Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 4:17

Η υπόθεση του βιβλίου είναι φανερή και άμεσα κατανοητή. Επειδή ο Προφήτης έζησε σε χρόνους κατά τους οποίους πλεόνασε η κακία, περιγράφει το μέγεθος των συμφορών που τους επιφυλάσσονται και προτάσσει την αιτία της οργής του Θεού, προκειμένου να τους οδηγήσει σε μετάνοια. Καταρχάς, ξεκινά με τους λόγους εναντίον της Ιουδαίας. Επειδή (σύμφωνα με τον Πέτρο) ήταν καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού. Διότι είναι φυσικό να οργιζόμαστε περισσότερο με τους πλέον οικείους μας, όταν σφάλλουν απέναντί μας. Και στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ ο Κύριος, δίνοντας εντολή να τιμωρηθούν όσοι είχαν αμαρτήσει, λέει: «Από τα άγιά μου αρχίστε».

Όταν δε διευθέτησε τα σχετικά με τους Ιουδαίους («Διότι είναι καιρός», λέει, «να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού»), τότε διέταξε και τους εχθρούς, αυτούς που αρνήθηκαν τη βασιλεία του, να τους φέρουν στη μέση και να τους κατασφάξουν. —Πολλοί, λοιπόν, είναι αυτοί οι οποίοι στην παρούσα ζωή δεν θέλουν να βασιλεύει επάνω τους ο Χριστός. Διότι όσοι έχουν υποταχθεί στην πορνεία και όσοι κατακυριεύονται από τον θυμό και είναι υποδουλωμένοι στην πλεονεξία, δεν θέλουν να βασιλεύει επάνω τους ο Κύριος, και σε ό,τι αφορά τη δική τους προαίρεση, αποποιούνται τη βασιλεία του. Γι' αυτούς ακριβώς λέει ο Ησαΐας ότι «Θα ταραχθούν». —Επειδή, όταν κατά τη δεύτερη έλευση δουν τον Κύριο όσοι έζησαν μέσα σε αμαρτίες και καταφρόνησαν τον ευαγγελικό τρόπο της βασιλείας, ολοφάνερα θα ταραχθούν και θα τους καταλάβουν ωδίνες σαν της γυναίκας που τίκτει. Την οξύτητα του πόνου, που θα κεντάει την καρδιά τους και θα την καταπληγώνει από τη συναίσθηση των αμαρτημάτων τους, την παρέστησε με την εικόνα της ωδίνας. Διότι πράγματι, η ωδίνα είναι ένας δριμύς πόνος στα πιο καίρια μέρη, ο οποίος προκαλείται στις γυναίκες που γεννούν κατά τον καιρό της κυήσεως. —Και το πρόσωπό τους θα το μεταβάλουν σαν φλόγα. Είναι ίδιον χαρακτηριστικό όσων περιέρχονται σε μεγάλη ντροπή και όσων περιπίπτουν σε απροσδόκητο κακό, το να μεταβάλλουν το χρώμα του προσώπου τους, κοκκινίζοντας εξωτερικά και φανερώνοντας το πάθος της ψυχής τους μέσω αυτής της φανερής μεταβολής.

