Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 15:11

Τις θλίψεις και τους πειρασμούς του Σαμουήλ, ποιος είναι ικανός να διηγηθεί; Τις αντιλογίες του λαού, όταν ξεσηκώνονταν εναντίον του, ή μάλλον εναντίον του Θεού, ζητώντας βασιλιά; Πόσοι οδυρμοί, πόσες θλίψεις για τον δίκαιο, όταν τον περιφρονούσαν; Ώστε να πει ο Θεός: δεν περιφρόνησαν εσένα, αλλά εμένα. Και τι να πει κανείς όταν ο χρισμένος από αυτόν βασιλιάς παρέβη την εντολή του Θεού και χάρισε τη ζωή στον βασιλιά των αλλοφύλων, ενώ ο Θεός είχε προστάξει να τον θανατώσει; Πόσα δάκρυα, πόσοι κλαυθμοί;

ΥΛΘ΄. Προς τον Θέωνα. Πώς πρέπει να νοηθεί το «Μετανόησα που έχρισα τον Σαούλ βασιλιά». Η κακόσχολη και μάταιη παραφροσύνη των αθέων δεν αφήνει τίποτε από τα θεία ανύβριστο. Επειδή, λοιπόν, και αυτά που σου ετέθησαν τώρα είναι γεννήματα της δικής τους αμαρτίας, άφησέ τα στην άκρη και μάθε την αλήθεια. Το «Μετανόησα που έχρισα τον Σαούλ βασιλιά» δεν αποτελεί μομφή κατά της θείας προγνώσεως [ούτε δείγμα άγνοιάς της], μη γένοιτο! Αλλά είναι υπερβολή οίκτου και φιλανθρωπίας. Διότι, οι μεν Εβραίοι, επειδή ζήτησαν βασιλιά και αθέτησαν εμένα, ήταν άξιοι να παιδαγωγηθούν, όχι όμως με τον τρόπο που τους συμπεριφέρθηκε ο Σαούλ όταν έγινε βασιλιάς. Σπλαχνίζεται, λοιπόν, και εκείνους επειδή έπαθαν δεινά, και τούτον επειδή έγινε σκληρός απέναντί τους. Η αιτία, επομένως, βρίσκεται στη δική τους προαίρεση, και όχι στη φιλανθρωπία Εκείνου που τους παραχώρησε αυτό που ζήτησαν.

Και τι απορείς, αν ο γάμος κρίνεται όπως η μοιχεία, όταν αθετείται ο Θεός; Άκουσε κάτι διόλου μικρό. Ένας φόνος έφερε δικαιοσύνη, και μια πράξη φιλανθρωπίας προκάλεσε μεγαλύτερη καταδίκη από τον φόνο· επειδή το ένα έγινε σύμφωνα με το θέλημα, ενώ το άλλο παρά την απαγόρευση του Θεού. Γι' αυτό, στον μεν Φινεές υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη το ότι διαπέρασε με τη λόγχη την πόρνη γυναίκα μαζί με τον πόρνο· τον δε Σαούλ, ο άγιος του Θεού Σαμουήλ, μολονότι θρηνούσε, έκλαιγε και παρακαλούσε ολόκληρες νύχτες, δεν μπόρεσε να τον απαλλάξει από την καταδίκη που εξέδωσε εναντίον του ο Θεός, επειδή, ενάντια στο θέλημα του Θεού, έσωσε τον βασιλιά των αλλοφύλων που έπρεπε να θανατώσει. Αν, λοιπόν, η φιλανθρωπία προκάλεσε μεγαλύτερη καταδίκη από τον φόνο εξαιτίας της παρακοής προς τον Θεό, γιατί απορείς αν ο γάμος καταδικάζει περισσότερο από τη μοιχεία, εξαιτίας της αθέτησης του Χριστού; Διότι, όπως ακριβώς ανέφερα στην αρχή: αν ήσουν απλός πολίτης, κανείς δεν θα σε κατηγορούσε για λιποταξία· τώρα όμως δεν είσαι πια κύριος του εαυτού σου, αφού στρατεύθηκες σε έναν τόσο μεγάλο Βασιλιά. Διότι αν «η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας», πόσο μάλλον όσοι ζουν για τον Χριστό δεν μπορούν να είναι οι ίδιοι κύριοι του δικού τους σώματος. Εκείνος που καταφρονείται τώρα από εσένα, είναι ο Ίδιος που θα σε δικάσει τότε· αυτό να το σκέφτεσαι διαρκώς, καθώς και τον ποταμό του πυρός· «Διότι ποταμός», λέει, «πυρός έρρεε μπροστά από το πρόσωπό Του». Και να γνωρίζεις τούτο: όποιος παραδοθεί σε εκείνο το πυρ, δεν είναι δυνατόν να περιμένει κάποιο τέλος της κολάσεώς του.

