Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 10:11

Και είναι σχεδόν περισσότεροι σε αριθμό από εκείνους τους οποίους καθοδηγούν· αξιοθρήνητοι για την ευσέβειά τους και άθλιοι για τη λαμπρότητά τους. Ώστε, σε μένα τουλάχιστον φαίνεται πως, με την πάροδο του χρόνου και την αύξηση του κακού, δεν θα έχουν πλέον στο μέλλον ποιους να καθοδηγήσουν, αφού όλοι διδάσκουν αντί να είναι «διδακτοί Θεού», όπως αναφέρει η επαγγελία, και όλοι προφητεύουν, ώστε να βρίσκεται «και ο Σαούλ ανάμεσα στους προφήτες», σύμφωνα με την παλαιά ιστορία και παροιμία. Διότι τίποτα δεν είναι ούτε υπήρξε ποτέ σε τόσο μεγάλη αφθονία σε καμία εποχή, παρόλο που κατά καιρούς διάφορα πράγματα ήκμασαν και παρήκμασαν, όσο είναι τώρα για τους Χριστιανούς τέτοιου είδους ονείδη και αμαρτήματα.

Διότι την μεν αδυναμία του οφθαλμού την ελέγχει ο ήλιος, την δε αρρώστια της ψυχής την ελέγχει ο Θεός με την έλευσή Του· και για άλλους μεν είναι φως, για άλλους δε πυρ, στον καθένα ανάλογα με την υποκείμενη ύλη και ποιότητα. Τι νομίζουμε για τον Σαούλ; Διότι πράγματι χρίσθηκε, και μετείχε του Πνεύματος, και ήταν τότε πνευματικός, ούτε και εγώ θα μπορούσα να ισχυριστώ κάτι διαφορετικό για αυτόν, αλλά και προφήτευσε, και μάλιστα τόσο ανέλπιστα και παράδοξα, ώστε το θαύμα εκείνο να γίνει και παροιμία: «Μήπως και ο Σαούλ συγκαταλέγεται στους προφήτες;», η οποία μέχρι και σήμερα λέγεται και ακούγεται. Επειδή όμως δεν παρέδωσε ολόκληρο τον εαυτό του στο Πνεύμα, ούτε μεταστράφηκε ολοκληρωτικά σε άλλον άνθρωπο, όπως του είχε αποκαλυφθεί, αλλά απέμεινε μέσα του κάτι από τον παλαιό σπινθήρα της κακίας και από το πονηρό σπέρμα, και διεξαγόταν μέσα του πάλη πνεύματος και σαρκός· τι ανάγκη υπάρχει να περιγράφουμε δραματικά τα πάντα γύρω από αυτόν; Γνωρίζετε το αντίθετο πνεύμα, καθώς και τον ψαλμωδό με τον οποίο καταπραϋνόταν.

Ω της ταχείας μεταστροφής των τρόπων! Σαν κύλισμα πεσσών· στα ζάρια τα πράγματα του Θεού. Ή σαν κωμικό προσωπείο, που ετέθη αιφνιδίως σε έναν από τους πλέον ευτελείς και ασήμαντους, έτσι μας εμφανίστηκε αυτός, ένας νέος ευσεβής. Πολύ μεγάλη είναι πράγματι η χάρη του Πνεύματος, εάν βρίσκεται μεταξύ των προφητών και ο αγαπητός Σαούλ.

Εάν όμως ισχυρίζεται ότι μέσω αυτών των προσηγοριών υποδηλώνεται η οικειότητα, αναγκαστικά θα αναδειχθεί συνήγορος της κοινότητας της ουσίας εξαιτίας της οικειότητας των ονομάτων, και δεν αντιλαμβάνεται ότι, πράττοντας αυτό σε πολλά σημεία του συγγράμματός του, αποδεικνύει ότι σημαίνεται η συνάφεια των υποκειμένων. Διότι με τα μέσα που επιχειρεί να καταρρίψει την αλήθεια, πολλές φορές παρασύρεται ακούσια στην υπεράσπιση των δογμάτων που πολεμά. Κάτι τέτοιο ακούσαμε και για τον Σαούλ από την ιστορία, ότι δηλαδή, ενώ κάποτε κινήθηκε με θυμό εναντίον αυτών που προφήτευαν, νικήθηκε από τη χάρη και έγινε ένας από τους θεοφορούμενους, επειδή το προφητικό πνεύμα, όπως νομίζω, θέλησε να παιδαγωγήσει τον αποστάτη μέσω του εαυτού του· εξού και το παράδοξο αυτού του περιστατικού έγινε παροιμία για τον μετέπειτα βίο, καθώς η ιστορία διηγείται με θαυμασμό το εξής: «Μήπως και ο Σαούλ είναι ανάμεσα στους προφήτες;»

