Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 15:22

Αλλ' επειδή η υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία, «η δε ελπίδα δεν καταισχύνει» και «η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει» σύμφωνα με τον απόστολο, όντας συνδεδεμένος με αυτή τη θεάρεστη ψυχή σου, ω Μακάριε, και ελπίζοντας μέσω αυτής τόσο στην αναπλήρωση των ελλείψεων όσο και στον μισθό της υπακοής, την οποία γνωρίζω ως καρπό της αγάπης, θα εκπληρώσω εν συντομία αυτό που μου ανατέθηκε, με τη βοήθεια του Θεού που χορηγεί τη σοφία.

Απόκριση του Ιωάννη: Εάν θέλεις να μάθεις αν βλάπτεσαι ή ωφελείσαι μένοντας μόνος σου, να έχεις αυτό ως σημάδι: Εάν μένεις από υπακοή, μάθε ότι ωφελείσαι, διότι λέει: «Καλύτερη η υπακοή από τη θυσία»· εάν όμως αντιλέγεις, βλάπτεσαι. Διότι το ίδιο θέλημα είναι κακό. Δεν χωρίστηκες από τους αδελφούς σου, μη γένοιτο! Αλλά ο Θεός το οικονόμησε, ώστε εξαιτίας της ασθένειας του σώματός σου, να αποκτήσεις για τον εαυτό σου μισθό μέσω του γέροντα.

Διότι πολλοί από τους αγίους αρνήθηκαν και αναγκάστηκαν από τον Θεό. Επειδή και ο Μωυσής είπε: «Δες, όρισε άλλον», και ο Ιερεμίας λέει: «Είμαι πολύ νέος και δεν μπορώ να μιλήσω.» Και άλλοι από τους Πατέρες απέφυγαν τη χειροτονία, αλλά αφού πάρθηκαν με τη βία και χειροτονήθηκαν, βάσταξαν τη διακονία για το όνομα του Θεού. Εκείνος όμως που αναγκάζεται να έλθει σε αυτό και το αρνείται, αποφεύγει την υπακοή, και η Γραφή λέει: «Η υπακοή είναι προτιμότερη από τη θυσία.» Εάν πάλι δει κανείς άλλους να ησυχάζουν και να μην συναναστρέφονται απολύτως κανέναν, δεν πρέπει να σκεφτεί γι' αυτούς κάτι τέτοιο, ώστε να έλθουν στο μέσο των ανθρώπων. Όταν όμως κάποιος έχει συναναστροφές και, όταν προκύψει ανάγκη, δεν αρνείται να εισέλθει και σε χωριά και σε πόλεις, και υπάρχει η μαρτυρία ότι είναι καλός και κατάλληλος, τους ανθρώπους αυτούς οφείλουν οι επίσκοποι και να τους παίρνουν έστω με τη βία και να τους χειροτονούν· διότι αυτοί δύνανται όχι μόνο τη δική τους ψυχή να ωφελήσουν, αλλά και των άλλων. Γι' αυτόν τον λόγο παράγγειλε ο Απόστολος στον Τίτο «να εγκαταστήσει σε κάθε εκκλησία πρεσβυτέρους», δηλαδή αξίους για το έργο, όπως ήταν και ο Τιμόθεος. Και ο άγιος Γρηγόριος και οι σύγχρονοί του από ανάγκη χειροτονήθηκαν. Και αν ερευνήσουμε, βρίσκονται και άλλοι πολλοί δούλοι του Θεού στις ημέρες μας που έπαθαν το ίδιο, οι οποίοι ωστόσο, παρότι θλίβηκαν περισσότερο, υπέμειναν τον κόπο, φοβούμενοι μήπως αθετήσουν το θέλημα του Θεού.

