Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 2:7

Αυτά άλλωστε είπε και η μακαρία Άννα, προσφέροντας τον ευχαριστήριο ύμνο στον Θεό: Ο Κύριος καθιστά φτωχό και πλουτίζει, ταπεινώνει και ανυψώνει, σηκώνει από τη γη τον πένητα, και από την κοπριά εγείρει τον φτωχό, για να τους καθίσει μαζί με τους άρχοντες του λαού και να τους δώσει ως κληρονομιά θρόνο δόξας. Βλέπουμε δε αυτά να γίνονται συνεχώς από τον Θεό των όλων.

Ε΄. Αφότου όμως ο Θεός, ο οποίος καθιστά φτωχό και πλούσιο, που θανατώνει και ζωογονεί, που δημιουργεί τα πάντα και τα μεταβάλλει μόνο με τη θέλησή Του, που κάνει τη νύχτα ημέρα, τον χειμώνα άνοιξη, την τρικυμία γαλήνη και την ξηρασία άφθονη βροχή· και αυτό το κάνει πολλές φορές χάρη στην προσευχή ενός δικαίου που έχει διωχθεί επί μακρόν· Εκείνος που ανυψώνει τους πράους και ταπεινώνει τους αμαρτωλούς έως τη γη, του είπε το εξής: «Είδα πράγματι την κάκωση του Ισραήλ· και δεν πρόκειται πλέον να συνεχίσουν να ταλαιπωρούνται με τον πηλό και την πλινθοποιία»· και αφού το είπε, τους επισκέφθηκε, και αφού τους επισκέφθηκε, τους έσωσε και έβγαλε τον λαό Του με χέρι κραταιό και με βραχίονα υψηλό, διά χειρός του Μωυσή και του Ααρών, των εκλεκτών Του. Τι συμβαίνει τότε και τι θαύμα επιτελείται;

Προσευχή της Άννας (μητέρας του Σαμουήλ· από το Πρώτο Βιβλίο των Βασιλειών). «Στερεώθηκε»: Με την πρόθεση, με την πίστη, με τον φόβο του Θεού. «Υψώθηκε»: Η πίστη ως ύψιστο σημείο και δύναμη των πιστών. «Πλατύνθηκε»: Διότι ο άνθρωπος, αφού πίστεψε, καυχήθηκε θριαμβευτικά εναντίον των δαιμόνων. «Ευφράνθηκα»: Δηλαδή, με την παρουσία σου. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι ποιος μπορεί να εξισωθεί με τον Θεό; «Δεν υπάρχει άγιος»: Διότι κανείς δεν εξισώνεται με τον Θεό. «Μην καυχάστε»: Διότι σε τι θα ωφεληθείς υπερηφανευόμενος ενώπιον του Θεού; «Μηδέ ας εξέλθει»: Ούτε πρέπει να προφέρονται αλαζονικά λόγια· (τέτοιοι) είναι οι Εθνικοί και οι αιρετικοί. «Διότι Θεός»: Διότι η πρόγνωση ανήκει μόνο στον Θεό. «Και Θεός»: Διότι ως Θεός έχει έτοιμα τα πάντα, όσα πρόκειται να πράξει. «Τόξο»: Ο λόγος των υπερηφάνων. «Και όσοι ασθενούν»: Οι ταπεινοί στην καρδιά· διότι αυτοί ενδυναμώνονται. «Πλήρεις»: Οι Ιουδαίοι· διότι είχαν τις νομικές απαρχές και τις προσφορές, αλλά τις έχασαν. «Και οι πεινώντες»: Τα έθνη, που δεν είχαν πνευματική τροφή. «Διότι η στείρα»: Η Εκκλησία (και) τις επτά ενέργειες του Πνεύματος. «Και η πολύτεκνη»: Η Συναγωγή· διότι ενώ ήταν πολύτεκνη, τώρα είναι παντελώς άτεκνη. «Ο Κύριος θανατώνει»: Διότι την εξουσία της ζωής και του θανάτου την έχει ο ίδιος. «Κατεβάζει (στον Άδη)»: Και τους νεκρούς, όταν θέλει, τους ζωοποιεί. «Ο Κύριος πτωχεύει»: Διότι με το θέλημα του Θεού έχουν συσταθεί τα πάντα. «Ταπεινώνει»: Τους αλαζόνες ταπεινώνει και τους ταπεινούς υψώνει. «Ανιστά»: Διότι ανέλπιστοι (άνθρωποι από την αφάνεια), λέει, φόρεσαν διαδήματα. «Για να καθίσει»: Διότι κάνει τους ταπεινούς υψηλούς και τους υψηλούς ταπεινούς.

