Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 2:5

Επειδή όμως γνωρίζουν ότι αυτοί που διασώθηκαν και ξέφυγαν με δυσκολία από τον πόλεμο έχουν πέσει σε έσχατη φτώχεια και βρίσκονται σε μεγάλη αθλιότητα, δεν ζητούν από αυτούς απολύτως τίποτα, αλλά ζητούν μόνο να γίνουν μητέρες τέκνων. Και αυτό μεν είναι το ιστορικό νόημα των πραγμάτων. Μερικοί όμως μεταφέρουν το προκείμενο χωρίο σε πνευματική θεωρία, δεν ξέρω πώς, χωρίς να το κάνουν με πολύ σωστό τρόπο· ειδάλλως θα ήταν άξιοι κάθε επαίνου. Διότι ισχυρίζονται ότι οι επτά γυναίκες είναι τα επτά πνεύματα, και ότι ο ένας άνθρωπος είναι ο Χριστός. Έπειτα, αδιαφορώντας ελαφρώς για το τι είναι πρέπον, ισχυρίζονται ότι τα επτά πνεύματα λένε το εξής: Αφαίρεσε τον ονειδισμό μας, και θα φάμε τον δικό μας άρτο, και θα φορέσουμε τα δικά μας ενδύματα. Καίτοι πώς δεν είναι καλύτερο να πούμε ότι οι επτά γυναίκες είναι πολλές ψυχές, οι οποίες κρατήθηκαν μέσω της πίστεως από τον Χριστό, ζητώντας τον ως άρτο και ως ιμάτιο σωτηρίας, και αναζητώντας τον καρπό που προέρχεται από αυτόν. Διότι κάτι τέτοιο είπε και ο μακάριος Δαβίδ για τον Σωτήρα των πάντων Χριστό: «Αυτός που εγκαθιστά τη στείρα στο σπίτι ως μητέρα τέκνων που ευφραίνεται». Έχει ειπωθεί επίσης ότι η στείρα γέννησε επτά, δηλαδή πολλά. Διότι υπάρχουν διάφορες αρετές, και όχι μάλλον μία, αλλά πολλές, των οποίων μητέρες είναι οι φιλόθεες ψυχές. <Εκείνη δε την ημέρα θα επιλάμψει ο Θεός με βουλή και με δόξα πάνω στη γη, για να υψώσει και να δοξάσει το υπόλειμμα του Ισραήλ.

Διότι έπρεπε κατεξοχήν η κατά τον νόμο ιεροσύνη, της οποίας ως τύπο θέσαμε τον Ιησού, σαν να έχει προ του προσώπου και προ των οφθαλμών της διαρκώς τον λίθο τον εκλεκτό, τον ακρογωνιαίο, τον έντιμο, αυτόν που τέθηκε στα θεμέλια της Σιών, το πολυτίμητο μαργαριτάρι, δηλαδή τον Χριστό, ο οποίος με τους πολλούς οφθαλμούς επιβλέπει τα πάντα. Διότι ο αριθμός επτά είναι πάντοτε δηλωτικός της τελειότητας. Για παράδειγμα, λέγεται ότι η στείρα γέννησε επτά. Ότι δε η θεία και απόρρητη φύση του Υιού επιβλέπει τα πάντα με άπειρα μάτια και ερευνά τα καθ' ημάς, κανείς δεν θα αμφέβαλλε· «Διότι ζωντανός είναι ο λόγος του Θεού και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπη μάχαιρα, και διεισδύει μέχρι τον διαχωρισμό της ψυχής και του πνεύματος, των αρθρώσεων και των μυελών, και είναι κριτής των προθέσεων και των εννοιών της καρδιάς, και δεν υπάρχει κτίση αφανής ενώπιόν του· αλλά τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα στους οφθαλμούς του», σύμφωνα με το γεγραμμένο. «Ιδού εγώ σκάβω λάκκο, λέει ο Κύριος παντοκράτωρ, και θα ψηλαφήσω όλη την αδικία εκείνης της γης σε μία ημέρα». Έδειξε έτσι ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είναι και φως και ανατολή, και ότι σε όσους βρίσκονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, δηλαδή στους πλανημένους, θα αναλάμψει δίκην αυγής.

