Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 24:7

Ο βασιλιάς Δαβίδ θα σας διδάξει ότι τον μεν Γολιάθ τον απεχθανόταν, απέναντι όμως στον Σαούλ συμπεριφερόταν με ταπεινοφροσύνη. Είπε την αιτία, ότι δηλαδή είχε γίνει χριστός Κυρίου· τον Γολιάθ, αντίθετα, ως αμύητο στην ευσέβεια, τον εξόντωσε φανερά. Άλλους, μάλιστα, που του ανήγγειλαν τον θάνατο του χριστού του Κυρίου τους κατέσφαξε, ενώ κάποιους άλλους, αν και όφειλαν να πεθάνουν, τους λυπήθηκε.

Και είπε ο Δαβίδ προς τους άνδρες του: Ποτέ ας μην επιτρέψει ο Κύριος σε εμένα να κάνω αυτό το πράγμα στον κύριό μου, τον χριστό του Κυρίου, να απλώσω το χέρι μου επάνω του· διότι αυτός είναι χριστός του Κυρίου. Και έπεισε ο Δαβίδ τους άνδρες του με αυτά τα λόγια, και δεν τους επέτρεψε να σηκωθούν και να θανατώσουν τον Σαούλ. Πρέπει, λοιπόν, να ερευνήσουμε κατά ποιους χρόνους συνέγραψε ο Δαβίδ την προκείμενη στηλογραφία, και σε ποιο σπήλαιο διέμενε· άραγε στο σπήλαιο Οδολλάμ, ή στο σπήλαιο Ενγαδδί; Αλλά και επειδή έχουν ειπωθεί από αυτόν δύο ψαλμοί μέσα στο σπήλαιο, εκ των οποίων ο μεν προκείμενος αποτελεί στηλογραφία, ο δε ρμα΄ (141ος) φέρει την επιγραφή «Συνέσεως τω Δαβίδ, εν τω σπηλαίω προσευχή», θα μπορούσε κάποιος ευλόγως να διερευνήσει εάν έχουν ειπωθεί κατά τον ίδιο χρόνο, και εάν συνέταξε και τους δύο ενώ βρισκόταν στο σπήλαιο.

Και τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από εκείνους των οποίων ο ζήλος κατέστρεψε τους μαθητές τους; Αλλ' όμως, ούτε έτσι τους υποβίβασε από το αξίωμά τους, ούτε τους έκανε να είναι ευκαταφρόνητοι στους αρχομένους· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, εάν οι αρχόμενοι αναλάμβαναν αυτή την εξουσία, θα τους βλέπαμε να καθαιρούν τους πάντες και να τους κατεβάζουν από το βήμα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος, όταν εξύβρισε τον αρχιερέα των Ιουδαίων λέγοντας: «Ο Θεός πρόκειται να σε χτυπήσει, τοίχε ασβεστωμένε· και εσύ κάθεσαι να με κρίνεις;», επειδή άκουσε κάποιους να τον επιπλήττουν και να του λένε: «Τον αρχιερέα του Θεού λοιδορείς;», θέλοντας να δείξει πόσο σεβασμό και τιμή πρέπει να αποδίδει κανείς στους άρχοντες, τι λέει; «Δεν γνώριζα ότι ήταν αρχιερέας του Θεού». Για τον ίδιο λόγο και ο Δαβίδ, όταν βρήκε τον Σαούλ να παρανομεί και να πνέει φόνο, και ενώ εκείνος ήταν άξιος για μύριες τιμωρίες, όχι μόνο σεβάστηκε τη ζωή του, αλλά ούτε καν ανέχθηκε να εκστομίσει εναντίον του έναν βαρύ λόγο· και παραθέτει την αιτία λέγοντας ότι είναι χριστός του Κυρίου. Όχι μόνο από αυτό, αλλά και από αλλού, με πληθώρα παραδειγμάτων, μπορεί κανείς να διαπιστώσει πόσο μακριά πρέπει να στέκεται ο αρχόμενος από το να διορθώνει τους ιερείς. Διότι, όταν κάποτε μεταφερόταν η κιβωτός, επειδή κάποιοι από τους αρχομένους, βλέποντάς την να γέρνει και να κινδυνεύει να πέσει, την ανασήκωσαν για να την ισιώσουν, στον ίδιο ακριβώς τόπο τιμωρήθηκαν, καθώς χτυπήθηκαν από τον Κύριο και έπεσαν νεκροί.

Και όχι μόνο τον λυπήθηκε, αλλά συντάσσει και υπεράσπιση υπέρ αυτού. Και παρατήρησε πόσο συνετά και σοφά. Διότι, επειδή εξετάζοντας τον βίο του δεν έβρισκε τίποτα το αγαθό, ούτε είχε τη δυνατότητα να πει ότι «δεν αδικήθηκα από αυτόν, ούτε υπέστην κάποιο κακό» (καθώς σε αυτά επρόκειτο να φέρουν αντίρρηση οι παρόντες στρατιώτες, οι οποίοι από δική τους εμπειρία είχαν γνωρίσει την πονηριά του), στρέφεται αλλού, αναζητώντας να βρει μια ευπρόσωπη δικαιολογία. Έπειτα, μην μπορώντας να το πράξει αυτό με βάση τον βίο ούτε τα έργα εκείνου, κατέφυγε στο αξίωμά του λέγοντας: «Διότι είναι χριστός Κυρίου». Τι θέλεις να πεις; αναφέρει. Ότι είναι μιαρός και παμμίαρος, και γεμάτος από αναρίθμητα κακά, και ότι μας προξένησε τα χειρότερα δεινά; Αλλά είναι βασιλιάς, αλλά είναι άρχοντας, αλλά του έχει ανατεθεί η προστασία μας.