Επιτρέπει δε και να διηγούμαστε τα δικά του θαυμάσια, όσα περιέχονται στις θεόπνευστες Γραφές. «Όταν λάβω τον κατάλληλο καιρό». Ως καιρό εννοεί τον μέλλοντα αιώνα. Διότι τώρα η κρίση μας δεν έχει τον καιρό της, επειδή πολλοί αμαρτωλοί και πολλοί δίκαιοι μεταβάλλονται στο αντίθετο. «Ότι ούτε από εξόδων». Προέρχεται από τη δοκιμασία και την κρίση του Θεού, λέει, ο οποίος υψώνει και ταπεινώνει όποιον θέλει· διότι ο Κύριος καθιστά φτωχό και πλούσιο, ταπεινώνει και ανυψώνει, και μάλιστα όχι παράλογα· αλλά δοκιμάζοντας άλλους μεν μέσω του πλούτου, άλλους δε μέσω της φτώχειας.

Μη μου λες ότι φοβάσαι την πενία. Την πενία φοβάσαι, και τον Θεό δεν τον φοβάσαι; Τη φτώχεια φοβάσαι, και την αμαρτία δεν τη φοβάσαι; Μη φοβηθείς την πενία, αλλά την αμαρτία, τη μητέρα της κολάσεως. Εάν έχεις φίλο τον βασιλιά, θα σε πλουτίσει· και εάν αγαπάς τον Χριστό και τους φτωχούς, Εκείνος θα σε πλουτίσει. Αυτός πλουτίζει και φτωχαίνει, ταπεινώνει και ανυψώνει, σηκώνει από το χώμα τον πένητα, και από την κοπριά ανυψώνει τον φτωχό. Ο Δεσπότης ζητά την τήρηση της εντολής, και εσύ δεν του δίνεις;

Πού είναι οι ψευδομάντεις και οι απατεώνες; Πού είναι τα τριάντα τροπαιοφόρα χρόνια εκείνου που είχε επίγειο φρόνημα και δεν ανήκε στο πολίτευμα του επουράνιου Βασιλέα; κστ΄. Τι έκανε λοιπόν «Αυτός που θανατώνει και ζωογονεί, που κατεβάζει στον Άδη και ανεβάζει, που ταπεινώνει και ανυψώνει»; Ανέδειξε στη βασιλεία Του τον αρχιστράτηγο που φέρει το όνομα της δυνάμεώς Του, τον πραότατο και γαληνότατο βασιλιά Μιχαήλ, ο οποίος κατά μίμηση του Χριστού έλεγε: «Στους φυλακισμένους λέω, βγείτε έξω· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι, φανερωθείτε». —«Εξάγοντας τους δεσμώτες με ανδρεία, ομοίως και εκείνους που Τον παραπίκραιναν, αυτούς που κατοικούσαν σε τάφους». Διαρρηγνύοντας κάθε δεσμό αδικίας, ανέσυρε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας εκείνους που βρίσκονταν σε στερήσεις και θλίψεις και υποτάσσονταν σε πικρή δουλεία· γέμισε τη ρωμαϊκή βασιλεία με κάθε χαρά και αγαλλίαση. Διότι ο Κύριος έδωσε αγαθότητα, και η ανθισμένη γη βλασταίνει τα αγαθά και τον καρπό της· η δεξιά του Κυρίου ενήργησε με δύναμη· η δεξιά του Κυρίου τον ύψωσε, και με το πλήθος της δόξας Του συνέτριψε τους αντιπάλους. Τι συνέβη λοιπόν στον ειρηνικότατο και πραότατο βασιλιά; Εκοιμήθη με ειρήνη, και εν ειρήνη θα γίνει η ταφή του· διότι θα συναντήσει αυτούς που πράττουν το έλεος κατά την κρίση· «και το έλεος καυχιέται έναντι της κρίσης». κζ΄.

