Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 4:11

Διότι ιδού, αφενός ο Άχαρ, όταν έκλεψε τη χρυσή γλώσσα και την ψιλή, προκάλεσε την οργή του Κυρίου σε όλο τον λαό, αν και ο λαός αγνοούσε και αυτόν που είχε αμαρτήσει και το ίδιο το αμάρτημα, μέχρις ότου φανερώθηκε ο προαναφερθείς και υπέστη εκείνον τον φοβερό όλεθρο μαζί με όλους τους δικούς του. Αφετέρου ο Ηλεί, αν και δεν εφησύχασε απέναντι στους υιούς του, οι οποίοι ήταν υιοί διεφθαρμένοι, αλλά πολλές φορές τους νουθέτησε και τους είπε: «Όχι, τέκνα μου, δεν είναι καλά αυτά που ακούω για εσάς», και με εκτενή επιχειρήματα τους κατέδειξε τόσο το άτοπο της αμαρτίας όσο και το αναπόφευκτο της κρίσης, επειδή ωστόσο δεν τους τιμώρησε ολοκληρωτικά, ούτε επέδειξε τον πρέποντα ζήλο εναντίον τους, παρόξυνε σε τέτοιο βαθμό την οργή του Θεού, ώστε και ο λαός εξολοθρεύτηκε μαζί με τους υιούς του, και η ίδια η κιβωτός αιχμαλωτίστηκε από τους αλλοφύλους, και ο ίδιος, εξαιτίας αυτών, βρήκε οικτρό θάνατο. Εάν, λοιπόν, εναντίον εκείνων που δεν υπήρξαν συνένοχοι με τον αμαρτωλό, καθώς και εναντίον εκείνων που προσπάθησαν να εμποδίσουν και στηλίτευσαν το αμάρτημα, ξέσπασε τόσο μεγάλη οργή, τι θα μπορούσε να πει κανείς για όσους γνωρίζουν την αμαρτία και εφησυχάζουν; Οι οποίοι, εάν δεν εφαρμόσουν τα όσα ειπώθηκαν από τον Απόστολο προς τους Κορινθίους, ο οποίος είπε: «Γιατί δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας εκείνος που έπραξε αυτό το έργο;»

Όταν, λοιπόν, τον βλέπω να παρακαλεί και να μη λαμβάνει συγχώρεση, όταν βλέπω να μην αξιώνεται καμίας επιείκειας εξαιτίας εκείνου του σύντομου λόγου, παρά τα τόσα κατορθώματά του· δεν βλέπω πράγματι την αποτομία του Θεού, σύμφωνα με τον Απόστολο; Δεν θα πειστώ ότι είναι αληθινό και εκείνο το χωρίο: «Αν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» Και γιατί τα λέω αυτά; Ο ιερέας Ηλεί, αν και δεν κατηγορούνταν για τίποτα απολύτως ως προς τον δικό του βίο, επειδή δεν τιμώρησε με μεγαλύτερη αυστηρότητα τους γιους του, προκάλεσε τέτοια οργή παρά τη μακροθυμία του Θεού, ώστε, όταν επιτέθηκαν οι αλλόφυλοι, οι μεν γιοι του εκείνοι θανατώθηκαν στον πόλεμο σε μία ημέρα, ολόκληρος δε ο λαός ηττήθηκε και πολλοί από αυτούς έπεσαν νεκροί, ενώ συνέβησαν και γύρω από την κιβωτό της αγίας διαθήκης του Θεού πράγματα που δεν είχαν ακουστεί ποτέ στο παρελθόν· ώστε, αυτήν που δεν ήταν επιτρεπτό να αγγίζουν ούτε οι Ισραηλίτες, ούτε καν όλοι ανεξαιρέτως οι ιερείς, ούτε σε κάθε περίσταση, και που δεν την υποδεχόταν ο οποιοσδήποτε τυχαίος τόπος, αυτή να μεταφέρεται από ασεβή χέρια από το ένα μέρος στο άλλο, και αντί για τον άγιο τόπο, να αποτίθεται σε ναούς ειδώλων. Εξαιτίας όλων αυτών, μπορεί κανείς να αναλογιστεί πόσος γέλωτας και πόση χλεύη γινόταν από τους αλλοφύλους ακόμη και εις βάρος του ίδιου του ονόματος του Θεού. Επιπλέον, και ο ίδιος ο Ηλεί, αφού είχε οικτρότατο τέλος, δέχθηκε την απειλή ότι και οι απόγονοί του θα απομακρυνθούν από το ιερατικό αξίωμα· πράγμα το οποίο και έγινε.