δ'. Είναι συνήθεια στην Αγία Γραφή να καθιστά σύμβολα τελειότητας τους αριθμούς που ανακυκλώνονται, μετά την καθορισμένη συμπλήρωσή τους. Τι εννοώ: Αν κάποιος μετρήσει μέχρι το δέκα και θελήσει να προχωρήσει παραπέρα, θα αρχίσει πάλι από τη μονάδα, σαν να τον οδηγεί σε ένα τέλος. Ομοίως συμβαίνει και με την εβδομάδα. Διότι, αρχίζοντας από την πρώτη ημέρα, προχωράει διαδοχικά μέχρι την έβδομη· έπειτα, αφού ολοκληρώσει στο τέλος τον αριθμό των ημερών, θα επιστρέψει πάλι στην πρώτη. Επομένως, για τον λόγο αυτόν, ο ιερός μας λόγος καθιστά σημεία τελειότητας τους αριθμούς που έχουν αυτήν τη μορφή. Έτσι και στη διανομή των ταλάντων, λέει ότι αυτός που έφτασε στο αποκορύφωμα της κατά Θεόν φιλεργίας έλαβε δέκα τάλαντα και μάλιστα τοποθετήθηκε άρχοντας σε δέκα πόλεις· με αυτό αποδεικνύει ο διανομέας τους, δηλαδή ο Χριστός, ότι τα βραβεία θα αντιστοιχούν απολύτως και με κάθε τρόπο στην τελειότητα των κατορθωμάτων. Επίσης, κάποιος από τους αγίους είπε ότι η στείρα γέννησε επτά, θέτοντας προφανώς το επτά αντί για το πολλά, και όσα τυχόν θα μπορούσαν να υπολογιστούν ως τέλειος αριθμός από κάποιον που επιλέγει να τα μετρήσει.

«Να συγκεντρώνετε τον λαό, τους άνδρες και τις γυναίκες, και τα παιδιά, και τον προσήλυτό σου που βρίσκεται στις πόλεις σου, για να ακούσουν και να μάθουν να φοβούνται Κύριον τον Θεό τους, και να φροντίσουν να εφαρμόζουν όλα τα λόγια αυτού του νόμου.» Ακούς ότι από τη μια έγραψε τον νόμο· από την άλλη παραγγέλλει και στους εκλεγμένους, δηλαδή τους ιερείς και βεβαίως και τους πρεσβυτέρους, όταν παρέλθει το έβδομο έτος, στον καιρό της αφέσεως, κατά την εορτή της Σκηνοπηγίας, να συγκεντρώνουν τους πάντες, νέους και γέροντες, γυναίκες και παιδιά, και τότε σε όσους έχουν συγκεντρωθεί να τον διαβάζουν. Διότι το ότι επρόκειτο να περάσουν πολλά και αναρίθμητα χρόνια μέχρι να επιλάμψει ο Χριστός και να φανερωθεί ο καιρός της ενανθρωπήσεως, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί από την υποχρέωση να κάνουν την ανάγνωση κάθε επτά χρόνια. Διότι ο αριθμός επτά είναι δηλωτικός πλήθους στην Αγία Γραφή, σύμφωνα με εκείνο, νομίζω, το ρητό: «Η στείρα γέννησε επτά». Και πάλι: «Μην εμπιστευθείς ποτέ τον εχθρό σου· διότι επτά είναι οι πονηριές στην καρδιά του». Και είπε κάπου και ο συγγραφέας των Παροιμιών: «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί». Παρατήρησε όμως ότι στα επτά χρόνια πριν από την άφεση, δηλαδή στους χρόνους πριν από την έλευση του Χριστού, ο νόμος δεν διαβαζόταν. Διότι είναι όμοιο το να μην τον διαβάζει κανείς καθόλου με το να μην μπορεί να κατανοήσει τίποτα, έστω κι αν τον διαβάζει.

