Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 22:2

Πράττοντας αυτά και χωρίς να ντρέπονται για τα κακά που προηγουμένως μηχανεύτηκαν εναντίον μας, ακόμη και τώρα μας κατηγορούν, επειδή κατορθώσαμε να ξεφύγουμε από τα δολοφονικά τους χέρια· μάλλον δε, οδύρονται πικρά επειδή δεν μας εξόντωσαν εντελώς. Και πλέον προφασίζονται ότι μας επικρίνουν για δειλία, αγνοώντας ότι, γογγύζοντας και για αυτό, στρέφουν μάλλον τη μομφή εναντίον του εαυτού τους. Διότι, αν είναι φαύλο το να τρέπεται κανείς σε φυγή, είναι πολύ χειρότερο το να καταδιώκει· επειδή ο ένας κρύβεται για να μην πεθάνει, ενώ ο άλλος καταδιώκει επιδιώκοντας να σκοτώσει. Και το μεν να φεύγει κανείς είναι γεγραμμένο στις Γραφές, ενώ αυτός που ζητά να θανατώσει παραβαίνει τον νόμο, και μάλλον ο ίδιος δίνει την αφορμή για τη φυγή. Αν, λοιπόν, ονειδίζουν τη φυγή, ας ντραπούν περισσότερο οι ίδιοι που καταδιώκουν· ας σταματήσουν τις επιβουλές, και θα σταματήσουν αμέσως και εκείνοι που φεύγουν. Όμως δεν παύουν τη δική τους πονηρία, και κάνουν τα πάντα προκειμένου να συλλάβουν, μη γνωρίζοντας ότι η φυγή των διωκομένων αποτελεί ισχυρό έλεγχο εναντίον των διωκτών. Διότι κανένας δεν αποφεύγει τον πράο και φιλάνθρωπο, αλλά μάλλον εκείνον που είναι άγριος και πονηρός στους τρόπους. Γι’ αυτό «κάθε καταπιεσμένος και καταχρεωμένος» έφευγε από τον Σαούλ και κατέφευγε στον Δαβίδ.

Στο τέλος, μη διαφθείρεις τον Δαβίδ, ως στηλογραφία, κατά την απόδρασή του από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο. ΨΑΛΜΟΣ ΝΣΤ΄. Υπόθεση. Προσπαθώντας να διαφύγει από τον Σαούλ που τον καταδίωκε, ο Δαβίδ ήλθε σε ένα σπήλαιο με τετρακόσιους άνδρες, τότε που απέκοψε και το άκρο του μανδύα του Σαούλ. Τότε λοιπόν έψαλε και αυτόν τον ψαλμό. Αναφέρεται όμως και σε όσα έπραξε για εμάς ο Χριστός, όταν κατά τις έσχατες ημέρες, αφού εμφανίστηκε με σάρκα επί της γης, απομάκρυνε από εμάς τη φθορά.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΜΗ ΔΙΑΦΘΕΙΡΗΣ, ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΕΙΣ ΣΤΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ, ΟΤΑΝ ΑΠΕΔΡΑΣΕ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΣΑΟΥΛ ΣΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ. 56ος. Ελέησέ με, Θεέ, ελέησέ με, διότι σε σένα ελπίζει η ψυχή μου. Όπως ακριβώς αποδεικνυόταν από την ιστορία ότι ο Δαβίδ βρέθηκε για δεύτερη φορά στους αλλοφύλους της Γεθ, ανάμεσα στους οποίους, ενώ διέτριβε, έχει καταγραφεί ότι συνέθεσε τον 55ο ψαλμό· έτσι φαίνεται ότι ήλθε στο σπήλαιο δύο φορές. Τη μία φορά, όταν, προσποιούμενος μανία, διέφυγε από τα χέρια του Αγχούς και των αλλοφύλων της Γεθ· και από εκεί διασώζεται στο σπήλαιο Οδολλάμ, όπου όλοι οι αδελφοί του και όλος ο οίκος του πατέρα του κατεβαίνουν προς αυτόν. Συγκεντρώνονταν δε κοντά του καθένας που βρισκόταν σε ανάγκη, κάθε καταχρεωμένος, και κάθε πονεμένη ψυχή· και αυτός ήταν αρχηγός τους. Και ήταν περίπου τετρακόσιοι άνδρες. Τη δεύτερη φορά, όταν ο Σαούλ επέστρεψε από την καταδίωξη των αλλοφύλων, και του αναγγέλθηκε: «Ιδού, ο Δαβίδ βρίσκεται στην έρημο Γαδδί»· και πήρε μαζί του τρεις χιλιάδες εκλεκτούς άνδρες από τον Ισραήλ και πορεύθηκε αναζητώντας τον Δαβίδ και τους άνδρες του προς την πλευρά της Αιλείν. Και ήλθε στις μάντρες των ποιμνίων που βρίσκονταν δίπλα στον δρόμο. Και υπήρχε εκεί ένα σπήλαιο, και εισήλθε ο Σαούλ για να ανακουφιστεί (για τη φυσική του ανάγκη)· ενώ ο Δαβίδ και οι άνδρες του βρίσκονταν καθισμένοι στο βάθος του σπηλαίου.