Απέρριψε, λοιπόν, πρώτα αυτή τη σκηνή στη Σηλώμ εξαιτίας των ασεβειών τους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώμ, και τη σκηνή που ιδρύθηκε ανάμεσα στους ανθρώπους». Το πώς, δε, παραδόθηκε στους ανθρώπους η κιβωτός εξαιτίας των ασεβημάτων του λαού, και πώς την κυρίευσαν οι εχθροί και την πήραν μαζί τους, και πώς οι υιοί του Ισραήλ κατατροπώθηκαν, και πώς έπεσαν νεκροί οι υιοί του Ηλεί, οι οποίοι ήταν ιερείς, καθώς και πώς ο πατέρας τους πέθανε στο άκουσμα της είδησης για τα παιδιά του, τα παρουσιάζει το Πρώτο βιβλίο των Βασιλειών. Γι' αυτό αναφέρεται εδώ: «Και απέρριψε τη σκηνή της Σηλώ, τη σκηνή όπου κατοίκησε ανάμεσα στους ανθρώπους. Και παρέδωσε στην αιχμαλωσία την ισχύ τους». Αντί, δε, για το «την ισχύ τους», ο Ακύλας το ερμήνευσε ως «το κράτος τους». Και ως κράτος, ισχύ και καλλονή τους, που παραδόθηκαν στην αιχμαλωσία και στα χέρια του καταπιεστή, τι άλλο θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι, παρά η κιβωτός, την οποία υπαινίσσεται ο παρών λόγος λέγοντας: «Και παρέδωσε στην αιχμαλωσία την ισχύ τους, και την καλλονή τους στα χέρια του εχθρού»;

Σύμφωνα με τον Ακύλα, «δεν μνημονεύθηκαν»· σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «δεν επαινέθηκαν». Διότι δεν παραδίδονταν πλέον στους συζύγους με ύμνους και επαίνους, όπως συνηθίζεται στις νύφες, σύμφωνα με την ερμηνεία των υπολοίπων, εξαιτίας της συμφοράς που τους είχε βρει τότε. Σύμφωνα όμως με την έκδοση των Εβδομήκοντα, έχοντας απαχθεί ως αιχμάλωτες, κατά τον θάνατό τους δεν είχαν ανθρώπους να τις πενθήσουν, εξαιτίας της απουσίας των οικείων τους· αλλά και οι ιερείς τους έπεσαν από ρομφαία (αυτοί δε ήταν οι γιοι του Ηλεί), και οι χήρες τους δεν θα θρηνηθούν. Και είναι δυνατόν να βρει κανείς στο πρώτο βιβλίο των Βασιλειών πώς, όταν οι γιοι του Ηλεί έπεσαν στον πόλεμο, οι γυναίκες τους, που έμειναν χήρες, υπέστησαν φρικτό θάνατο.

