Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 4:1

Καθώς λοιπόν ανέπτυσσα αυτά και συλλογιζόμουν τις λαβές που παίρνουν από αυτά οι αιρετικοί, παρουσιάζεται ο μέγας φωστήρας, ο επώνυμος της αθανασίας, Αθανάσιος, και με προτρέπει να θαρρώ, επειδή και ο ίδιος μετέχει αυτής της γνώμης και διδασκαλίας. Διότι, ως θεόφρων και κορυφαίος της ορθοδοξίας, έχοντας λάβει από τον Πέτρο, τον κορυφαίο της ευσεβείας, τα σπέρματα της διδασκαλίας περί του ότι ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα, και αναφέροντας αυτό ως αλάνθαστο κανόνα, το αναπτύσσει ο Πατήρ και λέγει: όπως «ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα», έτσι και «ο Χριστός πείνασε κατά σάρκα», και «ο Χριστός δίψασε κατά σάρκα», και «ο Χριστός κοιμήθηκε κατά σάρκα», και «ο Χριστός δάκρυσε κατά σάρκα», και «ο Χριστός προσευχήθηκε κατά σάρκα», και «ο Χριστός κοπίασε κατά σάρκα». Άλλο όμως είναι να πεις «κατά σάρκα» και άλλο να πεις «θεοσαρκικά»· διότι το «κατά σάρκα» δηλώνει την ανθρώπινη φύση, ενώ το «θεοσαρκικά» είναι παρόμοιο με το «θεανδρικά», το οποίο δηλώνει τις δύο φύσεις του Χριστού.

Αυτά τα έγραψα, χωρίς να ονομάσω ούτε σάρκα ούτε επιδημία ούτε ενανθρώπηση, αλλά μόνο γυμνή τη θεότητα του Θεού Λόγου. Έπειτα σηκώθηκα και τους τα παρέδωσα. Τα διάβασαν, τα επαίνεσαν, συμφώνησαν. Μόλις λοιπόν τους είδα να τα επαινούν, λέω: «Αν γνωρίζω ότι έτσι φρονείτε, υπογράψτε· και αμέσως κοινωνώ μαζί σας». Ήταν μάλιστα Κυριακή, γύρω στην τρίτη ώρα. Το δέχθηκαν και υπέγραψαν. Και αφού πήρα το χαρτί μετά την υπογραφή, πλησίασα εκείνον που φαινόταν να είναι ο σοφότερός τους και, αγγίζοντας απαλά με το χέρι το γένι του, είπα: «Ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα, ω Θεοπασχίτη, και όχι κατά θεότητα· κατά σάρκα έπαθε, σύμφωνα με τη θεολογία του Πέτρου του αποστόλου, και όχι κατά θεότητα έπαθε, σύμφωνα με τη βλασφημία του Σεβήρου, όπως μόλις τώρα υπογράψατε. Επειδή δηλαδή ήθελα να ξεγυμνώσω μπροστά σε όλους τη βλασφημία που έχετε μέσα στην ψυχή σας, έγραψα στην υπαγόρευση του εγγράφου γυμνή τη θεότητα του Θεού Λόγου, χωρίς να μνημονεύσω ούτε σάρκα ούτε ενανθρώπηση ούτε τον τόκο από την αγία Παρθένο». Μόλις λοιπόν τα άκουσαν αυτά, σαν να συνήλθαν από μέθη, αγωνίζονταν πολύ να πάρουν από μένα αυτό το έγγραφο. Εγώ όμως φώναζα μπροστά σε όλους ότι «δεν το δίνω αυτό, έως ότου το προσκομίσω κατά σας στον Χριστό κατά την ημέρα της κρίσεως». 10,4. Άλλο πάλι θέμα συζητήσεως, το οποίο κάναμε με τους ίδιους ετεροδόξους στην Αλεξάνδρεια, δηλαδή με τον Γεώργιο, τον πρεσβύτερο και λογογράφο της εκκλησίας τους, τον λεγόμενο Κλειδοποιό.

Η δε αποστολική παράδοση διδάσκει, με τον μεν μακάριο Πέτρο να λέει: «Εφόσον, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα»· τον δε Παύλο να γράφει: «Προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, ο οποίος παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς, ώστε να μας λυτρώσει από κάθε αμαρτία και να καθαρίσει για τον εαυτό του λαό περιούσιο, με ζήλο για τα καλά έργα». Πώς λοιπόν παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς, εάν δεν είχε ενδυθεί σάρκα; Διότι προσφέροντας αυτήν, παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς, ώστε, αναδεχόμενος μέσα σε αυτήν τον θάνατο, να καταργήσει τον διάβολο που είχε το κράτος του θανάτου. Γι’ αυτό και πάντοτε ευχαριστούμε στο όνομα του Ιησού Χριστού· και δεν αθετούμε τη χάρη που μας δόθηκε μέσω αυτού. Διότι η ένσαρκη παρουσία του Σωτήρος αποτέλεσε λύτρο από τον θάνατο και σωτηρία για όλη την κτίση.

Παλαιότερα, λοιπόν, ερχόταν στον καθένα από τους αγίους, και αγίαζε όσους τον δέχονταν με γνησιότητα· όμως, ούτε όταν εκείνοι γεννιούνταν λέχθηκε ότι ο ίδιος έγινε άνθρωπος, ούτε όταν εκείνοι έπασχαν λέχθηκε: «Ο ίδιος έπαθε». Όταν, όμως, επεδήμησε από τη Μαρία, μία φορά, κατά τη συντέλεια των αιώνων προς αθέτηση της αμαρτίας (διότι έτσι ευδόκησε ο Πατέρας και έστειλε τον δικό του Υιό, γεννημένο από γυναίκα, υποταγμένο στον νόμο), τότε λέχθηκε ότι, προσλαμβάνοντας σάρκα, έγινε άνθρωπος, και μέσα σε αυτήν έπαθε για χάρη μας, όπως είπε ο Πέτρος: «Εφόσον, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα»· ώστε να αποδειχθεί, και όλοι να πιστέψουμε, ότι ενώ είναι πάντοτε Θεός και αγιάζει εκείνους στους οποίους ερχόταν, κυβερνώντας και διευθετώντας τα πάντα σύμφωνα με το θέλημα του Πατέρα, αργότερα έγινε για εμάς άνθρωπος, και σωματικά, όπως λέει ο Απόστολος, κατοίκησε η θεότητα στη σάρκα. Αυτό ισοδυναμεί με το να πούμε ότι, όντας Θεός, έλαβε δικό του σώμα και, χρησιμοποιώντας το ως όργανο, έγινε άνθρωπος για χάρη μας.

