Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 3:14

Πώς λοιπόν ο Ηλεί, ενώ νουθέτησε χωρίς να επιτύχει τίποτα, τιμωρήθηκε; Θα έλεγα ότι, με κάθε δύναμη, στην περίπτωση των παιδιών και των ιερέων, πρέπει κανείς να παρεμβαίνει και να τους εμποδίζει από την ιερουργία, και να τους απομακρύνει από μπροστά του και να τους καθαιρεί, και μάλιστα όταν η ύβρις στρέφεται κατά του Θείου. Γι' αυτό και έσφαλε· διότι δεν έπρεπε να αγαπά τα παιδιά του περισσότερο από το πρέπον, αλλά να υπερασπιστεί τους θείους νόμους που υβρίζονταν. Κάποτε μάλιστα, κάποιος που θέλησε να απολογηθεί υπέρ αυτού, είπε ότι φαίνεται να μην τιμωρήθηκε τόσο ο ίδιος όσο τα παιδιά του· διότι εκείνα, όταν εκδηλώθηκε η θεία οργή, πέθαναν αισχρά και ελεεινά στον πόλεμο, ενώ αυτός πέθανε σε βαθιά γεράματα μέσα στην πόλη. Και η ίδια η απόφαση, αν κάποιος εξετάσει προσεκτικά τα θεία λόγια, φαίνεται ότι δεν ορίστηκε εναντίον του ίδιου, αλλά εναντίον του οίκου του: «Διότι ορκίστηκα», λέει, «για τον οίκο του Ηλεί, ότι δεν θα εξιλεωθεί ποτέ η αμαρτία του οίκου του Ηλεί, ούτε με θυμιάματα ούτε με θυσίες, εις τον αιώνα». Δεν είπε, λέει, «Ορκίστηκα για τον Ηλεί», ούτε ότι «Δεν θα εξιλεωθεί η αμαρτία του Ηλεί» —διότι ίσως του αρκούσαν για συνετισμό, ως προς αυτή τη μοναδική αμέλεια (καθώς κατά τα άλλα ήταν θαυμαστός), τα δυσάρεστα που του συνέβησαν εδώ— αλλά «Του οίκου του Ηλεί»· αντί του να πει:

Αφού ανέφερε το έγκλημα, επιβάλλει την τιμωρία με πολλή οργή: «Διότι ορκίστηκα», λέει, «στον οίκο του Ηλεί, ότι δεν θα εξιλεωθεί η αμαρτία του οίκου του Ηλεί ούτε με θυμίαμα ούτε με θυσίες στον αιώνα». Είδες έντονη αγανάκτηση και ασυγχώρητη τιμωρία; Οπωσδήποτε πρέπει να καταστραφεί, λέει, και όχι μόνο αυτός, ούτε μόνο τα παιδιά του, αλλά και ολόκληρος ο οίκος του μαζί με εκείνον, και δεν θα υπάρξει κανένα φάρμακο που να γιατρέψει αυτή την πληγή. Κι όμως, εκτός από την αμέλεια ως προς τα παιδιά του, ο Θεός δεν είχε να προσάψει τίποτε άλλο σε εκείνον τον γέροντα τότε, αλλά σε όλα τα άλλα ήταν θαυμαστός, και είναι δυνατόν να διαπιστώσει κανείς όλη την πνευματική του σοφία όχι μόνο από τα άλλα, αλλά και από τα ίδια τα περιστατικά που συνέβησαν κατά τη συμφορά αυτή. Διότι, πρώτα απ' όλα, όταν άκουσε όλα αυτά και είδε τον εαυτό του να φθάνει στο έσχατο όριο της τιμωρίας, δεν αγανάκτησε, δεν δυσανασχέτησε, ούτε είπε κάτι τέτοιο, όπως θα έλεγαν οι περισσότεροι: «Μήπως εγώ εξουσιάζω τη θέληση των άλλων; Για τα δικά μου αμαρτήματα οφείλω να τιμωρηθώ· τα παιδιά όμως είναι σε ώριμη ηλικία, και δίκαιο θα ήταν να τιμωρηθούν μόνο εκείνα». Τίποτε από αυτά ούτε είπε ούτε σκέφτηκε, αλλά σαν ευγνώμων δούλος, που γνωρίζει μόνο ένα πράγμα, το να υπομένει αγόγγυστα τα όσα προέρχονται από τον Δεσπότη, έστω κι αν αυτά τύχει να είναι λυπηρά, έτσι ξεστόμισε τα λόγια που είναι γεμάτα από πολλή σοφία: «Ο Κύριος», λέει, «ο ίδιος θα πράξει ό,τι είναι αρεστό ενώπιόν του».

ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του να διαπαιδαγωγούν οι γονείς τα δικά τους τέκνα και να τα σωφρονίζουν. Διότι, εάν δεν το πράξουν αυτό, γίνονται ένοχοι για τις αμαρτίες εκείνων. «Ο Ηλεί ήταν πάρα πολύ ηλικιωμένος, και άκουσε όσα έκαναν οι γιοι του με τις γυναίκες που στέκονταν κοντά στις θύρες της σκηνής του μαρτυρίου, και δεν τους νουθετούσε. Και είπε ο Κύριος: Δεν ορκίστηκα έτσι στον οίκο του Ηλεί, ότι ποτέ δεν πρόκειται να εξιλεωθεί η αδικία του οίκου του Ηλεί ούτε με θυμιάματα ούτε με θυσίες στον αιώνα;» «Διαπαιδαγώγει τον γιο σου, και θα σε αναπαύσει, και θα χαρίσει στολίδι στην ψυχή σου.» «Όποιος λυπάται το ραβδί, μισεί τον γιο του· ενώ εκείνος που τον αγαπά, τον διαπαιδαγωγεί επιμελώς.» «Μην αποφεύγεις να διαπαιδαγωγείς το παιδί, διότι, εάν το χτυπήσεις με το ραβδί, δεν πρόκειται να πεθάνει. Εσύ μεν θα το χτυπήσεις με το ραβδί, αλλά την ψυχή του θα τη γλιτώσεις από τον θάνατο.» «Τα χτυπήματα και ο έλεγχος δίνουν σοφία.» «Ο δίκαιος πατέρας ανατρέφει καλά διαπαιδαγωγώντας· και η ψυχή του ευφραίνεται για τον συνετό γιο.» «Διαπαιδαγώγει τον γιο σου· διότι έτσι υπάρχει καλή ελπίδα.» «Έχεις παιδιά; Διαπαιδαγώγησέ τα, και λύγισε από τη νεότητά τους τον τράχηλό τους.» «Τα μαστιγώματα και η διαπαιδαγώγηση είναι σε κάθε καιρό σοφία.» «Διαπαιδαγώγησε τον γιο σου και κοπίασε γι' αυτόν, για να μην προσκόψεις εξαιτίας της ασχημοσύνης του.» «Αυτός που αγαπά τον γιο του, θα του επιβάλλει συχνά μαστιγώσεις.» «Αυτός που διδάσκει τον γιο του, θα προκαλέσει φθόνο στον εχθρό, και ενώπιον των φίλων θα αγαλλιάζει γι' αυτόν.» «Το αδάμαστο άλογο καταλήγει σκληρό, και ο ανεξέλεγκτος γιος καταλήγει αυθάδης.»