Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 12:23

Διότι έτσι έλεγε και ο προφήτης Σαμουήλ: «Μη γένοιτο σε εμένα να αμαρτήσω με το να πάψω να προσεύχομαι για εσάς». Επειδή λοιπόν οι άγιοι θεωρούσαν αμαρτία το να μην προσεύχονται για τους πλησίον τους, για αυτόν τον λόγο ο Δαβίδ, αφού εισακούστηκε για τον εαυτό του, παρακαλεί για τους πλησίον του: «Ελέησέ με και εισάκουσε την προσευχή μου». Αυτό συμβούλευσε και ο απόστολος: «Παρακαλώ, πριν από όλα, να κάνετε δεήσεις και προσευχές για τους βασιλείς και για όλους όσους κατέχουν εξουσία». Επειδή, όμως, προσευχόταν και για τους εχθρούς του, ενώ εκείνοι εξοπλίζονταν εναντίον του, τους επιπλήττει: «Υιοί των ανθρώπων, έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;». Εγώ για χάρη σας και τον Θεό ικετεύω και πολεμώ τους αντιπάλους σας, εσείς όμως εξοπλίζεστε εναντίον μου. «Έως πότε θα είστε βαρυκάρδιοι;». Ή ίσως ο προφήτης στρέφει τον λόγο του και προς εκείνους που αδιαφορούν και κολακεύουν τα πρόσωπα των δυναστών, σε αυτούς που έχουν εγκαταλείψει τον Θεό και ασχολούνται με τους εχθρούς του Θεού: «Υιοί των ανθρώπων», εσείς που αναζητάτε τη σωτηρία από τους ανθρώπους· «Υιοί των ανθρώπων», εσείς που νομίζετε ότι θα βοηθηθείτε από τους ομοίους σας, οι οποίοι φέρουν τα ίδια πάθη με εσάς· «Υιοί των ανθρώπων», εσείς που ζητάτε από τους ίσους σας πράγματα που ξεπερνούν τις δυνάμεις σας.

γʹ. Διότι τίποτα δεν αναδεικνύει τόσο πολύ εκείνον που έχει την εξουσία, όσο η στοργή προς τους αρχομένους. Επειδή, άλλωστε, πατέρα δεν κάνει κάποιον μόνο το ότι γέννησε, αλλά και το να αγαπά μετά τη γέννηση. Εάν δε εκεί όπου υπάρχει η φύση είναι τόση η ανάγκη της αγάπης, πολύ περισσότερο εκεί όπου υπάρχει η χάρις. Έτσι έλαμψαν όλοι οι παλαιοί. Όσοι λοιπόν από τους Εβραίους ευδοκίμησαν, από αυτό αναδείχθηκαν. Έτσι αναδείχθηκε μέγας ο Σαμουήλ, λέγοντας: «Σε εμένα όμως, ας μη γένοιτο να αμαρτήσω στον Θεό, με το να παύσω να προσεύχομαι για εσάς»· έτσι ο Δαβίδ, έτσι ο Αβραάμ, έτσι ο Ηλίας, έτσι καθένας από τους δικαίους, τόσο της Καινής όσο και της Παλαιάς Διαθήκης. Διότι και ο Μωυσής, χάριν των αρχομένων, εγκατέλειψε τόσο μεγάλο πλούτο και ανείπωτους θησαυρούς, επιλέγοντας να συγκακουχείται με τον λαό του Θεού· και πριν ακόμη από τη χειροτονία του ήταν ηγέτης του λαού διά μέσου των έργων του. Γι' αυτό και πολύ ανόητα του έλεγε εκείνος ο Εβραίος: «Ποιος σε κατέστησε άρχοντα και δικαστή πάνω μας;». Τι λες; Βλέπεις τα έργα, και αμφιβάλλεις για τον τίτλο;