Για να μπορέσει, λοιπόν, κανείς να γνωρίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τόσο το απαθές της φύσης του Λόγου όσο και τις αδυναμίες του που αναφέρονται εξαιτίας της σάρκας, είναι καλό να ακούσει τον μακάριο Πέτρο. Διότι αυτός αποτελεί αξιόπιστο μάρτυρα για τον Σωτήρα. Γράφει, λοιπόν, στην Επιστολή του λέγοντας: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα». Επομένως, και όταν λέγεται ότι πεινά, και διψά, και κοπιάζει, και αγνοεί, και κοιμάται, και κλαίει, και ζητά, και φεύγει, και γεννιέται, και παρακαλεί να αποφύγει το ποτήριο, και απλώς όταν γίνεται λόγος για όλα τα γνωρίσματα της σάρκας, θα μπορούσε με λογική ακολουθία να λεχθεί για το καθένα: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός πεινούσε και διψούσε για εμάς κατά σάρκα»· και «όταν έλεγε ότι αγνοεί, και όταν ραπιζόταν και κοπίαζε για εμάς κατά σάρκα»· και «όταν υψωνόταν πάλι, και όταν γεννιόταν και αυξανόταν κατά σάρκα»· και «όταν φοβόταν και κρυβόταν κατά σάρκα»· και «όταν έλεγε: Αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο, και όταν χτυπιόταν και λάμβανε για εμάς κατά σάρκα»· και γενικώς όλα τα παρόμοια λέγονται «για εμάς κατά σάρκα». Διότι και ο ίδιος ο Απόστολος γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε, όχι ως προς τη θεότητα, αλλά για εμάς κατά σάρκα», προκειμένου να κατανοηθεί ότι τα πάθη δεν αποτελούν φυσικά ιδιώματα του ίδιου του Λόγου, αλλά φυσικά ιδιώματα της ίδιας της σάρκας.

Παλαιότερα βέβαια ερχόταν «προς» καθέναν από τους αγίους και αγίαζε όσους τον δέχονταν γνήσια· ούτε όμως όταν γεννιούνταν εκείνοι έχει ειπωθεί ότι ο ίδιος έγινε άνθρωπος, ούτε όταν εκείνοι έπασχαν έχει ειπωθεί ότι έπαθε ο ίδιος. Όταν όμως επιδήμησε άπαξ από τη Μαρία «κατά τη συντέλεια των αιώνων για την κατάργηση της αμαρτίας» —διότι έτσι ευδόκησε ο Πατέρας και έστειλε «τον δικό του Υιό, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο»—, τότε έχει ειπωθεί ότι, αφού προσέλαβε σάρκα, έγινε άνθρωπος και με αυτήν έπαθε για εμάς, όπως είπε ο Πέτρος: «Επειδή λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα», για να αποδειχθεί και για να πιστέψουμε όλοι ότι, αν και ήταν πάντοτε Θεός και αγίαζε αυτούς στους οποίους ερχόταν και κυβερνούσε τα πάντα σύμφωνα με το θέλημα του Πατέρα, αργότερα έγινε άνθρωπος και για εμάς, και «σωματικώς», όπως λέει ο απόστολος, «κατοίκησε η θεότητα» στη σάρκα, το οποίο ισοδυναμεί με το να πούμε «όντας Θεός, έλαβε δικό του σώμα και χρησιμοποιώντας το ως όργανο έγινε άνθρωπος». Και για τον λόγο αυτόν, τα δικά της ιδιώματα (της σάρκας) αποδίδονται σε αυτόν, επειδή βρισκόταν μέσα σε αυτήν, όπως είναι το να πεινά, να διψά, να πάσχει, να κοπιάζει και τα παρόμοια, τα οποία επιδέχεται η σάρκα· ενώ τα δικά του έργα, του ίδιου του Λόγου, όπως είναι το να ανασταίνει νεκρούς, να κάνει τυφλούς να αναβλέπουν και να θεραπεύει ο ίδιος την αιμορροούσα, τα επιτελούσε μέσω του δικού του σώματος.

Για να μπορέσει κανείς να γνωρίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια και το απαθές της φύσεως του Λόγου και τις αδυναμίες του που αναφέρονται εξαιτίας της σάρκας, είναι καλό να ακούσει τον μακάριο Πέτρο· διότι αυτός θα μπορούσε να είναι αξιόπιστος μάρτυρας για τον Σωτήρα. Γράφει λοιπόν στην επιστολή του λέγοντας: «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα». Επομένως, και όταν λέγεται ότι πεινά και διψά και κοπιάζει και αγνοεί και κοιμάται και κλαίει και ζητά και φεύγει και γεννιέται και παραιτείται το ποτήριον και, γενικά, όλα όσα προσιδιάζουν στη σάρκα, θα μπορούσε να λεχθεί αναλόγως για το καθένα: «εφόσον λοιπόν ο Χριστός πεινά και διψά για εμάς κατά σάρκα» και «λέει ότι αγνοεί και ραπίζεται και κοπιάζει για εμάς κατά σάρκα» και «υψώνεται πάλι και γεννιέται και αυξάνεται και φοβάται και κρύβεται κατά σάρκα» και «λέει "εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει το ποτήριον" και χτυπιέται και λαμβάνει για εμάς κατά σάρκα» και γενικώς όλα τα παρόμοια για εμάς κατά σάρκα. Διότι και ο ίδιος ο απόστολος γι' αυτόν τον λόγο δεν είπε: «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε κατά τη θεότητα», αλλά «για εμάς κατά σάρκα», ώστε να αναγνωριστεί ότι τα πάθη δεν ανήκουν εκ φύσεως στον ίδιο τον Λόγο, αλλά είναι φυσικά γνωρίσματα της ίδιας της σάρκας.

