι, και μου λέει: Ας θελήσει και ο ίδιος, και εγώ τα δίνω. Υιός του Θεού και φως και δύναμη είναι ο Ιησούς, ο οποίος σαρκώθηκε από την αγία Παρθένο Μαρία. Αυτός που «εμφανίστηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και προσέφερε τον εαυτό του «ως θυσία ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό» και Πατέρα υπέρ ημών, για να μας προετοιμάσει «για τον εαυτό του ως λαό περιούσιο, ζηλωτή καλών έργων», «βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο». Αυτός που τα υπέμεινε αυτά για εμάς, μας άφησε υπόδειγμα υπομονής, και χαίρεται όταν του απευθύνουμε αιτήματα. Τον παρακαλώ να φωτίσει την καρδιά σου, ώστε να κατανοήσεις πώς θέλει να συνετίσει και εσένα μέσω της δικής μου ευτέλειας.

.. ώστε καθένας που σας βλέπει να αναγνωρίσει ότι είστε σπέρμα ευλογημένο από τον Κύριο, αληθινά σπέρμα έντιμο, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος του Θεού, κληρονόμοι άφθαρτων και αμάραντων υποσχέσεων, τις οποίες μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπων δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που Τον αγαπούν και τηρούν τις εντολές Του. Διότι στα χέρια του οκνηρού φυτρώνουν αγκάθια, και: οι δρόμοι των οκνηρών είναι στρωμένοι με αγκάθια.

Ή, λοιπόν, ας αποτολμήσουν οι αντίπαλοι να πουν ότι δεν ενυπάρχουν φυσικώς στον Υιό τα πλεονεκτήματα που υπερβαίνουν την κτίση, ώστε να ελεγχθούν πιο φανερά καθώς βλασφημούν, και να ακούσουν από όλους το: «Είθε να εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη, τη μεγαλορρήμονα γλώσσα», ή αν ομολογούν σαφώς ότι του ενυπάρχουν ουσιωδώς τα αγαθά, ας μην συνάπτουν με Αυτόν σε κατά φύση ενότητα την κτίση, η οποία δεν έχει έτσι τα πράγματα, όπως μόλις αποδείξαμε. Άλλο. Εάν δεν είναι μόνο ο Λόγος του Θεού το αληθινό φως, αλλά έχει και η κτίση το να είναι αληθινό φως, όπως ακριβώς Αυτός, για ποια αιτία λέει «Εγώ είμαι το φως του κόσμου;» Ή πώς θα ανεχτούμε να απογυμνώνει τη φύση από το άριστο πλεονέκτημα, εάν πράγματι είναι δυνατόν και εμείς να είμαστε αληθινό φως, εφόσον το κατέχει αυτό και η γενητή ουσία; Αν όμως αληθεύει ο Μονογενής λέγοντας «Εγώ είμαι το φως του κόσμου», η κτίση προφανώς κατά σχέση προς Αυτόν, και όχι διαφορετικά, θα είναι φως. Και αν συμβαίνει αυτό, δεν είναι ομοφυής με Αυτόν. Άλλο. Εάν δεν είναι μόνο ο Υιός αληθινά φως, αλλά υπάρχει αυτό και στα δημιουργήματα, τι άραγε θα πούμε, όταν μας γράφει ο σοφότατος Πέτρος: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός τον οποίο ο Θεός έκανε δικό Του, για να εξαγγείλετε τις αρετές Εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως;»

Διότι ποιο σκοτάδι υπάρχει καν μέσα μας, ή σε ποιο σκοτάδι έχουμε βρεθεί, εάν είμαστε εμείς οι ίδιοι στην πραγματικότητα το φως; Και με ποιον τρόπο έχουμε ανακληθεί προς το φως, εμείς που δεν βρισκόμαστε στο σκοτάδι; Αλλά ούτε λέει ψέματα ο κήρυκας της αλήθειας, ο οποίος είχε το θάρρος να πει: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού;» Και έχουμε κληθεί προς «το θαυμαστό του φως», επομένως μέσα από το σκοτάδι, και όχι διαφορετικά. Εάν δε αυτό είναι αληθές, άρα η κτίση δεν είναι στην πραγματικότητα φως, αλλά κυρίως και αληθινά φως είναι μόνο ο Υιός, ενώ τα κτιστά είναι φως κατά μέθεξη προς Εκείνον, και για τον λόγο αυτόν δεν είναι ομοφυή. <Άλλα επιχειρήματα με παράθεση ρητών, τα οποία από πιο απλές έννοιες οδηγούν τους αναγνώστες στην ομολογία, ότι μόνο ο Υιός του Θεού είναι το αληθινό φως, ενώ η φύση των κτιστών φωτίζεται από τη δική Του χορηγία, καθώς δεν είναι φως ουσιωδώς, όπως Εκείνος.> Ο ψαλμωδός λέει: «Έλαμψε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Και ποιο άραγε είναι το πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, του οποίου το φως έχει λάμψει πάνω μας; Μήπως δεν είναι προφανώς ο Μονογενής Υιός του Θεού, η απαράλλακτη εικόνα Του, ο οποίος γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα;»

Επομένως, δικαίως ο Ισραήλ θα λάβει τους μισθούς της αλαζονείας του· θα θρηνήσει για την απώλεια των αγαθών, θα γευθεί τον πικρό καρπό της δικής του κακοβουλίας, απογυμνωμένος από την υιοθεσία. Αντίθετα, τα έθνη θα εντρυφήσουν στα αγαθά που προέρχονται από την πίστη, θα βρουν λαμπρά τα έπαθλα της υπακοής τους και θα μεταμοσχευθούν στη θέση εκείνου. Διότι θα κοπούν από την κατά φύση αγριελιά και θα εγκεντριστούν, παρά φύση, στην ήμερη ελιά. Και ο μεν Ισραήλ θα ακούσει: «Αλίμονο, έθνος αμαρτωλό, λαός γεμάτος αμαρτίες, σπέρμα πονηρό, υιοί άνομοι· εγκαταλείψατε τον Κύριο και παροργίσατε τον Άγιο του Ισραήλ». Προς τα έθνη όμως, κάποιος από τους μαθητές του Χριστού θα πει: «Εσείς, όμως, είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που ο Θεός έκανε δικό του, για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως». Επειδή, δηλαδή, αποδέχθηκαν μέσω της πίστης τον Υιό, λαμβάνουν την εξουσία να καταταχθούν στα τέκνα του Θεού. Ο Υιός βεβαίως δίνει εξουσιαστικά αυτό που ανήκει μόνο και αποκλειστικά σε αυτόν κατά φύση, προσφέροντάς το προς κοινή χρήση, καθιστώντας αυτήν την πράξη ως εικόνα της φιλανθρωπίας που ενυπάρχει σε αυτόν και της αγάπης του για τον κόσμο. Διότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος να διαφύγουν τη φθορά εκείνοι που φόρεσαν την εικόνα του χοϊκού, παρά μόνο εάν, μέσω της κλήσης στην υιοθεσία, αποτυπωνόταν επάνω μας το κάλλος της εικόνας του επουρανίου.