Άκουσε πάλι τον Ιεζεκιήλ. Οι ψυχές του λαού μου διαστράφηκαν, λέει ο Κύριος· διότι θανάτωναν ψυχές που δεν έπρεπε να πεθάνουν, και κρατούσαν στη ζωή ψυχές που δεν έπρεπε να ζήσουν. Τι είναι λοιπόν πιο σαφές από αυτό, ως απόδειξη ότι δεν υπάρχει προκαθορισμένο όριο ημερών ζωής για τον καθένα; Διότι ο Θεός οργίστηκε για το ότι δεν θανατώθηκε ο βασιλιάς Αγάγ, αλλά αντιθέτως θανατώθηκε ο αρχιερέας του Αχιμέλεχ και όλοι οι ιερείς που ήταν μαζί του. Τι θα μπορούσες να πεις για αυτά; Ίσως ότι οι μεν θεράποντες του Θεού θανατώθηκαν επειδή συμπληρώθηκαν τα όρια της ζωής τους, ενώ ο Αγάγ διασώθηκε επειδή οι ημέρες του δεν είχαν λάβει ακόμη το τέλος τους άνωθεν; Και για ποιον λόγο ο Θεός θα οργιζόταν, εφόσον γίνονταν εκείνα τα οποία ο ίδιος θέλησε και προόρισε;

Έπειτα, ο Σαμουήλ, ο οποίος είχε ανυψωθεί στο ύψος της αρχιερωσύνης και της προφητείας, να σφάζει τον Άγαγ με ιερά χέρια, και πριν από αυτόν ο Φινεές, εξαιτίας μιας διπλής σφαγής, ομοεθνούς και αλλοφύλου, να αποκομίζει την ιερωσύνη ως αιώνιο δώρο, αλλά και ακόμη παλαιότερα να αξιώνονται λαμπρής ευλογίας και μεγαλύτερης τιμής όσοι γέμισαν τα χέρια τους με συγγενικό αίμα, καίτοι ήταν κοινή η αιτία τόσο για αυτούς που υφίσταντο την τιμωρία όσο και για αυτούς που την επέβαλλαν — αυτοί μεν να τιμηθούν με τέτοια έπαθλα για τη χύση των αιμάτων, ενώ αντίθετα ο βασιλιάς Δαβίδ, επειδή είχε την ανάγκη να επιτίθεται στους αντιπάλους του μέσα από πολέμους, γι' αυτόν τον λόγο, όταν προθυμοποιήθηκε να ανοικοδομήσει τον ναό στα Ιεροσόλυμα, να εμποδίζεται, και ο μεν Σαούλ και ο Αχαάβ, επειδή είδαν με φιλάνθρωπα μάτια τους αιχμάλωτους εχθρούς, να τιμωρηθούν με την έκπτωσή τους από τη βασιλεία και να τους επιβληθεί ο θάνατος με μάχαιρα, ενώ ο Δαβίδ, επειδή υπέβαλε σε δικαιότερη κρίση αυτούς που αιχμαλωτίστηκαν με παρόμοιο τρόπο, να κριθεί ανάξιος της ανέγερσης του ναού. Και αν θέλεις, πάλι αυτός ο ίδιος να αποδειχθεί άξιος να ανεγείρει θυσιαστήριο στο αλώνι του Ορνά και να προσφέρει μια παράδοξη θυσία, καθώς ουράνιο πυρ συγκαθαγίαζε το ολοκαύτωμα, και αφού εξιλέωσε, να σταματήσει τον ασυγκράτητο θυμό από τη θεία και δίκαιη οργή που κατέτρωγε ολόκληρο τον Ισραήλ, ωστόσο αυτός ο ίδιος, αν και δεν στάθηκε καθόλου περισσότερο αδυσώπητος στο ζήτημα του αίματος των εχθρών, να αποκλείεται από την ανοικοδόμηση ναού στον Θεό.