Από τον ίδιο λόγο. Για να μπορέσει δε κάποιος να γνωρίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τόσο το απαθές της φύσης του Λόγου όσο και τις αδυναμίες που αναφέρονται εξαιτίας της σάρκας, είναι καλό να ακούσει τον μακάριο Πέτρο. Διότι αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει αξιόπιστο μάρτυρα για τον Σωτήρα. Γράφει λοιπόν στην επιστολή του λέγοντας: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα». Επομένως, και όταν λέγεται ότι πεινάει και διψάει και κοπιάζει και αγνοεί και κοιμάται και κλαίει και ζητάει και φεύγει και γεννιέται και ζητά να αποφύγει το ποτήριον και, γενικώς, όλα όσα αφορούν τη σάρκα, θα μπορούσε αναλόγως να ειπωθεί για το καθένα: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός πείνασε και δίψασε για εμάς κατά σάρκα». Και όταν λέει ότι αγνοεί και όταν ραπίζεται και όταν κοπιάζει, «για εμάς κατά σάρκα». Και πάλι, όταν υψώνεται και γεννιέται και αυξάνεται και φοβάται και κρύβεται, «κατά σάρκα»· και όταν λέει: «αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει 〈από εμένα〉 το ποτήριον» και όταν κτυπιέται και όταν λαμβάνει, «για εμάς κατά σάρκα». Και, γενικώς, για όλα τα παρόμοια: «για εμάς κατά σάρκα». Διότι και ο ίδιος ο απόστολος γι' αυτό τον λόγο είπε «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε», όχι κατά τη θεότητα αλλά «για εμάς κατά σάρκα», ώστε να αναγνωριστεί ότι τα πάθη δεν προσιδιάζουν από τη φύση τους στον ίδιο τον Λόγο, αλλά προσιδιάζουν φυσικά στην ίδια τη σάρκα.

Εάν, λοιπόν, εξαιτίας της ομολογίας του ομοουσίου αναιρείτε το όνομα της σάρκας και το να ονομάζεται ο Χριστός άνθρωπος· τότε είτε δεν εξαγγέλλετε πλέον τον θάνατό του μέχρις ότου έλθει, αναιρώντας τις Γραφές· είτε, εξαγγέλλοντας τον θάνατο, κατά τη γνώμη σας, του ομοουσίου με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, χωρίς να ομολογείτε ότι ο Χριστός έπαθε κατά τη σάρκα, θα φτάσετε να λέτε ότι και η ίδια η θεότητα του Πατέρα και του αγίου Πνεύματος είναι δεκτική θανάτου· και έτσι έχετε γίνει πιο ασεβείς από όλους τους αιρετικούς. Διότι ο θάνατος της σάρκας υπήρξε θάνατος του ομοουσίου Λόγου. Επειδή ούτε ο Πατέρας φόρεσε σάρκα ούτε το άγιο Πνεύμα, όπως φαντάζονται οι ασεβείς οπαδοί του Ουαλεντίνου· αλλά ο Λόγος έγινε σάρκα. Γι' αυτό εμείς, ομολογώντας τον Χριστό ως Θεό και άνθρωπο, δεν τα λέμε αυτά με σκοπό τη διαίρεση, μη γένοιτο! Αλλά πάλι, σύμφωνα με τις Γραφές, ώστε, εφόσον το πάθος και ο θάνατος συνέβησαν και εξαγγέλλονται μέχρις ότου έλθει, αφενός να ομολογούμε το πάθος και τον θάνατο στη σάρκα του Λόγου, αφετέρου δε να πιστεύουμε ότι ο ίδιος ο Λόγος είναι άτρεπτος και αναλλοίωτος. Γι' αυτό, αυτός είναι που έπαθε και δεν έπαθε· όντας κατά μεν τη θεϊκή φύση απαθής και άτρεπτος και αναλλοίωτος, έπαθε δε κατά τη σάρκα, όπως είπε ο Πέτρος, και θέλησε να γευθεί τον θάνατο· διότι έγινε μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, ο άνθρωπος Χριστός, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο για εμάς· και πάλι: Διότι έγινε μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων.

Μάταιοι είναι, λοιπόν, εκείνοι που αποδίδουν πάθος στη θεότητά του, ή δυσπιστούν στην ενανθρώπησή του, ή ονομάζουν τον Έναν δύο, ή επιχειρούν να καταμετρήσουν τη σάρκα του, και τολμούν να μιλούν αντίθετα από τις Γραφές για το «πόσο» ή το «πώς». Διότι από τέτοιες εικασίες ολίσθησε η διάνοια των αιρετικών: του Μαρκίωνα, που παρεξέκλινε από υπερβολική βλασφημία· του Μανιχαίου, που εκτράπηκε εξαιτίας της υποψίας περί αμαρτίας· του Ουαλεντίνου, που πλανήθηκε με την πρόφαση της γνώσης· του Παύλου του Σαμοσατέα, του λεγόμενου Φωτεινού και των οπαδών τους, που εξέπεσαν λόγω της απιστίας τους στη θεότητα· και του Αρείου, που βλασφήμησε από μανία. Και εσείς, μεταχειριζόμενοι παρόμοιες λογομαχίες, λέτε πράγματα που δεν είναι γεγραμμένα, εκτρέποντας τους αστήρικτους. Αρκεί, όμως, να πιστεύουμε σε όσα έχουν γραφτεί και έχουν συμβεί, όπως λέει ο Παύλος: «Όμοιος με εμάς κατά πάντα, χωρίς αμαρτία»· και ο Πέτρος επίσης: «Επειδή λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς με το ίδιο φρόνημα», και να μην επεκτείνεστε περαιτέρω αθετώντας την αλήθεια.

θεϊκώς δε τον ανέστηνε· ο ίδιος ήταν που σωματικώς μεν ως άνθρωπος έπτυε, θεϊκώς δε ως Υιός του Θεού άνοιγε τους οφθαλμούς του εκ γενετής τυφλού· και έπασχε μεν κατά σάρκα, όπως είπε ο Πέτρος, θεϊκώς δε άνοιγε τα μνήματα και ανέστηνε τους νεκρούς.