Διότι έχουν πιστέψει στον Χριστό· και μέσω αυτού και εν αυτώ έχουν γνωρίσει τον Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, από υπερβολική επιείκεια και ευλάβεια, η χώρα των Ιουδαίων θα γίνει γι' αυτούς φόβητρο. Όταν όμως λέει «φόβητρο», θα εννοήσεις τον φόβο που προέρχεται από την ευλάβεια. Διότι όλοι τιμούν τα Ιεροσόλυμα, επειδή εκεί βρέθηκε ο Χριστός, και υπέμεινε τον σταυρό για τη σωτηρία του κόσμου, και τέθηκε σε μνήμα, και αναστήθηκε πάλι, και αναλήφθηκε προς τον Πατέρα. Παλαιότερα, βέβαια, η χώρα των Ιουδαίων ήταν μισητή στους Αιγυπτίους, διότι ο τρόπος της θρησκείας τους βρισκόταν σε σύγκρουση. Διότι οι μεν προσκυνούσαν την κτίση και τα έργα των δικών τους χεριών, ενώ οι δε λάτρευσαν τον πανάγιο Θεό, και, κυβερνώμενοι από τους δικούς Του νόμους, αναδείχθηκαν επιμελητές της ευσεβούς πολιτείας. Η άλλοτε μισητή χώρα, λοιπόν, θα γίνει γι' αυτούς σαν ένα φόβητρο και αφορμή ευλάβειας, επειδή σε αυτήν βρέθηκε ο Χριστός, όπως είπα, ο οποίος τους κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό Του φως. <Την ημέρα εκείνη θα υπάρχουν πέντε πόλεις στην Αίγυπτο που θα μιλούν τη χανανιτική γλώσσα και θα ορκίζονται στο όνομα του Κυρίου.>

Το ότι η κλήση δεν αφορούσε ένα μόνο έθνος, αλλά έγινε κοινή και μία για όλους, το υπέδειξε λέγοντας: Όλους όσοι φέρουν το όνομά μου. Διότι ονομαστήκαμε Χριστιανοί, δηλαδή λαός του Θεού. Έτσι εξάλλου και ο Πέτρος γράφει σε όσους έχουν κληθεί μέσω της πίστης και λέει: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασιλικό ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος, για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως· εσείς που κάποτε δεν ήσασταν λαός, τώρα όμως είστε λαός Κυρίου». <Διότι για τη δόξα μου τον κατασκεύασα, και τον έπλασα, και τον εποίησα. Και εξήγαγα λαό τυφλό, και τα μάτια τους είναι επίσης τυφλά, και έχουν κουφά τα αυτιά. Όλα τα έθνη συγκεντρώθηκαν μαζί, και θα συναχθούν άρχοντες από αυτά.> Τα πάντα έγιναν καινούργια εν Χριστώ, και αυτό το επιβεβαιώνει ο ιερότατος Παύλος γράφοντας: «Ώστε αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούργια κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Γράφει επίσης προς αυτούς που έχουν κληθεί στην καινότητα, προφανώς την πνευματική: «Και μην ακολουθείτε το σχήμα του αιώνα τούτου, αλλά να μεταμορφώνεστε με την ανακαίνιση του νου σας, ώστε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και τέλειο και ευάρεστο».

Και ο πάνσοφος Πέτρος προσφώνησε λέγοντας: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως, εσείς που άλλοτε δεν ήσασταν λαός, τώρα όμως είστε λαός εν Κυρίω; <Δεν σε κάλεσα τώρα, Ιακώβ, ούτε σε έκανα να κοπιάσεις, Ισραήλ. Δεν μου έφερες πρόβατα για τα ολοκαυτώματά σου, ούτε με δόξασες στις θυσίες σου, ούτε με υπηρέτησες με τις θυσίες σου. Ούτε σε κούρασα ζητώντας σου λιβάνι, ούτε αγόρασες για μένα θυμίαμα με ασήμι, ούτε επιθύμησα το λίπος των θυσιών σου. Αλλά μέσα στις αμαρτίες σου, στα παραπτώματα και τις αδικίες σου και σε παρόμοιες πράξεις, εγώ σε προστάτευσα.> Μέσα από όσα ήδη εξετάστηκαν, δηλαδή προαναγνώστηκαν, έκανε την προαγγελία για τη διαθήκη εν Χριστώ και για τα χαρίσματά Του. Διότι είπε ότι θα ανοίξει δρόμο στην έρημο, και ποτάμια στην άνυδρη γη· για την αιτία αυτή θα ευλογηθεί από όλα τα θηρία του αγρού· και η δοξολογία θα μπορούσε να νοηθεί ως τρόπος νοητής θυσίας, και καρπός της νέας και εν Χριστώ διαθήκης. Στα προκείμενα όμως χωρία, προσπαθεί να διαβεβαιώσει τον Ισραήλ ότι λυτρώθηκε βέβαια από την Αίγυπτο, και αποσπάστηκε από την εκεί δουλεία, και απαλλάχθηκε από τους τόσο οδυνηρούς κόπους, όχι όμως για να του προσφέρει μοσχάρια και να τον προσεγγίζει με αίμα και καπνούς.

«Και θα ανοικοδομήσουν πόλεις ερημωμένες αιώνια, θα αναστήσουν εκείνες που προηγουμένως είχαν ερημωθεί, και θα ανακαινίσουν πόλεις έρημες, ερημωμένες για γενεές.» Διότι εκείνοι που ζουν εν Χριστώ ονομάζονται «Γένος εκλεκτό, έθνος άγιο, λαός τον οποίο ο Θεός έκανε δικό του», εξαιτίας της ομορφιάς της δικαιοσύνης που υπάρχει μέσα τους, και δεν εννοώ βέβαια αυτήν σύμφωνα με τον νόμο, αλλά μάλλον εκείνην την οποία απέκτησαν μέσω των προσταγμάτων του Σωτήρα· διότι είναι ασυγκρίτως ανώτερη η δικαιοσύνη δια του Χριστού από εκείνη του νόμου. Γι' αυτό άλλωστε είπε στους αγίους αποστόλους: «Αλήθεια σας λέω, εάν η δικαιοσύνη σας δεν ξεπεράσει αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών.» —«Θα ονομαστούν λοιπόν», λέει, «γενεές δικαιοσύνης, και επιπλέον φύτευμα του Κυρίου.» Διότι είμαστε αληθινά γεώργιο του Θεού, και για εμάς ο θεσπέσιος Δαβίδ λέει: «Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας.» Και βέβαια ο πάνσοφος Παύλος ονομάζει γεώργιο του Θεού εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης εν Χριστώ.

Αποφεύγει δε ο καθένας να ονομάζεται θεομίσητος και ειδωλολάτρης, ανόσιος και βέβηλος· επιθυμεί δε μάλλον να ονομάζεται λαός άγιος, έθνος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, σύμφωνα με τη φωνή του θεσπέσιου Πέτρου. Εάν όμως κάποιος θα ήθελε να εφαρμόσει τα λεγόμενα στον κατά σάρκα Ισραήλ, ώστε να απευθύνεται σε αυτούς το, «Αφήσατε το όνομά σας ως πλησμονή στους εκλεκτούς μου»· απαντούμε, ότι τέκνα Θεού, λαός δικός Του και κλήρος ονομαζόταν βέβαια ο Ισραήλ· επειδή όμως διολίσθησαν ασυγκράτητα στην παρακοή, εξέπεσαν από τέτοια δόξα οι ίδιοι, και την κληρονόμησαν σαν δική τους οι κληθέντες από τα έθνη· και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είπε ο Θεός δια της φωνής του Ωσηέ: «Θα καλέσω εκείνον που δεν είναι λαός μου, λαό μου, και θα πω σε αυτόν που δεν είναι λαός μου: Εσύ είσαι λαός μου». <Σε όσους δε Τον υπηρετούν, θα δοθεί νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη· διότι θα ευλογήσουν τον αληθινό Θεό. Και όσοι ορκίζονται πάνω στη γη, θα ορκίζονται στον αληθινό Θεό· διότι θα λησμονήσουν την πρώτη τους θλίψη, και αυτή δεν θα ανέβει πλέον στην καρδιά τους.>

