Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΕΤΡΟΥ 5:9

Έτσι, λοιπόν, μας συμπεριφέρονται οι αόρατοι εχθροί μετά την παγίδευση. Αλλά όταν εμείς αντισταθούμε υπακούοντας στον Πέτρο: «Να είστε νηφάλιοι, λέει, και να γρηγορείτε, διότι ο αντίδικός σας διάβολος περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί»· και εάν του αντισταθείτε με την πίστη, αμέσως ταπεινώνεται και γίνεται σαν σκύμνος που κατοικεί σε κρυφά μέρη. Από δειλία βρίσκονται [οι δαίμονες] σε αυτή την κατάσταση, επειδή αφενός φοβούνται να επιτεθούν στους ισχυρούς, αναζητώντας αφετέρου την κατάλληλη ευκαιρία· γι' αυτόν τον λόγο κρύβονται. [Πρέπει βέβαια να γνωρίζουμε, ότι το φοβερότατο λιοντάρι, δηλαδή ο Σατανάς, επιτίθεται και φανερά μέσω των δικών του υπασπιστών· ο ίδιος όμως κρύβεται και σαν σκύμνος· διότι ετοιμάζει κρυφά τις επιβουλές. Θα μπορούσε κανείς να αποδώσει αυτά και στα δικά του τέκνα· διότι φρονούν τα ίδια.] <Τη ρομφαία σου από τους εχθρούς της χειρός σου.> (C f. 30.) Ρομφαία του ίδιου του Θεού, ονομάζει τον δίκαιο, ο οποίος σαν μαχαίρι κόβει τις παρατάξεις των δαιμόνων. Διότι η ψυχή του δικαίου είναι αναίρεση της αμαρτίας· η ζωή του δικαίου είναι θάνατος των ηδονών. Και γι' αυτό προσεύχεται να λυτρωθεί αυτή από τον ασεβή και το χέρι των εχθρών, δηλαδή του διαβόλου και των δαιμόνων, καθώς επιβουλεύεται σφοδρά από όλους. <Ανάστηθι, Κύριε, πρόφθασέ τους και υποσκέλισέ τους.> (B f. 58.) Το «πρόφθασον» (πρόλαβε) δηλώνει το εξής: Μην τους επιτρέψεις να φέρουν σε πέρας αυτό που επιδιώκουν· αλλά, προλαβαίνοντας τον δικό μου κίνδυνο, να καταστήσεις στο τέλος άχρηστη τη δική τους σκαιότητα.

Μυσταγωγία πρώτη προς τους νεοφωτίστους. Και ανάγνωσμα από την Α' Καθολική Επιστολή του Πέτρου, από το χωρίο: «Νήψατε, γρηγορήσατε», μέχρι το τέλος της επιστολής· του αυτού Κυρίλλου και του επισκόπου Ιωάννου. Επιθυμούσα και από παλιά, ω γνήσια και πολυπόθητα τέκνα της Εκκλησίας, να σας μιλήσω για αυτά τα πνευματικά και επουράνια μυστήρια. Αλλά, επειδή γνώριζα πολύ καλά ότι η όραση είναι πολύ πιο αξιόπιστη από την ακοή, περίμενα τον παρόντα καιρό, ώστε, βρίσκοντάς σας πιο δεκτικούς στα όσα λέγονται αρχίζοντας από αυτήν την εσπέρα, να σας οδηγήσω στον πιο φωτεινό και πιο ευωδιαστό λειμώνα αυτού του παραδείσου.

Μυσταγωγικές κατηχήσεις Ε΄ του Ιωάννου, επισκόπου Ιεροσολύμων. Κατήχηση μυσταγωγική και ανάγνωσμα από την Α΄ Καθολική Επιστολή του Πέτρου: «να είστε νηφάλιοι, να αγρυπνείτε, διότι ο αντίδικός σας ο διάβολος» έως το «σε αυτόν ανήκει η ισχύς και η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν».