Γι' αυτό, ούτε ήταν άλλος ο Υιός του Θεού πριν από τον Αβραάμ και άλλος μετά τον Αβραάμ, ούτε ήταν άλλος εκείνος που ανέστησε τον Λάζαρο και άλλος εκείνος που ρωτούσε για αυτόν, αλλά ήταν ο ίδιος που ανθρώπινα μεν έλεγε «πού κείται ο Λάζαρος;», θεϊκά δε τον ανέστησε· ο ίδιος ήταν που σωματικά μεν ως άνθρωπος έπτυε, θεϊκά δε ως Υιός του Θεού άνοιγε τα μάτια του εκ γενετής τυφλού, και κατά σάρκα μεν έπασχε, όπως είπε ο Πέτρος, θεϊκά δε άνοιγε τα μνήματα και ανέστηνε τους νεκρούς. Με βάση αυτά, κατανοώντας κατ' αυτόν τον τρόπο και όλα όσα περιέχονται στο ευαγγέλιο, διαβεβαίωσαν ότι πρεσβεύουν το ίδιο φρόνημα περί της σαρκώσεως και ενανθρωπήσεως του Λόγου.

Σε όλα αυτά βέβαια, δεν κάνουμε λόγο για δύο, για Θεό χωριστά και άνθρωπο χωριστά (διότι ήταν ένας), αλλά αναλογιζόμαστε κατά νοερή διάκριση (κατ’ επίνοιαν) τη φύση του καθενός. Διότι ούτε ο Πέτρος εννόησε δύο, όταν είπε: «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα». Αν ο Υιός είναι γέννημα, ισχυρίζονται, και όχι ποίημα (δημιούργημα), πώς η Γραφή λέει: «Ας γνωρίζει λοιπόν με βεβαιότητα όλος ο οίκος του Ισραήλ, ότι ο Θεός τον έκανε (εποίησε) και Κύριο και Χριστό»; Πρέπει λοιπόν και εδώ να πούμε ότι τούτο ειπώθηκε σχετικά με την κατά σάρκα γέννησή Του από τη Μαρία· όπως εξάλλου και ο άγγελος που φέρνει το χαρμόσυνο άγγελμα στους ποιμένες λέει ότι: «Σας γεννήθηκε σήμερα Σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Κύριος». Διότι το «Σήμερα» δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αναφέρεται στην προαιώνια ύπαρξή Του. Αυτό το αποδεικνύει σαφέστερα η συνέχεια, που λέει: «Αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε». Αν, όταν γεννήθηκε ο Υιός, τότε έγινε σοφία, τότε είναι ψευδές το χωρίο: «Ο Χριστός είναι η δύναμη του Θεού και η σοφία του Θεού». Διότι η σοφία Του δεν δημιουργήθηκε (οὐκ ἐγένετο), αλλά υπήρχε πάντοτε. Και αυτό λοιπόν λέγεται όπως ακριβώς και για τον Πατέρα από τον Δαβίδ: «Γίνε για μένα Θεός υπερασπιστής»· και: «Έγινες για μένα σωτηρία»· και ο Παύλος: «Ο Θεός ας αναδειχθεί αληθινός, και κάθε άνθρωπος ψεύτης»· έτσι και ο Κύριος: «Έγινε για εμάς από τον Θεό σοφία, αγιασμός και απολύτρωση». Αν λοιπόν ο Πατέρας, αφού έγινε υπερασπιστής και αληθινός, δεν είναι ποίημα· έτσι και ο Υιός, αφού έγινε σοφία και αγιασμός, δεν είναι ποίημα. Αν είναι αληθές το: «Ένας Θεός, ο Πατέρας»· προφανώς είναι αληθές και το: «Ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, ο Σωτήρας».

Ομολογούμε και εμείς ότι το Θείο είναι απαθές, διά της σαρκός όμως καταδέχτηκε το πάθος· γι' αυτό λέγεται, «αφού ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα για εμάς»· το δε όνομα Χριστός δεν είναι ξένο προς τον Θεό· διότι ο απόστολος Παύλος λέει: «από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός, ο οποίος είναι Θεός επί πάντων, ευλογητός στους αιώνες. Αμήν.»

Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς με το ίδιο φρόνημα, κ.τ.λ. Του Κυρίλλου. Επομένως, είναι ανάγκη να κατανοήσουμε ότι ο Λόγος του Θεού, αφού έγινε όμοιος με εμάς, έπαθε θεληματικά κατά σάρκα. Διότι έτσι έχουμε βαπτιστεί στον θάνατό του, αναγνωρίζοντας ότι ένας είναι ο Υιός, ο οποίος είναι απαθής ως προς τη φύση της θεότητας, αλλά παθητός ως προς τη σάρκα.

Διότι όσοι δεν είναι τέτοιοι παρασύρονται πάρα πολύ εύκολα και είναι πιο έτοιμοι για αποστασία. Όσοι όμως έχουν το ίδιο φρόνημα με Αυτόν και αγωνίζονται να ακολουθήσουν τα ίχνη Του, θα μπορούσαν να πουν μαζί με τον θεσπέσιο Πέτρο: «Εφόσον ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς για χάρη Του με το ίδιο φρόνημα.» Διότι οικειοθελώς υπέμεινε θάνατο για εμάς, εφόσον τρέφει απαράμιλλη αγάπη προς εμάς.

«Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, είμαστε μακάριοι και αξιοζήλευτοι. Και τι λοιπόν; Δεν έχουμε προσκληθεί σε τέτοια αγαθά, και δεν απολαμβάνουμε τα ουράνια χαρίσματα, και δεν πλουτίζουμε από τη συμμετοχή σε αυτά, και, έχοντας αποβάλει το δυσβάσταχτο φορτίο της αμαρτίας, δεν αφηνόμαστε πλέον στην πνευματική ευημερία; Διότι σε αυτό μας καλούσε ο ίδιος λέγοντας: «Ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».

