Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 22:1

Στο τέλος, μη διαφθείρεις τον Δαβίδ, ως στηλογραφία, κατά την απόδρασή του από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο. ΨΑΛΜΟΣ ΝΣΤ΄. Υπόθεση. Προσπαθώντας να διαφύγει από τον Σαούλ που τον καταδίωκε, ο Δαβίδ ήλθε σε ένα σπήλαιο με τετρακόσιους άνδρες, τότε που απέκοψε και το άκρο του μανδύα του Σαούλ. Τότε λοιπόν έψαλε και αυτόν τον ψαλμό. Αναφέρεται όμως και σε όσα έπραξε για εμάς ο Χριστός, όταν κατά τις έσχατες ημέρες, αφού εμφανίστηκε με σάρκα επί της γης, απομάκρυνε από εμάς τη φθορά.

Και έτσι, αφού ελευθερώθηκε από εκεί, διασώθηκε, λέει, στο σπήλαιο Οδολλάμ. Έχοντας, λοιπόν, διαφύγει από μεγάλο κίνδυνο, αναπέμπει αυτήν την ευχαριστία στον Θεό που τον λύτρωσε. «Θα ευλογώ», λέει, «τον Κύριο σε κάθε καιρό». Έχοντας διαφύγει από τον θάνατο, θέτει τρόπον τινά στον εαυτό του κανόνες ζωής, διαμορφώνοντας την ψυχή του σύμφωνα με την ακρίβεια της πνευματικής πολιτείας· ώστε σε καμία στιγμή να μην παραλείπει την ευλογία, αλλά και των μεγάλων και των μικρότερων πραγμάτων να αποδίδει την αρχή στον Θεό. Δεν θα θεωρήσω, λέει, ότι αυτά γίνονται χάρη στη δική μου φροντίδα, ούτε ότι συμβαίνουν από τυχαία συγκυρία, αλλά «σε κάθε καιρό θα ευλογώ τον Κύριο», όχι μόνο στις περιόδους ευημερίας του βίου, αλλά και στους καιρούς των θλιβερών περιστάσεων. Έχοντας διδαχθεί από αυτό ο Απόστολος, λέει: «Πάντοτε να χαίρεστε, αδιαλείπτως να προσεύχεστε, σε όλα να ευχαριστείτε». Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η αγάπη του ανδρός; Δεν δυσανασχετούσε απέναντι στη συνέχεια των συμφορών, όταν όχι μόνο είχε εξοριστεί από την πατρίδα και τους συγγενείς και τους οικείους και τα κτήματά του, αλλά και όταν, έχοντας παραδοθεί από ανάγκη στους εχθρούς, παραλίγο να κατασπαραχθεί από αυτούς.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΜΗ ΔΙΑΦΘΕΙΡΗΣ, ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΕΙΣ ΣΤΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ, ΟΤΑΝ ΑΠΕΔΡΑΣΕ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΣΑΟΥΛ ΣΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ. 56ος. Ελέησέ με, Θεέ, ελέησέ με, διότι σε σένα ελπίζει η ψυχή μου. Όπως ακριβώς αποδεικνυόταν από την ιστορία ότι ο Δαβίδ βρέθηκε για δεύτερη φορά στους αλλοφύλους της Γεθ, ανάμεσα στους οποίους, ενώ διέτριβε, έχει καταγραφεί ότι συνέθεσε τον 55ο ψαλμό· έτσι φαίνεται ότι ήλθε στο σπήλαιο δύο φορές. Τη μία φορά, όταν, προσποιούμενος μανία, διέφυγε από τα χέρια του Αγχούς και των αλλοφύλων της Γεθ· και από εκεί διασώζεται στο σπήλαιο Οδολλάμ, όπου όλοι οι αδελφοί του και όλος ο οίκος του πατέρα του κατεβαίνουν προς αυτόν. Συγκεντρώνονταν δε κοντά του καθένας που βρισκόταν σε ανάγκη, κάθε καταχρεωμένος, και κάθε πονεμένη ψυχή· και αυτός ήταν αρχηγός τους. Και ήταν περίπου τετρακόσιοι άνδρες. Τη δεύτερη φορά, όταν ο Σαούλ επέστρεψε από την καταδίωξη των αλλοφύλων, και του αναγγέλθηκε: «Ιδού, ο Δαβίδ βρίσκεται στην έρημο Γαδδί»· και πήρε μαζί του τρεις χιλιάδες εκλεκτούς άνδρες από τον Ισραήλ και πορεύθηκε αναζητώντας τον Δαβίδ και τους άνδρες του προς την πλευρά της Αιλείν. Και ήλθε στις μάντρες των ποιμνίων που βρίσκονταν δίπλα στον δρόμο. Και υπήρχε εκεί ένα σπήλαιο, και εισήλθε ο Σαούλ για να ανακουφιστεί (για τη φυσική του ανάγκη)· ενώ ο Δαβίδ και οι άνδρες του βρίσκονταν καθισμένοι στο βάθος του σπηλαίου.