«Κύριε, με την εύνοιά σου προς τον λαό σου, επισκέψου μας με το σωτήριο έργο σου· για να δούμε την αγαθότητα των εκλεκτών σου, για να ευφρανθούμε με ευφροσύνη, μαζί με το έθνος σου.» Και ποιο είναι το έθνος που έχει εκλεγεί εν Χριστώ από τον Θεό και Πατέρα, θα το εξηγήσει ο σοφότατος Πέτρος λέγοντας προς εκείνους που έχουν ευδοκιμήσει μέσω της πίστεως: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασιλικό ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε από τον Θεό, για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως.» <Ιδού, κάποιος νομικός σηκώθηκε για να τον δοκιμάσει κ.λπ.> Αναφέρεται σε εκείνον τον καιρό κατά τον οποίο ο Σωτήρας διέτριβε πάνω στη γη, αυτός που είναι πανταχού παρών και δεν αποχωρίζεται τους κόλπους του Πατέρα.— Νομικό δε, σε αυτά τα λόγια, ονομάζει ο ευαγγελιστής τον γνώστη του νόμου, σύμφωνα τουλάχιστον με τη συνήθεια των Ιουδαίων, δηλαδή αυτόν που νομίζει ότι γνωρίζει τον νόμο, χωρίς όμως να τον γνωρίζει σύμφωνα με την αλήθεια. Αυτός νόμισε ότι θα παγιδεύσει τον Χριστό· και με ποια αφορμή, θα το πω. Κάποιοι διαδότες φημών, που συνήθιζαν να μιλούν απερίσκεπτα, περιφέρονταν σε όλη τη χώρα των Ιουδαίων, καθώς και στην ίδια την Ιερουσαλήμ, κατηγορώντας τον Χριστό και λέγοντας ότι, από τη μια, ισχυρίζεται πως η εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή είναι ανώφελη, και από την άλλη, ότι ο ίδιος εισάγει καινούρια διδάγματα· υπήρχαν όμως ήδη κάποιοι από αυτούς που είχαν πιστέψει, οι οποίοι αντιστέκονταν στα λόγια εκείνων, αποδεχόμενοι παντού το σωτήριο ευαγγελικό κήρυγμα.

Όμως το τρίτο, δηλαδή το υπόλειμμα, τουτέστιν αυτούς από το αίμα του Ισραήλ που πίστεψαν, λέει ότι θα τους περάσει μέσα από τη φωτιά, και θα τους πυρώσει όπως το ασήμι και το χρυσάφι. Διότι η ζωή των αγίων δεν είναι δίχως κόπο· είναι δε αληθές ότι «Όλοι όσοι θέλουν να ζήσουν με ευσέβεια εν Χριστώ θα διωχθούν». Αποδείχθηκαν δε εξαιρετικά δόκιμοι οι θεσπέσιοι μαθητές, και όσοι έγιναν συνεργάτες τους εκείνον τον καιρό, και κοπίασαν μαζί τους, ιερουργώντας το ευαγγέλιο του Χριστού στα έθνη. Διότι κλήθηκαν στη δοκιμασία πολλών θλίψεων και διωγμών, και σχεδόν πυρώθηκαν, δοκιμαζόμενοι μέσω πειρασμών, ώστε να μπορούν να λένε με παρρησία: «Ότι μας δοκίμασας, ω Θεέ, μας πυρώσας όπως πυρώνεται το ασήμι». Ποια είναι λοιπόν η ωφέλεια από αυτά; Ή ποιος θα είναι ο μισθός σε όσους κοπίασαν και δοκιμάστηκαν έτσι; Έγιναν οικείοι του Θεού, γνωστοί και αγαπημένοι. Διότι συγκαταλέχθηκαν σε «έθνος άγιο, σε βασίλειο ιεράτευμα, και σε λαό περιούσιο, για να εξαγγείλουν τις αρετές εκείνου που τους κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως», και ενώ κάποτε δεν ήταν λαός, έγιναν λαός. Και κάποτε μεν άκουγαν: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς· και εάν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα σας εισακούσω»· τώρα όμως λέει, ότι αυτός θα επικαλεστεί το όνομά μου και εγώ θα τον εισακούσω και θα πω: Αυτός είναι ο λαός μου.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους εγκαταλείπουν, ενώ εκείνοι είχαν φονικές διαθέσεις και είχαν εξαγριωθεί μανιωδώς, και σχεδόν αναχωρώντας από τις πατρικές εστίες και από την ίδια τη γη που τους γέννησε, εννοώ την Ιερουσαλήμ, δηλαδή τη χώρα των Ιουδαίων, κατευθύνονται προς τα έθνη, έχοντας βοηθό τον Χριστό, και συνεργάτη σε κάθε τι αγαθό, και με τους αγγέλους να συμπορεύονται, στηριγμένοι στις άνωθεν ελπίδες και προσδοκώντας να γίνουν «πατέρες πολλών εθνών», έτσι ώστε το σπέρμα τους να εκταθεί στην ανατολή και στη δύση, στον βορρά και στον νότο, δηλαδή εκείνοι που αναγεννώνται πνευματικά μέσω της πίστης και δικαιώνονται εν Χριστώ. Σε αυτούς λοιπόν απευθύνονταν λέγοντας: «Εσείς είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος, για να εξαγγείλετε τις αρετές Εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως. Εσείς που κάποτε δεν ήσασταν λαός, τώρα όμως είστε λαός του Θεού εν Χριστώ». Το ότι δε, εκείνοι που έχουν ταχθεί να τους διδάσκουν ονομάζονται πατέρες λαών από τη θεία Γραφή, πώς θα μπορούσε κανείς να το αμφισβητήσει; Απομακρύνονταν λοιπόν από τη χώρα των Ιουδαίων, και εγκαταλείποντας τον αλαζόνα και υβριστή λαό, στρέφονταν προς τα έθνη, σύμφωνα με τις εντολές του Σωτήρα μας, αλλά το ότι είναι πνευματικοί ποιμένες και γνώστες της κατά Θεόν παιδαγωγίας, το αποδεικνύουν αμέσως, μην ανεχόμενοι να αδρανούν ως προς αυτό που είναι γι' αυτούς το πλέον πρέπον.

Επομένως, επανήλθε στη ζωή, και πάλι τον αντίκρισε ο Πατέρας, και μαζί του το γένος που προέρχεται από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν, δηλαδή προφανώς όσους πίστεψαν, «το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, τον περιούσιο λαό». Για αυτούς χαίρεται και ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας: «Ιδού, εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Και ο μεν Ιωσήφ τους οδήγησε στον πατέρα του, και εκείνοι προσκύνησαν. Έπειτα, ενώ ο Μανασσής, ο οποίος ήταν πρωτότοκος, στεκόταν στα δεξιά του, και ο νεότερος, ο Εφραίμ, στα αριστερά, ο Ιακώβ έβαλε πάνω τους τα χέρια του εναλλάσσοντάς τα, και τον μεν Εφραίμ τον τίμησε με την επίθεση του δεξιού του χεριού, ενώ τον Μανασσή τον θεώρησε άξιο της δεύτερης θέσης, θέτοντας πάνω του το αριστερό χέρι, και με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε την ευλογία προς αυτούς. Διότι έχουμε γίνει δεκτοί ως προσκυνητές, τόσο οι πρώτοι όσο και οι λαοί μετά από εκείνους, όχι επειδή μας προσήγαγε ο Μωυσής ή οι προφήτες - καθώς ο νόμος ήταν ανεπαρκής για τη σωτηρία - αλλά ο ίδιος ο Υιός. Διότι «μέσω αυτού», όπως ανέφερα, «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή». Και ο σκοπός του βέβαια ήταν να τοποθετήσει τον Ισραήλ μπροστά από το ποίμνιο των εθνών.