«Θα εκχέω ενώπιόν του τη δέησή μου· τη θλίψη μου θα την αναγγείλω ενώπιόν του. Όταν εξέλιπε από εμένα το πνεύμα μου, εσύ γνώριζες τα μονοπάτια μου. Σε αυτήν την οδό, στην οποία πορευόμουν, έκρυψαν παγίδα για εμένα». Διότι μέσα από αυτά παρουσιάζει τη στενοχώρια στην οποία δοκιμαζόταν· και ακόμη περισσότερο μέσα από όσα προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: «Χάθηκε κάθε καταφύγιο από εμένα»· διότι, καθώς ο Σαούλ καθόταν μπροστά στις θύρες του σπηλαίου, αυτός, κρυμμένος στο εσωτερικό του, είχε απελπιστεί για τη διαφυγή του. Όμως, έχοντας απελπιστεί για τη διαφυγή, καταφεύγει στο σωτήριο λιμάνι· γι' αυτό και επιλέγει να πει: «Κραύγασα προς εσένα, Κύριε, και είπα: Εσύ είσαι η ελπίδα μου»· και προσθέτει λέγοντας: «Βγάλε την ψυχή μου από τη φυλακή». Βλέπεις πώς υποδηλώνει τον εγκλεισμό μέσα στο σπήλαιο; Εύλογα, λοιπόν, επιγράφει αυτούς τους λόγους ως προσευχή, δηλώνοντας μέσω της επιγραφής την περίσταση. Λέει, λοιπόν: «Ύμνος συνέσεως του Δαβίδ, όταν αυτός βρισκόταν στο σπήλαιο, προσευχή». Αλλά αυτά μεν τα προσευχήθηκε ευρισκόμενος σε μεγάλο αγώνα κατά τον αναφερθέντα χρόνο· η δε προκειμένη στηλογραφία ελέχθη από αυτόν, όπως νομίζω, όταν βρισκόταν στο σπήλαιο Οδολλάμ, και υποδεχόταν όλους τους αδελφούς του και τους συγγενείς του και τους υπόλοιπους φυγάδες, οι οποίοι ίσως εξαιτίας του δέχονταν τις επιβουλές του Σαούλ· αλλά και κάθε καταλυπημένη ψυχή και κάθε αδικούμενος γινόταν μέτοχος της φυγής του Δαβίδ.

«Ξύπνησε, δόξα μου, ξύπνησε ψαλτήρι και κιθάρα, θα εγερθώ την αυγή. Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη». Διότι αυτά φανερώνουν μεγάλη άνεση χρόνου, αλλά και ευθυμία. Λέει άλλωστε ο ιερός απόστολος: «Κακοπαθεί κανείς ανάμεσά σας; Ας προσεύχεται. Έχει κανείς ευθυμία; Ας ψάλλει». Όμως δεν ήταν σε θέση να τα λέει αυτά στο σπήλαιο του Ενγαδδί, καθώς βρισκόταν εγκλωβισμένος από τον Σαούλ, ο οποίος καθόταν μπροστά στην είσοδο. Διότι ποια ευκαιρία υπήρχε τότε για να πάρει στα χέρια του ψαλτήρι και κιθάρα, όταν κρυβόταν στα βάθη του σπηλαίου; Όπως, από την άλλη πλευρά, δεν είχε λογική, όταν περνούσε τον χρόνο του με ησυχία και άνεση στο σπήλαιο του Οδολλάμ μαζί με τους τετρακόσιους άνδρες που ήταν μαζί του, να λέει: «Χάθηκε για μένα η διαφυγή» και «Βγάλε από τη φυλακή την ψυχή μου».