Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 28:14

Και της είπε: Τι είδες; Και του είπε: Έναν άνδρα όρθιο να ανεβαίνει από τη γη, και αυτός είναι ντυμένος με μανδύα. Και κατάλαβε ο Σαούλ ότι αυτός είναι ο Σαμουήλ, και έσκυψε με το πρόσωπό του στη γη και τον προσκύνησε. Και είπε ο Σαμουήλ: Γιατί με ενόχλησες, κάνοντάς με να ανέβω; Και είπε ο Σαούλ: Θλίβομαι πάρα πολύ, και οι αλλόφυλοι με πολεμούν, και ο Θεός έχει απομακρυνθεί από εμένα, και δεν με εισακούει πλέον ούτε μέσω των προφητών ούτε μέσω ονείρων· και τώρα σε κάλεσα, για να μου γνωρίσεις τι πρέπει να κάνω. Και είπε ο Σαμουήλ: Γιατί με ρωτάς, εφόσον ο Κύριος έχει απομακρυνθεί από εσένα και έχει πάει με τον πλησίον σου; Και ο Κύριος έπραξε σε εσένα, όπως ακριβώς μίλησε μέσω εμού· και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη βασιλεία από τα χέρια σου και θα τη δώσει στον πλησίον σου, τον Δαβίδ. Διότι δεν άκουσες τη φωνή του Κυρίου και δεν εκτέλεσες την οργή του θυμού του εναντίον του Αμαλήκ, γι' αυτό ο Κύριος σου έκανε αυτό το πράγμα σήμερα. Και θα παραδώσει ο Κύριος τον Ισραήλ μαζί με εσένα στα χέρια των αλλοφύλων, και αύριο εσύ και οι γιοι σου μαζί με εσένα θα πέσετε νεκροί, και το στρατόπεδο του Ισραήλ θα το παραδώσει ο Κύριος στα χέρια των αλλοφύλων.» Μήπως λοιπόν είναι θεμιτό να αμφιβάλλεις ότι ο Σαούλ, όντας καταδικασμένος από τις ίδιες του τις αποφάσεις, είχε καταρρεύσει; Διότι, επειδή φοβόταν την αδυναμία για μάχη εκείνων που είχαν συγκεντρωθεί μαζί του, ζητούσε να μάθει τα μελλούμενα από τον Θεό.