Ο Ααρών, πάλι, προτυπώνει για εμάς τον ίδιο τον Χριστό, τον όσιο και άκακο αρχιερέα, μέσω του οποίου έχουμε λάβει τη γέννηση διά του Πνεύματος και του ύδατος και ονομαζόμαστε «εκλεκτό γένος, βασίλειο ιεράτευμα και έθνος άγιο». Θα αναβούμε λοιπόν, όταν έρθει ο καιρός, και στην άνω πόλη οι εκλεκτοί και ιεροί, έχοντας μαζί μας και ως οδηγό τον Χριστό, τον μέγα ιερέα, ο οποίος για εμάς έγινε σαν και εμάς και συμπροσκυνεί μαζί με εμάς, αν και έχει τον Θεό ως Πατέρα κατά φύσιν. Και πλησιάζει μεν ο Μωυσής, ενώ μαζί με εμάς που βρισκόμαστε μακριά είναι ο Υιός. Διότι, όσον αφορά το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας, ο Μωυσής βρίσκεται πιο κοντά στον Θεό, ως μεσίτης και καθοριστής του νόμου. Επειδή όμως ο Υιός έγινε ένα με εμάς, αν και είναι κατά φύσιν Θεός και Κύριος των πάντων, για τον λόγο αυτόν δεν απαξιώνει το δικό μας ανθρώπινο μέτρο. Ανέχεται, μάλιστα, χάριν της θείας οικονομίας, να θεωρείται ότι έπεται και του ίδιου του Μωυσή. Έτσι, λοιπόν, τέθηκε μαζί με εμάς υπό τον ίδιο νόμο, αν και ως Θεός είναι ο νομοθέτης. Το ότι, άλλωστε, υποτάχθηκε στον νόμο, είναι εύκολο να το κατανοήσουμε. Διότι περιτμήθηκε την όγδοη ημέρα. Κατέβαλε δε και το δίδραχμο, αν και ως Υιός είναι κατά φύσιν ελεύθερος. Αρκεί δε και η ίδια η ιερή Γραφή, η οποία λέει ότι ο Εμμανουήλ γεννήθηκε υπό τον νόμο. Ότι δε, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης του και επειδή έγινε σαν εμάς υπό τον νόμο, θεωρείται ότι έχει τεθεί σε δεύτερη μοίρα μετά τον Μωυσή, θα το κατανοήσεις και από άλλα χωρία.

Έχουμε κληθεί, λοιπόν, σε μετοχή της ευωδέστατης θυσίας, ως ιερό και «ευπρόσδεκτο γένος, ως έθνος άγιο, ως βασίλειο ιεράτευμα», νέοι και παρθένες, ηλικιωμένοι μαζί με τους νεότερους. Διότι εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ, αλλά όλοι είμαστε ένα, «καθώς μετέχουμε από τον ένα άρτο», σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Η μεν δαμάλα λοιπόν αναφέρεται λόγω της υποταγής και του ότι τέθηκε υπό τον νόμο ως καθοδηγητή. Κόκκινη δε, επειδή ο τρόπος της θείας οικονομίας πραγματοποιήθηκε με αίμα για εμάς και προς χάριν μας. Άμωμη δε, λόγω του αναμάρτητου, διότι δεν γνώρισε αμαρτία. Και χωρίς να έχει δοκιμάσει εργασία και ζυγό, λόγω της ελευθερίας Του ως προς τη θεότητα και επειδή του ήταν ξένη η δουλεία, παρόλο που έγινε όμοιος με εμάς και έλαβε μορφή δούλου. «Και θα δώσουν», λέει, «τη δαμάλα στον ιερέα Ελεάζαρ, θα την βγάλουν έξω από την παρεμβολή σε τόπο καθαρό, και θα τη σφάξουν μπροστά του». Ο δε ιερέας αποτελεί τύπο των ιερών και αγιασμένων ανθρώπων, οι οποίοι έχουν χριστεί με το Άγιο Πνεύμα. Επειδή ακριβώς και σε εμάς που έχουμε πιστέψει έχει ειπωθεί κάπου μέσω της φωνής του αγίου: «Εσείς δε είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο». Σε εμάς λοιπόν τους ιερούς, στο εκλεκτό γένος και στο άγιο έθνος, δόθηκε ο Χριστός από τον Θεό και Πατέρα, ως αγιασμός και απολύτρωση, ως σοφία και δικαιοσύνη, ως Σωτήρας και Λυτρωτής, και όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «έπαθε έξω από την πύλη». Εκεί δήλωσε ότι πρέπει να πάμε και εμείς, φέροντας τον ονειδισμό Του, δηλαδή τον δικό μας σταυρό.

Ο Πέτρος. Για να εξαγγείλετε, λέει, τις αρετές εκείνου που σας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως. Ο ίδιος. Μέχρις ότου, λέει, χαράξει η ημέρα και ανατείλει ο φωσφόρος αστέρας στις καρδιές σας. Ο Ιωάννης στην Επιστολή. «Εάν περιπατούμε στο φως, όπως αυτός είναι στο φως, έχουμε κοινωνία μεταξύ μας.» Διότι εκείνος που περιπατεί στο φως πολιτεύεται εν Χριστώ.

Αλλά αν και βρέθηκε υπό τον νόμο λόγω της ανθρώπινης φύσης, εντούτοις ήταν και πάλι Θεός, Σωτήρας και Λυτρωτής όλου του λαού. Διότι, αφού επέλεξε από όλο τον λαό του Ισραήλ και από κάθε έθνος άνδρες δυνατούς, εννοώ βέβαια πάλι τους αγίους αποστόλους και εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως, στους οποίους θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί: «Εσείς δε είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε από τον Θεό». Παρατάχθηκε μαζί με αυτούς απέναντι στον άρχοντα τούτου του αιώνος, για τον οποίο λέει ο Δεσπότης των πάντων, αυτός που νικά τα πάντα: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Στεφανώνει δε με λαμπρή απόφαση και εκείνους που νίκησαν μαζί του και δι' αυτού ο θεσπέσιος Ιωάννης, λέγοντας: «Σας γράφω, νέοι, επειδή είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον Πονηρό». Ή δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; ΠΑΛΛ. Και βέβαια. ΚΥΡ. Και ο Μωυσής είπε ότι η μάχη έπρεπε να γίνει την επόμενη ημέρα, διότι τα κατορθώματα του Χριστού δεν φανερώθηκαν κατά την εποχή του, αλλά έγιναν μάλλον στον επόμενο και γειτονικό χρόνο, δηλαδή, μετά τον Μωυσή και τον νόμο. Έπειτα ο Μωυσής ανεβαίνει σε κάποιο βουνό και στην κορυφή ενός λόφου, για να μπορέσει να παρατηρήσει τη μάχη και τα μέσα σε αυτήν κατορθώματα του Ιησού των πάντων. Διότι και η μυσταγωγία σύμφωνα με τον νόμο εξυψώνει αναλόγως, ώστε να μπορεί κανείς τρόπον τινά από μακριά να καθορά τα στρατηγήματα του Χριστού.

