Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 2:10

Επομένως, κανένας σώφρων δεν πρόκειται να υπερηφανευθεί ούτε για τη δική του σοφία ούτε για τα άλλα που προαναφέρθηκαν, αλλά θα υπακούσει στην άριστη παραίνεση της μακαρίας Άννας και του προφήτη Ιερεμία: Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, και ας μην καυχάται ο ισχυρός για την ισχύ του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του.

Αυτό παρήγγειλε και ο θείος Απόστολος: «Εκείνος που καυχάται», λέει, «εν Κυρίω ας καυχάται· διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος». Αυτά εκθέτουν αναλυτικά και ο Ιερεμίας και η σοφότατη Άννα: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, και ας μην καυχάται ο ισχυρός για τη δύναμή του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του· αλλά σε τούτο ας καυχάται αυτός που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει ότι εγώ είμαι ο Κύριος που πράττω έλεος και δικαιοσύνη πάνω στη γη». «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που ζητούν τον Κύριο»· δηλαδή, εκείνων που τον επικαλούνται για βοήθεια, ή εκείνων που μέσω της αρετής πορεύονται προς αυτόν, στους οποίους και ευρίσκεται. Διδάσκει, εξάλλου, πόσο όφελος θα προκύψει από την εξομολόγηση.

Ψ. Από το Α΄ Βασιλειών. Της προσευχής της Άννας. ΙΗ΄. Ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς και βρόντηξε· αυτός θα κρίνει τα άκρα της γης, και θα δώσει ισχύ στους βασιλείς μας, και θα υψώσει το κέρας του χριστού του. Ο Κύριος, ο Λόγος του Θεού, που κατέβηκε από τους ουρανούς, ο ίδιος πάλι ανέβηκε στους ουρανούς· και αφού ανέβηκε, βρόντηξε με τη θεία του δύναμη το ευαγγελικό κήρυγμα, ώστε να γίνει αυτό ακουστό σε όλο τον κόσμο· και ο ίδιος θα κρίνει τα άκρα της γης και όσους κατοικούν έως αυτά, καθώς έχει λάβει όλη την κρίση από τον Πατέρα· αλλά έδωσε επίσης ισχύ, αφενός μεν στους δικούς του μαθητές, αποστόλους και προφήτες, αφετέρου δε στους δικούς μας βασιλείς, και ύψωσε το κέρας του χριστού του, δηλαδή του λαού, ο οποίος ονομάζεται έτσι λόγω της μετοχής του στον Χριστό, ή του ανθρώπινου στοιχείου το οποίο προσέλαβε, του οποίου κέρας υπήρξε η θεότητα που υψώθηκε σύμφωνα με τον ιερό απόστολο· και στον ογδοηκοστό όγδοο Ψαλμό, ο Θεός λέει σαφώς παρόμοια λόγια με αυτά εδώ περί του Χριστού: Και στο όνομά μου θα υψωθεί το κέρας του.

Ορθά δε κατά την άποψή μας, όπως αποδεικνύει η όψη των πραγμάτων, εφόσον οι προφητείες περί του Χριστού διαιρούνται σε δύο κατηγορίες, ομολογείται ότι τα πιο ανθρώπινα και ταπεινά έχουν εκπληρωθεί κατά την πρώτη του έλευση, ενώ τα πιο ένδοξα και θεϊκά προσδοκώνται ακόμη και τώρα, κατά τη δεύτερη παρουσία του. Σαφής δε απόδειξη της πρώτης είναι η θεογνωσία, η οποία έγινε πράξη μέσω αυτού από όλα τα έθνη, την οποία με διάφορους τρόπους προαναγγέλλουν αναρίθμητες προφητικές φωνές, όπως ακριβώς και η παρούσα, διά της οποίας έχει ειπωθεί: «για τον οποίο είπαμε, στη σκιά του θα ζήσουμε ανάμεσα στα έθνη». 〈Από το πρώτο βιβλίο των Βασιλειών〉. «Ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς και βρόντηξε, αυτός θα κρίνει τα άκρα της γης, και δίνει ισχύ στους βασιλείς μας, και θα υψώσει το κέρας του χριστού του.» Η Θεία Γραφή προαναγγέλλει την αποκατάσταση στους ουρανούς πάλι ονομαστικά του Χριστού, υπό την έννοια της οποίας νοείται και ως Λόγος του Θεού, καθώς και τη διδασκαλία του που ακούστηκε σε όλους σαν βροντή, αλλά και την κρίση του επί πάντων που πρόκειται να ακολουθήσει μετά από αυτά. Στη συνέχεια αυτών λέγεται ότι ο ίδιος ο Κύριος «θα δώσει ισχύ στους βασιλείς μας». Αυτοί δε πιθανώς να είναι οι απόστολοι του Χριστού, για τους οποίους υπάρχει το χωρίο στον 67ο ψαλμό: «ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη».