«Διότι έχω κατέβει», λέει, «από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε.» Αυτό ακριβώς επιλέγοντας να φρονούν και να εφαρμόζουν και οι θεσπέσιοι μαθητές, έλεγαν ρητά: «Εμείς όμως έχουμε νου Χριστού.» Γι' αυτό άλλωστε και δίδασκαν να λέμε στις προσευχές: «Πατέρα μας, που βρίσκεσαι στους ουρανούς, ας αγιαστεί το θέλημά σου, ας έλθει η βασιλεία σου, ας γίνει το θέλημά σου όπως στον ουρανό και στη γη.» Βλέπεις ότι, έχοντας γίνει σύμφωνοι και ομοϊδεάτες με τον Χριστό, διαβεβαιώνουν με σαφήνεια ότι έχουν και τον δικό του νου; Αυτό, νομίζω, σημαίνει το να τρώγεται το κεφάλι του αμνού. Πορεία βέβαια του Χριστού είναι το να υπομείνει γενναία, όπως του ταίριαζε, και να μην δειλιάσει μπροστά στον θάνατο, ώστε, όπως λέει ο Παύλος, να σώσει τους αμαρτωλούς· πρέπει δε και εμείς οι ίδιοι να είμαστε πανέτοιμοι για αυτό, και να θυσιάζουμε πρόθυμα υπέρ των αδελφών μας ακόμη και την ίδια την ενσώματη ζωή μας. Γι' αυτό άλλωστε είπε και κάποιος από τους αγίους μαθητές: «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς υπέρ αυτού με το ίδιο φρόνημα.» Ο Παύλος πάλι επιπλήττει κάποιους λέγοντας κάπως έτσι: «Τι κάνετε και κλαίτε συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Και ο ίδιος ο Χριστός, προστάζοντας να ακολουθούμε τα δικά του ίχνη, λέει: «Όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του καθημερινά και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου.»

Αλλά και από τη φύση της και από τους ερμηνευτές δεν έχει αποδοθεί έτσι η λέξη. Διότι ο Ακύλας λέει «ο Κύριος με απέκτησε», επειδή στο εβραϊκό κείμενο αναφέρει «αδωναΐ κανανί»· το οποίο ερμηνεύεται ακριβώς όπως προείπαμε. Και εμείς επίσης, σύμφωνα με τη συνήθεια, λέμε για αυτούς που γεννιούνται «απέκτησε τέκνα». Αλλά ούτε και έτσι επισφράγισε τη δύναμη της ερμηνείας. Διότι το «αδωναΐ κανανί» μπορεί να ερμηνευθεί και ως εξής: «ο Κύριος με ενόσσευσε». Και για αυτόν τον λόγο ο Πέτρος σαφώς διακηρύσσει λέγοντας: «αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε». Δεν είπε τον άνωθεν Θεό Λόγο, αλλά «αυτόν τον Ιησού», δηλαδή τη σάρκα που συνελήφθη μαζί με τον άνωθεν Λόγο στη γαστέρα της Μαρίας, και προσδιορίζεται ως «αυτόν» εξαιτίας του κυριακού ανθρώπου που προήλθε από τη Μαρία. Διότι σε αυτόν εκπληρώνεται και το δημιουργούμενο, όπως λέει ο Πέτρος: «θανατώθηκε κατά τη σάρκα, αλλά ζωοποιήθηκε κατά το πνεύμα», και πάλι: «Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα», και πάλι: «από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός το κατά σάρκα», όπως λέει ο Παύλος. Και ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε στο Ευαγγέλιο: «τώρα όμως ζητάτε να με σκοτώσετε, έναν άνθρωπο ο οποίος σας έχω πει την αλήθεια, την οποία άκουσα από τον Πατέρα», για να δείξει ότι το πάθος προέρχεται από την ανθρώπινη φύση και τα κατώτερα, ενώ ο ίδιος είναι φυσικός Υιός του Πατέρα από τα άνωθεν.

Γι' αυτό, ερχόμενος ο Κύριος, ανέλαβε τη σάρκα από τη δική μας σάρκα και ο Θεός Λόγος έγινε άνθρωπος όμοιος με εμάς, ώστε με τη θεότητά Του να μας δώσει τη σωτηρία και με την ανθρωπότητά Του να πάθει για χάρη ημών των ανθρώπων, καταλύοντας το πάθος δια του πάθους και θανατώνοντας τον θάνατο δια του δικού Του θανάτου. Το πάθος δε καταλογίστηκε στη θεότητα, αν και η θεότητα είναι απαθής, 〈ενώ καταλογίζεται το πάθος στη θεότητα〉, επειδή έτσι ευδόκησε ερχόμενος ο άγιος και απαθής Θεός Λόγος. Το δε παράδειγμα είναι κάπως έτσι: όπως εάν κάποιος 〈είναι〉 ντυμένος με ένα ένδυμα, και ραντιστεί αίμα στο ένδυμα και το μολύνει, το οποίο όμως δεν έφτασε στο * σώμα εκείνου που το φορούσε, αλλά ο λεκές από το αίμα αποδίδεται σε αυτόν που φοράει το ένδυμα, έτσι έπαθε κατά σάρκα ο Χριστός, εννοώ στον ίδιο τον κυριακό άνθρωπο, τον οποίο 〈για τον Εαυτό Του〉 ανέπλασε ερχόμενος από τους ουρανούς ο ίδιος ο άγιος Θεός Λόγος· όπως λέει ο άγιος Πέτρος «θανατώθηκε κατά σάρκα, αλλά ζωοποιήθηκε κατά πνεύμα» και πάλι «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς με το ίδιο φρόνημα».

Στο εικοστό έτος του Ηρώδη, του ονομαζομένου τετράρχη, λαμβάνει χώρα το σωτήριο πάθος και η απάθεια, η γεύση του θανάτου, γεύση δε θανάτου μέχρι σταυρού, καθώς έπασχε στην πραγματικότητα, αλλά παρέμενε απαθής ως προς τη θεότητα («διότι, αφού ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα» λέει η Θεία Γραφή, και πάλι «θανατώθηκε μεν κατά σάρκα, ζωοποιήθηκε δε κατά πνεύμα» και τα εξής)· σταυρώνεται, θάβεται, κατέρχεται στα καταχθόνια με τη θεότητα και την ψυχή, αιχμαλωτίζει την αιχμαλωσία και ανασταίνεται την τρίτη ημέρα μαζί με αυτό το ίδιο το άγιο σώμα, έχοντας συνενώσει το σώμα με τη θεότητα, ώστε να μην υπόκειται πλέον σε φθορά, ούτε να πάσχει, ούτε πλέον να κυριεύεται από τον θάνατο (όπως λέει ο απόστολος «ο θάνατος δεν τον κυριεύει πλέον»), 3.

