Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 21:8

Του ιδίου εις τον ΛΓ΄ Ψαλμό. Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και αναχώρησε. Το νόημα του ψαλμού στρέφεται γύρω από δύο υποθέσεις. Τόσο τα όσα έγιναν από τον Δαβίδ στη Νόμβα, την πόλη των ιερέων, φαίνεται να συνδέονται στενά με την επιγραφή, όσο και τα όσα συνέβησαν στη Γεθ ενώπιον του Αγχούς, του βασιλιά των αλλοφύλων.

Αποτινάσσοντας δε σαν ζυγό τη βασιλεία υπό τον Θεό, προσέρχονταν λέγοντας στον μακάριο Σαμουήλ: «Κατάστησε σε εμάς βασιλιά για να μας κρίνει,» και τα εξής. Έπειτα, ενώ ο μακάριος Σαμουήλ τους εξήγγειλε τα δικαιώματα του βασιλιά και τους καταπτοούσε με πάρα πολλούς φόβους, αποτρέποντάς τους μάλιστα πολύ γρήγορα από αυτές τις σαθρές και ανόσιες σκέψεις, εκείνοι δεν έπαυαν να επιμένουν λέγοντας: «Όχι, αλλά θα υπάρξει βασιλεία σε εμάς.» <Και είπε ο Σαούλ στο παιδάριο, κ.τ.λ. Και τι θα φέρουμε; κ.τ.λ.> Του Κυρίλλου, από το κατά Ματθαίον. Είναι πάντοτε φυσικό ίδιον εκείνων που ωφελούνται, δηλαδή αυτών που έχουν μετέχει σε οποιαδήποτε ευχάριστα πράγματα, να θέλουν να ανταποδίδουν αμοιβές κατά τη δύναμή τους, και να ευφραίνουν με ισότιμες ή ακόμη και μεγαλύτερες τιμές. Και ως απόδειξη της ευγνωμοσύνης τους επιδεικνύουν πάντοτε σε αυτά προθυμία, εκείνοι στους οποίους ενυπάρχει αγαθός και ευγνώμων τρόπος. <Και εκεί ήταν ένα από τα παιδάρια του Σαούλ. —Και το όνομά του Δωήκ.> Του Κυρίλλου. Υπήρξε κάποιος άνδρας Ιδουμαίος στο γένος, που ονομαζόταν Δωήκ. Αυτός συναναστρεφόταν με τους δορυφόρους του μακάριου Δαβίδ, και ήταν κτηνοτρόφος, όμως άνδρας πικρός και βάρβαρος και από πουθενά μη έχοντας το γνήσιο. Συναντούσε δε κρυφά τον Σαούλ και του ανήγγειλε τις σκέψεις και όλα τα βουλεύματα, και υποσχόταν κατά καιρούς ότι και θα τον παραδώσει.

Εις το τέλος, ψαλμός συνέσεως του Δαβίδ, 51ος. Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ο Δαβίδ ήλθε στον οίκο του Αχιμέλεχ. Ο μεν 33ος ψαλμός ελέχθη από τον Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, ο οποίος τον απέλυσε και εκείνος απήλθε. Αυτός δε ο ψαλμός θα μπορούσε να είναι ιστορικά ακόλουθος εκείνου. Διότι λέγει η Γραφή των Βασιλειών: «Και εκεί βρισκόταν ένας από τους υπηρέτες του Σαούλ, την ημέρα εκείνη». Επισημαίνεται δε ο χρόνος κατά τον οποίο ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμέλεχ και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, αφού τους έλαβε από τον αρχιερέα. Διότι ακριβώς εκείνη τη στιγμή, έχοντας φθάσει ο Δωήκ ο Σύρος, ο οποίος έβοσκε τα μουλάρια του Σαούλ, πήγε στον Σαούλ και είπε: Είδα τον γιο του Ιεσσαί να έρχεται στη Νοβ προς τον Αβιμέλεχ, τον γιο του Αχιτώβ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του· και συμβουλεύτηκε τον Θεό για λογαριασμό του, και του έδωσε τρόφιμα. Και απέστειλε ο βασιλιάς να καλέσουν τον Αβιμέλεχ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του, τους ιερείς του Κυρίου που βρίσκονταν στη Νοβ, και παρουσιάστηκαν όλοι στον βασιλιά. Τότε, κατόπιν προσταγής του Σαούλ, αυτός ο ίδιος ο Δωήκ θανάτωσε τους ιερείς του Κυρίου, τριακόσιους πέντε άνδρες που φορούσαν εφούδ, και τη Νοβ, την πόλη των ιερέων, την πάταξε με την κόψη της ρομφαίας, από άνδρα έως γυναίκα, από νήπιο έως θηλάζον βρέφος, όπως επίσης μοσχάρια, γαϊδούρια και πρόβατα.

Διότι, όπως ακριβώς η φύση των ημιόνων δεν συντηρεί τον εαυτό της από μόνη της, έτσι και η κακία δεν παραμένει στο διηνεκές η ίδια, αλλά πάντοτε μεταβάλλεται παίρνοντας ζωή η μία από την άλλη, όταν το ευγενές και αγέρωχο της φύσης μας, καθώς και το ταχύ και υπερήφανο, κατολισθήσει προς την επιθυμία της ονώδους και άλογης συζυγίας. Εκείνος λοιπόν ο αλλόφυλος Δωήκ, ο οποίος έγινε πληροφοριοδότης του Σαούλ εναντίον του Δαβίδ, ο βοσκός της άγονης αγέλης των ημιόνων, δεν θα μπορούσε να είναι κανείς άλλος παρά ο πονηρός άγγελος που παρασύρει την ανθρώπινη ψυχή προς το κακό μέσω των ποικίλων παθημάτων της αμαρτίας. Και όταν αυτός αντιληφθεί ότι η ψυχή βρίσκεται στον οίκο του αληθινού ιερέως, επειδή αδυνατεί να την πλήξει με τα λακτίσματα των ημιόνων, τότε την καταμηνύει στον άρχοντα της πονηρίας, του πνεύματος που ενεργεί στους υιούς της απείθειας. Αυτός όμως που είναι ριζωμένος σαν κατάκαρπη ελιά στον οίκο του Θεού, απευθύνει εναντίον του τυράννου εκείνους τους λόγους που ακούσαμε στην ψαλμωδία, λέγοντας: «Γιατί καυχιέσαι για την κακία, εσύ που είσαι δυνατός στην ανομία;», του οποίου η γλώσσα είναι σαν ακονισμένο ξυράφι που, πάνω σε όσους επιβληθεί, τους αποστερεί από την ευπρέπεια των τριχών και αποκόπτει τις επτά πλεξούδες των μαλλιών, στις οποίες βρίσκεται η δύναμή μας.

Τι σημαίνει ο Δωήκ ο Σύρος, ο οποίος φόνευσε τους τριακόσιους πενήντα ιερείς; Ο Δωήκ ο Σύρος είναι ο υπερήφανος λογισμός ή ο σάλος των παθών, σύμφωνα με την ερμηνεία του ονόματός του. Και ευλόγως τους ημιόνους του Σαούλ βόσκει ένας τέτοιος, δηλαδή την άγονη ως προς την αρετή έξη. Και εναντιώνεται στον Δαβίδ, δηλαδή στον λογισμό της ταπεινώσεως· διότι ο Δαβίδ, σύμφωνα με μία ερμηνεία του ονόματός του, ερμηνεύεται ως «εξουθενωμένος».