ΣΤΟ ΟΓΔΟΟ ΕΩΘΙΝΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΕΩΘΙΝΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Στο οποίο αναφέρεται επίσης ότι θα αξιωθούν μεγάλων δωρεών εκείνοι που παραμένουν μέχρι το τέλος με ευλάβεια στις ιερές συνάξεις. Ο Ιωάννης, ο παρθένος, ο οποίος μόνος αυτός απέκτησε κατά χάριν ως μητέρα του τη μόνη παρθένο μεταξύ των μητέρων, ο οποίος αγαπήθηκε ξεχωριστά από τον Χριστό, ο οποίος ονομάστηκε, περισσότερο από τους άλλους ευαγγελιστές, γιος της βροντής την οποία ο Κύριος βρόντηξε όταν ανέβηκε στους ουρανούς, γι' αυτό και χρησιμοποίησε πιο μεγαλόφωνο κήρυγμα, διατρανώνοντας σε εμάς τα γεγονότα της δεσποτικής αναστάσεως εκ νεκρών και εξιστορώντας τον τρόπο της φανέρωσής Του μετά την ανάστασή Του, την περασμένη Κυριακή ακουγόταν στην εκκλησία μέσω του δικού του ευαγγελικού κειμένου να λέει: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, η Μαρία η Μαγδαληνή έρχεται πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, στο μνημείο και βλέπει τον λίθο μετακινημένο από το μνημείο. Τρέχει λοιπόν και έρχεται προς τον Σίμωνα Πέτρο και προς τον άλλο μαθητή, τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς», υπονοώντας εδώ τον εαυτό του.

Διότι μετά την εκ νεκρών ανάσταση και την κατ' αυτήν φανέρωση στους μαθητές, είπε καθώς αναλαμβανόταν: «Ιδού, εγώ αποστέλλω την επαγγελία του Πατέρα μου σε εσάς, εσείς όμως καθίστε στην πόλη της Ιερουσαλήμ, μέχρι να ντυθείτε δύναμη εξ ύψους· διότι θα λάβετε δύναμη, όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας· και θα μου είστε μάρτυρες και στην Ιερουσαλήμ, και σε όλη την Ιουδαία, και έως τα πέρατα της γης.» Όταν δε συμπληρώθηκε η πεντηκοστή ημέρα μετά την ανάσταση, της οποίας τη μνήμη τελούμε τώρα, ενώ όλοι οι μαθητές ήταν συγκεντρωμένοι στο ίδιο μέρος και βρίσκονταν με ομοψυχία στο υπερώο, και ο καθένας τους είχε συγκεντρωμένο τον δικό του νου (διότι αφιέρωναν τον χρόνο τους και ήταν προσηλωμένοι στη δέηση και στους ύμνους προς τον Θεό), «έγινε», λέει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «ξαφνικά από τον ουρανό ήχος, σαν βίαιη πνοή ανέμου, και γέμισε τον οίκο όπου κάθονταν». Αυτός είναι ο ήχος, για τον οποίο προείπε η προφήτιδα Άννα, όταν δέχθηκε την υπόσχεση για τον Σαμουήλ, ότι ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς και βρόντηξε· αυτός θα δώσει ισχύ και θα υψώσει το κέρας των χριστών του. Αυτόν τον ήχο προανήγγειλε και η θεοπτία του Ηλία· διότι, λέει, ιδού ακούστηκε φωνή λεπτής αύρας, και μέσα σε αυτήν βρισκόταν ο Κύριος· διότι η φωνή της αύρας είναι ήχος πνοής. Αυτού του ήχου και της πνοής θα μπορούσες να βρεις την προαγγελία και στο ευαγγέλιο του Χριστού.