Διότι σε καθέναν είναι φανερό ότι ο Χριστός εκουσίως προσήλθε στο πάθος και με το δικό του θέλημα και του ιδίου του Πατέρα και με την ευδοκία του Αγίου Πνεύματος έλαβε τη σάρκα ενανθρωπώντας ανάμεσά μας, όντας τέλειος Θεός από την αρχή, γεννημένος από τον Πατέρα άναρχα και άχρονα, και τις έσχατες ημέρες καταδέχθηκε να κυοφορηθεί σε μήτρα παρθένου, πλάθοντας στον εαυτό του σώμα και έχοντας γεννηθεί αληθινά και ενανθρωπήσει πραγματικά, ώστε με αυτή τη σάρκα να πάθει για εμάς και να δώσει την ψυχή του για τα δικά του πρόβατα· καθώς ελέγχει αυτούς λέγοντας: «Ιδού, ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα, και ο Υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί και θα θανατωθεί και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί», και προς τους γιους του Ζεβεδαίου λέγοντας: «Μπορείτε να πιείτε το ποτήριο που εγώ πρόκειται να πιω;», όπως και ο απόστολος Πέτρος λέει: «θανατώθηκε μεν ως προς τη σάρκα, ζωοποιήθηκε δε ως προς το πνεύμα» και πάλι: «ο οποίος έπαθε για εμάς κατά τη σάρκα»· πάλι δε ο Ιωάννης λέει: «αν κάποιος δεν ομολογεί ότι ο Χριστός έχει έλθει με σάρκα, αυτός είναι αντίχριστος», και ο άγιος Παύλος αναφέρει: «αφού γεύτηκε θάνατο, και μάλιστα θάνατο σταυρού», όπως και ο Μωυσής προαναγγέλλοντας έλεγε: «θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη πάνω στο ξύλο».

Διότι ο Χριστός είναι η ενανθρώπηση αυτού του ίδιου του Λόγου, και ο Χριστός είναι Κύριος μέσα στην ίδια την ένσαρκη παρουσία. Το δε ότι έπαθε κατά σάρκα, καθώς είπε ο Πέτρος «εφόσον ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα», λέγεται για να δείξει την απάθεια της θεότητας, και πάλι «θανατώθηκε κατά σάρκα, αλλά ζωοποιήθηκε κατά το πνεύμα». [Η φράση] «Αυτόν, λοιπόν, τον Ιησού που εσείς σταυρώσατε», [αναφέρεται] ώστε να μην παραλειφθεί η αγία ένσαρκη οικονομία από τον απαθή και άκτιστο Λόγο, αλλά να συνενωθεί άνω με τον άκτιστο Λόγο· γι' αυτό τον λόγο και «ο Θεός έκανε Κύριο και Χριστό» εκείνο που συνελήφθη από τη Μαρία, εκείνο που συνενώθηκε με τη θεότητα. Διότι η Μαρία δεν είναι Θεός κατά φύση, γι' αυτό και στη συνέχεια επιφέρει το «έκανε», όπως λέει και ο άγγελος Γαβριήλ, όταν εκείνη τον ρώτησε «πώς θα γίνει αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα», λέγοντάς της: «Πνεύμα Κυρίου θα επέλθει σε εσένα και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει. Γι' αυτό και το άγιο που θα γεννηθεί θα ονομαστεί Υιός Θεού». Όταν δε λέει «και αυτό που γεννιέται», απέδειξε αναντίρρητα περί του Θεού Λόγου ότι είναι αναμφίβολα Υιός, ούτε κτιστός, ούτε ποιητός.

Μερικοί δε από τους μαθητές του, μη κατανοώντας το αυτό, όπως νομίζω, προβάλλοντάς το μαζί με τα άλλα, θέλουν να σοφίζονται. Διότι απορώ αν ο ίδιος ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Διότι δεν είναι αξιοπερίεργο εάν η θεία Γραφή λέει ότι ο Κύριος της δόξης έχει σταυρωθεί. Επειδή μάλιστα ομολογούμε ως Κύριο της δόξης και αυτήν την ίδια την ένσαρκη παρουσία· διότι η ένσαρκη παρουσία δεν έχει διαχωριστεί από τη θεότητα, εφόσον η κάθε έννοια νοείται ορθολογικά και ολόκληρο το έργο συνενώνεται για εμάς στο ίδιο σημείο, σε μία οικονομία και μία τελειότητα. Διότι ο Χριστός κηρύττεται και πιστεύεται από εμάς ως παθητός, όχι ότι έπαθε ως προς τη θεία φύση του, ούτε ότι άλλος είναι αυτός που έπαθε και άλλος ο Κύριος, ούτε ότι η θεότητα έπαθε, αλλά έπαθε μεν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ενώ η θεότητα παρέμενε άτρεπτη και απαθής, πάσχοντας μεν κατά τη σάρκα και παραμένοντας απαθής. Διότι, εάν ο Χριστός πέθανε για εμάς και όντως πέθανε, δεν πέθανε η θεότητα, αλλά πέθανε κατά τη σάρκα, σύμφωνα με το γραμμένο «θανατώθηκε κατά τη σάρκα, αλλά ζωοποιήθηκε κατά το πνεύμα», και πάλι «επειδή ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά τη σάρκα». Κατά θαυμαστό τρόπο, ομολογείται από εμάς ότι έπαθε στην πραγματικότητα και ότι είναι απαθής στην πραγματικότητα, εφόσον η θεότητα δεν έπαθε εξαιτίας του άτρεπτου και του απαθούς και του ομοουσίου με τον Πατέρα, ενώ έπαθε η σάρκα και η θεότητα δεν διαχωρίστηκε από την ένσαρκη παρουσία κατά τη διάρκεια του πάθους.