Δ'. Διότι, όπως ακριβώς ένας φιλόστοργος πατέρας αγαπά το μονογενές και γνήσιο παιδί του, έτσι αγαπούσε και αυτός όλους τους πιστούς· γι' αυτό και έλεγε: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ κι εγώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και δεν φλέγομαι κι εγώ;» Διότι, πριν από όλα τα άλλα, αυτό το γνώρισμα οφείλει να έχει ο δάσκαλος. Γι' αυτό και στον Πέτρο έλεγε ο Χριστός: «Εάν με αγαπάς, ποίμαινε τα πρόβατά μου». Διότι εκείνος που αγαπά τον Χριστό, αγαπά και το ποίμνιό Του. Και τον Μωυσή τότε τον κατέστησε αρχηγό του λαού των Ιουδαίων, όταν επέδειξε την εύνοιά του προς αυτούς· και ο Δαβίδ επίσης έτσι ανήλθε στη βασιλεία, αφού πρώτα φάνηκε φιλόστοργος απέναντί τους. Έτσι λοιπόν, ενώ ήταν ακόμη νέος, πόνεσε τόσο πολύ για τον λαό, ώστε προσέφερε και την ίδια του τη ζωή, όταν κατέβαλε εκείνον τον βάρβαρο. Και αν λέει: «Τι θα δοθεί σε εκείνον που θα φονεύσει αυτόν τον αλλόφυλο;», δεν το έλεγε απαιτώντας αμοιβή, αλλά επειδή ήθελε να τον εμπιστευτούν και να του αναθέσουν τη μάχη εναντίον του. Όταν, λοιπόν, παρουσιάστηκε στον βασιλιά μετά τη νίκη, δεν μίλησε καθόλου για αυτά. Και ο Σαμουήλ, επίσης, ήταν υπερβολικά φιλόστοργος· γι' αυτό και έλεγε: «Μη γένοιτο σε εμένα να αμαρτήσω, παύοντας να προσεύχομαι για εσάς στον Κύριο». Έτσι και ο Παύλος, ή μάλλον όχι έτσι, αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, φλεγόταν από αγάπη για όλους όσους καθοδηγούσε. Γι' αυτό και ενέπνευσε στους μαθητές του τέτοια διάθεση απέναντί του, ώστε να λέει: «Αν ήταν δυνατόν, θα βγάζατε τα μάτια σας και θα μου τα δίνατε».

Ο Σαμουήλ, ο προφήτης εκείνος, υβρίστηκε από τους Ιουδαίους, καθαιρέθηκε, ατιμάστηκε τόσο, ώστε ο Θεός θέλησε να τον παρηγορήσει και να του πει: «Δεν εξουθένωσαν εσένα, αλλά εμένα». Τι έπραξε λοιπόν εκείνος που εξουθενώθηκε, που υβρίστηκε; «Μη γένοιτο σε εμένα», λέει, «να αμαρτήσω έτσι, ώστε να παύσω να προσεύχομαι για εσάς στον Κύριο». Αμαρτία θεώρησε το να μην προσεύχεται κανείς για τους εχθρούς. Διότι, μη γένοιτο σε εμένα να αμαρτήσω έτσι, ώστε να μην προσεύχομαι για εσάς. Ο Χριστός λέει: «Πατέρα, συγχώρησέ τους την αμαρτία· διότι δεν γνωρίζουν τι πράττουν». Ο Στέφανος λέει: «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτήν την αμαρτία».

Ο Παύλος λέει: Θα ευχόμουν να γίνω εγώ ανάθεμα για χάρη των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου. Ο Μωυσής λέει: Αν μεν τους συγχωρείς την αμαρτία τους, συγχώρεσε· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες. Ο Δαβίδ λέει: Ας πέσει το χέρι σου επάνω σε εμένα και επάνω στον οίκο του πατέρα μου. Ο Σαμουήλ λέει: Μη γένοιτο ποτέ σε εμένα να αμαρτήσω παραλείποντας να προσεύχομαι για εσάς στον Κύριο. Ποιας συγγνώμης, λοιπόν, θα τύχουμε, πες μου; Όταν ο Δεσπότης, οι δούλοι, τα πρόσωπα της Καινής, τα πρόσωπα της Παλαιάς Διαθήκης, όλοι μας ωθούν προς την προσευχή υπέρ των εχθρών, κι εμείς πράττουμε το αντίθετο και προσευχόμαστε εναντίον των εχθρών; Όχι, σας παρακαλώ, όχι, αδελφοί. Διότι, όσο περισσότερα είναι τα παραδείγματα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η κόλαση, εάν δεν τα μιμηθούμε.