Επομένως, όταν ο Θεός και Πατέρας έδινε εντολή στους άγιους αποστόλους, σαν μέσα από σύννεφα από ψηλά, λέγοντας: «Αυτόν να ακούτε», ο Μωυσής απουσίαζε και ο Ηλίας δεν ήταν παρών, αλλά μόνος ήταν ο Χριστός. Γι' αυτό, λοιπόν, πρόσταξε να ακούνε Αυτόν. Διότι Αυτός είναι το τέλος του νόμου και των προφητών. Γι' αυτό και προς τα πλήθη των Ιουδαίων απηύθυνε τον λόγο λέγοντας: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι για εμένα έγραψε εκείνος.» Επειδή, όμως, παρέμειναν μέχρι τέλους να περιφρονούν την εντολή που δόθηκε μέσω του πάνσοφου Μωυσή, και να αθετούν τον λόγο που δόθηκε μέσω των αγίων προφητών, δικαίως αποξενώθηκαν, και εκδιώχθηκαν από τα αγαθά που είχαν υποσχεθεί στους πατέρες τους. «Διότι η υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία, και η προσεκτική ακρόαση ανώτερη από το πάχος των κριών», όπως έχει γραφτεί. Και τα μεν των Ιουδαίων βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση· σε εμάς, όμως, που έχουμε επιγνώσει την εμφάνισή Του, θα υπάρξουν οπωσδήποτε όλα τα αγαθά μέσω Αυτού και από τον ίδιο τον Χριστό. Μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο, στον Θεό και Πατέρα ανήκει η δόξα και η δύναμη, μαζί με το άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και πάλι: «Γιατί μου φέρνεις λιβάνι από τη Σαβά, και κινάμωμο από μακρινή γη;» Και πάλι: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησες». Και πάλι: «Μήπως ολοκαυτώματα και θυσίες θέλει ο Θεός ή την υπακοή σε Αυτόν;» Και: «Αν ήθελες θυσία, θα την έδινα». Και πάλι: «Η αγαθή υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία». Και απορρίπτοντας τις γιορτές λέει: «Μίσησα, αποστράφηκα τις γιορτές σας. Απομάκρυνε από εμένα τον ήχο των ωδών σου, και τον ψαλμό των οργάνων σου δεν θα ακούσω». Και: «Τη μεγάλη ημέρα δεν την ανέχομαι, και τη νηστεία και την αργία τις μισεί η ψυχή μου». Και πάλι: «Δεν είναι αυτή η νηστεία που εξέλεξα». Και ο Ιεζεκιήλ πάλι έλεγε: «Θα σας δώσω προστάγματα που δεν είναι καλά, με τα οποία δεν θα ζήσετε». Έτσι και το Σάββατο εδώ καταργείται. Αλλά γιατί λέει: «Ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας;» Αυτό το αφήνω σε εσάς να το λύσετε· θα μπορέσετε δε να ανακαλύπτετε τέτοιου είδους ερμηνείες, εάν επιδείξετε καθαρό βίο.

Βλέποντας δε απέναντι ο Σαούλ, και επιτιθέμενος στους εχθρούς ενώ ήταν ταραγμένοι, νικά κατά κράτος και έβαλε όρκο να μη γευθεί κανείς τίποτα μέχρι το βράδυ. Ο Ιωνάθαν, επειδή δεν είχε ακούσει, γεύτηκε μέλι. Προσέρχεται ο Σαούλ να ρωτήσει τον Θεό αν έπρεπε να καταδιώξει τους εχθρούς. Δεν του αποκρίνεται ο Θεός. Κατάλαβε τότε ότι είχε διαπραχθεί αμάρτημα στον λαό. Όταν δε υποδείχθηκε ο Ιωνάθαν, ήταν έτοιμος να τον θανατώσει. Ο λαός όμως τον γλίτωσε από τα χέρια του. Παραγγέλλει ο Σαμουήλ στον Σαούλ να καταπολεμήσει τον Αμαλήκ, να παραδώσει τα πάντα στο ανάθεμα και να μη λυπηθεί τίποτα. Εκείνος όμως παράκουσε και διατήρησε στη ζωή τον Αγάγ, τον βασιλιά τους, καθώς και ποίμνια και κοπάδια. Όταν ήλθε ο Σαμουήλ και τα είδε, οργίστηκε και λέει: Δεν θέλει ο Κύριος ολοκαυτώματα και θυσίες, όσο το να υπακούει κανείς στη φωνή Του· διότι, ιδού, η υπακοή είναι αγαθό ανώτερο από τη θυσία. Τότε τον απειλεί και με την αφαίρεση της βασιλείας. Ο δε Σαούλ τον πίεζε φορτικά να αναχωρήσουν μαζί. Εκείνος όμως δεν θέλησε.

