Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 24:12

Διότι πώς ήταν δυνατόν αυτός που, μετά από τόσες ευεργεσίες, πολεμούσε εκείνον που δεν τον είχε αδικήσει σε τίποτα, να πιστέψει ότι ο αδικημένος, όταν έπιασε στα χέρια του αυτόν που τον αδίκησε, τον λυπήθηκε; Επειδή, ως επί το πλείστον, οι περισσότεροι άνθρωποι κρίνουν τους άλλους με βάση τον εαυτό τους· για παράδειγμα, αυτός που μεθά συνεχώς δεν θα πίστευε εύκολα ότι υπάρχει κάποιος άνθρωπος που ζει με εγκράτεια· αυτός που συναναστρέφεται πόρνες νομίζει ότι και εκείνοι που ζουν κοσμίως είναι ακόλαστοι· πάλι, αυτός που αρπάζει τα αγαθά των άλλων δεν θα πειθόταν εύκολα ότι υπάρχουν άνθρωποι που προσφέρουν ακόμη και τα δικά τους υπάρχοντα. Έτσι λοιπόν και αυτός, εφόσον είχε άπαξ κυριευθεί από την οργή, δεν θα πίστευε εύκολα ότι υπάρχει άνθρωπος που να έχει κυριαρχήσει τόσο πολύ στο πάθος, ώστε όχι μόνο να μην αδικεί σε τίποτα, αλλά και να σώζει εκείνον που τον αδικεί. Επειδή, λοιπόν, και η κρίση εκείνου που δίκαζε είχε διαφθαρεί, και οι μάρτυρες, αν παρουσιάζονταν, επρόκειτο να αντιμετωπιστούν με καχυποψία, οικονομήθηκε να υπάρξει κάποια απόδειξη ικανή να αποστομώσει και τους πλέον αναίσχυντους. Ποια ήταν λοιπόν αυτή; Το πτερύγιο της διπλοΐδας, το οποίο και προβάλλοντας έλεγε: «Ιδού το πτερύγιο της διπλοΐδας στο χέρι μου, το οποίο εγώ αφαίρεσα, και δεν σε σκότωσα». Άφωνος ο μάρτυρας, αλλά πιο σαφής από εκείνους που έχουν φωνή.

Τώρα όμως, αφού κινήθηκε και έκοψε, παρέσχε αδιαμφισβήτητη απόδειξη της δικής του πρόνοιας. Επειδή, λοιπόν, παρουσίασε τόσο αληθινή και αδιάσειστη μαρτυρία, καλεί πλέον τον ίδιο τον εχθρό του ως κριτή και ως μάρτυρα της δικής του προστασίας, λέγοντας τα εξής: «Μάθε και δες σήμερα, ότι δεν υπάρχει στο χέρι μου κακία, ούτε αθέτηση· εσύ όμως παγιδεύεις την ψυχή μου, για να την πάρεις». Από αυτό μάλιστα θα μπορούσε κανείς να τον θαυμάσει για τη μεγαλοψυχία του, διότι κάνει την απολογία του βασιζόμενος μόνο σε όσα συνέβησαν εκείνη την ημέρα. Διότι αυτό υπονόησε λέγοντας: «Μάθε και δες σήμερα». Δεν αναφέρω τίποτα από τα παρελθόντα, λέει· μου αρκεί για απόδειξη η σημερινή ημέρα.

Εις την απολογία του Δαβίδ. Είναι λοιπόν ανάγκη σήμερα να αναφέρουμε τα λόγια του Σαούλ, και να δούμε τι απάντησε αυτός στην απολογία εκείνου. Διότι, βεβαίως, δεν θα γνωρίσουμε την αρετή του Δαβίδ μόνο από τα λόγια που είπε ο ίδιος, αλλά και από αυτά που λέει ο Σαούλ. Επειδή, αν φανεί αυτός να λέει κάτι πράο και ήμερο, την αιτία γι' αυτά θα την αποδώσουμε σε εκείνον που μετέβαλε τον άνθρωπο, που διαπαιδαγώγησε και ρύθμισε την ψυχή του. Τι λέει λοιπόν ο Σαούλ; Αφού άκουσε τον Δαβίδ να λέει, «Ιδού το πτερύγιο του μανδύα σου στο χέρι μου», και όλα τα άλλα με τα οποία απολογήθηκε μαζί με αυτά, απάντησε: «Αυτή είναι η φωνή σου, τέκνο μου Δαβίδ;» Ω, πόσο ξαφνική υπήρξε η μεταβολή! Διότι αυτός που δεν ανεχόταν ποτέ να τον αποκαλέσει ούτε με το απλό του όνομα, αλλά μισούσε ακόμη και την προσφώνησή του, τον ενέταξε στη συγγένειά του, αποκαλώντας τον τέκνο του. Τι πιο μακάριο από τον Δαβίδ, ο οποίος έκανε τον φονιά πατέρα, και τον λύκο πρόβατο, και το καμίνι της οργής το γέμισε με άφθονη δροσιά, και τα κύματα τα μετέβαλε σε γαλήνη, και κατέσβησε ολότελα τη φλόγα του θυμού; Διότι τα λόγια εκείνα του Δαβίδ, όταν εισήλθαν στη διάνοια αυτού του εξαγριωμένου ανθρώπου, προκάλεσαν όλη αυτή τη μεταβολή, την οποία μπορεί κανείς να διαπιστώσει από τούτα τα λόγια. Διότι δεν είπε: «Αυτά είναι τα λόγια σου, τέκνο μου Δαβίδ;», αλλά τι; «Αυτή είναι η φωνή σου, τέκνο μου Δαβίδ;»