Και αυτός μεν έπραξε έτσι. Ο δε ολέθριος εκείνος αποστάτης, ο διεφθαρμένος και κοιλιόδουλος, αφού αμέσως τιμωρήθηκε παραδειγματικά για όσα ύβρισε εναντίον σου, κακώς χάθηκε ο κακός. Ούτε ο πρωτόγονος και αρχέκακος Σατανάς δεν γκρεμίστηκε τόσο ξαφνικά από τα ουράνια σφαιρώματα, όσο αυτός σε μια στιγμή ανατράπηκε με το κεφάλι κάτω και σωριάστηκε από τον αρχηγικό του θρόνο, επειδή με τόση χοντροκοπιά και αναισθησία έστησε πονηρή συνωμοσία εναντίον σου, του χρισμένου του Κυρίου. Αλίμονο, αλίμονο, με ποιον τρόπο και εναντίον ποιου κινήθηκε ποιος; Αυτός που δεν ήταν καν καθαρά συγγενής, αλλά οικόσιτος δούλος όπως παλαιά ο Ισμαήλ απέναντι στον γνήσιο και νόμιμο βλαστό της βασιλείας, ο σαρκώδης σάκος απέναντι στον ωραίο στην ηλικία και ορθό, σαν τον πύργο του Δαβίδ που κοιτάζει προς τη Δαμασκό, ο άσχημος απέναντι στον θεοειδή, αυτός που για να σηκωθεί χρειαζόταν σχεδόν τέθριππο άρμα, στο οποίο παλιά καθόταν πομπωδώς ο Αβραδάτης, απέναντι σε αυτόν που ελαφρά αναπηδά στα άλογα και καθιστά την ιππασία σωτηρία μας. Μήπως είναι και ο Σαούλ ανάμεσα στους προφήτες; Μήπως είναι και ο κοιλαράς ανάμεσα στους βασιλείς;

Αυτά, σαν να μην είχαν συμβεί, τα διατυπώσαμε στην επιστολή μας, παρηγορώντας τους εαυτούς μας και δείχνοντάς σου τα συναισθήματα της καρδιάς μας, τα οποία άλλωστε γνωρίζεις και από μόνη σου. Εγώ λοιπόν, αγία μου μητέρα, όπως γνωρίζεις, κι αν ακόμη ήθελα να έρθω, δεν είχα τον τρόπο εξαιτίας της μέριμνας που μου έχει ανατεθεί αναξίως και δεν ξέρω για ποιον λόγο. Διότι, όπως λέγεται, είναι θαυμαστό αν ο Σαούλ βρίσκεται μεταξύ των προφητών, και βέβαια ο Θεόδωρος μεταξύ των ηγουμένων. Αυτό με εμπόδισε, αυτό με δέσμευσε· διότι, κι αν ακόμη ήμουν δεμένος με σιδερένιες αλυσίδες, θα τις έσπαζα και θα στεκόμουν μπροστά σου. Τώρα όμως, αντί για εμένα, σου έστειλα τον πρεσβύτερο για μια μικρή παρηγοριά, επειδή και αυτός σου είναι αγαπητός και σεβαστός, ώστε να σου συμπαρασταθεί σε όλα κατά την ασθένειά σου, επιβλέποντας και φροντίζοντας για τα απαραίτητα, κι αν παραμείνεις εκεί, να παραμείνει κι αυτός, κι αν αναχωρήσεις, να αναχωρήσει μαζί σου, μαζί με τον οικονόμο. Λοιπόν, όπως ευοδώσει ο Θεός και όπως το επιτρέπει η ασθένειά σου, έτσι, τίμια μητέρα, να πορευθείς, και μην πιεστείς πέρα από τις δυνάμεις σου θέλοντας να αναχωρήσεις. Στείλε μας όμως γρήγορα ενημέρωση για το πώς εξελίσσεται η ασθένειά σου, ώστε να αναθαρρήσουμε λίγο· όλοι οι αδελφοί έκαναν αμέσως κανόνα για εσένα και προσεύχονται αδιάλειπτα για την υγεία σου. Χάρισέ μας την αγία σου ευχή, ευλόγησέ μας με μητρικές δωρεές, ασπάσου μας μέσω της επιστολής, δώσε μας την ειρήνη, την οποία κατέχεις διά της χάριτος του Χριστού και θα κατέχεις στους αιώνες των αιώνων.