«και θρόνον» Όπως ο Δαβίδ βασίλευσε. «διδούς» Διότι δεν παρακούει τους ταπεινούς που προσεύχονται από καρδιάς. «και ευλόγησεν» Όσους ζουν εν δικαιοσύνη. «ότι ουκ εν ισχύι» Διότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την ίδια του τη δύναμη. «κύριος ασθενή» Αναφέρεται στον διάβολο, ως αντίδικο του ανθρώπου. «μη καυχάσθω» Διότι ούτε η κοσμική φρόνηση σώζει, αλλά η πίστη. «και μη καυχάσθω» Διότι καθένας που εμπιστεύεται στη δική του δύναμη θα πέσει. «—ο πλούσιος» Διότι ο πλούτος διαλύεται σαν τον καπνό. «αλλ’ η εν τούτω» Διότι το να καυχάται κανείς εν Θεώ είναι ασφαλές. «και ποιείν κρίμα» Με σκοπό, λέει, ο άνθρωπος να φυλάττει την καρδιά του με κρίση και δικαιοσύνη. «κύριος ανέβη» Όταν αναλήφθηκε ενσαρκωμένος. «αυτός κρινεί» Μιλάει για εκείνη την ημέρα. «και δίδωσιν» Διότι Αυτός όρισε τους βασιλείς, Αυτός τους ενισχύει. «και υψώσει» Τον σταυρό· διότι αυτός αποτελεί την ισχύ ολόκληρης της κτίσεως. Ωδή Ησαΐου <ενός από τους μεγάλους προφήτες>. «εκ νυκτός» Διότι οφείλει ο ευσεβής να εγείρεται προς τον Θεό και τη νύχτα και την ημέρα. «διότι φως» Διότι τα προστάγματα του Θεού είναι φως. «δικαιοσύνην μάθετε» Διότι πρέπει και οι επί γης να δικαιώνονται μέσω αγαθών έργων. «πέπαυται» Ο διάβολος, που απεργάζεται την ασέβεια, έπαυσε. «επί της γης» Διότι δεν σταματά να σπέρνει το ψεύδος. «αρθήτω» Στον μέλλοντα αιώνα. «κύριε» Οι δαίμονες, λέει, αγνοούσαν τη δύναμη της σαρκώσεως του Κυρίου. «ζήλος» Αναφέρεται στον ιουδαϊκό λαό. «και νυν πυρ» Το πυρ της γεέννης τότε.

Αυτά διακηρύσσει και η σοφότατη Άννα: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του». «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που ζητούν τον Κύριο». Ξεκινώντας από την εξομολόγηση, κατέληξε στην ευφροσύνη. Διότι αρχή της πνευματικής προόδου είναι να εξομολογείται κανείς τις δικές του αμαρτίες, μετανοώντας με αγαθούς καρπούς, σύμφωνα με το χωρίο: «Κάντε καρπούς άξιους της μετάνοιας». Διότι τότε θα αποκτήσουμε το θάρρος να επικαλεστούμε το όνομά Του, και θα επιτύχουμε τα χαρίσματα που προέρχονται από Αυτόν, μέσω των οποίων και εμείς οι ίδιοι αποκτήσαμε την επίγνωση και ωφελούμε τους άλλους. Έπειτα, αφού καταξιωθούμε την κατά Θεόν ευθυμία, θα μπορέσουμε να Του άδουμε και να Του ψάλλουμε, και στο εξής να ερμηνεύουμε τα απόρρητα της Θείας Γραφής. Διότι αυτά είναι τα θαυμάσιά Του.

Γνωρίζοντας αυτά η Άννα, η μητέρα του προφήτη Σαμουήλ, προσευχόμενη έλεγε, προσφέροντας το παιδί στον Θεό: Ας μην καυχάται ο ισχυρός για την ισχύ του, και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του· αλλά σε αυτό ας καυχάται εκείνος που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει τον Κύριο. Ας μην καυχάται, λέει, ο σοφός· διότι, όταν μεταβληθεί σε στάχτη, ο σοφός γίνεται άσοφος. Ας μην καυχάται ο ισχυρός· διότι, όταν φανεί ως πηλός μέσα στον τάφο, με τον ίδιο τρόπο όπως το χορτάρι, αποβάλλει το άνθος του σώματος. Ας μην καυχάται ο πλούσιος· διότι αυτός είναι πάροικος και παρεπίδημος του πλούτου, όπως ακριβώς έλεγε ο ψαλμωδός Δαβίδ.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΑ΄. — Περί της κρίσεως και της δικαιοσύνης του Θεού, και ότι απονέμει στον καθένα σύμφωνα με την αξία του, και δεν προσωποληπτεί. «Ο Κύριος ο Θεός σας, αυτός είναι ο Θεός των θεών, και ο Κύριος των κυρίων· ο Θεός ο μέγας, και ο ισχυρός, και ο φοβερός· ο οποίος δεν κάνει διακρίσεις προσώπων, ούτε δέχεται δώρα.» «Ο Θεός, αληθινά είναι τα έργα του, και όλοι οι δρόμοι του είναι δίκαιη κρίση. Θεός πιστός, και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν· το χέρι μου θα αναλάβει την κρίση, και θα εκδικηθώ, και θα ανταποδώσω τη δίκαιη τιμωρία στους εχθρούς, και σε όσους μισούν.» «Ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς, και βρόντηξε.»