Διότι, όταν κάποτε έφτασε μία εορτή, επειδή του είχε στήσει κάποια δόλια παγίδα και είχε καταστρώσει μία σκληρή επιβουλή, όταν δεν τον είδε να εμφανίζεται, είπε: «Πού είναι ο υιός του Ιεσσαί;» Και επειδή δεν είχε να του καταλογίσει καμία πονηρία, έφερε στο προσκήνιο την ταπεινή καταγωγή του γένους του, προσδοκώντας με αυτόν τον τρόπο να επισκιάσει τη λαμπρότητά του. Εκείνος όμως, όταν τον βρήκε να κοιμάται μέσα στο σπήλαιο, δεν τον αποκάλεσε υιό του Κις, αλλά με το τιμητικό του όνομα: «Διότι δεν πρόκειται να απλώσω το χέρι μου», είπε, «πάνω στον χριστό του Κυρίου»· τόσο καθαρός ήταν από τον θυμό και από κάθε μνησικακία. Αποκαλεί χριστό του Κυρίου εκείνον που τον είχε αδικήσει τόσες φορές, εκείνον που διψούσε για το αίμα του, εκείνον που ύστερα από αμέτρητες ευεργεσίες είχε επιχειρήσει πολλές φορές να τον εξοντώσει. Διότι δεν εξέταζε τι άξιζε να πάθει εκείνος, αλλά εξέταζε τι άρμοζε να πράξει και να πει ο ίδιος. Τι σημαίνει αυτό; Έχοντας εγκλωβίσει τον εχθρό σαν σε δεσμωτήριο, κρατούμενο με τριπλό δεσμό, δηλαδή από τη στενότητα του χώρου, από την απουσία βοηθών και από την ανάγκη του ύπνου, δεν απαιτείς δικαιοσύνη ούτε την τιμωρία του; Αλλά λες, «Δεν θα απλώσω το χέρι μου πάνω στον χριστό του Κυρίου»; Ναι, απαντά· διότι δεν εξετάζω τώρα τι είναι δίκαιο να πάθει αυτός, αλλά τι αρμόζει σε εμένα να πράξω. Εσείς, λοιπόν, ίσως τον θαυμάζετε, επειδή δεν θυμήθηκε κανένα από τα παρελθόντα κακά· εγώ όμως εκπλήσσομαι με αυτόν για έναν άλλο, πολύ μεγαλύτερο λόγο.

Διότι, εάν δεν το είχε κόψει, από πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να πείσει τον εχθρό του. Πώς, άλλωστε, αυτός που, έπειτα από τόσες ευεργεσίες, πολεμούσε εκείνον που δεν τον είχε αδικήσει σε τίποτα, θα μπορούσε να υποψιαστεί ότι κάποιος άλλος, ο οποίος αδικήθηκε, όταν έπιασε στα χέρια του αυτόν που τον αδίκησε, τον σπλαχνίστηκε; Τώρα όμως παρείχε αναμφισβήτητη απόδειξη της προνοητικότητάς του, και καλεί τον ίδιο τον εχθρό και ως δικαστή και ως μάρτυρα της δικής του φροντίδας, λέγοντας τα εξής: «Μάθε και δες σήμερα, ότι δεν υπάρχει στο χέρι μου καμία αθέτηση· κι όμως εσύ παγιδεύεις την ψυχή μου για να την πάρεις».

Δεν θα λάβεις από αυτόν τόκο, ούτε πλεόνασμα. »Εξήλθε ο Δαβίδ από το σπήλαιο και φώναξε πίσω από τον Σαούλ, λέγοντας: Κύριε βασιλιά. Και ο Σαούλ κοίταξε πίσω του, και ο Δαβίδ έσκυψε με το πρόσωπό του στη γη και τον προσκύνησε. Και είπε ο Δαβίδ: Γιατί ακούς τα λόγια του λαού που λένε: "Ιδού, ο Δαβίδ ζητά τη ζωή σου"; Ιδού, κατά την ημέρα αυτή είδαν τα μάτια σου πώς ο Κύριος σε παρέδωσε στα χέρια μου μέσα στο σπήλαιο, και δεν θέλησα να σε σκοτώσω, αλλά σε λυπήθηκα και είπα: "Δεν θα απλώσω το χέρι μου εναντίον του κυρίου μου, διότι αυτός είναι ο χρισμένος του Κυρίου". Και ιδού, η άκρη του μανδύα σου βρίσκεται στο χέρι μου, και δεν σε σκότωσα.