Γι' αυτό έχει λεχθεί, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Και οι χήρες τους δεν έκλαψαν»· διότι ούτε καν επέζησαν, ώστε να κλάψουν, αλλά χάθηκαν και αυτές μαζί με τα τέκνα τους, σύμφωνα με την ιστορία που αναφέρει: «Και συνέβη εκείνες τις ημέρες, να συγκεντρωθούν οι αλλόφυλοι σε πόλεμο εναντίον του Ισραήλ»· έπειτα στη συνέχεια, όταν ο λαός προχώρησε στον πόλεμο, λέει: «Ηττήθηκε ο άνδρας του Ισραήλ· και έγινε πολύ μεγάλη σφαγή· και έπεσαν από τον Ισραήλ τριάντα χιλιάδες οπλίτες· και η κιβωτός του Θεού αιχμαλωτίστηκε, και αμφότεροι οι γιοι του Ηλεί πέθαναν, ο Οφνεί και ο Φινεές. Και έτρεξε ένας Ιεμιναίος άνδρας από την παράταξη, και ήλθε στη Σηλώμ εκείνη την ημέρα, με τα ενδύματά του σχισμένα και χώμα πάνω στο κεφάλι του. Και ιδού, ο Ηλεί βρισκόταν καθισμένος στο κάθισμά του δίπλα στην πύλη, παρατηρώντας τον δρόμο· διότι η καρδιά του αγωνιούσε για την κιβωτό του Θεού». Στη συνέχεια αναφέρεται: «Και ο Ηλεί ήταν περίπου 98 ετών· και τα μάτια του είχαν ακινητοποιηθεί, και δεν έβλεπε. Και ο άνδρας, αφού πλησίασε, είπε: Εγώ είμαι αυτός που έρχεται από το στρατόπεδο, και εγώ διέφυγα σήμερα από την παράταξη».

Υπήρχε κάποιος ιερέας μεταξύ των Ιουδαίων, επιεικής κατά τα άλλα και μετριοπαθής, ονόματι Ηλί. Αυτός ο Ηλί, λοιπόν, είχε δύο γιους που είχαν φτάσει στο έσχατο σημείο της κακίας· δεν τους συγκρατούσε, όμως, ούτε τους εμπόδιζε· ή μάλλον, τους συγκρατούσε και τους εμπόδιζε, αλλά όχι με την πρέπουσα αυστηρότητα και σφοδρότητα. Ενώ δηλαδή έπρεπε να τους μαστιγώσει, να τους εκδιώξει από το πατρικό σπίτι και να εφαρμόσει κάθε τρόπο διόρθωσης, εκείνος απλώς τους προέτρεπε και τους συμβούλευε, λέγοντας τα εξής: «Όχι, τέκνα μου, μην πράττετε έτσι· διότι δεν είναι καλή η φήμη που ακούω για εσάς». Τι λες; Ύβρισαν τον Δεσπότη, και εσύ τους αποκαλείς τέκνα; Αγνοήσαν Εκείνον που τους δημιούργησε, και εσύ αναγνωρίζεις τη συγγένειά σας; Γι' αυτόν τον λόγο αναφέρεται ότι δεν τους νουθετούσε· διότι νουθεσία δεν σημαίνει το να συμβουλεύουμε απλώς, αλλά το να επιφέρουμε το πλήγμα με μεγαλύτερη σφοδρότητα και οξύτητα, και σε βαθμό ανάλογο με τη σήψη που παρουσιάζει το τραύμα. Επομένως, δεν αρκεί απλώς ο λόγος, ούτε μόνο η προτροπή, αλλά πρέπει να ορθωθεί σαν τείχος πολύς φόβος, ώστε να αποκοπεί η ραθυμία της νεότητας. Επειδή, λοιπόν, τους συμβούλευε μεν, αλλά όχι όπως έπρεπε, παραδόθηκαν στους εχθρούς, και όταν συνήφθη μάχη, έπεσαν στο πεδίο της παράταξης, και ο ίδιος, μη αντέχοντας το άγγελμα, έπεσε, συνετρίβη και πέθανε. Βλέπεις ότι δικαίως είπα, πως παιδοκτόνοι είναι και οι πατέρες εκείνοι, οι οποίοι δεν συμπεριφέρονται με αυστηρότητα στα ράθυμα παιδιά τους, ούτε απαιτούν από αυτά την κατά Θεόν ευλάβεια;