«Αυτός που αποστέλλει τους ιερείς αιχμαλώτους και ανέτρεψε τους δυνάστες της γης. Αυτός που εκχέει περιφρόνηση στους άρχοντες, που ανακαλύπτει τα βαθιά κρυμμένα μέσα από το σκοτάδι.» «Το τόξο των δυνατών εξασθένησε, και οι ασθενείς περιεβλήθησαν με δύναμη. Ο Κύριος καθιστά φτωχούς και πλουτίζει, ταπεινώνει και ανυψώνει,» και τα λοιπά. «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί;» και τα λοιπά. «Όλοι όσοι βρίσκονται γύρω του θα φέρουν δώρα,» και τα λοιπά. «Ποιος Θεός είναι μεγάλος, όπως ο Θεός μας; Εσύ είσαι ο Θεός που επιτελεί θαυμάσια.» «Είσαι δυνατός, Κύριε, και η αλήθεια σου σε περιβάλλει,» και τα λοιπά. —«Ποιος γνωρίζει τη δύναμη της οργής σου;» —«Ποιος θα εξαγγείλει τα μεγαλεία του Κυρίου; ακουστά,» και τα λοιπά. —«Αυτός που εγείρει από το χώμα τον φτωχό, και από την κοπριά,» και τα λοιπά. «Αυτός που επιτιμά τη θάλασσα και την ξηραίνει, και ερημώνει όλους τους ποταμούς.» «Ποιος μέτρησε με το χέρι το νερό, και τον ουρανό, και ολόκληρη τη γη με τη χούφτα; Ποιος έστησε τα όρη σε ζυγαριά και τις κοιλάδες στο ζύγι; Όλα τα έθνη λογίστηκαν σαν σταγόνα από κουβά, και σαν ταλάντευση της ζυγαριάς.»

Έπειτα υπαινίσσεται και τα δικά της και τα της αντιζήλου της Φενάννας: «Διότι η στείρα γέννησε επτά». Διότι, αφού γέννησε τον Σαμουήλ και τον απέδωσε ως δώρο στον Θεό, είναι γραμμένο στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών ότι «επισκέφθηκε ο Κύριος την Άννα και γέννησε τρεις γιους και δύο θυγατέρες»· αλλά επειδή ο Σαμουήλ ισοδυναμούσε με πολλούς, είπε επτά. «Εκείνη δε που είχε πολλά τέκνα, ασθένησε»· η υπεροψία της Φενάννας λόγω της τεκνοποιίας έχει ταπεινωθεί. Ήταν δε, κατά την αλληγορική ερμηνεία, στείρα και η εξ εθνών Εκκλησία, αλλά μέσω του ευαγγελικού σπόρου και της αγίας κολυμβήθρας έγινε πολύτεκνη και γέννησε πολλά παιδιά. «Και η πολύ» καλλίτεκνη συναγωγή των Εβραίων «ασθένησε», και μάλιστα απέθανε. «Ο Κύριος θανατώνει και ζωογονεί, φτωχαίνει και πλουτίζει, ταπεινώνει και ανυψώνει»· και πού φαίνεται αυτό; Και στα λόγια και στα πράγματα. «Αυτός που εκπληρώνει την ευχή σε εκείνον που εύχεται»· ευχή είναι η υπόσχεση προς τον Θεό, την έκβαση της οποίας συντελεί ο Θεός σε όποιον έχει την αγαθή προαίρεση. «Και ευλόγησε τα έτη του δικαίου», δηλαδή πρόσθεσε έτη ζωής, όπως ακριβώς έπραξε αργότερα και στον Εζεκία. «Διότι κανένας δυνατός άνδρας δεν υπερισχύει με τη δική του δύναμη», αλλά ο Κύριος αυτόν μεν θα ενισχύσει, ενώ τον αντίδικό του τον καθιστά ανίσχυρο και κατώτερο. «