Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 18:9

Ω της μεγάλης αφροσύνης! Δεν έπρεπε να αισθανθεί ντροπή έστω για την παρούσα στιγμή; Γιατί φθονείς έναν άνθρωπο νικητή, που μέσα σε μία ώρα επευφημείται, εσύ που κρυβόσουν επί σαράντα ημέρες; Λυτρώθηκες από τους εχθρούς, γιατί φθονείς έναν άνθρωπο που επαινείται, ο οποίος έπραξε έργα άξια επαίνων; Αλλά έλεγε μέσα του: Απέδωσαν στον Δαβίδ τις μυριάδες, και σε εμένα τις χιλιάδες. Και έκτοτε υπέβλεπε τον Δαβίδ.

Σκέψου μήπως δεν ήταν δικοί του απόγονοι εκείνοι, στων οποίων το ξηρό δεξί χέρι σήμερα ο Σωτήρας χάρισε τη θεραπεία. Και όταν βγήκαν εκείνοι, δεν σκέφτονταν πώς να δοξάσουν τον Θεό, αλλά πώς να επιβουλευθούν τον ευεργέτη τους. Διότι αναφέρει το Ευαγγέλιο ότι αυτοί κυριεύθηκαν από παραφροσύνη και, αφού βγήκαν, διαλογίζονταν: «Τι να κάνουμε στον Ιησού;». Απόγονοι του διώκτη, απόγονοι του μανιώδους και απόγονοι εκείνου που επιβουλεύεται τους ευεργέτες του. Ο Σαούλ, λοιπόν, κοιτούσε με φθόνο τον Δαβίδ και δεν τον αντίκριζε πλέον με ευθύτητα. Διότι τέτοιοι είναι οι φθονεροί και τέτοιοι οι υποκριτές. Για τον λόγο αυτόν η Γραφή σού λέει: «Τα μάτια σου ας βλέπουν ευθεία», χωρίς το βλέμμα σου να είναι πλάγιο ή φθονερό, ούτε να κατέχεται από πάθος, από μανία ή από κάτι παρόμοιο. Να βλέπεις τον φίλο σου με ευθύτητα, χωρίς καμία υστεροβουλία και χωρίς τίποτε το δηλητηριώδες. Αλλά ο Σαούλ κοιτούσε λοξά και φθονερά τον Δαβίδ. Και δες τη ραδιουργία του: βλέποντάς τον να απολαμβάνει τιμές, θέλει να του δώσει τη θυγατέρα του ως σύζυγο. Ώ, τι φθονερή πλεκτάνη! Τον επιβουλεύεται και τον παίρνει για γαμπρό του· και δεν λυπάται τη θυγατέρα του, προκειμένου να στήσει παγίδα στον τιμώμενο άνδρα. Και ως αντίτιμο ζητά εκατό ακροβυστίες των αλλοφύλων.

Διότι εκείνος μεν του χάρισε και τη ζωή και τη βασιλεία· αυτός δε επρόκειτο να του παραχωρήσει μόνο τη βασιλεία. Πλην όμως, ας δούμε τις ανταμοιβές του. Ποιες λοιπόν ήταν αυτές; Τον αντιμετώπιζε στο εξής με καχυποψία και τον έβλεπε εχθρικά από την ημέρα εκείνη. Για ποιον λόγο και γιατί; Διότι είναι αναγκαίο να αναφέρουμε και την αιτία της καχυποψίας. Επειδή τίποτα, ό,τι κι αν επικαλεστεί κανείς, δεν θα είναι δίκαιο. Διότι, απέναντι σε εκείνον που του έσωσε την ψυχή και του δώρισε τη ζωή, ποια πρόφαση δίκαιης καχυποψίας υπήρχε; Πλην όμως, ας δούμε την ίδια την αιτία της έχθρας, για να μάθετε ότι ήταν δίκαιο να τιμάται –όχι λιγότερο από ό,τι για τη νίκη– και για εκείνα ακριβώς για τα οποία στη συνέχεια αντιμετωπιζόταν με καχυποψία και επιβουλή. Ποια ήταν λοιπόν η αιτία της καχυποψίας; Επειδή πήρε το κεφάλι του βαρβάρου και επέστρεφε έχοντας τα λάφυρα, βγήκαν οι γυναίκες χορεύοντας, αναφέρει η Γραφή, τραγουδώντας και λέγοντας: «Πάταξε ο Σαούλ τις χιλιάδες του, και ο Δαβίδ τις μυριάδες του». Και οργίστηκε ο Σαούλ και έβλεπε με εχθρότητα τον Δαβίδ από την ημέρα εκείνη και στο εξής. Για ποιον λόγο, πες μου; Διότι, κυρίως, ακόμη και αν αυτά λέγονταν αδίκως, ούτε και τότε έπρεπε να διατεθεί εχθρικά απέναντί του, αλλά, αφού βεβαιώθηκε για την αφοσίωσή του από τα γεγονότα που προηγήθηκαν, και από το ότι, χωρίς κανείς να τον αναγκάσει ούτε να τον πιέσει, από δική του καλή θέληση υπέμεινε τόσο μεγάλο κίνδυνο, δεν έπρεπε πλέον να υποπτεύεται τίποτα το πονηρό για αυτόν.

