Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 3:9

Ως προς αυτό θα πούμε όπως διδάσκει ο σοφός Πέτρος: «Να μην ανταποδίδετε σε κανέναν κακό αντί κακού, ή λοιδορία αντί λοιδορίας.» Και ο Παύλος είπε ότι: «Όταν μας καταρώνται ευλογούμε, όταν μας δυσφημούν παρακαλούμε.» Και για τον Σωτήρα ο Πέτρος λέει: «Ο οποίος λοιδορούμενος δεν ανταπέδιδε τη λοιδορία, πάσχοντας δεν απειλούσε, αλλά παρέδιδε τον εαυτό του σε εκείνον που κρίνει δίκαια.» Το δε «από τα αγαθά», κατ' ευφημισμόν έθεσε τα αγαθά αντί των κακών· όπως ακριβώς συνηθίζεται πολλές φορές να ονομάζουμε αυτούς που έχουν υποστεί βλάβη στην όραση, βλέποντες. Και μπορείς να το κατανοήσεις και με άλλον τρόπο. Διότι δεν είμαι, λέει, και εγώ ένας από εκείνους που εκ φύσεως συνηθίζεται να ατιμάζονται, οι οποίοι έχουν την ανάγκη, έστω και παρά τη θέλησή τους, να υπομένουν τους ονειδισμούς των ισχυρών, αλλά όντας ένας από αυτούς που διαθέτουν όλα τα αγαθά, εφόσον μάλιστα είμαι στεφανωμένος με βασιλική δόξα, εντούτοις υπέμεινα την ατιμία, και έβαλα φυλακή στο στόμα μου. Αλλά ούτε το έπαθα αυτό από αναισθησία, αλλά από την επιλογή μου να φιλοσοφώ και να ταπεινώνω τον εαυτό μου στα μάτια του Θεού. <Θερμάνθηκε η καρδιά μου μέσα μου.> (A f. 215, B f. 141, L f. 106 b, I f. 195 b) Η μνήμη της αμαρτίας, λέει, έγινε σαν φωτιά στην καρδιά μου. Ή, επειδή συνηθίζεται όσοι οργίζονται να ανάβουν, καθώς το αίμα γύρω από την καρδιά τους βράζει, λέει, «Θερμάνθηκε η καρδιά μου» για όσα με λοιδορούσαν.

Διότι και ο ίδιος ο Κύριος δίδαξε, και έπραξε, και θυσίασε τη ζωή του για εμάς, όχι μόνο για τους φίλους, αλλά και για τους εχθρούς. Διότι τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε παρέδωσε τον αγαπητό του Υιό για εμάς. Κατέχοντας τη θεία αγάπη μέσω αυτής της αγάπης, ο απόστολος Παύλος έλεγε: η αγάπη δεν προξενεί κακό στον πλησίον, δεν ανταποδίδει κακό αντί κακού, ούτε ύβρη αντί ύβρεως, αλλά πάντοτε μακροθυμεί, δείχνει καλοσύνη, δεν φθονεί, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακό, δεν χαίρεται για την αδικία, αλλά συμμερίζεται τη χαρά της αλήθειας. Όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Μια τέτοια αγάπη ουδέποτε εκπίπτει.

Αλλά τα όσα λέγονται και πράττονται από εμάς, έτσι τα περιόρισε και τα περιφρούρησε στην αλήθεια, τη δικαιοσύνη, την αγνεία και την απουσία οργής, περικλείοντας έτσι τη ζωή μας. Και απέναντι σε αυτούς που οργίζονται εναντίον μας και μας αντιμάχονται και μας επιτίθενται με λόγια και έργα, πώς μας νουθετεί να συμπεριφερόμαστε; Νίκα, λέει, το κακό με το αγαθό και δίνε τόπο στην οργή, και μην αντιστέκεσαι στον πονηρό, και μην ανταποδίδεις κακό αντί κακού ή λοιδορία αντί λοιδορίας, αλλά να αγαπάτε τους εχθρούς σας, να ευλογείτε αυτούς που σας καταρώνται, να κάνετε το καλό σε αυτούς που σας μισούν και να προσεύχεστε για αυτούς που σας κακομεταχειρίζονται και σας διώκουν. Ποιο είναι όμως το τέλος αυτού του σκληρού βίου και το έπαθλο των αγώνων; «Για να γίνετε», λέει, «υιοί του Πατέρα σας του εν τοις ουρανοίς», και κληρονόμοι μεν του Θεού, συγκληρονόμοι δε του Χριστού, και να αποκτήσετε ζωή αθάνατη και να παραλάβετε βασιλεία ανέκφραστη, ασάλευτη, αδιάδοχη, συμβιώνοντας και συμβασιλεύοντας με τον Θεό στους απέραντους αιώνες.