Διότι ο αριθμός επτά με κάποιον τρόπο υποδηλώνει παντού την έννοια της τελειότητας. Όπως, για παράδειγμα, όταν λέγεται «Η στείρα γέννησε επτά», το οποίο σημαίνει πάρα πολλά και όσα ακριβώς χρειάζονταν για την επάρκεια. Ανάβουν δε τους λύχνους ο Ααρών και οι υπόλοιποι ιερείς μετά από αυτόν. Διότι ο φωτισμός του Χριστού διατηρείται άσβεστος στις Εκκλησίες μέσω της αρετής εκείνων που έχουν λάβει τον κλήρο της ιεροσύνης, οι οποίοι με τις ορθές μυσταγωγίες καταλαμπρύνουν τον νου των πιστών. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να ανάβονται οι λύχνοι από το βράδυ μέχρι το πρωί. Και σκοτάδι θεωρώ την πλάνη που προέρχεται από τον διάβολο, σαν μια νοητή νύχτα που σκεπάζει τον νου των ανθρώπων, δηλαδή τα σκοτεινά και αμυδρά μυθεύματα των ανόσιων αιρετικών.

Εξετάζοντας με ακρίβεια ποιος ήταν ο λόγος που έδωσε ως εντολή και ο οποίος εκτείνεται σε πολλές γενεές –διότι δεν υπονοεί κάποιον αριθμό ετών, αλλά το διηνεκές και το πλήθος, όπως η έκφραση «επτάκις»: «Η στείρα γέννησε επτά», δηλαδή πολλά, και «Επτάκις θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί»– θα βρεις ότι αυτός έχει ειπωθεί ως εξής προς τον Αβραάμ: «Και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης». Και, «Μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης, και πληθαίνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου». Θα έβρισκες δε ότι παρόμοια πράγματα υποσχέθηκαν και επιβεβαιώθηκαν με όρκο και στον Ισαάκ, τόσο για τη γη όσο και για τον πολλαπλασιασμό του σπέρματος. Αυτά δε εκπληρώθηκαν μετά από πάρα πολλές γενεές διά της επιφανείας του Χριστού, ο οποίος προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ και έγινε Σωτήρας μας. Ακόμη και τώρα η επαγγελία ενεργεί και παραμένει, μέχρις ότου εισέλθει το πλήρωμα των εθνών. Αυτός, λοιπόν, μετά από μακρό αιώνα και μετά από πάρα πολλές γενεές –διότι χρησιμοποίησε τις χιλιάδες αντί για να δηλώσει απλώς πολλά– εκπλήρωσε αυτές τις επαγγελίες προς τους πατριάρχες, έχοντας δωρίσει σε όλα τα έθνη την ευλογία του Αβραάμ διά του Σωτήρος μας Ιησού και διά της διδασκαλίας Του.

Γʹ. Ως προς την τιμή του αριθμού επτά, οι μαρτυρίες είναι μεν πολλές, αλλά λίγες από τις πολλές θα μας αρκέσουν. Όπως, για παράδειγμα, τα ονομαζόμενα επτά τίμια Πνεύματα. Διότι τις ενέργειες του Πνεύματος, νομίζω, ο Ησαΐας συνηθίζει να τις ονομάζει Πνεύματα. Και τα λόγια του Κυρίου, κατά τον Δαβίδ, είναι καθαρισμένα επταπλασίως. Και ο μεν δίκαιος, έξι φορές απαλλάσσεται από τις θλίψεις, ενώ την έβδομη ούτε καν πλήττεται. Ο δε αμαρτωλός, συγχωρείται όχι μόνο επτά φορές, αλλά εβδομήντα φορές το επτά. Και βεβαίως, πάλι από τα αντίθετα (διότι είναι αξιέπαινη και η τιμωρία της κακίας), ο μεν Κάιν τιμωρείται επτά φορές, δηλαδή υφίσταται την ποινή της αδελφοκτονίας· ο δε Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, διότι έγινε φονιάς μετά τον νόμο και την καταδίκη. Και οι πονηροί γείτονες λαμβάνουν τα επίχειρα επταπλάσια στον κόρφο τους· και ο οίκος της Σοφίας στηρίζεται σε επτά στύλους· και με ισάριθμους οφθαλμούς κοσμείται ο λίθος του Ζοροβάβελ. Και ο Θεός δοξολογείται επτά φορές την ημέρα. Και βεβαίως, και η στείρα γεννά επτά, τον τέλειο δηλαδή αριθμό, αποτελώντας το αντίθετο εκείνης που είναι ατελής στα τέκνα.