ΣΗʹ. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΡΜΟΓΕΝΗ. Σχετικά με την εντολή που δόθηκε στους εξολοθρευτές αγγέλους, «Και αρχίστε από τα άγιά μου». Αν αυτοί που έχουν στεφανωθεί με την ιερότητα της ιεροσύνης μπορούσαν να μας διαβάσουν κάποιον χρησμό που να λέει ότι δεν πρέπει να κοπιάζουν και να ασκούν τις αρετές, αλλά να διδάσκουν μόνο με τον λόγο, ας φρονούν όπως φρονούν. Εάν όμως οι θείοι χρησμοί παντού καταγγέλλουν αυτούς που επιχειρούν να διαπαιδαγωγήσουν μόνο με τα λόγια, γιατί, παραμελώντας όσα έχουν οριστεί από τους θείους νόμους, καυχιούνται μόνο για την ιεροσύνη, σαν να είναι τυραννική εξουσία; Διότι τα θεία θεσπίσματα παραγγέλλουν ότι αυτοί που έλαβαν τον κλήρο της ιεροσύνης πρέπει περισσότερο από όλους να ζουν με κόπους και ασκήσεις, ώστε οι υφιστάμενοί τους, στους οποίους έχουν εξουσία να δίνουν εντολές, βλέποντάς τους να κοπιάζουν, να παρακινούνται από ντροπή σε ενάρετα έργα. Επειδή από τη φύση του δεν παρακινεί τόσο πολύ ο λόγος, όσο ο τρόπος ζωής αυτών που διδάσκουν. Αυτοί όμως, σαν να τους έχει εμπιστευθεί μόνο το να μιλούν, απέχουν από τις πράξεις. Αυτούς ακριβώς στηλιτεύοντας και ο θείος Απόστολος είπε: «Εσύ που κηρύττεις να μην κλέβουν, κλέβεις;» Και η θεία απόφαση στον Ιεζεκιήλ, πράγμα το οποίο ζήτησες να μάθεις, παρήγγειλε στους αγγέλους που επρόκειτο να επιφέρουν την τιμωρία στην Ιερουσαλήμ: «Αρχίστε από τα άγιά μου». Το οποίο ερμήνευσε και ο κορυφαίος των αποστόλων λέγοντας: «Είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού». Και αν πρώτα αρχίζει από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο Ευαγγέλιο του Θεού;

νθʹ περί της σωτηρίας, την οποία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες ξʹ περί του αμώμου και ασπίλου αμνού Χριστού ξαʹ περί του ότι είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού ξβʹ περί του δρεπανιού, το οποίο είδε ο προφήτης Ζαχαρίας

Ερώτηση ΞΑ΄ «Διότι είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού. Αν δε αρχίζει πρώτα από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού; Και αν ο δίκαιος μόλις που σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;». Τι σημαίνει το «είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού», και το «αν ο δίκαιος μόλις που σώζεται»;

Επομένως, επειδή, καθώς νομίζω, ο λόγος διέκρινε ορθά πώς αφενός η σύμφωνη με την ηδονή γέννηση από τον Αδάμ, τυραννώντας τη φύση, την παρέδιδε ως βορά στον θάνατο που προκλήθηκε εξαιτίας της, και πώς αφετέρου πάλι η κατά σάρκα γέννηση του Κυρίου, από φιλανθρωπία, προκάλεσε την κατάργηση και των δύο, εννοώ της ηδονής που προήλθε από τον Αδάμ και του θανάτου που επήλθε διά του Αδάμ, εξαφανίζοντας μαζί με την αμαρτία του Αδάμ και το επιτίμιο του Αδάμ —διότι δεν ήταν δυνατόν να κυριευθεί προς φθορά στο τέλος, μέσω του θανάτου, η γέννηση που δεν είχε απολύτως καμία σχέση με την αρχή, μέσω της οποίας επήλθε στο τέλος ο θάνατος—· επειδή λοιπόν, όπως είπα, ο λόγος διέκρινε αυτά μεταξύ τους, όσο καιρό μόνο τα γνωρίσματα του Αδάμ ως προς την αρχή και το τέλος, εννοώ τα της γέννησης και της φθοράς, επικρατούσαν τυραννικά επί της φύσεως, δεν ήταν καιρός να αρχίσει η κρίση προς τέλεια καταδίκη της αμαρτίας· όταν όμως ο Λόγος του Θεού εμφανίστηκε σε εμάς με σάρκα και έγινε τέλειος άνθρωπος, χωρίς μόνο την αμαρτία, φέροντας στη σάρκα του εκουσίως μόνο το φυσικό επιτίμιο του Αδάμ, και κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα, πάσχοντας αναίτια ως δίκαιος υπέρ αδίκων, και αντέστρεψε τη χρήση του θανάτου, καθιστώντας τον καταδίκη της αμαρτίας και όχι της φύσεως, τότε έφτασε ο καιρός να αρχίσει η κρίση, μέσω της αντιστροφής του θανάτου, προς καταδίκη της αμαρτίας.

Επομένως, αφότου συντελέστηκε το μυστήριο της ενανθρωπήσεως και ο σαρκωθείς Θεός αφαίρεσε ολοκληρωτικά από όσους αναγεννιούνται πνευματικά σύμφωνα με Αυτόν τη γένεση που υπαγορεύεται από τον φυσικό νόμο της ηδονής, έφθασε, όπως είπα, ο καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού, δηλαδή να κατακριθεί η αμαρτία, λαμβάνοντας η κατάκρισή της μέσω των παθημάτων αρχή από τους πιστούς και από εκείνους που έχουν γνωρίσει την αλήθεια και έχουν αποβάλει διά του βαπτίσματος τη γένεση που συνδέεται με την ηδονή.