Οι μνησίκακοι, ακούστε τον απόστολο Πέτρο που ανακράζει: Να μην ανταποδίδετε κακό αντί για κακό, ή λοιδορία αντί για λοιδορία· αλλά, αφού αποβάλετε κάθε κακία και κάθε καταλαλιά, να ζήσετε σαν αρτιγέννητα βρέφη. Εάν ποτέ, αφού νικηθείς και κυριευθείς από ραθυμία, μισήσεις κάποιον άνθρωπο, μην τολμήσεις να πεις ότι «Αγαπώ τον Θεό»· διότι σου είναι αρκετό το βάρος και η καταδίκη της μισαδελφίας, η οποία είναι το βαρύτερο από όλα τα βάρη· και μην προσθέτεις στον εαυτό σου και το ψεύδος. Διότι εκείνος που μισεί τον αδελφό του και λέει ότι «Αγαπώ τον Θεό», είναι ψεύστης, όπως έχει γραφτεί. Οι φιλάργυροι, αναλογιστείτε τι αγαπάτε, καθώς ο Απόστολος βροντοφωνάζει· εάν όμως ούτε αυτό δεν κατανοείτε, ελάτε να ακούσετε και θα σας εξηγήσω τι είδους κακό αγαπάτε: «Ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία».

Αλλά φύλαξε τα λόγια μου, και αφοσιώσου στην προσευχή, ασκώντας πλουσιοπάροχα την αγαθοεργία και διαβιώνοντας μαζί με όσιους άνδρες, και μην παραδίδεις πλέον τον εαυτό σου στη λαιμαργία· ας μην περιπλανάται άσκοπα το βλέμμα σου· ας μη συλλογίζεται η καρδιά σου κενά και μάταια πράγματα· απόκτησε την ταπείνωση· αυξάνου στην αγάπη· «σε αυτόν που σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη»· όταν σε αγγαρεύουν, να προσφέρεις περισσότερα· «μην ανταποδίδοντας κακό αντί για κακό, ή λοιδορία αντί για λοιδορία»· ας μην περάσει πλέον όρκος από το στόμα σου, αλλά να αναφωνείς μαζί με τον Παύλο: «Έχω σταυρωθεί ως προς τον κόσμο και ο κόσμος ως προς εμένα». Να τηρείς, λοιπόν, ασφαλείς τις παραδόσεις των αγίων αποστόλων και των πατέρων, να αφοσιώνεσαι στην ανάγνωση των θείων Γραφών· να φυλάττεις ασφαλή, εδραία και αμετακίνητα τα θεία λόγια μέσα στην καρδιά σου. Τότε, λοιπόν, να είσαι βέβαιος, όταν πλέον θα έχεις λάβει και τη συγχώρηση των σφαλμάτων σου.

«Μην ανταποδίδετε κακό αντί κακού, ούτε λοιδορία αντί λοιδορίας· απεναντίας, να ευλογείτε, διότι σε αυτό κληθήκατε, για να κληρονομήσετε ευλογία.» «Αγαπητέ, μη μιμείσαι το κακό, αλλά το αγαθό. Αυτός που πράττει το αγαθό προέρχεται από τον Θεό· εκείνος όμως που πράττει το κακό δεν έχει δει τον Θεό.» Όπως ακριβώς το να φωτίζει έπεται αυθόρμητα στο φως, και το να ευωδιάζει στο μύρο, έτσι και στις αγαθές πράξεις ακολουθεί κατ' ανάγκην το ωφέλιμο.

Έγινε μετάνοια; Ας γίνεται η άφεση με ειλικρίνεια, χωρίς να αναφλέγεστε πάλι από λογισμούς, «ούτε, σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, να ανταποδίδετε κακό αντί για κακό ούτε λοιδορία αντί για λοιδορία, αλλά τουναντίον να ευλογείτε, γνωρίζοντας ότι σε αυτό κληθήκατε, για να κληρονομήσετε ευλογία».