Διότι, για τις δώδεκα χιλιάδες των πολεμιστών, από το μισό του συνόλου που τους είχε κατανεμηθεί, διέταξε να προσκομίσουν στον αρχιερέα ένα κεφάλι ανά πεντακόσια, τόσο από τους ανθρώπους όσο και από τα κτήνη· και αυτός ήταν για αυτούς ο φόρος προς τον Κύριο. Όσο για το άλλο πλήθος, ο Κύριος έκρινε δίκαιο να κατατεθεί στην ιερή φυλή μια ψυχή ανά πενήντα. Επειδή δε ο Ελεάζαρ προτυπώνει πάλι για εμάς στο πρόσωπό του τον ένα και μόνο αληθινό αρχιερέα, δηλαδή τον Χριστό, η δωροφορία των εκλεκτών θα αφιερωθεί εξαιρετικά και αληθινά και, τρόπον τινά, απευθείας προσωπικά στο πρόσωπό Του. Διότι σε Αυτόν τα προσφέρουν, χωρίς τη μεσολάβηση κανενός· αυτό ακριβώς που έκαναν και οι μακάριοι μαθητές, και που πράττουν ακόμη και τώρα οι ηγέτες των λαών, καθιστώντας τους κόπους του θείου κηρύγματος ειδικό αφιέρωμα στον Χριστό. Το δε άλλο πλήθος όσων ευδοκιμούν, προσφέρει μεν τις δωροφορίες προς δόξα του Χριστού, αλλά μέσω ενδιαμέσων, δηλαδή των αγίων, όπως αυτοί νοούνται στην ιερή φυλή· διότι έχει γραφτεί: «Γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα». Επομένως, μέσω των αγίων εκφράζεται η ευλάβεια και ο σεβασμός τους προς τον Θεό, προσφέροντας μεν καρπούς, χωρίς ωστόσο να κάνουν τη δωροφορία να απευθύνεται ειδικά στο πρόσωπο του Χριστού. Κάτι τέτοιο προσπαθούσαν να επιτύχουν εκείνοι που συγκέντρωναν τις λεγόμενες εισφορές (λογίες) και έστελναν βοήθεια στους αγίους της Ιερουσαλήμ, ή που ανακούφιζαν όσους ήταν αφιερωμένοι στον Θεό με οποιαδήποτε άλλη φροντίδα.

Είναι πάρα πολύ σταθερή και εντελώς ακλόνητη η ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Αλλά, καθώς όλα αυτά καταλύονται, όπως ακριβώς διαβεβαίωσε ο μαθητής του Σωτήρος, πρέπει να βρεθούμε εμείς άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του, τιμώντας τον με πνευματικές θυσίες ως Σωτήρα και Λυτρωτή, και ακολουθώντας πολιτεία ιερή και εκλεκτή, που συμφωνεί με τους ευαγγελικούς νόμους· όπως ακριβώς βέβαια ο νόμος σκιαγραφούσε στους αρχαιότερους αυτή την τόσο σεπτή και αξιόλογη ζωή, προστάζοντας να σφάζουν πρόβατα και να κάνουν τις προσφορές με αίμα, να αφιερώνουν στον Θεό τα δέκατα και τις απαρχές, και επιπλέον και ευχαριστήριες θυσίες. Όμως, νομοθετούσε ότι αυτά δεν έπρεπε να γίνονται έξω από την αγία σκηνή. Και αφιέρωνε το εκλεκτό γένος του Λευί στον Θεό, θέτοντας το γεγονός αυτό ως τύπο σε εμάς και για εμάς τους ίδιους. Διότι και εμείς έχουμε ονομαστεί από τις θείες Γραφές «γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος». Και εισερχόμαστε σε σκηνή πιο αληθινή, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, δηλαδή την Εκκλησία, χωρίς να εξιλεώνουμε τον Δημιουργό των πάντων με μοσχάρια και τράγους, αλλά διαπρέποντας με ορθή και αμώμητη πίστη, και ευωδιάζοντας νοητά με πνευματικές καρποφορίες. «

Επομένως, και η φαινομενική εκπλήρωση του νόμου είναι ατελής, καθώς υποδηλώνει την κάθαρση μέσω του αγίου βαπτίσματος, η οποία εκπλύνει το ιερό γένος, εννοώ δηλαδή αυτούς που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης, στους οποίους και ο θεσπέσιος μαθητής απευθύνθηκε λέγοντας: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός για περιουσία του Θεού, για να εξαγγείλετε τις αρετές εκείνου που μας κάλεσε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και στη θύρα της εξωτερικής σκηνής ήταν απλωμένο καταπέτασμα, ώστε να μην είναι γυμνά και ορατά στους έξω τα Άγια, δηλαδή η πρώτη σκηνή, στην οποία βρισκόταν το θυσιαστήριο του νόμου· πράγμα που φανερώνει, νομίζω, και πάλι ο τύπος, ότι ούτε ο ίδιος ο νόμος είναι φανερός στον οποιονδήποτε. Διότι το γράμμα έχει κάλυμμα, και είναι καλυμμένο και ενδεδυμένο κατά κάποιον τρόπο με την ασάφεια των σκιών. ΠΑΛΛ. Έτσι είναι. ΚΥΡ. Επομένως, στην μεν πρώτη σκηνή βρισκόταν ο λουτήρας και το θυσιαστήριο· στη δε δεύτερη και πιο εσωτερική, η κιβωτός και η λυχνία· αλλά και το χρυσό θυμιατήριο, με το λεπτό θυμίαμα, καθώς και η τράπεζα και οι άρτοι. Μνημονεύει επίσης ο θεσπέσιος Παύλος και μια χρυσή στάμνα που περιείχε το μάννα. Επιπλέον, μας αναφέρει και τη ράβδο του Ααρών, η οποία, όπως λέει, είχε εναποτεθεί στα Άγια των αγίων, καθώς ο ίδιος ήταν εντριβής στις ιερές Γραφές και γνώριζε πάρα πολύ καλά όσα είχαν θεσπιστεί κατά καιρούς και είχαν διαταχθεί από τον Θεό στον μακάριο Μωυσή.

Διότι δεν πρέπει οι ανίερες ψυχές να μετέχουν στο άγιο σώμα του Χριστού, αλλά οι εκλεκτές και καθαρές, προς τις οποίες θα μπορούσε κανείς να αναφωνήσει: «Εσείς όμως είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος». Ξεχωρίστηκαν δε για εκείνους που έχουν ταχθεί να ιερουργούν, ο βραχίονας και οι σιαγόνες, καθώς επίσης και το ένηστρο· διότι πρέπει να ενυπάρχει στο εκλεκτό γένος η πρακτικότητα και η δραστηριότητα· και αυτό υποδηλώνει ο βραχίονας· και βεβαίως και ο λόγος, και προφανώς ο διδακτικός, του οποίου τύπος είναι οι σιαγόνες· επιπλέον δε και το ένηστρο, μέσω του οποίου υποδηλώνεται σαφώς η καρποφορία. Ή μήπως δεν πρέπει να είναι πρακτικός και λογιότατος, και βεβαίως γονιμότατος, εκείνος που είναι αληθινά γνωστός στον Θεό; ΠΑΛΛ. Απολύτως. ΚΥΡ. Επομένως, καθιστούσε το Λευιτικό γένος απόκληρο, δίνοντας σε αυτό ως εξαίρετο κλήρο τον ίδιο τον εαυτό Του.