«Θα εκχέω ενώπιόν του τη δέησή μου· τη θλίψη μου θα την αναγγείλω ενώπιόν του. Όταν εξέλιπε από εμένα το πνεύμα μου, εσύ γνώριζες τα μονοπάτια μου. Σε αυτήν την οδό, στην οποία πορευόμουν, έκρυψαν παγίδα για εμένα». Διότι μέσα από αυτά παρουσιάζει τη στενοχώρια στην οποία δοκιμαζόταν· και ακόμη περισσότερο μέσα από όσα προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: «Χάθηκε κάθε καταφύγιο από εμένα»· διότι, καθώς ο Σαούλ καθόταν μπροστά στις θύρες του σπηλαίου, αυτός, κρυμμένος στο εσωτερικό του, είχε απελπιστεί για τη διαφυγή του. Όμως, έχοντας απελπιστεί για τη διαφυγή, καταφεύγει στο σωτήριο λιμάνι· γι' αυτό και επιλέγει να πει: «Κραύγασα προς εσένα, Κύριε, και είπα: Εσύ είσαι η ελπίδα μου»· και προσθέτει λέγοντας: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή». Βλέπεις πώς υποδηλώνει τον εγκλεισμό μέσα στο σπήλαιο; Εύλογα, λοιπόν, επιγράφει αυτούς τους λόγους ως προσευχή, δηλώνοντας μέσω της επιγραφής την περίσταση. Λέει, λοιπόν: «Ύμνος συνέσεως του Δαβίδ, όταν αυτός βρισκόταν στο σπήλαιο, προσευχή». Αλλά αυτά μεν τα προσευχήθηκε ευρισκόμενος σε μεγάλο αγώνα κατά τον αναφερθέντα χρόνο· η δε προκειμένη στηλογραφία ελέχθη από αυτόν, όπως νομίζω, όταν βρισκόταν στο σπήλαιο Οδολλάμ, και υποδεχόταν όλους τους αδελφούς του και τους συγγενείς του και τους υπόλοιπους φυγάδες, οι οποίοι ίσως εξαιτίας του δέχονταν τις επιβουλές του Σαούλ· αλλά και κάθε καταλυπημένη ψυχή και κάθε αδικούμενος γινόταν μέτοχος της φυγής του Δαβίδ.

«Ξύπνησε, δόξα μου, ξύπνησε ψαλτήρι και κιθάρα, θα εγερθώ την αυγή. Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη». Διότι αυτά φανερώνουν μεγάλη άνεση χρόνου, αλλά και ευθυμία. Λέει άλλωστε ο ιερός απόστολος: «Κακοπαθεί κανείς ανάμεσά σας; Ας προσεύχεται. Έχει κανείς ευθυμία; Ας ψάλλει». Όμως δεν ήταν σε θέση να τα λέει αυτά στο σπήλαιο του Ενγαδδί, καθώς βρισκόταν εγκλωβισμένος από τον Σαούλ, ο οποίος καθόταν μπροστά στην είσοδο. Διότι ποια ευκαιρία υπήρχε τότε για να πάρει στα χέρια του ψαλτήρι και κιθάρα, όταν κρυβόταν στα βάθη του σπηλαίου; Όπως, από την άλλη πλευρά, δεν είχε λογική, όταν περνούσε τον χρόνο του με ησυχία και άνεση στο σπήλαιο του Οδολλάμ μαζί με τους τετρακόσιους άνδρες που ήταν μαζί του, να λέει: «Χάθηκε για μένα η διαφυγή» και «Βγάλε από τη φυλακή την ψυχή μου».

Στη συνέχεια, το ιστορικό βιβλίο της Γραφής αναφέρει ότι ο Δαβίδ πηγαίνει στη Νοβά προς τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την πράξη στον λγ΄ ψαλμό. Και πάλι, το βιβλίο των Βασιλειών αναφέρει: «Και αναχώρησε ο Δαβίδ από εκεί, και έρχεται, και διασώθηκε στο σπήλαιο Οδολλάμ»· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την ακολουθία στον νστ΄ ψαλμό. Και πάλι, μετά από αυτά, το βιβλίο των Βασιλειών κάνει μνεία του Δωήκ, πώς δηλαδή διέβαλε στον Σαούλ τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών, στον να΄ ψαλμό, επισημαίνει αυτήν τη χρονική στιγμή.