Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 4:6

Σπλαγχνιζόμενος λοιπόν ο Θεός, που μας έπλασε, μια τέτοια ταλαιπωρία, ευδόκησε να κατέλθει εκεί όπου εμείς είχαμε ριφθεί, ώστε από εκεί να μας ανακαλέσει, εμφανιζόμενος ως ο μόνος ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς, κατεβαίνοντας εκεί με πνεύμα ζωντανό, και όχι μόνο αυτό, αλλά και με θείο φως που αστράφτει ολόγυρα και κατέχει ζωοποιό δύναμη, για να φωτίσει αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και να ζωοποιήσει κατά το πνεύμα αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν εκεί, και να ζωοποιήσει και τα σώματα όλων κατά την ημέρα που όρισε για να αναστήσει και να κρίνει ολόκληρο το γένος, όπως μας δίδαξε με επιστολή του και ο κορυφαίος των Αποστόλων, λέγοντας: «για τον σκοπό αυτό κηρύχθηκε το ευαγγέλιο και στους νεκρούς, ώστε να κριθούν μεν ως άνθρωποι κατά τη σάρκα, να ζουν δε κατά Θεόν πνευματικά». Δείχνοντας δε λίγο πιο πάνω στην επιστολή ποιος είναι αυτός που κήρυξε το ευαγγέλιο στους νεκρούς του άδη και με τι τρόπο, λέει: «Ο Χριστός έπαθε μία φορά για τους αμαρτωλούς, δίκαιος υπέρ αδίκων, για να μας προσαγάγει στον Θεό, αφού θανατώθηκε μεν κατά σάρκα, παρέμεινε ζωντανός δε κατά το πνεύμα, με το οποίο πήγε και κήρυξε και στα πνεύματα που ήταν στη φυλακή», δηλαδή στις ψυχές των νεκρών όλων των αιώνων.

Τι σημαίνει αυτό που έχει γραφτεί στην Καθολική Επιστολή του Πέτρου: «για να κριθούν μεν ως άνθρωποι κατά τη σάρκα, να ζήσουν δε κατά Θεόν σύμφωνα με το πνεύμα»; Επειδή αυτά αναφέρονται σε εκείνους που έζησαν την εποχή του κατακλυσμού, οι οποίοι είχαν παντελή άγνοια του Θεού και ζούσαν με πονηρές πράξεις, όσα αμαρτήματα λοιπόν διέπραξαν μεταξύ τους εξαιτίας των καθημερινών πειρασμών που τους συνέβαιναν, δηλαδή των πολέμων, των συμφορών και των ποικίλων περιστάσεων, τους τα συγχώρησε· όμως, τα αμαρτήματα που σχετίζονταν με την άγνοια και την ασέβεια προς Αυτόν δεν τους τα συγχώρησε, προκειμένου, μέσω της πίστης σε Αυτόν, όταν από φιλανθρωπία βρεθεί στον χώρο του άδη, σε όσους πιστέψουν να συγχωρεθεί η αμαρτία της ασέβειας και να ζήσουν κατά Θεόν σύμφωνα με το πνεύμα, έχοντας προφανώς κριθεί κατά τη σάρκα, όπως ακριβώς έχει ειπωθεί, για τα παραπτώματά τους απέναντι στους ανθρώπους.

Ϛ΄ Περί του «όποιος έχει γεννηθεί από τον Θεό δεν πράττει αμαρτία» Ζ΄ Περί του «διότι γι' αυτό κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο και στους νεκρούς» Η΄ Περί του «ο Θεός είναι φως» Θ΄ Περί του «αδελφοί, τώρα είμαστε τέκνα Θεού και δεν φανερώθηκε ακόμη τι θα είμαστε»