«Αυτός κρίνει τα πέρατα της γης, όντας δίκαιος.» «Μήπως ο Κύριος θα αδικήσει κρίνοντας; Ή αυτός που δημιούργησε τα πάντα θα ανατρέψει το δίκαιο;» «Αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στη δική τους πανουργία, και ματαιώνει τα σχέδια των πολυπλόκων.» «Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη.» «Δίκαιος είναι ο Κύριος, και αγάπησε τις δίκαιες πράξεις· το πρόσωπό του αντίκρισε την ευθύτητα.» «Οι κρίσεις του Κυρίου είναι αληθινές, απόλυτα και συνολικά δίκαιες.» «Αγαπά την ελεημοσύνη και τη δίκαιη κρίση ο Κύριος.» «Γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί σου χέρι.» «Η δικαιοσύνη και η δίκαιη κρίση είναι το θεμέλιο του θρόνου σου.» «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ εφήρμοσες.» «Ο δίκαιος Κύριος συνέτριψε τους αυχένες των αμαρτωλών.» «Όλα τα έργα του Κυρίου γίνονται με δικαιοσύνη. Η ζυγαριά της δικαιοσύνης προέρχεται από τον Κύριο, και τα έργα του είναι δίκαια σταθμά.» «Πολλοί επιδιώκουν την εύνοια των αρχόντων· αλλά από τον Κύριο απονέμεται το δίκαιο.» «Αυτός που έπλασε κάθε πνοή, αυτός γνωρίζει τα πάντα, και θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» «Ο Δεσπότης των πάντων δεν θα κάνει διακρίσεις προσώπων, ούτε θα διστάσει μπροστά σε αξιώματα.» —«Από τον Κύριο προέρχονται όλα τα δίκαια.» «Πάρτε δύναμη, μη φοβάστε, ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει δίκαιη κρίση.» «Θα υψωθεί ο Κύριος Σαβαώθ μέσα από τη δίκαιη κρίση, και ο άγιος Θεός θα δοξαστεί με τη δικαιοσύνη.» «Έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν, θα φέρει κρίση στα έθνη· δεν θα κραυγάσει, ούτε θα υψώσει τον τόνο του, ούτε θα ακουστεί η φωνή του έξω.»

Δώσε δύναμη στους βασιλείς μας και ύψωσε, Κόρη, το κέρας του Χριστού σου, σύντριψε τα φρυάγματα των εχθρών, ανάστειλε τη μάστιγα του θανάτου, λύτρωσε, σε παρακαλούμε, την πόλη σου από λιμό και σεισμό, από φωτιά, μαχαίρι και εμφύλιο πόλεμο.

«Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του», διότι πολλοί σοφοί, αφού μωράνθηκαν, χάθηκαν, «και ας μην καυχάται ο δυνατός για τη δύναμή του», διότι πολλοί δυνατοί, επειδή υπερηφανεύθηκαν, συνετρίβησαν, «και ας μην καυχάται ο πλούσιος για τον πλούτο του», διότι όσοι πλουτίζουν με κακό τρόπο, ως καταραμένοι, θα ακούσουν την απόφαση να πορευθούν προς το αιώνιο πυρ. Επομένως, λοιπόν, «σε αυτό ας καυχάται αυτός που καυχάται», δηλαδή σε αυτό ας ευφραίνεται, «στο να κατανοεί και να γνωρίζει τον Κύριο», ως Θεό των θεών και Κύριο των κυρίων «και να αποδίδουν δίκαιη κρίση» όσοι έλαβαν τον κλήρο να κρίνουν «ανάμεσα στον λαό». «Ο Κύριος ανέβηκε στους ουρανούς και βρόντηξε». Την ανάληψη του Χριστού και την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος προφητεύει εδώ σαφέστατα, αλλά προαγγέλλει και τη δεύτερη παρουσία Του και την κρίση. «Αυτός», λέγει, «θα κρίνει τα πέρατα της γης», δηλαδή ολόκληρη τη γη μέχρι τα άκρα της, «επειδή είναι δίκαιος», και δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν, «και θα δώσει ισχύ στους βασιλείς μας». Ως βασιλεύς της δόξης θα ενισχύσει τους πιστούς βασιλείς Του. Όταν όμως η Άννα προφήτευε αυτά, δεν υπήρχε ακόμη βασιλιάς· μετά από αυτά όμως, ο προφήτης Σαμουήλ που γεννήθηκε από αυτήν, έχρισε τον Σαούλ βασιλιά του Ισραήλ.

Και ο μεν Πατέρας «θα υψώσει το κέρας» της βασιλείας «του χριστού», του Υιού του. «Πάνω από τους ουρανούς», λέει, «είναι η δόξα του», ενώ ο Υιός «θα υψώσει το κέρας των χριστών του», δηλαδή των πιστών του βασιλέων και αρχιερέων σύμφωνα με την τάξη του Ααρών και του Δαβίδ. Διότι, καθώς χρίονταν με το έλαιο του χρίσματος, ονομάζονταν χριστοί.