Με τον ίδιο τρόπο, και αυτός που έχει υποκύψει στη λήθη ή την άγνοια, ή έχει κυριευθεί από τη ραθυμία, με αυτά που φαίνονται ότι είναι πολύ μικρά, ώστε να μην αντιλαμβανόμαστε καν ότι διαπράττουμε αμαρτία, έτσι και εμείς, όταν υποδουλωνόμαστε σε τέτοια πάθη, υφιστάμεθα τον θάνατο της ψυχής, όπως εκείνοι τον θάνατο του σώματος. Διότι η λήθη, αποπλανώντας τις ψυχές μας, δεν μας επιτρέπει να θυμόμαστε τις εντολές του Θεού, αλλά καθώς ξεπηδά η κακία, μας αιχμαλωτίζει και μας απομακρύνει από τον Θεό. Η δε άγνοια, κλέβοντας τη διάνοιά μας από την αγάπη του Θεού, δεν επιτρέπει να βρίσκεται η ελπίδα μας στα αγαθά, αλλά εξαιτίας της, αφού δενόμαστε με τα γήινα και μάταια πράγματα, δεν δείχνουμε πίστη στις εντολές Του. Ομοίως, η ραθυμία, βαραίνοντάς μας, δεν μας αφήνει να ανασηκώσουμε το βλέμμα προς τη θεωρία των ανώτερων πραγμάτων, αλλά μας παρασύρει κρυφά στον άδη και μας αναγκάζει να βαδίζουμε στον πιο πλατύ δρόμο της απώλειας. Γι' αυτό, αγαπητοί, για να μην μας καταβάλει μέσω αυτών και μας οδηγήσει κάτω στον άδη, ας αντισταθούμε στερεοί στην πίστη, και τότε θα φύγει από εμάς ντροπιασμένο το ξεδιάντροπο φίδι. Διότι τίποτα δεν υπερισχύει εναντίον του και δεν τον καταβάλλει τόσο πολύ, όσο η υποταγή, η υπακοή, η ταπεινοφροσύνη και η ειλικρινής αγάπη. Αυτές οι αρετές, όπως έχει ειπωθεί προηγουμένως, γίνονται βέλη κατευθείαν στην καρδιά του, διότι αυτός μετασχηματίζεται και προσποιείται όλες τις άλλες αρετές, δηλαδή τις νηστείες, τις αγρυπνίες, την ακτημοσύνη.

Ως γνήσιοι δούλοι του Χριστού, σε αυτόν ας δουλεύσουμε, αυτόν ας προσκυνήσουμε, σε αυτόν ας προσκαρτερήσουμε, κοντά του ας παραμείνουμε έως την έσχατη αναπνοή μας, και ας μην πειστούμε από τον Δράκοντα· διότι περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί, ποιον να εξαπατήσει. Σε αυτόν να αντισταθείτε σταθεροί ως στρατιώτες του Χριστού· δουλεύοντας σε αυτόν και παραμένοντας πιστοί. Μην ψάλλεις σήμερα και αύριο χορεύεις. Μη μετανοήσεις σήμερα για τις αμαρτίες σου και αύριο χορεύεις προς την απώλειά σου.

Σε άλλον αδελφό ο Εχθρός επιτίθεται με διαφορετικό τρόπο. Άκουσε λοιπόν και αυτού την αιτία και γίνε σοφός και δώσε δόξα στον μόνο σοφό Θεό, και αφού μάθεις, να φυλάγεσαι, γνωρίζοντας τις ενέδρες του, για να μην πέσεις στην παγίδα του· διότι ο αντίδικός μας, ο Διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί· σε αυτόν να αντισταθείτε μένοντας στερεοί στην πίστη. Σε άλλον αδελφό πάλι, ο Πονηρός δίνει προθυμία για την εργασία, περισσότερο από όσο πρέπει· από εκεί γεννιέται το πάθος της φιλαργυρίας. Τότε η ψυχή, αφού πληγωθεί από τη ρίζα των κακών, τη φιλαργυρία, παρακινεί τον μοναχό να ξυπνά πολύ πρωί και να ξενυχτά στο εργόχειρο περισσότερο από όσο πρέπει, ώστε, αν είναι δυνατόν, να αμελεί και την προσευχή και τη σύναξή του, και να προσηλώνεται μόνο στην εργασία εξαιτίας της φιλαργυρίας. Όταν δε χτυπήσει το σήμαντρο για τη σύναξη, ο αδελφός προσέρχεται τελευταίος από όλους, και ετοιμάζεται να φύγει από τη σύναξη πριν από όλους.