Διότι αυτούς αποκάλεσε οίκο του Θεού, καθώς μαρτυρεί λέγοντας ο θειότατος απόστολος Παύλος: «Ο δε Χριστός στον οίκο Του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Και αυτό το παρουσιάζει με τον ακόλουθο λόγο ο Πέτρος, η κορυφή των αποστόλων, λέγοντας: «Αν όμως πρώτα άρχισε από εμάς», δηλαδή η κρίση, «ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού;»· σαν να έλεγε: αν εμείς, που αξιωθήκαμε κατά χάριν διά του Πνεύματος να γίνουμε οίκος του Θεού, οφείλουμε να επιδεικνύουμε τόση υπομονή στα παθήματα υπέρ της δικαιοσύνης για την κατάκριση της αμαρτίας, και, ενώ είμαστε αγαθοί, να υπομένουμε πρόθυμα ως κακούργοι τον υβριστικό θάνατο, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού; Δηλαδή, ποιο θα είναι το τέλος ή μάλλον η κρίση εκείνων που όχι μόνο διατήρησαν με προθυμία μέχρι τέλους ζωντανή και ενεργή, τόσο κατά την ψυχή όσο και κατά το σώμα, στη γνώμη και στη φύση, τη γένεση που σχετίζεται με την ηδονή του Αδάμ, η οποία κυριάρχησε στη φύση, αλλά ούτε αποδέχθηκαν τον Θεό και Πατέρα που τους παρακαλούσε διά του σαρκωθέντος Υιού, ούτε βέβαια τον ίδιο τον μεσίτη και Υιό που πρέσβευε εκ μέρους του Πατρός, ο οποίος, για τη δική μας καταλλαγή με τον Πατέρα, παρέδωσε θεληματικά τον εαυτό Του, σύμφωνα με το θέλημα του Πατρός, στον θάνατο για εμάς, ώστε μέσω του εαυτού Του να μας δοξάσει τόσο πολύ, καταλαμπρύνοντάς μας με το κάλλος της δικής Του θεότητας, όσο Εκείνος καταδέχθηκε εξαιτίας μας να ατιμαστεί με τα δικά μας παθήματα;

Αλλά σχετικά με την ανοικοδόμηση του μοναστηριού ας περιμένει η αφήγηση, και ας συνεχίσει να διηγείται ακόμη τα παθήματα του πατέρα, και ας τα ιστορήσει όλα όπως ακριβώς έγιναν. Επειδή, λοιπόν, η φήμη του ανδρός σε όσους έφτανε τους περιέλαμπε σαν αστραπή, και έπειθε πολλούς να συχνάζουν κοντά του, και επειδή άλλοι είχαν μία και άλλοι άλλη εντύπωση για την εξορία του, έκρινε ότι έπρεπε, ως άνθρωπος με αποστολικό φρόνημα, να μεριμνήσει και για εκείνους που σκανδαλίζονταν. Γι' αυτό, καθώς διηγούνταν σε αυτούς που τον επισκέπτονταν όσα είχαν πράξει εναντίον του οι κατήγοροί του, άλλους μεν τους κινούσε σε δάκρυα συμπόνιας, βλέποντας το γήρας και τη στέρησή του, ενώ όσοι διέθεταν θεία γνώση και ελεύθερο λόγο τον μακάριζαν, λέγοντας: Μακάριος είσαι, πάτερ, διότι υπέμεινες διωγμό και ονειδισμούς για χάρη της δικαιοσύνης, σύμφωνα με τον Απόστολο που αναφωνεί τα εξής: Αν ονειδίζεστε για το όνομα του Χριστού, είστε μακάριοι, διότι το Πνεύμα της δόξας και της δύναμης, και το Πνεύμα του Θεού αναπαύεται πάνω σας. Κανείς από εσάς ας μην πάσχει ως φονιάς, ως κλέφτης ή ως κακοποιός· αν όμως πάσχει ως χριστιανός, ας μην ντρέπεται, αλλά ας δοξάζει τον Θεό για αυτό το όνομα, διότι ήρθε ο καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού. Λέγοντας αυτά επέστρεφαν, έχοντας πλήρη βεβαιότητα για τον ακριβή βίο και τον λόγο του.