Βλέποντας, λοιπόν, τον ζήλο τους για τον Θεό και τη σταθερότητα της πίστης τους, καθώς και την αγάπη, την προθυμία, την τιμή και τη δόξα τους προς αυτόν, και επειδή φοβήθηκε μήπως αναγκαστεί από αυτούς να καταλύσει τον κανόνα της άσκησής του, και μήπως με κάποιον τρόπο δεσμευτεί ο νους του στη μέριμνα των γήινων πραγμάτων, σηκώθηκε μέσα στη νύχτα και προσευχήθηκε στον Θεό, λέγοντας: Εσύ που είσαι ο μόνος αναμάρτητος, ο μόνος άγιος, που αναπαύεσαι στους αγίους, ο μόνος φιλάνθρωπος και εύσπλαχνος Δεσπότης, Εσύ που ανακάλεσες αυτόν τον λαό σου από το σκοτάδι και τον εγκαθίδρυσες στο θαυμαστό φως της γνώσης σου, Δέσποτα· Εσύ που τον ελευθέρωσες από τα δεσμά του εχθρού· Εσύ που τους επέστρεψες από την πλάνη· Εσύ που τους έδωσες την πίστη σε Σένα· διαφύλαξέ τους μέχρι τέλους, Κύριε, και υπερασπίσου αυτό το ποίμνιό σου, το οποίο απέκτησες μέσω της φιλανθρωπίας σου, και περιτείχισέ τους με την παντοδύναμη χάρη σου, και φώτιζε παντοτινά τις καρδιές τους, ώστε, αφού πράξουν τα αρεστά σε Εσένα, να αξιωθούν την αιώνια ζωή. Βοήθησε όμως και εμένα τον ασθενή, και ας μην μας καταλογιστεί ως κρίμα αυτή η πράξη, διότι Εσένα ποθώ και Εσένα επιδιώκω. Και αφού ολοκλήρωσε την προσευχή, προχώρησε και σφράγισε το χωριό με το σημείο του σταυρού τρεις φορές, και αναχώρησε κρυφά για άλλον τόπο.

Διότι πραγματικά, δεν έχουμε επιδείξει ακόμη την ακεραιότητα του ήθους και την απλότητα της διανοίας και δεν έχουμε αποκτήσει την λαμπρότητα· δεν αξιωθήκαμε ακόμη το άδολο και λογικό γάλα, και την νοητή αύξηση· δεν έχει ξημερώσει ακόμη για εμάς η ημέρα, ούτε ανέτειλε ο φωσφόρος στις καρδιές μας· δεν έχουμε ενωθεί ακόμη με τον ήλιο της δικαιοσύνης, ούτε έχουμε αστράψει μαζί με τις ακτίνες του· δεν έχουμε γίνει ακόμη γνήσια βασιλική πορφύρα· δεν έχουμε τρωθεί ακόμη από τον θείο έρωτα, ούτε έχουμε πληγεί από την πνευματική αγάπη του Νυμφίου· δεν έχουμε γνωρίσει ακόμη την άφθαρτη κοινωνία, ούτε έχουμε κατανοήσει τη δύναμη και την ειρήνη του αγιασμού· και για να τα πω όλα συνοπτικά, δεν είμαστε ακόμη γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός τον οποίο απέκτησε ο Θεός, επειδή είμαστε γεννήματα εχιδνών.

Διότι λέει: Και εσύ ποιος είσαι, που περηφανεύεσαι για τις πράξεις των άλλων, ενώ ο ίδιος είσαι εντελώς φτωχός; Ποια απολογία θα δώσεις εσύ στον Θεό, που σε έφερε από το σκοτάδι στο φως, όταν τολμάς να μιλάς για αρετές των οποίων δεν γίνεσαι μιμητής; Ή μάλλον, μέχρι πότε δεν θα σωπαίνω, εφόσον δεν κατέχω τίποτα, για να διηγούμαι τα δικά σας; Επειδή όμως έχω φιλάνθρωπο Δεσπότη, δεν θα σταματήσω να εκφωνώ τα εγκώμια των Μαρτύρων.

Σε αυτόν, λοιπόν, προσφέροντας ολόκληρο τον εαυτό τους, με σώμα και ψυχή αφιερώθηκαν, εξαρτώντας όλη τους τη ζωή από αυτόν και θεωρώντας ορθό να προσηλώνονται μόνο σε αυτόν και σε κανένα άλλο από τα ορατά. Έτσι, λοιπόν, αφού αναδείχθηκαν ταυτόχρονα φιλόθεοι και θεοφιλείς, αποδείχθηκαν πραγματικά θεραπευτές και ιερείς του Υψίστου, και αξιώθηκαν να ονομαστούν «γένος εκλεκτό» και «βασίλειο ιεράτευμα» του Θεού και «έθνος άγιο», έχοντας αφήσει τον σπόρο αυτής της αληθινής ευσέβειας και στους απογόνους τους. Άραγε, λοιπόν, σου φαίνεται ότι εύλογα προτιμήσαμε αυτούς από τους Έλληνες, και ότι αποδεχθήκαμε τις διηγήσεις των Εβραίων περί ευσεβών ανδρών μάλλον, παρά τους θεούς των Φοινίκων και των Αιγυπτίων και τα βλάσφημα ατοπήματα που λέγονται για τους θεούς;

Εκεί όπου υπάρχει αιώνια δόξα και λάμψη υπέρτερη από τις ηλιακές ακτίνες, εκεί όπου υπάρχει ατελεύτητη ευφροσύνη και τα εγκώμια των αγγέλων, εκεί όπου βρίσκονται οι θρόνοι των αποστόλων, η δόξα των πατριαρχών, τα στεφάνια των μαρτύρων, εκεί όπου είναι η κληρονομία όλων των δικαίων, εκεί όπου υφίσταται η άρρητη θεοπτία και η κατά μέθεξη θέωση και η συνύπαρξη και συγκατοίκηση με όλους τους αγίους και η μετοχή στις αναφαίρετες τέρψεις και η αναπομπή του ακατάπαυστου ύμνου, μαζί με τις νοερές στρατιές, προς την τρισήλια Θεότητα με φωνή ανείπωτης αγαλλίασης. Σε αυτά είθε να αξιωθούμε να μεθέξουμε και να τα απολαύσουμε όλοι ανεξαιρέτως, ο εκλεκτός λαός του Χριστού, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, εμείς που εξαγοραστήκαμε και περιτειχιστήκαμε με το τίμιο αίμα του δημιουργού και σωτήρα μας Χριστού. 20. Χριστέ Βασιλεύ, στον δικό μου χαριτώνυμο σεβαστοκράτορα χάρισε, μετά από μια μακρά και ευδαίμονα επίγεια ζωή, και την άνω ζωή και την επουράνια βασιλεία, ώστε, συμβασιλεύοντας με εσένα τον Δημιουργό, εσένα μεν να υμνεί ακατάπαυστα, τον εαυτό του δε να επαινεί για την ορθή του κρίση, επειδή αντάλλαξε τους πρόσκαιρους κόπους με την αιώνια ανάπαυση. Διότι κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι είναι δυνατόν να αξιωθεί κάποιος αυτής με άλλον τρόπο.