ΕΡΩΤΗΣΗ Ζʹ Τι σημαίνει το «διότι γι' αυτό τον σκοπό και στους νεκρούς κηρύχθηκε το ευαγγέλιο, ώστε να κριθούν μεν ως άνθρωποι κατά σάρκα, να ζήσουν δε κατά Θεόν κατά πνεύμα»; Πώς οι νεκροί κρίνονται κατά σάρκα; Απάντηση. Είναι συνήθεια της Γραφής να μεταβάλλει τους χρόνους και να τους εναλλάσσει μεταξύ τους, και τον μέλλοντα να τον εκφέρει ως παρελθόντα και τον παρελθόντα ως μέλλοντα, και τον ενεστώτα να τον εκφωνεί ως τον χρόνο πριν και μετά από αυτόν, όπως είναι φανερό σε όσους έχουν εντρυφήσει σε αυτήν. Λένε, λοιπόν, μερικοί ότι εδώ η Γραφή ονομάζει νεκρούς τους ανθρώπους που αποβίωσαν πριν από την έλευση του Χριστού, όπως αυτούς στον κατακλυσμό, αυτούς τον καιρό της κατασκευής του πύργου, αυτούς στα Σόδομα, αυτούς στην Αίγυπτο, και τους υπόλοιπους που σε διάφορους καιρούς και με ποικίλους τρόπους δέχθηκαν την πολύτροπη τιμωρία και τις φοβερές επιφορές των θείων κρίσεων· οι οποίοι δεν πλήρωσαν την ποινή τους τόσο για την άγνοια του Θεού, όσο για την υβριστική συμπεριφορά που έδειχναν μεταξύ τους. Σε αυτούς, λέγει, κηρύχθηκε το μέγα κήρυγμα της σωτηρίας, ενώ είχαν ήδη κριθεί κατά σάρκα ως άνθρωποι, έχοντας δηλαδή λάβει την τιμωρία για τα εγκλήματα του ενός προς τον άλλον κατά την εν σαρκί ζωή τους, προκειμένου να ζήσουν κατά Θεόν κατά πνεύμα, αποδεχόμενοι δηλαδή με την ψυχή τους, ενώ βρίσκονταν στον άδη, το κήρυγμα της θεογνωσίας, πιστεύοντας στον Σωτήρα ο οποίος κατήλθε στον άδη για να σώσει και τους νεκρούς.

Για να κατανοηθεί δε το χωρίο, ας το εκλάβουμε ως εξής: διότι για τον σκοπό αυτό κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο και στους νεκρούς, οι οποίοι κρίθηκαν σύμφωνα με τους ανθρώπους ως προς τη σάρκα, προκειμένου να ζήσουν σύμφωνα με τον Θεό ως προς το πνεύμα.

ε΄ Περί του «εκείνος που έχει γεννηθεί από τον Θεό δεν πράττει αμαρτία». στ΄ Περί του «διότι γι' αυτόν τον λόγο κηρύχθηκε το Ευαγγέλιο και στους νεκρούς». ζ΄ Περί του «ο Θεός είναι φως». η΄ Περί του πώς είμαστε τέκνα του Θεού, και πώς μετά από αυτά θα είμαστε. θ΄ Περί του πώς «εκείνος που φοβάται δεν έχει τελειωθεί μέσα στην αγάπη» και «δεν υπάρχει καμία στέρηση σε εκείνους που τον φοβούνται». ι΄ Περί του ποια είναι η αρχή των αγγέλων που δεν τη διατήρησαν, και όσα τους επιφυλάσσονται. ια΄ Ποιος είναι ο χιτώνας που έχει σπιλωθεί από τη σάρκα. ιβ΄ Τι σημαίνει το «διότι τα αόρατα αυτού από την κτίση του κόσμου καθίστανται ορατά, καθώς κατανοούνται μέσω των δημιουργημάτων». ιγ΄ Τι σημαίνει το «και λάτρευσαν την κτίση αντί για τον Κτίστη». ιδ΄ Περί του «διότι το άφθαρτο πνεύμα σου υπάρχει μέσα σε όλα».