Και δεν είπε «βασιλιάς», αλλά τι; Ότι είναι χριστός του Κυρίου, καθιστώντας τον σεβαστό όχι εξαιτίας της επίγειας τιμής, αλλά εξαιτίας της άνωθεν εκλογής. Περιφρονείς τον σύνδουλο, λέει; Σεβάσου τον Δεσπότη. Αποστρέφεσαι τον χειροτονημένο; Φοβήσου εκείνον που τον χειροτόνησε.

Διότι αυτά τα λόγια θα αποτελέσουν το άριστο φάρμακο για τη φλεγμονή της καρδιάς. Αυτά τα είπα τώρα, όχι μόνο για να επαινέσουμε, αλλά και για να μιμηθούμε. Αυτή την ιστορία, λοιπόν, ας τη ζωγραφίζει ο καθένας στην καρδιά του, σαν να σχεδιάζει συνεχώς με το χέρι των λογισμών το διπλό σπήλαιο, τον Σαούλ να κοιμάται μέσα, δεμένον από τον ύπνο σαν με κάποια αλυσίδα, και παραδομένον στο δεξί χέρι εκείνου που αδικήθηκε τα μέγιστα· τον Δαβίδ να στέκεται πάνω από αυτόν που κοιμάται, τους στρατιώτες να είναι παρόντες και να τον παροτρύνουν σε σφαγή· και εκείνον τον μακάριο να φιλοσοφεί, να καταστέλλει και τον δικό του θυμό και τον δικό τους, και να βρίσκει δικαιολογίες υπέρ εκείνου που είχε διαπράξει τόσα πολλά σφάλματα. Αυτά ας μην τα αποτυπώνουμε μόνο στη διάνοιά μας, αλλά και στις συναναστροφές μας ας τα συζητάμε συνεχώς μεταξύ μας· αυτές τις διηγήσεις ας τις αναφέρουμε διαρκώς και στη σύζυγο και στα παιδιά μας. Διότι, είτε θέλεις να συζητάς για βασιλιά, ιδού υπάρχει βασιλιάς· είτε για στρατιώτες, είτε για την οικογένεια, είτε για πολιτικά ζητήματα, θα δεις μέσα στις Γραφές μεγάλη αφθονία τέτοιων θεμάτων. Τεράστια είναι η ωφέλεια που έχουν αυτές οι διηγήσεις. Διότι είναι αδύνατον, είναι αδύνατον, μια ψυχή που ενδιατρίβει σε αυτές τις ιστορίες, να μπορέσει ποτέ να κυριευθεί από το πάθος.

Και σηκώθηκε ο Δαβίδ και έκοψε κρυφά το άκρο του μανδύα του Σαούλ. Και μετά από αυτά, η καρδιά του Δαβίδ τον έτυψε, επειδή έκοψε το άκρο του μανδύα· και είπε προς τους άνδρες του: «Μη γένοιτο σε εμένα από τον Κύριο να κάνω αυτό το πράγμα στον κύριό μου, να απλώσω το χέρι μου επάνω του, διότι είναι χριστός του Κυρίου». Σαν να έλεγε: «Ας με σπλαγχνιστεί ο Κύριος. Διότι, ακόμη κι αν εγώ ο ίδιος το θελήσω, ας μην μου συγχωρήσει ποτέ να πράξω κάτι τέτοιο, ούτε ας επιτρέψει να περιπέσω σε αυτήν την αμαρτία». Τι θα μπορούσε να υπάρξει πιο ήμερο από αυτήν την ψυχή; Άραγε θα ονομάσουμε άνθρωπο αυτόν που, έχοντας ανθρώπινη φύση, επέδειξε αγγελική πολιτεία; Αλλά οι θείοι νόμοι δεν θα το ανέχονταν. Διότι ποιος, πες μου, θα επέλεγε εύκολα να απευθύνει τέτοια προσευχή στον Θεό; Και τι λέω, να προσευχηθεί; Αντιθέτως, ποιος θα άντεχε εύκολα να μην καταραστεί αυτόν που τον αδίκησε; Είδες τα δίχτυα του Δαβίδ απλωμένα, και το θήραμα παγιδευμένο, και τον κυνηγό να στέκεται, και όλους να τον παροτρύνουν να βυθίσει το ξίφος στο στήθος του εχθρού; Παρατήρησε, λοιπόν, τη φιλοσοφία, παρατήρησε την πάλη, τη νίκη, τον στέφανο. Διότι εκείνο το σπήλαιο ήταν στάδιο, και εκτυλίχθηκε μια πάλη θαυμαστή και παράδοξη. Επειδή από τη μια πάλευε ο Δαβίδ, ενώ από την άλλη πυγμαχούσε ο θυμός, και ως έπαθλο βρισκόταν ο Σαούλ, και αγωνοθέτης ήταν ο Θεός.

Ερμηνεία. Το άγιο Βήμα είναι αφιερωμένο στους ιερωμένους. Για τον λόγο αυτόν, ο παρών Κανόνας απαγορεύει να εισέρχεται σε αυτό οποιοσδήποτε λαϊκός, εκτός μόνο από τον βασιλέα. Και αυτός δε, όχι υπό την ιδιότητά του ως λαϊκού, αλλά διότι κατέχει εξουσία και αυθεντία, και είναι χριστός Κυρίου. Σε αυτόν επιτράπηκε να εισέρχεται σε αυτό, κατά αρχαιότατη παράδοση, όποτε επιθυμεί να προσφέρει δώρα στον Θεό που τον έπλασε και να μεταλάβει.