Αφού λοιπόν τα εσωτερικά ζητήματα πήγαιναν όπως επιθυμούσε, και με τρόπο που δεν θα μπορούσε να φανταστεί κανείς από τους απίστους και όσους τον αγνοούσαν, συλλαμβάνει με τον νου του κάτι μεγαλύτερο και υψηλότερο. Διότι, ενώ όλοι οι άλλοι έβλεπαν μόνο ό,τι βρισκόταν στα πόδια τους και φρόντιζαν πώς θα διασφαλίσουν τα δικά τους –αν βέβαια αυτό συνιστά ασφάλεια– χωρίς να προχωρούν παραπέρα και χωρίς να μπορούν να σκεφτούν ή να κατορθώσουν κάτι μεγάλο και τολμηρό, ο ίδιος, αν και στα άλλα ήταν μετριοπαθής, σε αυτά δεν δείχνει καμία μετριοπάθεια. Αντιθέτως, σηκώνοντας ψηλά το κεφάλι και στρέφοντας γύρω το μάτι της ψυχής του, περικλείει νοερά μέσα του ολόκληρη την οικουμένη, σε όση έκταση διαδόθηκε ο σωτήριος λόγος. Βλέποντας δε τον μεγάλο κλήρο του Θεού, ο οποίος αποκτήθηκε με τους λόγους, τους νόμους και τα πάθη Του, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, να βρίσκεται σε κακή κατάσταση και να έχει διασπαστεί σε μύριες δοξασίες και πλάνες· και βλέποντας την άμπελο που μεταφέρθηκε και μεταφυτεύθηκε από την Αίγυπτο, η οποία μέσα από την άθεη και σκοτεινή άγνοια έφτασε σε άπειρο κάλλος και μέγεθος, ώστε να σκεπάσει όλη τη γη και να απλωθεί πάνω από βουνά και κέδρους, να έχει καταστραφεί από τον πονηρό και άγριο χοίρο, τον διάβολο· δεν θεώρησε αρκετό να θρηνεί σιωπηλά για τη συμφορά, να υψώνει απλώς τα χέρια προς τον Θεό και να ζητά από Εκείνον τη λύτρωση από τα δεινά που επικρατούσαν, ενώ ο ίδιος να αδρανεί, αλλά πίστευε ότι έπρεπε να βοηθήσει κάπως και να συνεισφέρει και ο ίδιος από την πλευρά του.

ΙΕ΄. Και τι θα κάνουμε εμείς, που έχουμε λάβει ως κλήρο το μεγάλο και καινό όνομα, το να ονομαζόμαστε δηλαδή από τον Χριστό, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, ο περιούσιος και εκλεκτός λαός, που έχουμε ζήλο για έργα καλά και σωτήρια; Εμείς, οι μαθητές του Χριστού, του πράου και φιλανθρώπου, Εκείνου που βάσταξε τις ασθένειές μας, που ταπείνωσε τον εαυτό Του μέχρι το δικό μας ανθρώπινο φύραμα, που για χάρη μας πτώχευσε προσλαμβάνοντας αυτήν τη σάρκα και το γήινο σκήνωμα, και υπέφερε και καταπονήθηκε για εμάς, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη θεότητα; Τι θα κάνουμε, λοιπόν, εμείς, που έχουμε λάβει ένα τόσο μεγάλο υπόδειγμα ευσπλαχνίας και συμπόνιας; Τι θα σκεφτούμε για αυτούς και τι θα πράξουμε; Θα τους αγνοήσουμε; Θα τους προσπεράσουμε;

Αυτά έπραξε ο Εζεκίας, ο οποίος ήταν περιβεβλημένος με πολλή δύναμη, ο βασιλιάς της μεγάλης Ιερουσαλήμ, που ίσως θα μπορούσε να αποκρούσει τον εχθρό και μόνος του. Εμείς, όμως, στους οποίους το μόνο όπλο, και τείχος, και κάθε άλλο αμυντήριο που είχε απομείνει ήταν η ελπίδα στον Θεό, έχοντας στερηθεί και αποκοπεί παντελώς από κάθε ανθρώπινη βοήθεια, ποιον άλλον άραγε επρόκειτο να έχουμε ως ακροατή της προσευχής μας ή ως εμπόδιο σε όσα μας απειλούσαν, παρά τον Θεό που ορκίζεται κατά της υπερηφάνειας του Ιακώβ; Ω, των απίστευτων διηγήσεων! Ω, της θρασύτητας των προσδοκιών! Ταχθήκαμε στους δαίμονες αντί για οποιοδήποτε άλλο ιεείο· και η μεγάλη κληρονομιά του Θεού, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, γίναμε το έπαθλο μιας ελπίδας και το νικητήριο τρόπαιο ενός πολέμου.

Άλλη ευχή της κλάσεως. Διότι εσύ είσαι ο Λόγος του Πατρός, ο προαιώνιος Θεός, ο μέγας Αρχιερεύς, ο οποίος για τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων σαρκώθηκες και ενανθρώπησες, και προσκάλεσες κοντά σου από όλα τα έθνη γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαό περιούσιο. Γι' αυτό δεόμαστε και σε παρακαλούμε, φιλάνθρωπε, αγαθέ Κύριε, ας μη γίνει αυτή η θυσία για έλεγχο και όνειδος, ούτε για κρίμα, μήτε για κατάκριση των αμαρτιών μας· διότι την προσφέραμε για τις ασθένειές μας. Αλλά, όπως καταξίωσες να γεμίσεις τα πανάγια και τίμια αυτά δώρα σου με κάθε αγιωσύνη, διά της επιφοιτήσεως του παναγίου σου Πνεύματος επάνω τους, έτσι καταξίωσε να αγιάσεις και τις ψυχές, τα σώματα, τα πνεύματα και τις συνειδήσεις ημών των αμαρτωλών δούλων σου. Ώστε με φωτισμένη ψυχή, με ακαταίσχυντο πρόσωπο, με καθαρή καρδιά, με ανυπόκριτη συνείδηση, με αγιασμένα χείλη, με τέλεια αγάπη και με ασφαλή ελπίδα, να τολμούμε με παρρησία, χωρίς φόβο, να λέμε την άγια προσευχή, την οποία παρέδωσες στους δικούς σου άγιους μαθητές και ιερούς αποστόλους: «Όταν προσεύχεστε, έτσι να προσεύχεστε εσείς: Πάτερ ημών», κ.τ.λ.

Άλλη ευχή της κλάσεως. Ευλογημένος είσαι, Χριστέ ο Θεός, ο Παντοκράτορας, ο λυτρωτής της Εκκλησίας σου· ω Λόγε, τον οποίο προνοούν, και άνθρωπε, τον οποίο προθεωρούν. Εσύ που, διά της ακατάληπτης σαρκώσεώς σου, ετοίμασες για εμάς επουράνιο άρτο, αυτό το σώμα σου, το οποίο κατέστησες μυστήριο και πανάγιο στα πάντα. Ανέμειξες για εμάς ποτήριο από την άμπελο της αληθείας, από τη θεία και άχραντη πλευρά σου. Εσύ που, ακόμη και αφού παρέδωσες το πνεύμα, έχυσες από αυτήν αίμα και ύδωρ, για να αποτελέσουν αγιασμό για όλο τον κόσμο. Απόκτησέ μας, αγαθέ Κύριε, τους ανάξιους δούλους σου· κάνε μας λαό περιούσιο, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο. Αγίασε και εμάς, Θεέ, όπως ακριβώς αγίασας αυτά τα προκείμενα και άγια δώρα, και τα έκανες από ορατά αόρατα, μυστήρια τα οποία προνοούν σε εσένα, Κύριε ο Θεός, ο Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός. Εσύ, λοιπόν, Κύριε, διά της πολλής σου ευσπλαχνίας, μας αξίωσες μέσω του βαπτίσματος να γίνουμε υιοί και κληρονόμοι.