Εκείνος που υπέμεινε για εμάς το πάθος αληθινά στη σάρκα και με την τέλεια ενανθρώπηση, που έπαθε αληθινά πάνω στον σταυρό, ενώ η θεότητα συνυπήρχε σε αυτόν, χωρίς όμως να τραπεί στο να πάσχει, αλλά παραμένοντας απαθής και άτρεπτη, καθώς οι δύο ακολουθίες κατανοούνται σαφώς, δηλαδή του «Χριστού που πάσχει για εμάς κατά τη σάρκα», αλλά παραμένει απαθής κατά τη θεότητα, χωρίς ο άνθρωπος να υπάρχει χωριστά και η θεότητα χωριστά, αλλά με τη θεότητα να συνυπάρχει, χωρίς όμως να πάσχει εξαιτίας του αμιγούς και ασύγκριτου της ουσίας, ενώ <ο Χριστός> πάσχει στη σάρκα και θανατώνεται στη σάρκα, αλλά ζει πάντοτε κατά τη θεότητα και εγείρει τους νεκρούς· του σώματος που τάφηκε αληθινά και παρέμεινε άψυχο το τριήμερο, χωρίς πνοή και ακίνητο, που τυλίχθηκε με τη σινδόνη, κατατέθηκε στο μνήμα, κλείστηκε με τον λίθο και τη σφραγίδα που τοποθετήθηκαν, χωρίς να έχει εγκλειστεί η θεότητα, χωρίς να έχει ταφεί η θεότητα, αλλά αυτή συγκατήλθε με την αγία ψυχή στα καταχθόνια, απελευθερώνοντας από εκεί την αιχμαλωσία των ψυχών, συντρίβοντας το «κεντρί του θανάτου», «διαρρηγνύοντας» τα κλείθρα και «τους αδαμάντινους μοχλούς», και «λύνοντας τις ωδίνες του Άδη» με τη δική της εξουσία, και ανεβαίνοντας μαζί με την ψυχή, «χωρίς να εγκαταλειφθεί η ψυχή στον Άδη, ούτε η σάρκα να γνωρίσει τη φθορά», αφού την ανέστησε η θεότητα, ή μάλλον αφού αναστήθηκε ο ίδιος ο Κύριος Θεός Λόγος και Υιός του Θεού, με την ψυχή και το σώμα και όλο το σκεύος, με το σκεύος λοιπόν να έχει ενωθεί με το πνεύμα, και το ίδιο το σώμα να έχει γίνει πνευματικό, αυτό που άλλοτε υπόκειτο στην αφή και παραδόθηκε σε μαστιγώσεις με την εκούσια θέληση της θεότητας και στο οποίο επιτράπηκε να πειραστεί από τον Σατανά και να δοκιμαστεί από πείνα και ύπνο και κόπο, λύπη και αδημονία· αυτό λοιπόν το άγιο σώμα ενώθηκε με τη θεότητα, με τη θεότητα να συνυπάρχει αδιάλειπτα στο άγιο σώμα που έπαθε όλα αυτά.

Όταν ίσχυε ο νόμος, και οι σκιές, και οι πρόσκαιρες λατρείες, τότε κατείχε τα πρωτεία και ο γάμος, καθώς η κατάσταση ήταν ακόμη νηπιώδης. Όταν όμως υποχώρησε το γράμμα και εισήχθη στη θέση του το πνεύμα, και ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα, αφού προήλθε από Παρθένο, τότε εξέλαμψε η αγνεία που συντέμνει τον κόσμο, ο οποίος πρέπει να μεταβεί εκεί ψηλά, συναναβαίνοντας με τον Χριστό.

Επομένως, κάθε βαπτισμένος, εάν πρόκειται να επιτύχει την προσδοκώμενη αιώνια μακαριότητα και σωτηρία, θα ζήσει μακριά από κάθε αμαρτία· και αυτό το φανερώνουν ο Πέτρος και ο Παύλος, οι κορυφαίοι του κορυφαίου χορού των ιερών Αποστόλων, όπου ο μεν, λέγοντας για τον Χριστό ότι «τον θάνατο που πέθανε, τον πέθανε ως προς την αμαρτία μια για πάντα· τη ζωή δε που ζει, τη ζει αδιάκοπα για τον Θεό», πρόσθεσε «έτσι και εμείς οφείλουμε να είμαστε νεκροί μεν ως προς την αμαρτία, να ζούμε δε για τον Θεό»· ο δε Πέτρος (λέγει), «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός πέθανε για εμάς σαρκικά, οπλιστείτε και εσείς με το ίδιο φρόνημα, ώστε να ζήσετε τον υπόλοιπο χρόνο όχι πλέον με τις επιθυμίες των ανθρώπων, αλλά με το θέλημα του Θεού». Εάν λοιπόν για εμάς έζησε τον βίο που έζησε πάνω στη γη ο Κύριος, αφήνοντας σε εμάς υπογραμμό, και εκείνος έζησε αναμάρτητα, είναι αναγκαίο και εμείς να ζούμε αναμάρτητα κατά μίμηση εκείνου· επειδή δε και στα κατά σάρκα τέκνα του Αβραάμ έλεγε ο ίδιος, «εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα πράττατε τα έργα του Αβραάμ», πόσο μάλλον θα πει προς εμάς, που δεν έχουμε ούτε κατά σάρκα συγγένεια μαζί του, ότι εάν ήσασταν δικά μου παιδιά, θα πράττατε τα δικά μου έργα;

Αν όμως σε ταράζει το πάθος, το οποίο αποτολμήθηκε εναντίον του Θεού, αλλά άγγιξε τη σάρκα, άκουσε τον κορυφαίο των Αποστόλων να λέει: «Αφού, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε κατά τη σάρκα». Εφόσον, λοιπόν, εκείνος στον οποίο έχουν εμπιστευθεί τα κλειδιά των ουρανών διακήρυξε ότι κυρίως η σάρκα υπέστη το πάθος, διότι αυτή είναι δεκτική παθημάτων —ενώ το Θείο είναι απαθές—, ακόμη και αν οι Ιουδαίοι, επειδή φόνευσαν τον κληρονόμο, υπέστησαν συμφορές μεγαλύτερες από κάθε τραγωδία, ας μη σε ταράζει το πάθος· αντιθέτως, ας σε οδηγεί σε βαθιά ευχαριστία, διότι ο απαθής Βασιλεύς, εκείνος που δεν επιδέχεται ούτε σκιά μεταβολής, παρέδωσε τη δική Του σάρκα και, αφού πρόφερε πολλά ως ασθενής άνθρωπος, για να συλλάβει με στρατήγημα τον πανούργο, και αφού έστησε λαμπρά τρόπαια νίκης, αναλήφθηκε στους ουρανούς, ενδεδυμένος την απαρχή της δικής μας φύσεως. Αν όμως ήταν, όπως ισχυρίζονται, απλός άνθρωπος, στολισμένος με θεία χάρη, για ποιον λόγο οι Ιουδαίοι, μολονότι φόνευσαν πολλούς αγίους άνδρες, δεν υπέστησαν τίποτε παρόμοιο, ενώ στην περίπτωσή Του κάθε τραγωδία αποδεικνύεται κατώτερη, όταν συγκρίνεται με τα παθήματά τους; Είναι, λοιπόν, φανερό ότι εκείνοι ήταν άγιοι, ενώ Αυτός ήταν ο μονογενής Θεός, ο οποίος καταδέχθηκε να ενανθρωπήσει. Διότι το γεγονός ότι δεν προσήλθαν στα παθήματα πρόσωπα της ίδιας αξίας, αλλά εκείνοι ήταν δούλοι, ενώ Αυτός ο Δεσπότης, κατέστησε ασυγχώρητη την καταδίκη των Ιουδαίων.