Προσευχή της Άννας (μητέρας του Σαμουήλ· από το Πρώτο Βιβλίο των Βασιλειών). «Στερεώθηκε»: Με την πρόθεση, με την πίστη, με τον φόβο του Θεού. «Υψώθηκε»: Η πίστη ως ύψιστο σημείο και δύναμη των πιστών. «Πλατύνθηκε»: Διότι ο άνθρωπος, αφού πίστεψε, καυχήθηκε θριαμβευτικά εναντίον των δαιμόνων. «Ευφράνθηκα»: Δηλαδή, με την παρουσία σου. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ποιος μπορεί να εξισωθεί με τον Θεό; «Δεν υπάρχει άγιος»: Διότι κανείς δεν εξισώνεται με τον Θεό. «Μην καυχάστε»: Διότι σε τι θα ωφεληθείς υπερηφανευόμενος ενώπιον του Θεού; «Μηδέ ας εξέλθει»: Ούτε πρέπει να προφέρονται αλαζονικά λόγια· (τέτοιοι) είναι οι Εθνικοί και οι αιρετικοί. «Διότι Θεός»: Διότι η πρόγνωση ανήκει μόνο στον Θεό. «Και Θεός»: Διότι ως Θεός έχει έτοιμα τα πάντα, όσα πρόκειται να πράξει. «Τόξο»: Ο λόγος των υπερηφάνων. «Και όσοι ασθενούν»: Οι ταπεινοί στην καρδιά· διότι αυτοί ενδυναμώνονται. «Πλήρεις»: Οι Ιουδαίοι· διότι είχαν τις νομικές απαρχές και τις προσφορές, αλλά τις έχασαν. «Και οι πεινώντες»: Τα έθνη, που δεν είχαν πνευματική τροφή. «Διότι η στείρα»: Η Εκκλησία (και) τις επτά ενέργειες του Πνεύματος. «Και η πολύτεκνη»: Η Συναγωγή· διότι ενώ ήταν πολύτεκνη, τώρα είναι παντελώς άτεκνη. «Ο Κύριος θανατώνει»: Διότι την εξουσία της ζωής και του θανάτου την έχει ο ίδιος. «Κατεβάζει (στον Άδη)»: Και τους νεκρούς, όταν θέλει, τους ζωοποιεί. «Ο Κύριος πτωχεύει»: Διότι με το θέλημα του Θεού έχουν συσταθεί τα πάντα. «Ταπεινώνει»: Τους αλαζόνες ταπεινώνει και τους ταπεινούς υψώνει. «Ανιστά»: Διότι ανέλπιστοι (άνθρωποι από την αφάνεια), λέει, φόρεσαν διαδήματα. «Για να καθίσει»: Διότι κάνει τους ταπεινούς υψηλούς και τους υψηλούς ταπεινούς.