Εγκώμιο του ιδίου στον Μέγα Μάρτυρα Θεόδωρο. Εσείς, ο λαός του Χριστού, το άγιο ποίμνιο, το βασίλειο ιεράτευμα, τα πλήθη της πόλης και της υπαίθρου που συρρεύσατε από παντού, από πού πήρατε το σύνθημα της οδοιπορίας και οδηγηθήκατε σε τούτο τον ιερό τόπο; Ποιος σας επέβαλε μια τόσο επιτακτική και επείγουσα ανάγκη να έρθετε εδώ; Και μάλιστα σε καιρό χειμώνα, όταν ακόμη και ο πόλεμος καταλαγιάζει, και ο στρατιώτης αποθέτει την πανοπλία του, και ο ναυτικός κρεμάει το πηδάλιο πάνω από την εστία του καπνού, και ο γεωργός αναπαύεται φροντίζοντας τα βόδια του οργώματος στη φάτνη; Ή είναι ολοφάνερο ότι σάλπισε το προσκλητήριο ο άγιος μάρτυρας από τις στρατιωτικές τάξεις· και αφού κινητοποίησε πολλούς από διάφορες πατρίδες, τους κάλεσε στη δική του ανάπαυση και εστία, όχι για να τους προετοιμάσει για πολεμική αναμέτρηση, αλλά συγκεντρώνοντάς τους για τη γλυκιά ειρήνη που ταιριάζει κατεξοχήν στους Χριστιανούς; Διότι αυτός, όπως πιστεύουμε, και κατά το παρελθόν έτος κατεύνασε τη βαρβαρική θύελλα, και σταμάτησε τον φρικτό πόλεμο των άγριων Σκυθών, προβάλλοντάς τους ως κάτι το φοβερό και τρομακτικό, ενώ ήδη φαίνονταν και είχαν πλησιάσει, όχι κάποια περικεφαλαία με τρεις λοφίους, ούτε κάποιο καλοακονισμένο σπαθί που αστράφτει στον ήλιο, αλλά τον αλεξίκακο και παντοδύναμο σταυρό του Χριστού, για χάρη του οποίου και ο ίδιος, αφού υπέφερε το μαρτύριο, απέκτησε αυτή τη δόξα.

Όταν λοιπόν όλοι γίνουμε δικοί του Χριστού, τότε και ο Χριστός θα είναι του Θεού, υποτάσσοντας μέσω του εαυτού του τους πάντες στον Πατέρα, αυτούς που προηγουμένως είχε λάβει από εκείνον, ώστε να είναι ο Θεός τα πάντα μέσα σε όλους. Επειδή όμως φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να μην έχει υποταχθεί στον Πατέρα, εφόσον εκείνοι για τους οποίους έχει εγγυηθεί και των οποίων φέρει την εικόνα δεν έχουν υποταχθεί ακόμη σε αυτόν· όταν όμως υποταχθούν σε αυτόν τα πάντα, τότε θα φανεί να παραδίδει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα. Ως βασιλεία, όμως, δεν πρέπει να νοηθεί το αξίωμα της εξουσίας· διότι ο Πατέρας δεν έχει καμία ανάγκη από βασιλικό αξίωμα, ώστε να παραλάβει από τον Υιό εκείνο που προηγουμένως του είχε παραχωρήσει προς χρήση, ανακαλώντας το. Διότι μου φαίνεται πως κάτι τέτοιο υπονοείς. Επιπλέον, διαπράττεις ασέβεια όχι μόνο απέναντι στον Υιό, αναιρώντας την υπόστασή του, αλλά και απέναντι στον Πατέρα, παρουσιάζοντάς τον ότι δεν ήταν βασιλιάς επειδή κάποτε παραχώρησε τη βασιλεία στον Υιό, και ότι έπειτα θα την πάρει πίσω από αυτόν, σαν να έχει ανάγκη το αξίωμα. Θα του παραδώσει, λοιπόν, όχι το αξίωμα της βασιλείας, όπως προείπαμε, αλλά εκείνους που κυβερνήθηκαν από αυτόν και του υποτάχθηκαν. Έχοντας προσφέρει και παραδώσει αυτήν τη βασιλεία, θα πει: «Αυτό είναι βασίλειο, αυτό ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός περιούσιος για εμένα», και «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· διότι εκείνος του τα έδωσε, υποτάσσοντας σε αυτόν όλα τα έθνη: «Διότι θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης».

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Α' ΕΥΧΗ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΕΠΕΜΨΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΘΟΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΟΥ. Ο Βασιλιάς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, του οποίου το κράτος είναι άναρχο και η δόξα ατελεύτητη, του οποίου η βασιλεία είναι βασιλεία αιώνια και δεν θα περάσει σε άλλον βασιλιά, μέσω του οποίου οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη, Εσύ που δεσπόζεις αιώνια και επί των επουράνιων νοερών Εξουσιών και Κυριοτήτων και Δυνάμεων, των Αρχών και των Αρχαγγέλων και των Αγγέλων και των ανώτερων από αυτούς υψηλών και επηρμένων Θρόνων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, στους οποίους πρώτους δωρίζοντας, κατά μέθεξη, την υπερκόσμια ιεραρχία και το βασιλικό ύψος, τους κατέστησες ακαταπόνητους υπηρέτες και ακοίμητους υμνητές της δικής σου ανυπέρβλητης μεγαλειότητας· Εσύ που, λόγω του ανείκαστου πελάγους της φιλανθρωπίας σου, εμφανίστηκες ύστερα και πάνω στη γη και συναναστράφηκες με τους ανθρώπους ως άνθρωπος, για να διασώσεις το επί γης πλάσμα σου και να το ανελκύσεις προς τον ουρανό και να γεμίσεις από τη γη το άνω βασίλειο· Εσύ που προσέφερες τον εαυτό σου ως άμωμη θυσία υπέρ ημών, και μέσω αυτής της αυτουργού και απόρρητης ιεροτελεστίας απέκτησες για τον εαυτό σου, με τα δικά σου λόγια, έργα και πάθη, λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, υπέρ του οποίου, αφού κατίσχυσες του άδη και κυριάρχησες επί του θανάτου, ανήλθες ως ο μόνος αρμόζων σε εμάς αρχιερέας και βασιλιάς, καθώς είσαι ο μόνος αληθινά ποιμένας και επίσκοπος των σωμάτων και των ψυχών μας, και ο μόνος όντως όσιος, άκακος, αμίαντος, ακόμη και ως προς την ανθρώπινη φύση, γι' αυτό και, αφού έγινες υψηλότερος των ουρανών, καθήμενος εκεί στα ύψη, διοικείς τα πάντα με πάνσοφη πρόνοια, θέτοντας και μεταθέτοντας τα όρια των αρχών, των εξουσιών και των αξιωμάτων, με άρρητους λόγους τους οποίους μόνο εσύ γνωρίζεις· Εσύ που και εμένα, ο οποίος βρίσκομαι στην έσχατη θέση ως στερούμενος κάθε ικανότητας, με κρίματα που εσύ γνωρίζεις, με κάλεσες στο περιωπές αξίωμα της αρχιερωσύνης και με αξίωσες να αναπέμπω δεήσεις σε εσένα από αυτήν τη θέση·