Και ο Πέτρος εξάλλου λέει: «Να είστε νηφάλιοι, να αγρυπνείτε, διότι ο αντίδικός σας, ο διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί· σε αυτόν να αντισταθείτε μένοντας σταθεροί στην πίστη». Και το είπε αυτό επειδή ήθελε να τους κάνει πιο ένθερμους και να τους πείσει να αποκτήσουν μεγαλύτερη οικειότητα με τον Θεό. Διότι, εκείνος που βλέπει τον εχθρό να παραμονεύει, προστρέχει και προσκολλάται περισσότερο σε Αυτόν που έχει τη δύναμη να βοηθήσει. Έτσι ακριβώς και τα μικρά παιδιά, όταν δουν κάτι το φοβερό, καταφεύγουν στην αγκαλιά της μητέρας τους, κρέμονται από τα ενδύματά της, τα κρατούν γερά, και παρόλο που πολλές φορές κάποιοι τα τραβούν μακριά, εκείνα δεν αποχωρίζονται. Όταν όμως δεν υπάρχει τίποτα που να τα ταράζει, δεν δέχονται τη μητέρα τους ούτε όταν τα φωνάζει και τα τραβά κοντά της, αλλά την περιφρονούν όταν τα καλεί, την αποστρέφονται παρόλο που εκείνη μηχανεύεται πολλούς τρόπους για να τα προσελκύσει, και καταφρονούν ακόμη και το στρωμένο τραπέζι. Γι' αυτόν τον λόγο πολλές μητέρες, όταν δεν καταφέρνουν τίποτα με τα παρακάλια, επινοούν μορμολύκεια και φόβητρα, και με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν την επιστροφή τους και τα πείθουν να προστρέξουν πάλι σε αυτές.

«Ιδού, σας δίνω την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.» «Αντισταθείτε στον διάβολο, και θα φύγει από εσάς.» «Να είστε νηφάλιοι και να αγρυπνείτε, διότι ο αντίδικός σας, ο διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί· σε αυτόν να αντισταθείτε, παραμένοντας στερεοί στην πίστη.» Ο Κύριος, θέλοντας να μας εμποδίσει να αποδεχθούμε τις πονηρές συμβουλές του διαβόλου, λέει: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή μου». Εκείνος λέει: «Τη σημερινή ημέρα σε εμένα, και την αυριανή στον Θεό». Ο Κύριος αντιφωνεί δυνατά: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή μου». Κατανόησε τον εχθρό· δεν τολμά καθόλου να σε συμβουλεύσει να απομακρυνθείς εντελώς από τον Θεό. Γνωρίζει ότι αυτό είναι βαρύ να το ακούσουν οι Χριστιανοί· αλλά με απατηλές τέχνες μεθοδεύει το εγχείρημά του.

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί της νήψεως και της φροντίδας για τη δική μας σωτηρία. «Μην επιτρέψεις ύπνο στα μάτια σου, ούτε να νυστάξουν τα βλέφαρά σου, για να σωθείς σαν το ζαρκάδι από τα δίχτυα, και σαν το πουλί από την παγίδα.» «Όπως τα ψάρια που πιάνονται στα δίχτυα και όπως τα πουλιά που πιάνονται στην παγίδα, έτσι παγιδεύονται και οι γιοι των ανθρώπων σε καιρό πονηρό, όταν πέσει πάνω τους ξαφνικά.» «Να τηρείς τον κατάλληλο καιρό, και πρόσεχε πάρα πολύ διότι περπατάς μαζί με τον κίνδυνο της πτώσης σου. Πρόσεχε να μην παραπλανηθείς στη διάνοιά σου. Να γρηγορείς σε όλη σου τη ζωή. Να αγαπάς τον Κύριο και να τον επικαλείσαι για τη σωτηρία σου.» «Πρόσεχε τον εαυτό σου, να μην πέσεις.» «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, ας προσέχει μήπως πέσει.» «Εγώ, λοιπόν, έτσι τρέχω, όχι προς άδηλη κατεύθυνση, έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα· αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω, μήπως τυχόν, ενώ κήρυξα σε άλλους, εγώ ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος.» «Να είστε νηφάλιοι, να γρηγορείτε· διότι ο αντίδικός σας, ο διάβολος, περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταβροχθίσει· στον οποίο να αντισταθείτε παραμένοντας στερεοί στην πίστη.» «Εσύ όμως να έχεις νήψη σε όλα, να κακοπαθήσεις· να κάνεις έργο ευαγγελιστή· να εκπληρώσεις πλήρως τη διακονία σου.» Πάντοτε να βαδίζεις υπεράνω των κρυφών παγίδων, μήπως, ενώ εσύ νυστάζεις, ο σπορέας των κακών και φθονερός εχθρός αναμείξει τον πικρό σπόρο των ζιζανίων.

