Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 12:5

Γι' αυτό, αν με ρωτούσαν άλλοι, δεν θα τους απαντούσα, ώστε να μην έχουν οι ακροατές μετέωρη τη σκέψη τους ούτε καν κατά τον χρόνο της απολογίας· προς τη δική σου Ευσέβεια, όμως, απολογούμαι με λαμπρή και δυνατή φωνή, και, εκτείνοντας το χέρι, επαναλαμβάνω αυτό που έχω μάθει από τον Απόστολο: «επικαλούμαι τον Θεό ως μάρτυρα για την ίδια μου την ψυχή»· και, όπως είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών: «μάρτυρας είναι ο Κύριος, και μάρτυρας ο κεχρισμένος Του» (επίτρεψέ μου και εμένα να το πω), ουδέποτε μίλησα με άσχημα λόγια για τη δική σου Ευσέβεια στον αδελφό σου, τον μακαρίας μνήμης Κώνσταντα, τον ευσεβέστατο Αύγουστο.

Όσο για τον διάβολο Μαγνέντιο, μάρτυρας είναι ο Κύριος και μάρτυρας ο Χριστός Του, ούτε τον γνωρίζω ούτε τον γνώριζα καθόλου. Ποια οικειότητα, λοιπόν, μπορεί να υπάρχει μεταξύ αυτού που δεν είναι γνωστός και αυτού που δεν τον γνωρίζει; Ποια αφορμή με παρακινούσε να γράψω σε έναν τέτοιον άνθρωπο;

Γι' αυτό δεν θα απαντούσα ούτε σε άλλους που θα με ρωτούσαν, ώστε ούτε κατά τον χρόνο της απολογίας μου οι ακροατές να μην έχουν μετέωρη τη διάνοιά τους. Ενώπιον όμως της δικής σου ευσέβειας απολογούμαι με λαμπρή και δυνατή φωνή, και εκτείνοντας το χέρι μου, επαναλαμβάνω αυτό που έμαθα από τον Απόστολο: «επικαλούμαι μάρτυρα τον Θεό για την ψυχή μου»· και, όπως είναι γραμμένο στα βιβλία των Βασιλειών: «μάρτυρας ο Κύριος, και μάρτυρας ο Χριστός Του» (και συγχώρησέ με που το λέω), ουδέποτε αναφέρθηκα με άσχημα λόγια στην ευσέβειά σου ενώπιον του αδελφού σου, του μακαρίας μνήμης Κώνσταντα, του ευσεβέστατου Αυγούστου.

Όσο για τον διάβολο Μαγνέντιο, μάρτυρας είναι ο Κύριος και μάρτυρας ο Χριστός Του, ούτε τον γνωρίζω ούτε τον γνώριζα καθόλου. Ποια οικειότητα, λοιπόν, μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στον άγνωστο και σε εκείνον που δεν τον γνωρίζει; Ποια αφορμή με παρακίνησε να γράψω σε έναν τέτοιο άνθρωπο;

Διότι πού αναφέρει ο νόμος, ας μας διδάξουν πάλι, ότι είναι αβέβαιη η μαρτυρία κάποιου για τον εαυτό του; Επειδή βεβαίως είναι κάπως φορτικό, και μερικές φορές ανυπόφορο για κάποιους, το να αποδίδει τυχόν κάποιος στον εαυτό του εξαιρετικές αρετές. Και γι' αυτό ο σοφότατος συγγραφέας των Παροιμιών λέει: «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον και όχι το στόμα σου, ο ξένος και όχι τα δικά σου χείλη». Όμως δεν θεωρείται σε κάθε περίπτωση ψευδές αυτό που τυχόν λέγεται από κάποιον για τον εαυτό του. Ας έλθει λοιπόν στο μέσον ενώπιόν μας κάποιος από τους Φαρισαίους, και έπειτα ας μας διδάξει τι να κάνουμε με τον μακάριο Σαμουήλ, ο οποίος μαρτυρεί για τον εαυτό του τα καλύτερα. Διότι βρίσκεται κάπου να απολογείται στους Ισραηλίτες και να λέει: «Μάρτυρας είναι ο Κύριος ανάμεσά σας και μάρτυρας ο κεχρισμένος του σήμερα, αυτήν εδώ την ημέρα, ότι δεν βρήκατε απολύτως τίποτα στα χέρια μου». Αλλά εάν πράγματι ο νόμος εμπόδιζε κάποιον να μαρτυρεί για τον εαυτό του, πώς, πες μου, τον αψήφησε ο Σαμουήλ, παρόλο που η Θεία Γραφή λέει γι' αυτόν: «Ο Μωυσής και ο Ααρών συγκαταλέγονταν μεταξύ των ιερέων του, και ο Σαμουήλ μεταξύ εκείνων που τον επικαλούνται· επικαλούνταν τον Κύριο και αυτός τους εισάκουε· μέσα από στύλο νεφέλης τους μιλούσε· φύλαγαν τα μαρτύριά του και τα προστάγματά του τα οποία τους έδωσε»; Βλέπεις ότι συναριθμήθηκε με τον μακάριο Μωυσή, επειδή είχε αρετή ισάξια με εκείνον, και μαρτυρείται από το Πνεύμα ως ακριβής τηρητής του νόμου; Πώς λοιπόν παρέβη τον νόμο, δίνοντας μαρτυρία για τον εαυτό του, θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς;