Το τριακοστό όγδοο ζήτημα ερευνά πώς λέγεται ότι ο Χριστός πέθανε υπέρ πάντων, αφού η οικονομία του Σωτήρα πραγματοποιήθηκε πολλές γενεές αργότερα από τότε που το γένος αμέτρητων ανθρώπων γεννήθηκε και βυθίστηκε στον θάνατο. Και το ζήτημα επιλύεται, καθώς η Γραφή διαβεβαιώνει σε πολλά σημεία, ότι με τον ίδιο τρόπο που η απολύτρωση μέσω του Χριστού προσφέρθηκε σε εκείνους που ζούσαν τότε, έτσι προσφέρθηκε και σε αυτούς που βρίσκονταν στον Άδη. Διότι λέει ο κορυφαίος των μαθητών: «Επειδή γι' αυτό πέθανε και αναστήθηκε, για να κυριεύσει και νεκρούς και ζωντανούς». Και πάλι: «Πήγε και κήρυξε στα πνεύματα που ήταν στη φυλακή, ώστε να κριθούν ως προς τη σάρκα, αλλά να ζήσουν ως προς το πνεύμα», δηλαδή προκειμένου οι μεν άπιστοι και γι' αυτόν τον λόγο παραμείναντες αμαρτωλοί να κατακριθούν, εφόσον έγιναν εξ ολοκλήρου σάρκα και χωρίστηκαν από το πνεύμα, όσοι δε, έστω και στον Άδη, πίστεψαν στον Χριστό, τη δικαιοσύνη, να απολαύσουν την πνευματική ευφροσύνη. Επομένως, αναφέρει ότι το «για να κριθούν ως προς τη σάρκα» έχει ειπωθεί για εκείνους που δεν πίστεψαν, ενώ το «να ζήσουν ως προς το πνεύμα» για εκείνους που πίστεψαν. Διατυπώνει δε τον λόγο δίνοντας την εντύπωση ότι αναφέρεται σε ένα πράγμα, διότι, αν και καθεμία μερίδα είναι διαφορετική, τόσο εκείνων που πίστεψαν όσο και εκείνων που απίστησαν, ωστόσο το τάγμα των καταχθονίων συγκεφαλαιώνεται σε ένα.

Έτσι, λοιπόν, και για ένα και το αυτό σώμα μπορούμε να πούμε ότι νοσεί και υγιαίνει ταυτόχρονα, ως προς διαφορετικά μέρη του σώματος. Και όπως ακριβώς λέμε ότι κάποιος κρίνεται και τιμωρείται με φωτιά, έτσι λέει και η Αγία Γραφή: «Για να κριθούν κατά σάρκα». Διότι αποτελεί τη μεγαλύτερη κόλαση, και μάλιστα κατά τον καιρό της αναστάσεως, όταν οι δίκαιοι θα απολαμβάνουν υπεράνθρωπη αγαλλίαση και θα ζουν κατά πνεύμα, τότε το πλήθος των αμαρτωλών να αναλώνει και να φθείρει τη ζωή του αιώνια έχοντας μόνο γυμνή σάρκα και όντας αποχωρισμένο από κάθε πνευματική χάρη.

Παρόμοιο, λοιπόν, είναι και αυτό που έχει λεχθεί για εκείνους που βρίσκονται στον Άδη και δεν πίστεψαν στον Χριστό: διότι η φράση «για να κριθούν κατά σάρκα» και τα εξής, θέλει να δηλώσει ότι αυτοί αφενός μεν κρίνονται όπως ακριβώς είναι φυσικό να κρίνεται η σάρκα, αφετέρου όμως ζουν όχι όπως η σάρκα που φθείρεται και διαλύεται από το βάρος των κολάσεων, αλλά παραμένουν ακατάστρεπτοι, συγκρατούμενοι από τη δύναμη του θείου πνεύματος, και διανύουν την ατελείωτη και επίπονη ζωή τους άφθαρτοι μέσα σε άφθαρτη κόλαση.