Ο μακάριος Πέτρος λέει: «Εφόσον, λοιπόν, ο Χριστός έπαθε κατά σάρκα». Για ποιον λόγο πρόσθεσε το «κατά σάρκα», εάν δεν γνώριζε ότι ως Θεός ήταν απαθής ως προς τη θεότητά Του; Εάν ένας απλός άνθρωπος έπαθε για χάρη μας, πώς «ο λόγος του σταυρού είναι δύναμη Θεού»; Και πώς «εκείνος που θεώρησε το αίμα Του κοινό» κατακρίνεται, επειδή «καταπάτησε τον Υιό του Θεού»;

Και αν επικαλείστε ως Πατέρα εκείνον που κρίνει απροσωπόληπτα σύμφωνα με το έργο του καθενός, πολιτευθείτε με φόβο Θεού κατά τον χρόνο της επίγειας παροικίας σας, γνωρίζοντας ότι δεν λυτρωθήκατε από τη μάταιη διαγωγή σας, την «πατροπαράδοτη, με φθαρτά πράγματα, με ασήμι ή χρυσάφι, αλλά με το τίμιο αίμα του Χριστού, ως αμνού άμωμου και άσπιλου». Γι' αυτό, «αποβάλλοντας κάθε κακία και κάθε δόλο και υποκρισίες και φθόνους και κάθε καταλαλιά, σαν νεογέννητα βρέφη επιποθήστε το λογικό και άδολο γάλα, ώστε με αυτό να αυξηθείτε, εφόσον γευτήκατε ότι ο Κύριος είναι αγαθός», ο οποίος και «αφού έπαθε κατά σάρκα, έχει παύσει από την αμαρτία, ώστε να μη ζει πλέον σύμφωνα με τις ανθρώπινες επιθυμίες, αλλά σύμφωνα με το θέλημα του Θεού στον υπόλοιπο χρόνο της επίγειας ζωής· διότι είναι αρκετός για εσάς ο παρελθών χρόνος του βίου που πέρασε μέσα σε ασέλγειες». «Διότι αν ο Θεός δεν λυπήθηκε τους αγγέλους που αμάρτησαν, αλλά τους έριξε στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού και τους παρέδωσε για να τηρούνται για την κρίση, και δεν λυπήθηκε τον αρχαίο κόσμο, και καταδίκασε σε καταστροφή τις πόλεις των Σοδόμων και της Γομόρρας κάνοντάς τες στάχτη, θέτοντάς τες ως παράδειγμα για όσους θα ζούσαν μελλοντικά με ασέβεια», «θα έρθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με ορμητικό πάταγο, και τα στοιχεία της φύσεως, φλεγόμενα, θα διαλυθούν, και η γη και τα έργα που υπάρχουν σε αυτήν θα κατακαούν. Εφόσον λοιπόν όλα αυτά διαλύονται, ποταποί πρέπει να είστε εσείς με άγια διαγωγή και ευσέβεια, προσδοκώντας και επισπεύδοντας την παρουσία της ημέρας του Θεού;». «

Αφού λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς με το ίδιο φρόνημα. Με αυτά θα συμφωνήσει και ο μυσταγωγός των απορρήτων που κηρύττει Χριστόν εσταυρωμένο· Και ότι σταυρώθηκε ο Κύριος της δόξης. Για τον λόγο αυτό, και οι ίδιοι και οι θεσπέσιοι Πατέρες μας αποκαλούν τους Ιουδαίους θεοκτόνους και κυριοκτόνους, οι οποίοι σχετικά με τον τρόπο της οικειώσεως αναφέρουν τα εξής. Ο μεν θείος Κύριλλος στην τρίτη επιστολή του προς τον Νεστόριο λέει: «Και βρισκόταν στο σταυρωμένο σώμα, οικειούμενος τα πάθη της δικής του σάρκας.» Στην επιστολή του δε προς τους ανατολικούς λέει έτσι: «Όλοι ομολογούμε ότι ο Λόγος του Θεού είναι απαθής απέναντι σε αυτά, έστω κι αν ο ίδιος πάνσοφα, οικονομώντας το μυστήριο, φαίνεται να προσάπτει στον εαυτό του τα πάθη που συνέβησαν στη δική του σάρκα.» Γι' αυτό τον λόγο και ο πάνσοφος Πέτρος λέει: Επειδή λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα· και όχι κατά τη φύση της άρρητης θεότητας· διότι για να γίνει πιστευτό ότι αυτός είναι ο Σωτήρας των πάντων, με οικονομική οικείωση αναφέρει στον εαυτό του, όπως είπα, τα πάθη της δικής του σάρκας. Ο ιερός Αμφιλόχιος πάλι, γράφοντας προς τον Σέλευκο, λέει τα εξής: «Η φύση που προσλήφθηκε πάσχει, ενώ αυτή που την προσέλαβε παραμένει απαθής· οικειώνεται όμως ο Θεός τα ανθρώπινα πάθη του δικού του ναού, εννοώ τον σταυρό και τον θάνατο και όλα τα άλλα όσα αφορούν αυτόν και κατανοούνται σύμφωνα με την οικονομία· τα οικειώνεται, χωρίς όμως ο ίδιος να πάσχει καθόλου.»