Και οργίστηκε ο Σαούλ, και από εκείνη την ημέρα έβλεπε καχύποπτα τον Δαβίδ. Για ποιο λόγο, πες μου; Διότι, αν πρέπει να πούμε κάτι το αξιοσημείωτο, οι γυναίκες, λέγοντας αυτά, έκαναν μεγαλύτερη χάρη στον Σαούλ παρά στον Δαβίδ· και θα έπρεπε να τον αγαπά, επειδή τουλάχιστον του απέδωσαν τις χιλιάδες. Γιατί λοιπόν αγανακτεί που απέδωσαν τις μυριάδες σε εκείνον; Διότι, αν βέβαια είχε συνεισφέρει κάτι στον πόλεμο, προσφέροντας έστω και την παραμικρή συμμετοχή, δικαιολογημένα θα λέγονταν αυτά, ότι δηλαδή ο Σαούλ νίκησε χιλιάδες, και ο Δαβίδ μυριάδες· αν όμως αυτός καθόταν μέσα γεμάτος φόβο και τρόμο, περιμένοντας κάθε μέρα τον θάνατο, ενώ εκείνος τα κατόρθωσε όλα, πώς δεν ήταν άτοπο, αυτός που δεν συνέβαλε καθόλου στους κινδύνους να αγανακτεί, επειδή δεν έλαβε το μεγαλύτερο μέρος του επαίνου; Διότι, αν έπρεπε κάποιος να αγανακτεί, ο Δαβίδ θα έπρεπε να αγανακτεί, επειδή, ενώ ο ίδιος τα κατόρθωσε όλα, είχε και άλλον ως συμμέτοχο στο εγκώμιο.

Αυτός που είναι κακός στον εαυτό του, σε ποιον θα είναι καλός; Τέκνο μου, ανάλογα με αυτά που έχεις, να κάνεις καλό στον εαυτό σου.» «Εναντίον αυτού που είναι άσπλαχνος με το ψωμί, η πόλη θα γογγύσει. ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. —Περί αυτού που αρέσκεται να κατηγορεί και να κατακρίνει. «Εκείνος που κατηγορεί άδικα, δεν θα διαφύγει.» «Μην αναπτύσσεις έχθρα με κάποιον άνθρωπο χωρίς λόγο, για να μην σου κάνει κάποιο κακό.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΒʹ. —Περί φθόνου και ζήλιας. «Βγήκαν οι γυναίκες χορεύοντας σε συνάντηση του Δαβίδ και έλεγαν: Ο Σαούλ πάταξε τις χιλιάδες του, και ο Δαβίδ τις μυριάδες του. Και ο λόγος αυτός φάνηκε κακός στα μάτια του Σαούλ, και είπε: Στον Δαβίδ έδωσαν τις μυριάδες, και σε εμένα τις χιλιάδες. Και από εκείνη την ημέρα ο Σαούλ κοίταζε με καχυποψία και φθόνο τον Δαβίδ.» «Μη συνδειπνείς με άνθρωπο φθονερό, ούτε να επιθυμείς τα φαγητά του. Διότι όπως ακριβώς αν κάποιος κατάπινε μια τρίχα, έτσι τρώει και πίνει.» «Βιάζεται να πλουτίσει ο φθονερός άνθρωπος, και δεν γνωρίζει ότι κάποιος ελεήμων θα τον εξουσιάσει.» «Σκληρή σαν τον άδη είναι η ζήλια.» «Με τον φθόνο που κατατρώγει τον άνθρωπο δεν θα συμπορευτώ, διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Ο φθόνος της φαυλότητας σκοτεινιάζει τα καλά.» «Σε έναν φθονερό άνθρωπο σε τι χρησιμεύουν τα χρήματα;» «Η ζήλια και ο θυμός λιγοστεύουν τις ημέρες.» «Από εκείνους που σε ζηλεύουν, κρύψε τις προθέσεις σου.» «Από εκείνον που φθονεί τον ίδιο του τον εαυτό δεν υπάρχει πιο κακός, και αυτή είναι η ανταπόδοση της κακίας του· και εάν κάνει κάποιο καλό κατά λάθος, δεν το κάνει με τη θέλησή του· και στο τέλος φανερώνεται η κακία του.» «Κάθε αμαρτωλός, και φθονερός, και δίγλωσσος θα βρει ατιμία.» «