Ένα είδος απάτης, λοιπόν, ήταν και αυτό των εγγαστριμύθων, των οποίων η μαγγανεία πιστευόταν ότι είχε τη δύναμη να ελκύει πάλι τις ψυχές των απελθόντων στον επάνω κόσμο. Επειδή, λοιπόν, ο Σαούλ είχε περιέλθει σε απόγνωση για τη σωτηρία του, εξαιτίας του ότι όλοι οι αλλόφυλοι είχαν κινηθεί πανστρατιά εναντίον του, και κατέφυγε σε αυτή την επινόηση, ώστε ο Σαμουήλ να του υποδείξει κάποιον τρόπο σωτηρίας, το δαιμόνιο που παρέμενε στην εγγαστρίμυθο, μέσω του οποίου η γυναίκα εξαπατούνταν από συνήθεια, έπαιρνε διάφορες σκιώδεις μορφές στα μάτια της γυναίκας, ενώ τίποτα από όσα έβλεπε η γυναίκα δεν εμφανιζόταν στον Σαούλ. Διότι, καθώς εκείνη ξεκίνησε τη μαγγανεία και τα φαντάσματα βρίσκονταν ήδη στα μάτια της γυναίκας, ο δαίμονας μηχανεύτηκε, ως απόδειξη του ότι τα φαινόμενα ήταν αληθινά, το εξής: να αποκαλύψει πρώτα τον ίδιο τον Σαούλ, ο οποίος ήταν κρυμμένος κάτω από το πρόσχημα της μεταμφίεσής του. Εξαιτίας αυτού ο Σαούλ εκπλάγηκε ακόμη περισσότερο, θεωρώντας ότι η γυναίκα δεν θα έκανε πλέον κανένα λάθος, εφόσον η μαγική δύναμη δεν αγνόησε την ιδιωτική του εμφάνιση. Όταν, λοιπόν, αυτή είπε ότι είδε θεούς να αναβαίνουν και έναν άνθρωπο όρθιο τυλιγμένο με διπλοΐδα (μανδύα), πώς θα στηρίξουν την ιστορική ερμηνεία οι δούλοι του γράμματος; Διότι, εάν αυτός που εμφανίστηκε είναι αληθινά ο Σαμουήλ, τότε αληθινά είναι και θεοί αυτοί που είδε η μάγισσα. Η Γραφή όμως ονομάζει θεούς τα δαιμόνια: «Πάντες γάρ οἱ θεοί τῶν ἐθνῶν δαιμόνια». Μήπως, λοιπόν, μαζί με τα δαιμόνια βρίσκεται και η ψυχή του Σαμουήλ; Μη γένοιτο.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΓΓΑΣΤΡΙΜΥΘΟΥ Ζητείται αν ανέβηκε ο Σαμουήλ μέσω της εγγαστρίμυθης ή όχι. Και αν μεν δεχτούμε ότι ανέβηκε, υποστηρίζουμε τα ψεύδη· διότι πώς ήταν δυνατόν ένας δαίμονας να καλέσει μια ψυχή, δεν λέω μόνο ενός δικαίου, αλλά και του οποιουδήποτε, η οποία είχε απέλθει και για την οποία δεν γνώριζε πού διαβιεί; «Αλλά», λέει, «πώς λοιπόν η γυναίκα τρόμαξε, και παρά τη συνήθεια είδε ανθρώπους να ανεβαίνουν; Διότι αν δεν είχε δει κάτι ασυνήθιστο, δεν θα έλεγε 'εγώ βλέπω θεούς να ανεβαίνουν από τη γη'· έναν κάλεσε, και πώς ανέβηκαν πολλοί;» Τι λοιπόν; Θα πούμε ότι ανέβηκαν οι ψυχές όλων εκείνων που εμφανίστηκαν, και μάλιστα χωρίς να έχουν κληθεί από τη γυναίκα, ή μήπως όσα φάνηκαν ήταν φαντασία; Επομένως και αυτό ισχύει. «Πώς», λέει, «ο Σαούλ τον αναγνώρισε και τον προσκύνησε;» Αλλά ο Σαούλ δεν είδε, παρά ακούγοντας από τη γυναίκα αυτό που έβλεπε, δηλαδή το σχήμα ενός από εκείνους που ανέβαιναν, και αναγνωρίζοντάς τον ως τον Σαμουήλ, συμπεριφέρθηκε αναλόγως και προσκύνησε. Δεν ήταν καθόλου δύσκολο όμως για τον δαίμονα να μορφοποιήσει το σχήμα του Σαμουήλ, το οποίο γνώριζε. «Πώς λοιπόν προείπε», λέει, «τα μελλοντικά κακά που επρόκειτο να συμβούν στον Σαούλ, και ταυτόχρονα στον Ιωνάθαν;»

Και το ότι οι ψυχές εξακολουθούν να υπάρχουν σας το απέδειξα από το γεγονός ότι και η ψυχή του Σαμουήλ κλήθηκε από την εγγαστρίμυθο, όπως το ζήτησε ο Σαούλ. Φαίνεται δε επίσης ότι όλες οι ψυχές τέτοιων δίκαιων ανθρώπων και προφητών έπεφταν υπό την εξουσία τέτοιου είδους δυνάμεων, όπως ακριβώς ομολογείται από τα ίδια τα πράγματα ότι συνέβη και στην περίπτωση εκείνης της εγγαστρίμυθου. Γι' αυτό και Αυτός μας διδάσκει, και μέσω του Υιού Του, να αγωνιζόμαστε οπωσδήποτε για να γίνουμε δίκαιοι, και κατά την έξοδό μας να παρακαλούμε να μην υποπέσουν οι ψυχές μας σε κάποια τέτοια δύναμη. Διότι, παραδίδοντας το πνεύμα Του πάνω στον σταυρό, είπε: «Πατέρα, στα χέρια σου παραθέτω το πνεύμα μου», όπως έμαθα και αυτό από τα απομνημονεύματα. Διότι, προτρέποντας τους μαθητές Του να υπερβούν τον τρόπο ζωής των Φαρισαίων, ειδάλλως να γνωρίζουν ότι δεν θα σωθούν, έχει γραφτεί στα απομνημονεύματα ότι είπε τα εξής: «Εάν η δικαιοσύνη σας δεν περισσεύσει περισσότερο από εκείνη των γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν πρόκειται να εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών».