Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 16:12

Και έθαψαν τον Εζεκία στην ανάβαση των τάφων των υιών του Δαβίδ, και όλος ο Ιούδας και οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ του απέδωσαν δόξα και τιμή κατά τον θάνατό του. Το όνομα Δαβίδ ερμηνεύεται αφενός ως εξουδένωση, αφετέρου δε και ως δυνατός στο χέρι. Τέτοιος θα μπορούσε να είναι ο Χριστός, τον οποίο, αφού αποδοκίμασαν, εξουδένωσαν οι ιερείς και οι άρχοντες των Ιουδαίων, ο οποίος έγινε για χάρη μας όνειδος από ανθρώπους που απιστούσαν στην αλήθεια, και αντικείμενο εξουδένωσης από έναν λαό γεμάτο αμαρτίες. Ο καλός ποιμένας, αυτός που θυσιάζει τη ζωή του υπέρ ημών, των προβάτων του· αυτός που σκότωσε το λιοντάρι και την αρκούδα, εννοώ τον θυμό και την επιθυμία, αυτά που κατασπαράσσουν την ομορφιά της θείας εικόνας μέσα μας. Ο κοκκινωπός, εξαιτίας του πάθους της σφαγής. Με ομορφιά οφθαλμών, δηλαδή, με τη δόξα των υψηλότερων λόγων σχετικά με την πρόνοια και την κρίση. Διότι οφθαλμοί του Λόγου θα μπορούσαν να θεωρηθούν η πρόνοια και η κρίση, μέσω των οποίων ασκεί την επίβλεψη του παντός.

Ήταν κοκκινωπός μεν λόγω της λαμπρότητας του βίου του. Με ωραία δε μάτια, λόγω του άμεμπτου λόγου της γνώσης. Ο σφαγέας του νοητού και υπερήφανου, δηλαδή του διαβόλου, που έχει ανάστημα πέντε πήχεων, εξαιτίας της αύξησης της κακίας του μέσω των πέντε αισθήσεων του σώματος. Ο βασιλιάς του αληθινού Ισραήλ, ο οποίος βλέπει τον Θεό, όσο αυτό είναι εφικτό. Αν και ο Σαούλ, δηλαδή ο παλαιός λαός του νόμου, μαίνεται από φθόνο, λιώνοντας από την απιστία και μη αντέχοντας τη στέρηση της πρόσκαιρης δόξας. Από αυτόν αφαιρείται το δόρυ και το δοχείο του νερού, δηλαδή η ισχύς της πρακτικής αρετής και η χάρη της γνωστικής θεωρίας, αν και πάλι τα δίνει σε όσους μεταβαίνουν προς αυτόν μέσω της πίστης, για χάρη εκείνων από τους Ιουδαίους που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία. Από αυτόν πάλι, μέσα στο σπήλαιο, αφαιρείται η άκρη του μανδύα του, δηλαδή το ήθος της ασχημοσύνης σύμφωνα με την ηθική φιλοσοφία, ή το υψηλό στα νοήματα περιβάλλον των νομικών συμβόλων και των οιωνών. Διότι δεν έκρινε άξιο να τα κατέχει αυτός που είναι εγκλεισμένος, σαν σε σπήλαιο, στο σκοτάδι των αισθητών πραγμάτων και στη σκιά του γράμματος. Διότι μανδύας (διπλοΐς) σημαίνει το διπλό του νόμου, δηλαδή το φαινόμενο και το νοούμενο, το σωματικό και το πνευματικό. Αυτός είναι ο αληθινός ποιμένας, και βασιλιάς, και αναιρετής των αντίθετων δυνάμεων.

Τα λόγια δεν είναι δικά μου, αλλά αυτού του ίδιου που αντιμάχεται τον λόγο. Διότι αναφέρει σε αυτά ακριβώς τα κείμενα που προκείνται ενώπιόν μας προς εξέταση, χρησιμοποιώντας τα εξής λόγια: «Ο μακάριος Πέτρος ομιλεί περί εκείνου που ήταν εν αρχή και ο οποίος ήταν Θεός, και διδάσκει ότι αυτός έγινε Κύριος και Χριστός». Επομένως, ο Ευνόμιος λέγει ότι αυτός που ήδη προϋπήρχε, ό,τι κι αν ήταν, έγινε Χριστός και Κύριος, όπως ακριβώς διηγείται η ιστορία και για τον Δαβίδ, ότι, όντας υιός του Ιεσσαί και έχοντας την επιστασία των ποιμνίων, χρίστηκε βασιλιάς, χωρίς το χρίσμα να τον κάνει άνθρωπο εκείνη τη στιγμή, αλλά, παραμένοντας κατά τη φύση του αυτό που ήδη ήταν, τον ανύψωσε από ιδιώτη σε βασιλιά. Πώς λοιπόν μέσω αυτών αποδεικνύεται περισσότερο ότι έχει δημιουργηθεί η ουσία του Υιού, εάν, καθώς λέγει ο Ευνόμιος, ο Θεός τον έκανε Κύριο και Χριστό ενώ αυτός ήταν εν αρχή και ήταν Θεός; Διότι η κυριότητα δεν είναι όνομα ουσίας, αλλά εξουσίας, και η προσηγορία του Χριστού υποδηλώνει τη βασιλεία, όμως άλλη είναι η έννοια της βασιλείας και άλλη η έννοια της φύσεως. Εντούτοις, η Γραφή λέγει ότι αυτά συνέβησαν σε σχέση με τον Υιό του Θεού. Ας εξετάσουμε λοιπόν ποιο είναι το πιο ευσεβές και λογικά συνεπές. Για ποιον είναι ευλαβές να λέμε ότι μετέχει στα υψηλότερα μέσω σταδιακής προόδου, για τον Θεό ή για τον άνθρωπο; Ποιος είναι τόσο παιδαριώδης στη διάνοια ώστε να νομίζει ότι το Θείο φθάνει στο τέλειο μέσω κάποιας προσθήκης;

ΤΙΤΛΟΣ ΙΣΤ΄. — Περί των δικαίων, των καλών και των αγαθών ανδρών. «Ο Θεός αναγνώρισε τους δικούς του, και τους αγίους τους προσέλαβε κοντά του.» «Ο αγαπημένος του Κυρίου θα κατασκηνώσει με ασφάλεια, και ο Θεός θα τον επισκιάζει όλες τις ημέρες.» «Είπε ο Κύριος προς τον Σαμουήλ: Σήκω, χρίσε τον Δαβίδ, διότι είναι αγαθός.» «Ήμουν νέος και πράγματι γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο. Οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη. Η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο, και είναι ο υπερασπιστής τους.» «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα, σαν τον κέδρο στον Λίβανο.» «Φως ανέτειλε για τον δίκαιο, και χαρά για τους ευθείς στην καρδιά.» «Η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί. Δόξα και πλούτος.

ΤΙΤΛΟΣ Η΄. Περί της ομορφιάς και της ωραιότητας του σώματος. «Ο Δαβίδ ήταν κοκκινωπός, με ωραία μάτια και με όμορφη όψη ενώπιον του Κυρίου.» «Δεν υπήρχε σε όλον τον Ισραήλ άνδρας σαν τον Αβεσσαλώμ, από το πέλμα του ποδιού του έως την κορυφή (του κεφαλιού του).» «Όπως το σκουλαρίκι στο ρύγχος του χοίρου, έτσι είναι η ομορφιά σε μια κακόμυαλη γυναίκα.» «Μην επαινέσεις άνδρα για την ομορφιά του.» «Λύχνος που λάμπει πάνω σε ιερό λυχνοστάτη, είναι η ομορφιά του προσώπου σε ώριμη ηλικία.» «Η ομορφιά της γυναίκας φαιδρύνει το πρόσωπό της.» Εκείνος που σήμερα είναι θαλερός στο σώμα, καλοθρεμμένος από την τροφή, με το ωραίο του χρώμα να ανθίζει χάρη στην ακμή της ηλικίας του, σφριγηλός και ρωμαλέος, αύριο ο ίδιος αυτός γίνεται αξιοθρήνητος, είτε επειδή μαράθηκε από τον χρόνο, είτε επειδή μαραζώνει από κάποια αρρώστια.

«Κοκκινωπός με ωραία μάτια» κατά τον μεγάλο Δαβίδ είναι εκείνος που μαζί με τον φωτεινό κατά Θεόν βίο έχει και τον λόγο της γνώσεως να συνεκλάμπει, μέσω των οποίων συγκροτούνται η πράξη και η θεωρία, με την πρώτη να λαμπρύνεται από τους τρόπους των αρετών και τη δεύτερη να φωτίζεται από τα θεία νοήματα. νβ'. Η μεν βασιλεία του Σαούλ είναι εικόνα της σωματικής λατρείας του νόμου, την οποία ο Κύριος κατήργησε επειδή δεν οδήγησε τίποτε στην τελειότητα· διότι «σε τίποτε», λέει, «δεν έφερε την τελειότητα ο νόμος». Η δε βασιλεία του μεγάλου Δαβίδ είναι προδιατύπωση της ευαγγελικής λατρείας· διότι περιέχει τέλεια όλα τα θελήματα που βρίσκονται στην καρδιά του Θεού. νγ'. Ο Σαούλ είναι ο φυσικός νόμος, που εξαρχής έλαβε από τον Κύριο το έργο να κυριεύει πάνω στη φύση, ο οποίος, επειδή παρέβη την εντολή με την παρακοή του, δείχνοντας επιείκεια στον Αγάγ, τον βασιλιά του Αμαλήκ, δηλαδή στο σώμα, και κατρακύλησε προς τα πάθη, εκδιώκεται από τη βασιλεία, ώστε να αναλάβει τον Ισραήλ ο Δαβίδ, δηλαδή ο νόμος του πνεύματος που γεννά την ειρήνη, η οποία οικοδομεί περίλαμπρα για τον Θεό τον ναό της θεωρίας. νδ'. Το όνομα Σαμουήλ ερμηνεύεται ως υπακοή στον Θεό. Επομένως, για όσο διάστημα ο λόγος της υπακοής ιερατεύει μέσα μας, ακόμη και αν ο Σαούλ λυπηθεί τον Αγάγ, δηλαδή το χοϊκό φρόνημα, ο ιερέας λόγος ωστόσο, από θείο ζήλο, θα τον θανατώσει, και θα πλήξει καταντροπιάζοντας τον φιλαμαρτήμονα νου ως παραβάτη των θείων δικαιωμάτων. νε'.

Διότι, όπως ακριβώς η γωνία αποτελεί την ένωση δύο τοίχων, σφίγγοντάς τους μεταξύ τους σε μια αδιάλυτη συνοχή, έτσι και η αγία Εκκλησία έχει γίνει η ένωση των δύο λαών, συνδέοντας μεταξύ τους εκείνους που προέρχονται από τα έθνη και τους Ιουδαίους σύμφωνα με τον έναν λόγο της πίστης και σφίγγοντάς τους σε μια σύμπνοια, της οποίας ακρογωνιαίος λίθος είναι ο Χριστός, ως κεφαλή όλου του σώματος. Διότι το όνομα του Δαβίδ, όταν ερμηνεύεται, σημαίνει «εξουδένωση», και αυτός είναι ο Λόγος και Υιός του Θεού, ο οποίος για εμένα ενδύθηκε τη μορφή του δούλου και έγινε όνειδος για τους ανθρώπους που δεν πιστεύουν στην αλήθεια και εξουδένωμα ενός λαού γεμάτου αμαρτίες, ο καλός ποιμένας που θέτει τη ζωή του για εμάς τα πρόβατα, αυτός που σκότωσε το λιοντάρι και την αρκούδα, δηλαδή που εξάλειψε τον θυμό και την επιθυμία από τη φύση, αυτά που σπαράζουν τη μορφή της θείας εικόνας που υπάρχει μέσα μας σύμφωνα με τον λόγο, ο κοκκινωπός, εξαιτίας του πάθους του θανάτου, με την ομορφιά των ματιών, δηλαδή με τη δόξα των υψηλότερων λόγων της πρόνοιας και της κρίσης —διότι μάτια του Λόγου θα μπορούσαν να είναι η κρίση και η πρόνοια, μέσω των οποίων, ακόμη και όταν πάσχει για εμάς, επιβλέπει τα πάντα—, ο σφαγέας του νοητού και υπερήφανου Γολιάθ, δηλαδή του διαβόλου, του οποίου το ανάστημα ήταν πέντε πήχεις εξαιτίας της εμπάθειας της πενταπλής αίσθησης μέσα μας —διότι το μέγεθος της ηλικίας της κακίας του διαβόλου υψώνεται σε τόσο βαθμό, σε όσον η δύναμη της αίσθησης μέσα μας επεκτείνεται με εμπάθεια στα αισθητά—, ο βασιλιάς του αληθινού Ισραήλ που βλέπει τον Θεό, έστω κι αν ο Σαούλ, ο παλαιός σύμφωνα με τον νόμο λαός, μαίνεται από φθόνο, λιώνοντας από την απιστία —διότι δεν αντέχει τη στέρηση της πρόσκαιρης δόξας—, από τον οποίο αφαιρείται το δόρυ και το παγούρι του νερού από τον διωκόμενο Δαβίδ, τον δικό μου βασιλιά, δηλαδή το κράτος της πρακτικής αρετής και τη χάρη της γνωστικής θεωρίας (ακόμη κι αν πάλι τα δίνει αυτά ως δάνειο σε εκείνους που μεταβαίνουν σε αυτόν μέσω της πίστης, εξαιτίας εκείνων από τους Ιουδαίους που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία, αποδεχόμενοι το κήρυγμα της βασιλείας), από τον οποίο πάλι, ενώ καθόταν στο σπήλαιο για την αποβολή των περιττωμάτων, αφαιρείται η άκρη του μανδύα, δηλαδή το ύψος της ευπρέπειας σύμφωνα με την ηθική φιλοσοφία ή το υψηλό στα νοήματα κάλυμμα των νομικών συμβόλων και αινιγμάτων, κρίνοντας ότι δεν είναι άξιο ούτε δίκαιο ο λαός των Ιουδαίων, που κάθεται σαν σε σπήλαιο σε τούτον τον αιώνα ή στο σκοτεινό γράμμα του νόμου, ο οποίος είναι όντως γήινος και φιλοσώματος και περιορίζει τις θείες επαγγελίες των άφθαρτων πραγμάτων στη φθορά των παρερχομένων, να κατέχει προς φθορά με την κατάχρηση τη νοούμενη ευπρέπεια των μυστικών διαταγμάτων του νόμου, σαν να ήταν η άκρη ενός μανδύα.

Επομένως, αφού διέσχισε τον Ίστρο, τον άνακτα που είχε ακούσει ότι ήταν ταυτόχρονα εξαιρετικά φιλόχριστος και μεγαλουργός, αυτόν, αφού τον είδε με τα ίδια του τα μάτια και τον αντίκρισε ακριβώς όπως είχε ακούσει γι' αυτόν, αποβάλλοντας την ηγεμονική υπεροψία, σου απονέμει προσκύνηση δίκην υπηκόου, επευφημώντας σε ανοιχτά με δώρα, με εκείνα τα λόγια με τα οποία είχε ευλογηθεί πρωτύτερα και ο Αβραάμ, όταν συνέτριψε τη δύναμη του Χοδολλογόμορ: «Ευλογημένος ο ύψιστος Θεός, ο οποίος παρέδωσε τους εχθρούς σου υποχείριούς σου»· παρατηρώντας δε πιο προσεκτικά την αρμονία του σώματος και διαπιστώνοντας το αξιαγάπητο στα μέρη και τα μέλη που συμφωνεί με τη συνοχή του όλου, αναγνώρισε έναν αυτοκράτορα όμοιο με τον Δαβίδ, που πρόβαλλε μαζί με την κοκκινωπή όψη και ομορφιά ματιών· επειδή δε, μαζί με τον σωματικό χαρακτήρα εντύπωσε και το ψυχικό κάλλος, και κατάλαβε ότι είσαι συνετός και πολεμιστής και σοφός στον λόγο και ότι ο Κύριος είναι μαζί σου, αυτά δηλαδή που εξιστορεί το βιβλίο των Βασιλειών για τον Δαβίδ, τότε, μεταβάλλοντας τον θαυμασμό σε δέος, επέλεξε ακόμη περισσότερο την υποταγή στην εξουσία σου.

Για να εκθέσει ο λόγος πιο ξεκάθαρα τα σχετικά με αυτούς που νυμφεύονται, αν και θα διηγηθεί πράγματα πιο φανερά και από τον ήλιο, όπως λένε, ο μεν νυμφίος είναι νέος, σώφρων, με ισχυρή μνήμη, ανδρείος, μεγαλοπρεπής, ευμαθής, τον οποίο ο γιος του Αρίστωνα παλαιά περιέγραψε και αναζήτησε ως εκείνον που θα καταστήσει τον βίο άριστα ευδαίμονα, αλλά δεν τον βρήκε, παρά σταμάτησε μέχρι τη σκιά του. Σε εμάς όμως ο Θεός έδωσε να τον δούμε, λαμπρό, σύμφωνα με όσα λέει ο ίδιος για τα παιδιά των θεών, και κοκκινωπό με ωραία μάτια, σαν τον ανδρείο και πράο άνακτα Δαβίδ, τον οποίο βρήκε ο Θεός σύμφωνο με την καρδιά Του, σοφό μαζί και ανδρείο, καλό βασιλιά και καρτερό πολεμιστή, που με το σπαθί και με τον λόγο καθιστά τα πάντα από άγρια ήμερα, και με την πειθώ και με τη βία θέλγει, θεράποντας του Ερμή και του Άρη. Καθιστά ήμερους και υποχείριους όσους αντιστέκονται, και αποκοιμίζοντας άλλους με το φάρμακο των βελών και άλλους με τον κεστὸ των λόγων, και με τη δύναμη που πηγάζει από αυτά δεν τους προσελκύει λιγότερο. Διότι, όπως εκείνοι οι παλαιοί αυτοκράτορες που περιόδευαν στο λιβάδι των Μουσών και έχαιραν για τον καταστροφικό Άρη, και οι οποίοι ήταν κυριευτές πόλεων, καλούσαν ως επί το πλείστον τη φιλοσοφία και την είχαν πάρεδρο και προστάτιδα της εστίας τους, έτσι και αυτός, όντας άριστος και στα δύο και με μεγάλο κλέος, επενέβη και συνήγαγε τα ρηγμένα και διασπασμένα μέλη του σώματος της βασιλείας σε μία αρτιότητα. Έστησε αφενός τρόπαια με τα όπλα, και ανήγειρε αφετέρου ουκ ολίγα αναίμακτα αριστεία πειθούς, διατρανώνοντας σαφώς σε όλους ότι ο λόγος και το χέρι, όταν συντρέχουν, είναι πράγμα ακαταμάχητο και λίαν αξιέραστο, διότι όταν αυτά διαιρούνται τις περισσότερες φορές, και δεν συνδυάζονται, δεν αποτελούν αγαθό.

Διότι το πιο ωραίο είναι αν το σώμα των πιστών, εκτός από το να είναι αρτιμελές, έχει σε καλή κατάσταση και τις τρίχες και τα νύχια, ως σώμα της θυγατέρας του βασιλιά, της νύμφης του Χριστού, ο οποίος είναι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων, πλήρης και τέλειος και ταιριάζει ευχάριστα με το όμοιό του. Καλό είναι επίσης, εάν δεν στερείται κανένα μέλος και κυρίως τους οφθαλμούς, με τους οποίους βλέπουμε τον ήλιο της Τριάδος και μέσω αυτού και τα υπόλοιπα που χρειαζόμαστε για τη συγκρότηση του πνεύματος, έστω και αν οι τρίχες και τα νύχια του δεν φτάνουν την υπόλοιπη ομορφιά, αλλά οι μεν τρίχες είναι λίγο πιο σκοτεινές και όχι σαν εκείνες του βασιλιά Δαβίδ, ο οποίος ήταν κοκκινωπός με ωραία μάτια, ή μάλλον σαν εκείνες του αδελφού της νύμφης, του λευκού και κοκκινωπού, τα δε νύχια είτε περισσεύουν είτε υπολείπονται, ώστε εξαιτίας αυτού να μπορούν να πιάσουν τα μικρά αντικείμενα είτε καθόλου είτε με αδεξιότητα.