Ε΄. Αλλά πρέπει να σας εξηγήσω σαφέστερα πώς καθίσταται ένοχος για επτά τιμωρίες αυτός που θα σκοτώσει τον Κάιν. Αλλά προσέξτε, παρακαλώ. Διότι, εάν όχι τώρα –όπως έχουμε πει πολλές φορές τις προηγούμενες ημέρες προς την αγάπη σας– που είναι καιρός νηστείας και απολαμβάνουμε τόση γαλήνη και είμαστε απαλλαγμένοι από τους λογισμούς που ταράζουν τη διάνοιά μας, δεν κατανοήσουμε με ακρίβεια τα όσα περιέχονται στις θείες Γραφές, πότε θα μπορέσουμε να τα μάθουμε αυτά σε κάποιον άλλον καιρό; Γι’ αυτό παρακαλώ, και δέομαι, και ικετεύω, σχεδόν αγγίζοντας και τα γόνατά σας, ας προσέξουμε τα λεγόμενα με προσηλωμένη διάνοια, ώστε, αφού αποκομίσουμε ως καρπό κάτι γενναίο και υψηλό, να επιστρέψουμε με αυτόν τον τρόπο στα σπίτια μας. Τι σημαίνει λοιπόν το: «Επτά εκδικούμενα παραλύσει»; Πρώτον μεν, ο αριθμός επτά στην Αγία Γραφή λαμβάνεται με την έννοια του πλήθους, και αυτό μπορεί να το βρει κανείς γραμμένο έτσι σε πολλά σημεία, όπως το: «Η στείρα γέννησε επτά», και άλλα παρόμοια. Υποδηλώνει δε σε εμάς εδώ το μέγεθος του τολμήματος, και ότι δεν είναι ένα το αμάρτημα που διαπράχθηκε από εκείνον, αλλά επτά αμαρτήματα, και για κάθε αμάρτημα όφειλε να υποστεί μεγάλη τιμωρία. Πώς λοιπόν θα τα απαριθμήσουμε αυτά;

Μην απέχεις από την Εκκλησία· διότι τίποτα δεν είναι ισχυρότερο από την Εκκλησία. Η ελπίδα σου είναι η Εκκλησία, η σωτηρία σου είναι η Εκκλησία, το καταφύγιό σου είναι η Εκκλησία. Είναι υψηλότερη από τον ουρανό, είναι πλατύτερη από τη γη. Ποτέ δεν γερνά, αλλά πάντοτε ακμάζει. Για αυτόν τον λόγο, η Γραφή, θέλοντας να φανερώσει το στερεό και ασάλευτό της, την ονομάζει όρος· για να δείξει το άφθορό της, την ονομάζει παρθένο· για το μεγαλοπρεπές της, την ονομάζει βασίλισσα· για τη συγγένειά της με τον Θεό, την ονομάζει θυγατέρα· για την πολυτεκνία της, την ονομάζει στείρα που γεννά επτά παιδιά· της δίνει μύρια ονόματα, για να παραστήσει την ευγένειά της. Διότι, όπως ακριβώς ο Δεσπότης της έχει πολλά ονόματα· και ονομάζεται Πατέρας, και ονομάζεται οδός, και ονομάζεται ζωή, και ονομάζεται φως, και ονομάζεται βραχίονας, και ονομάζεται ιλασμός, και ονομάζεται θεμέλιο, και ονομάζεται θύρα, και ονομάζεται αναμάρτητος, και ονομάζεται θησαυρός, και ονομάζεται Κύριος, και ονομάζεται Θεός, και ονομάζεται Υιός, και ονομάζεται Μονογενής, και ονομάζεται μορφή Θεού, και εικόνα Θεού· μήπως άραγε αρκεί ένα όνομα για να παραστήσει το όλον; Σε καμία περίπτωση· αλλά γι' αυτό υπάρχουν μύρια ονόματα, ώστε να μάθουμε κάτι περί του Θεού, έστω και μικρό. Έτσι λοιπόν και η Εκκλησία λαμβάνει πολλές ονομασίες. Λέγεται παρθένος, και όμως πριν από αυτό ήταν πόρνη· διότι αυτό είναι το θαυμαστό του νυμφίου, ότι δηλαδή παρέλαβε μία πόρνη και την έκανε παρθένο. Ω, τι καινά και παράδοξα πράγματα!

Και μην κομπάζετε, λέει, με μεγαλόστομα λόγια ότι υπερέχετε πολλών, υπερηφανευόμενοι για τη δική σας γνώση, «διότι ο Κύριος είναι Θεός γνώσεων» και δωρητής «και Θεός που ετοιμάζει τα έργα του», δηλαδή, που εκτελεί όσα βούλεται. Διότι μετατρέπει «το τόξο των δυνατών σε αδυναμία» και καθιστά τους ασθενείς ισχυρούς σύμφωνα με τη θεία οικονομία. Και οι «πλήρεις άρτων», δηλαδή οι πλούσιοι, πτώχευσαν «και οι πεινασμένοι εγκατέλειψαν τη γη», άφησαν τη δική τους γη και μετοίκησαν σε ξένη, στην οποία υπάρχει και αφθονία τροφών.