ΙΗ΄. Και ο αδελφός είπε: «Έτσι είναι, Πάτερ· διότι από την αμέλειά μου πάντοτε παίρνουν αφορμές εναντίον μου οι δαίμονες. Αλλά σε παρακαλώ, Πάτερ, να μου πεις, πώς οφείλω να αποκτήσω τη νήψη». Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Η παντελής αμεριμνία για τα γήινα και η συνεχής μελέτη της θείας Γραφής φέρνουν την ψυχή στον φόβο του Θεού· και ο φόβος του Θεού φέρνει τη νήψη. Και τότε η ψυχή αρχίζει να βλέπει τους δαίμονες που την πολεμούν μέσω των λογισμών και να αμύνεται. Για αυτούς έλεγε ο Δαβίδ: “Και το μάτι μου αντίκρισε τους εχθρούς μου”. Προς αυτήν την πάλη και ο κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, παρακινώντας τους μαθητές, έλεγε: “Να έχετε νήψη, να γρηγορείτε, διότι ο αντίδικός σας διάβολος περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί· σε αυτόν να αντισταθείτε, στερεοί στην πίστη”. Αλλά και ο Κύριος είπε: “Να γρηγορείτε και να προσεύχεστε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό”. Ο δε Εκκλησιαστής λέει: “Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος εγερθεί εναντίον σου, μην εγκαταλείψεις τον τόπο σου”. Τόπος δε του νου είναι η αρετή, η γνώση και ο φόβος του Θεού. Ο δε θαυμαστός Απόστολος, αγωνιζόμενος με μεγάλη νήψη και γενναιότητα, έλεγε: “Διότι, αν και πορευόμαστε εν σαρκί, δεν στρατευόμαστε κατά σάρκα”».

Και αφού συγκάλεσε τους μαθητές του, μιμείται τον Παύλο, ή μάλλον τον δικό μου Ιησού, και με αποχαιρετιστήρια λόγια τους παρηγορεί και τους στηρίζει, κληροδοτώντας στα παιδιά του με αυτόν τον τρόπο μια καλή κληρονομιά και αντάξια των κόπων που υπέμεινε, ώστε να αποκτήσει για τον εαυτό του μια τόσο μεγάλη περιουσία. Ποια είναι η κληρονομιά, ίσως επιθυμείτε να μάθετε; Τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πιο επιθυμητά από το χρυσάφι και τους πολλούς πολύτιμους λίθους, και η σοφία, την οποία είναι προτιμότερο να αποκτά κανείς παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου. «Διότι γνωρίζετε», λέει, «ω σπλάχνα μου, τη δύναμη των αιρετικών στην κακία, και πώς θολώνοντας τον λόγο του Θεού, σπεύδουν με κάθε τρόπο να ποτίσουν τους πλησίον με θολή καταστροφή, χρησιμοποιώντας και προβάλλοντας αυτά τα δύο, την πειστικότητα και την αυστηρότητα· την μεν στους πιο απλοϊκούς, τη δε στους πιο δειλούς. Όμως, για εσάς ελπίζω και εύχομαι οι ψυχές σας να στέκονται καλά και απέναντι στα δύο. Διότι ούτε από την πειστικότητα των λόγων θα παρασυρθείτε, ούτε μέσω κενής απάτης θα εξαπατηθείτε, καθώς έχετε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα της αποστολικής ομολογίας και διδασκαλίας, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Εκκλησία και την οποία οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν· γιατί είναι πιστός εκείνος που το υποσχέθηκε, ούτε από κάτι φοβερό θα κλονιστούν οι πύργοι των καρδιών σας. Διότι μάθατε να μην φοβάστε από τα ύψη της ημέρας, ούτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να βλάψουν την ψυχή. Μάλλον, λοιπόν, να στηρίζετε τους άλλους, ώστε να φυλάττουν την παρακαταθήκη που λάβαμε από τους Αποστόλους και τους κατά καιρούς Πατέρες, για την οποία θα μας ζητηθεί λόγος την ημέρα της ανταποδόσεως. Ιδού, σας τα προείπα και με το να σας τα προείπω σας κατέστησα υπεύθυνους για αμαρτία αν παραβείτε· διότι λέει 'αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία'. Είμαι αθώος από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας μιλήσω, αλλά αγρύπνησα στο έργο του σκοπού ως σκοπός σύμφωνα με τον Ιεζεκιήλ. Προσέχετε πώς ακριβώς θα πορευτείτε, όχι ως άσοφοι αλλά ως σοφοί, και με κάθε προφύλαξη να τηρήσετε τις δικές σας καρδιές και των αδελφών σας· διότι θα διαβείτε ανάμεσα από παγίδες και θα περπατήσετε πάνω σε επάλξεις πόλεων. Διότι και μετά τον θάνατό μου θα εισέλθουν εναντίον σας λύκοι βαρείς, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, για να εξαπατήσουν τον λαό και να τον πάρουν οπίσω τους· σε αυτούς να αντισταθείτε όντας στερεοί στην πίστη. Ο Παύλος σάς τα παραγγέλλει αυτά μέσω εμού».