Και θα σε καταστήσει ο Κύριος κεφαλή και όχι ουρά, και θα δώσει τη βροχή στη γη σου στην κατάλληλη εποχή.» «Είπε ο Σαμουήλ: Μήπως είναι αρεστά στον Κύριο τα ολοκαυτώματα και οι θυσίες, όσο το να υπακούει κανείς στη φωνή του Κυρίου; Ιδού, η υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία.» «Η υπακοή σου με αύξησε χαρίζοντάς μου ευρυχωρία.» «Τις οδούς του φύλαξα, και δεν θα παρεκκλίνω από τις εντολές του, για να μην πεθάνω.» «Εάν ακούσουν και υπηρετήσουν, θα ολοκληρώσουν τις ημέρες τους μέσα σε αγαθά, και τα έτη τους μέσα σε ευπρέπεια.» «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τους οφθαλμούς.» «Η δικαιοσύνη του θα είναι επί τους υιούς των υιών σε όσους φυλάσσουν τη διαθήκη του.» «Μακάρι να κατευθύνονταν οι οδοί μου στο να φυλάξω (τις εντολές).» «Ο νόμος σου είναι αλήθεια.» «Όλοι οι λόγοι του Κυρίου είναι δοκιμασμένοι στο πυρ. Και υπερασπίζεται όσους τον ευλαβούνται.» «Τέλος του λόγου, άκουσε το παν: τον Θεό να φοβάσαι, και τις εντολές του να φυλάσσεις.» «Το πρόσταγμα του Κυρίου είναι πηγή ζωής.» «Εκείνοι που αγαπούν τον νόμο, θα περιβάλουν τον εαυτό τους με τείχος.» «Τάδε λέγει ο Κύριος: Εάν πορεύεσαι στις οδούς μου, και τηρείς τα προστάγματά μου, εσύ θα κρίνεις τον οίκο μου.» «Ακούστε με, και θα φάτε αγαθά, και ας εντρυφήσει στα αγαθά η ψυχή σας.» «Είναι προτιμότερος αυτός που υστερεί σε σύνεση αλλά έχει φόβο Θεού, παρά εκείνος που περισσεύει σε φρόνηση και παραβαίνει τον νόμο.» «Τίποτα δεν είναι πιο γλυκό από το να προσέχει κανείς στις εντολές του Κυρίου.» «Εκείνος που αναζητά τον νόμο, θα χορτάσει από αυτόν.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΖ΄. — Περί σεμνής αναστροφής, και καταστάσεως, και χρηστών τρόπων, και υπακοής· και ότι, όταν ζούμε με ευσχημοσύνη, ο Θεός δοξάζεται και λατρεύεται. «Εμφανίστηκε ο Θεός στον Αβραάμ, και του είπε: Εγώ είμαι ο Θεός σου. Να ζεις με τρόπο ευάρεστο ενώπιόν μου, και να γίνεις άμεμπτος.» «Θα πράττεις το καλό και το ευάρεστο ενώπιον του Κυρίου, για να ευτυχήσεις.» «Είπε ο Σαμουήλ: Μήπως ο Κύριος επιθυμεί το ολοκαύτωμα και τη θυσία, όσο το να υπακούει κανείς στη φωνή του Κυρίου; Ιδού, η υπακοή είναι ανώτερη από τη θυσία, και η προσεκτική ακρόαση ανώτερη από το λίπος των κριών.» «Κύριε, ποιος θα κατοικήσει στο σκήνωμά σου;» «Ποιος θα ανεβεί στο όρος του Κυρίου; Ή ποιος θα σταθεί στον τόπο,» κ.τ.λ. «Ελάτε, τέκνα, ακούστε με, τον φόβο του Κυρίου θα σας διδάξω.» «Μακάριοι είναι οι άμεμπτοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου.» «Οι οφθαλμοί σου ας βλέπουν ευθεία, και τα βλέφαρά σου ας κατευθύνονται δίκαια.» «Να προνοείς για το καλό ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων.» «Όποιος ζει άμεμπτα με δικαιοσύνη, μακάρια τα παιδιά που θα αφήσει.» «Θα αφήσω εντός σου λαό πράο και ταπεινό, και θα ευλαβούνται το πρόσωπο του Κυρίου, και δεν θα πράξουν αδικία, ούτε θα πουν μάταια λόγια, και δεν θα βρεθεί στο στόμα τους δόλια γλώσσα.» «Ποιος θα σας αναγγείλει ότι καίει φωτιά; ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο;»