Έπειτα υπαινίσσεται και τα δικά της και τα της αντιζήλου της Φενάννας: «Διότι η στείρα γέννησε επτά». Διότι, αφού γέννησε τον Σαμουήλ και τον απέδωσε ως δώρο στον Θεό, είναι γραμμένο στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών ότι «επισκέφθηκε ο Κύριος την Άννα και γέννησε τρεις γιους και δύο θυγατέρες»· αλλά επειδή ο Σαμουήλ ισοδυναμούσε με πολλούς, είπε επτά. «Εκείνη δε που είχε πολλά τέκνα, ασθένησε»· η υπεροψία της Φενάννας λόγω της τεκνοποιίας έχει ταπεινωθεί. Ήταν δε, κατά την αλληγορική ερμηνεία, στείρα και η εξ εθνών Εκκλησία, αλλά μέσω του ευαγγελικού σπόρου και της αγίας κολυμβήθρας έγινε πολύτεκνη και γέννησε πολλά παιδιά. «Και η πολύ» καλλίτεκνη συναγωγή των Εβραίων «ασθένησε», και μάλιστα απέθανε. «Ο Κύριος θανατώνει και ζωογονεί, φτωχαίνει και πλουτίζει, ταπεινώνει και ανυψώνει»· και πού φαίνεται αυτό; Και στα λόγια και στα πράγματα. «Αυτός που εκπληρώνει την ευχή σε εκείνον που εύχεται»· ευχή είναι η υπόσχεση προς τον Θεό, την έκβαση της οποίας συντελεί ο Θεός σε όποιον έχει την αγαθή προαίρεση. «Και ευλόγησε τα έτη του δικαίου», δηλαδή πρόσθεσε έτη ζωής, όπως ακριβώς έπραξε αργότερα και στον Εζεκία. «Διότι κανένας δυνατός άνδρας δεν υπερισχύει με τη δική του δύναμη», αλλά ο Κύριος αυτόν μεν θα ενισχύσει, ενώ τον αντίδικό του τον καθιστά ανίσχυρο και κατώτερο. «

Αυτός λοιπόν ο θείος Αρκάδιος, ο μέγας στην αρετή και περίβλεπτος για την ευσέβειά του και ξακουστός για τα θαύματά του, είχε ως πατρίδα ένα χωριό της νήσου Κύπρου στην περιοχή της πόλεως Αρσινόης, το οποίο ονομαζόταν Μελάνδρα, όντας γιος ευσεβέστατων και φιλόχριστων γονέων, του πατέρα του Μιχαήλ και της μητέρας του που ονομαζόταν Άννα. Από αυτούς γεννήθηκαν μόνο αυτός ο Αρκάδιος και ο αδελφός του Θεοσέβιος. Σαν να μην μπορούσε η φύση να γεννήσει πολλούς μαζί και τόσο μεγάλους άνδρες, αρκείται σε αυτούς τους δύο φωστήρες αντί για πολλούς, διότι υπάρχει το πολύ που λογίζεται ως ελάχιστο λόγω της αχρηστίας του, και υπάρχει το λίγο που λογίζεται ως πολύ λόγω της άριστης ποιότητάς του, καθώς και η «στείρα γέννησε επτά» (ονομάζοντας τον έναν πληθυντικώς επτά, εξαιτίας της τελειότητάς του), και επειδή είναι καλύτερος ένας που κάνει το θέλημα του Θεού, παρά μύριοι παράνομοι. Ώστε και εκείνοι που γέννησαν τον Αρκάδιο και τον Θεοσέβιο, αρκέστηκαν μόνο σε αυτούς τους δύο.