να΄ Περί του ότι «δεν ανταπέδωσε ο Εζεκίας σύμφωνα με την ανταπόδοση που του έκανε ο Θεός» και τα εξής. νβ΄ Περί του Εζεκία πάλι, ότι «τον έθαψαν στην ανάβαση των υιών του Δαβίδ» και τα εξής. νγ΄ Περί του χωρίου στο πρώτο βιβλίο του Έσδρα, όπου γράφεται για τον Ζοροβάβελ «σήκωσε το πρόσωπο προς τον ουρανό ενώπιον του Ισραήλ», και περί της προσευχής του. νδ΄ Περί του «όλοι δε οι Ισραηλίτες από δώδεκα ετών, εκτός από τα παιδιά και τις γυναίκες, ήταν τέσσερις μυριάδες τρεις χιλιάδες τριακόσιοι εξήντα» και τα εξής. νε΄ Περί του γραμμένου στο δεύτερο βιβλίο του Έσδρα «και αφού άκουσαν οι εχθροί της φυλής του Ιούδα και του Βενιαμίν, ήλθαν να μάθουν τι είναι η φωνή των σαλπίγγων» και τα εξής. νστ΄ Τι σημαίνει «πολύ ισχύει η δέηση του δικαίου όταν ενεργείται». νζ΄ Περί του «στο οποίο αγαλλιάσθε τώρα για λίγο, αν είναι ανάγκη να λυπηθούμε» και τα εξής, και πώς κάποιος που λυπείται μέσα στους πειρασμούς μπορεί να αγαλλιάται. νη΄ Περί της σωτηρίας την οποία αναζήτησαν και ερεύνησαν οι προφήτες. νθ΄ Περί του «ως αμνού αμώμου και ασπίλου, του Χριστού, που είχε προγνωσθεί», και από ποιον είχε προγνωσθεί. ξ΄ Τι σημαίνει «ότι είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού» και τα εξής.

Έπειτα θα επέλθει ο θάνατος, σαν λιοντάρι που ωρύεται, και σαν αρκούδα σε απόγνωση. Και πώς θα αντέξει η αξιοθρήνητη ψυχή τον αιώνιο όλεθρο; Διότι λέει η Γραφή: «Εάν η κρίση αρχίζει πρώτα από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού; Και εάν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» «Ώστε, αγαπητοί μου αδελφοί, ας είμαστε πάντοτε με φόβο Θεού και αγωνία, εδραίοι και αμετακίνητοι, περισσεύοντας πάντοτε στο έργο του Θεού, γνωρίζοντας ότι ο κόπος μας δεν είναι μάταιος εν Κυρίω.» Όσο για τον αδελφό Σωκράτη, γνωρίζετε ότι ήλθε από την Ανατολή επιβεβαιώνοντας την υποταγή του και απολογούμενος για την καθυστέρησή του· αυτόν θέλαμε να τον κρατήσουμε εδώ ως δόκιμο αδελφό. Αλλά επειδή είναι γραμμένο: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ», αποφασίσαμε να επιστρέψει και πάλι πίσω, ώστε δι' αυτού να βρούμε έλεος. Και πραγματικά οφείλουμε να χαιρόμαστε, αδελφοί, διότι από το πλήρωμα της αδελφότητάς μας εγκαταστάθηκε στην αγία Σιών, τη μητέρα των Εκκλησιών, τοποθετημένος από τον εκεί αγιώτατο Πατριάρχη για να ιερουργεί και να εκτελεί χρέη οικονόμου.

Διότι πάντοτε η Εκκλησία γεύεται πρώτη το δηλητήριο και η κρίση, σύμφωνα με τη Γραφή, αρχίζει από τον οίκο του Θεού. Όμως αντιτείνουν ότι αυτά εναπόκεινται στη δική σου δικαιοδοσία, και έτσι η λύπη γίνεται ελαφρότερη και εμείς πιο ευδιάθετοι. Και πώς να μην παρηγορηθώ, αφού το ζήτημα εναπόκειται στη δική σου προς εμάς αγαθότητα, χάρη στην οποία ξεπεράσαμε και τα όσα προηγήθηκαν και για τα δύο.