Έπειτα, ο Σαμουήλ, ο οποίος είχε ανυψωθεί στο ύψος της αρχιερωσύνης και της προφητείας, να σφάζει τον Άγαγ με ιερά χέρια, και πριν από αυτόν ο Φινεές, εξαιτίας μιας διπλής σφαγής, ομοεθνούς και αλλοφύλου, να αποκομίζει την ιερωσύνη ως αιώνιο δώρο, αλλά και ακόμη παλαιότερα να αξιώνονται λαμπρής ευλογίας και μεγαλύτερης τιμής όσοι γέμισαν τα χέρια τους με συγγενικό αίμα, καίτοι ήταν κοινή η αιτία τόσο για αυτούς που υφίσταντο την τιμωρία όσο και για αυτούς που την επέβαλλαν — αυτοί μεν να τιμηθούν με τέτοια έπαθλα για τη χύση των αιμάτων, ενώ αντίθετα ο βασιλιάς Δαβίδ, επειδή είχε την ανάγκη να επιτίθεται στους αντιπάλους του μέσα από πολέμους, γι' αυτόν τον λόγο, όταν προθυμοποιήθηκε να ανοικοδομήσει τον ναό στα Ιεροσόλυμα, να εμποδίζεται, και ο μεν Σαούλ και ο Αχαάβ, επειδή είδαν με φιλάνθρωπα μάτια τους αιχμάλωτους εχθρούς, να τιμωρηθούν με την έκπτωσή τους από τη βασιλεία και να τους επιβληθεί ο θάνατος με μάχαιρα, ενώ ο Δαβίδ, επειδή υπέβαλε σε δικαιότερη κρίση αυτούς που αιχμαλωτίστηκαν με παρόμοιο τρόπο, να κριθεί ανάξιος της ανέγερσης του ναού. Και αν θέλεις, πάλι αυτός ο ίδιος να αποδειχθεί άξιος να ανεγείρει θυσιαστήριο στο αλώνι του Ορνά και να προσφέρει μια παράδοξη θυσία, καθώς ουράνιο πυρ συγκαθαγίαζε το ολοκαύτωμα, και αφού εξιλέωσε, να σταματήσει τον ασυγκράτητο θυμό από τη θεία και δίκαιη οργή που κατέτρωγε ολόκληρο τον Ισραήλ, ωστόσο αυτός ο ίδιος, αν και δεν στάθηκε καθόλου περισσότερο αδυσώπητος στο ζήτημα του αίματος των εχθρών, να αποκλείεται από την ανοικοδόμηση ναού στον Θεό.