Ίσως δεν είναι άστοχο να εννοήσουμε την τεκνογονία με την οποία η ευσέβεια, αφού συλλάβει τον ορθό λόγο των σπουδαίων έργων και κατορθωμάτων, πληθαίνει την αληθινά πιο ευγενική γενιά, που αποκυείται μέσα από καθαρές και αμόλυντες ωδίνες, και μέσω της οποίας ανακαλείται κάθε προηγούμενο ελάττωμα. Διότι, πράγματι, εκείνες που καταλήγουν τέτοιες ωδίνες στον τοκετό γέννησαν πολλούς γιους και κόρες· σύμφωνα με την οποία υιοθεσία αναγνωρίζεται και η στείρα που γεννά επτά παιδιά, ξεπερνώντας σε δόξα εκείνην με τα πολλά τέκνα. Αυτές, εφαρμόζοντας στον εαυτό τους με πιο θεοπρεπή και οικείο τρόπο το «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», δείχνουν να ακμάζει μέσα τους η δεσποτική ευλογία. Μια τέτοια τεκνογονία δεν περιορίζει τη διάλυση της απάτης μόνο στις γυναίκες που τεκνοποιούν από τη συνεύρεση με άνδρα, αλλά μεταβιβάζει τη διόρθωση του σφάλματος και στις υπόλοιπες γυναίκες, και μάλιστα στις παρθένους. Διότι σώζονται όλες εναντίον των οποίων επεκτεινόταν το προγονικό σφάλμα, αποβάλλοντας μέσω αυτής της τεκνογονίας το αίσχος και το βάρος της απάτης με λαμπρά έργα δικαιοσύνης, και πληθαίνοντας τα τέκνα της Εκκλησίας με τον δικό τους τοκετό. Έτσι, λαμπρυνόμενες με την πίστη, την αγάπη και τον αγιασμό μέσω της σωφροσύνης, κάνουν όσους τις βλέπουν και παρατηρούν την ομορφιά των έργων τους να δοξάζουν τον εν ουρανοίς Πατέρα.

Και εκείνοι, όταν άκουσαν ότι ζει και ότι θεάθηκε από αυτήν, δεν πίστεψαν. Ύστερα από αυτά, φανερώθηκε με άλλη μορφή σε δύο από αυτούς καθώς περπατούσαν, πορευόμενοι προς τους αγρούς· και εκείνοι, αφού επέστρεψαν, το ανήγγειλαν στους υπολοίπους· αλλά ούτε και σε εκείνους πίστεψαν· αργότερα, φανερώθηκε στους έντεκα την ώρα που κάθονταν στο τραπέζι, και τους επέπληξε για την απιστία τους και τη σκληροκαρδία τους, επειδή δεν πίστεψαν αυτούς που τον είχαν δει αναστημένο.» «Αναστάς δε ο Ιησούς»· εδώ βάλε στίξη, και έπειτα πες: Νωρίς το πρωί της πρώτης ημέρας της εβδομάδας, φάνηκε στη Μαρία τη Μαγδαληνή· διότι δεν αναστήθηκε το πρωί. Επειδή, ποιος ξέρει πότε αναστήθηκε; Αλλά φανερώθηκε το πρωί, την ημέρα της Κυριακής· διότι αυτή είναι η πρώτη ημέρα μετά το Σάββατο, δηλαδή της εβδομάδας, την οποία παραπάνω ονόμασε «μία των Σαββάτων»· στη Μαρία τη Μαγδαληνή, από την οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια, δηλαδή πολλά· διότι η Γραφή συνηθίζει να χρησιμοποιεί τον αριθμό επτά για να δηλώσει πλήθος· όπως στο «η στείρα γέννησε επτά», ή επτά δαιμόνια, που είναι τα αντίθετα των επτά πνευμάτων της αρετής· όπως πνεύμα έλλειψης φόβου Θεού, πνεύμα ασυνεσίας, πνεύμα αγνωσίας, πνεύμα ψεύδους, και όσα άλλα είναι αντίπαλα των χαρισμάτων του Πνεύματος· ύστερα από αυτά, φάνηκε με άλλη μορφή σε δύο από αυτούς που περπατούσαν· για αυτούς ομιλεί και ο Λουκάς· Και εκείνοι το ανήγγειλαν στους υπολοίπους· αλλά ούτε και σε εκείνους πίστεψαν.