Προσέξτε, παρακαλώ, με ακρίβεια. Διότι ο Θεός του είπε: «Δεν εξουθένωσαν εσένα, αλλά εμένα». Τι έκανε, λοιπόν, εκείνος που εξουθενώθηκε, που ατιμάστηκε, που καταφρονήθηκε, που υβρίστηκε; Άκου τι λέει: «Σε εμένα όμως ας μη συμβεί ποτέ να αμαρτήσω στον Κύριο, παύοντας να προσεύχομαι για εσάς».

Θεώρησε ότι είναι αμαρτία το να μην προσεύχεται κανείς υπέρ των εχθρών του. «Μη γένοιτο σε εμένα», λέει, «να αμαρτήσω με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην προσεύχομαι για εσάς». Είδες πώς ο καθένας από τους δικαίους επέδειξε τόση φροντίδα για αυτό το κατόρθωμα, ακολουθώντας τον Δεσπότη Χριστό; Ας εξετάσουμε, λοιπόν, από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. Ο Δεσπότης λέγει: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους την αμαρτία, διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Ο Στέφανος είπε: «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία». Ο Παύλος λέγει: «Ευχόμουν να ήμουν εγώ ο ίδιος ανάθεμα και χωρισμένος από τον Χριστό, υπέρ των αδελφών μου, των κατά σάρκα συγγενών μου». Ο Μωυσής ομοίως: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες». Ο Δαβίδ λέγει: «Ας στραφεί το χέρι σου εναντίον μου και εναντίον του οίκου του πατέρα μου». Ο Σαμουήλ ωσαύτως: «Όσο για εμένα, μη γένοιτο ποτέ να αμαρτήσω παύοντας να προσεύχομαι για εσάς». Ποιας συγγνώμης, λοιπόν, θα αξιωθούμε εμείς, όταν τα πρόσωπα της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης μάς ωθούν όλα μαζί στην προσευχή υπέρ των εχθρών, εάν δεν αγωνιστούμε με κάθε ζήλο να το κατορθώσουμε αυτό; Ας μην αμελούμε, λοιπόν, σας παρακαλώ.

Αυτήν την αθυμία τη διαδέχεται, ή μάλλον δεν τη διαδέχεται, διότι αυτή δεν σταμάτησε, αλλά προστίθεται σε αυτήν η παρανομία του αιτήματος των Ισραηλιτών, οπότε τόσο πολύ κατέπεσε ψυχικά, ώστε να χρειαστεί πολλή παρηγοριά. Άκουσε λοιπόν τι του λέει ο Θεός: «Δεν απέρριψαν εσένα, αλλά εμένα». Αλλά όμως, ακόμη και μετά από αυτά, τόσο πολύ ενδιαφερόταν για αυτούς, ώστε να τους πει: «Μη γένοιτο ποτέ σε εμένα να αμαρτήσω παύοντας να προσεύχομαι για εσάς». Βλέποντας λοιπόν αυτούς που τόσο πολύ αγαπούσε να δυστυχούν, να αποτυγχάνουν στους πολέμους και να εξοργίζουν τον Θεό, ποια ευχαρίστηση θα μπορούσε να νιώσει; Και ποιον καιρό πέρασε χωρίς αθυμία και δάκρυα; Όταν δε κατέστησε βασιλιά τον Σαούλ, απανωτές και συνεχείς οδύνες προστέθηκαν πάλι σε αυτόν. Διότι και όταν εκείνος προσέφερε τη θυσία αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, και όταν, αφού νίκησε τους Αμαληκίτες, χάρισε τη ζωή στον βασιλιά τους – αντίθετα και αυτό προς την εντολή που είχε λάβει – τόσο πολύ πληγώθηκε στην ψυχή του, ώστε να μη δει ποτέ πια τον άνδρα, αλλά από τότε μέχρι την τελευταία του ημέρα να πενθεί και να τον κλαίει, οπότε και επιτιμήθηκε για τη σφοδρότητα της αθυμίας του. Διότι λέει: «Έως πότε εσύ θα πενθείς για τον Σαούλ, ενώ εγώ τον έχω απορρίψει;». Εάν λοιπόν πενθούσε όταν συνέβησαν αυτά, σε ποια κατάσταση βρισκόταν άραγε, όταν εκείνος κατέσφαξε τόσους ιερείς άδικα και μάταια; Όταν πήγε για δεύτερη φορά να εξοντώσει τον ευεργέτη του, ο οποίος δεν τον είχε αδικήσει σε τίποτα; Όταν τον είδε γυμνό να προφητεύει και να πέφτει κάτω;