«Και αυτό είναι το όνομά του, με το οποίο θα τον ονομάσει ο Κύριος: Ιωσεδέκ, μέσα στα προφητικά βιβλία.» Διότι βασίλευσε εφ' ημών ως δίκαιος βασιλιάς ο Χριστός, απέδωσε κρίση και δικαιοσύνη, απαλλάσσοντας από τις αμαρτίες τους πλανημένους, και καταδικάζοντας τον εχθρό που πλεονέκτησε εις βάρος μας, τον Σατανά. Το δε όνομά του είναι Ιωσεδέκ, δηλαδή δικαιοσύνη του Θεού. «Διότι δικαιωθήκαμε εν αυτώ, και όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης τα οποία πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το άφθονο έλεός του.» Γι' αυτό λοιπόν έλεγε και ο Θεός και Πατέρας: «Πλησιάζει ταχέως η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου θα αποκαλυφθεί.» Διότι ο Χριστός έγινε για εμάς έλεος και δικαιοσύνη από τον Θεό και Πατέρα, τον οποίο ακριβώς με αυτό το όνομα αποκαλούσε και ο λαμπρός χορός των αγίων. Διότι ο μακάριος Σαμουήλ, ο ξακουστός μεταξύ των προφητών, μιλούσε στους Ισραηλίτες, λέγοντας: «Και ιδού, εγώ πορεύτηκα ενώπιόν σας από τη νεότητά μου έως αυτήν την ημέρα. Ιδού εγώ, καταθέστε εναντίον μου ενώπιον του Κυρίου και ενώπιον του Χριστού του.» Και πάλι: «Μάρτυρας ανάμεσά σας είναι ο Κύριος, και μάρτυρας είναι ο Χριστός του τη σημερινή ημέρα, ότι δεν βρήκατε στα χέρια μου τίποτα.» Ακόμη πιο ξεκάθαρα και ο μακάριος Δαβίδ σχεδόν ευθέως κατηγορεί την παραφροσύνη των Ιουδαίων και το αχαλίνωτο θράσος τους κατά του Χριστού, καθώς και τη ματαιότητα των σκέψεών τους και την παιδαριώδη ανοησία των συλλογισμών τους, λέγοντας: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα;»

Επειδή, βέβαια, πολλοί από τους άρχοντες, όταν κλέβουν, είναι επιεικείς, μετριοπαθείς και προσηνείς, όχι από τη φύση τους, αλλά λόγω της ανάγκης της συνειδήσεως, έχοντας απολέσει την παρρησία τους εξαιτίας των κλοπών· εκείνοι πάλι που είναι αδιάφθοροι και δεν δωροδοκούνται, είναι φορτικοί και επαχθείς, ούτε και αυτοί από τη φύση τους, αλλά υποκινούμενοι από κάποια κενοδοξία και από το γεγονός ότι είναι καθαροί από αθέμιτα κέρδη. Και τα δύο αυτά δεν θα τα έβλεπε κανείς εύκολα να συνυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο. Θέλοντας, λοιπόν, να δείξει αυτός ο άγιος ότι υπερίσχυσε και των δύο, και ότι κυριάρχησε και στα κέρδη και στην οργή, αφού είπε «Μήπως πήρα το μοσχάρι κανενός σας;», δεν σιώπησε, αλλά πρόσθεσε «Ή μήπως καταδυνάστευσα κάποιον από εσάς ή τον καταπίεσα;», δηλαδή, τον συνέθλιψα; Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: «Κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί τούτο, ότι δηλαδή ναι μεν δεν πήρα, αλλά, επειδή δεν πήρα, έγινα φορτικός, επαχθής, σκληρός και άγριος». Γι' αυτό έλεγε: «Ή μήπως καταδυνάστευσα κάποιον από εσάς;». Τι του απάντησαν, λοιπόν, εκείνοι; «Ούτε μας καταδυνάστευσας, ούτε μας καταπίεσας, ούτε πήρες τίποτε από τα χέρια μας». Και για να μάθεις ότι τα έλεγε αυτά νουθετώντας παιδαγωγικά και τον ίδιο τον βασιλιά, πρόσθεσε: «Μάρτυρας είναι ο Κύριος, και μάρτυρας ο χριστός του (ο χρισμένος του)»· υποδηλώνοντας δε και αποδεικνύοντας σε εμάς ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή η μαρτυρία δεν ήταν χαριστική, κάλεσε ως μάρτυρα Εκείνον που γνωρίζει τα απόκρυφα της διανοίας, πράγμα το οποίο αποτελεί απόδειξη καθαρής συνειδήσεως.