Μάθε δε ότι πατρίδα των προφητών είναι η Συναγωγή των Ιουδαίων, στην οποία ατιμάζονται οι προφήτες· διότι δεν γίνονται δεκτοί· εμείς όμως οι αλλότριοι τους δεχθήκαμε· διότι η χήρα, εννοώ η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, δέχθηκε τον Ηλία, δηλαδή τον προφητικό λόγο, όταν έγινε νοητός λιμός στην Ιουδαία, λιμός του να ακούσουν τον λόγο του Θεού· και για αυτήν τη χήρα λέει ο προφήτης, ότι είναι περισσότερα τα τέκνα της έρημης παρά αυτής που έχει τον άνδρα· και πάλι ότι η στείρα γέννησε επτά, και η πολύτοκη εξασθένησε. «Και κατέβηκε στην Καπερναούμ, πόλη της Γαλιλαίας· και τους δίδασκε τα Σάββατα· και εκπλήσσονταν για τη διδασκαλία του, διότι ο λόγος του είχε εξουσία· και στη Συναγωγή υπήρχε ένας άνθρωπος που είχε πνεύμα ακάθαρτου δαιμονίου· και έκραξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: Άχ, τι σχέση υπάρχει μεταξύ μας και σε σένα, Ιησού Ναζαρηνέ; Ήρθες να μας καταστρέψεις; Γνωρίζω ποιος είσαι: Ο άγιος του Θεού. Και τον επιτίμησε ο Ιησούς, λέγοντας: Σώπασε και έβγα από αυτόν· και αφού το δαιμόνιο τον έριξε στη μέση, βγήκε από αυτόν, χωρίς να τον βλάψει καθόλου. Και έπεσε έκπληξη σε όλους· και συζητούσαν μεταξύ τους, λέγοντας:

Αφού, λοιπόν, είπε αυτά περί εκείνων που σκανδαλίζουν και βλάπτουν, δηλαδή εκείνων που εμποδίζουν, επειδή υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους· διότι άλλοι μεν είναι ανίατοι, όπως οι Φαρισαίοι, και άλλοι ιάσιμοι, όπως οι αδελφοί του Κυρίου απέναντι στον ίδιο τον Κύριο, καθώς ούτε εκείνοι πίστευαν σε αυτόν· επειδή, λοιπόν, υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ αυτών που εμποδίζουν (διότι είναι πιθανό να υπάρχουν και κάποιοι ομόπιστοι τέτοιοι), για τον λόγο αυτό λέγει: «Εάν αμαρτήσει εις βάρος σου ο αδελφός σου, έλεγξέ τον κατ' ιδίαν μόνο εσύ, και αν μεν σε ακούσει, τον κέρδισες· εάν όμως δεν σε ακούσει, πάρε μαζί σου έναν ή δύο», και τα εξής, όσα δηλαδή εξέθεσε εκτενώς ο Ματθαίος, ενώ ο Λουκάς τα αποσιώπησε, εφόσον είχαν ήδη ειπωθεί από τον Ματθαίο. Εκείνος μεν που υπακούει στις επιπλήξεις είναι άξιος συγγνώμης, ενώ εκείνος που δεν ακούει ας είναι για σένα όπως ο εθνικός και ο τελώνης, δηλαδή βδελυρός και μη άξιος να ονομάζεται αδελφός. Έπειτα, σαν να ρώτησε κάποιος: «Έστω, Κύριε, αυτά μεν καλώς τα διέκρινες, εάν όμως, ενώ έχει αξιωθεί πολλές φορές συγγνώμης, πάλι βλάπτει, τι πρέπει να κάνουμε σε αυτόν;» λέγει: «Εάν μετανοήσει πάλι, συγχώρησέ τον». Και πάλι: «Ακόμη και αν επτά φορές την ημέρα επιστρέψει, συγχώρησέ τον». Και το επτά φορές εδώ τίθεται αντί του πολλές φορές, όπως και στο: «Επειδή η στείρα γέννησε επτά». Όσες φορές λοιπόν μετανοεί, τόσες φορές πρέπει να του συγχωρούμε.