Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 5:2

Διότι έλαβαν, λέγει, οι αλλόφυλοι την κιβωτό του Θεού και την εισήγαγαν δίπλα στον Δαγών. Και όταν σηκώθηκαν νωρίς το πρωί της επόμενης ημέρας οι Αζώτιοι, ιδού, ο Δαγών ήταν πεσμένος προς τα εμπρός πάνω στη γη. Επομένως, ο μεν Δαγών ήταν το ορατό άγαλμα· εκείνος όμως που έπεφτε με το πρόσωπο στο έδαφος ήταν ο δαίμονας, ο οποίος νικιόταν από τη δόξα που περιέβαλλε την κιβωτό του Θεού· και πέφτοντας ο ίδιος με το πρόσωπο, συμπαρέσυρε σε πτώση μαζί του και το χειροποίητο κατασκεύασμα.

Έπεσε λοιπόν, λέει, ο Βηλ, δηλαδή κατακρημνίστηκε, και έπεσε η δύναμη του δαίμονα· ώστε πλέον, αποβάλλοντας τον ζυγό της δικής τους σκληρότητας, να προστρέξουν στον Θεό με ελεύθερη και αβίαστη βούληση εκείνοι που κάποτε ήταν παγιδευμένοι στις κακοτροπίες του. Συντρίφθηκε όμως και ο Δαγών. Σεβάσμιο είδωλο ήταν και αυτό εκείνων που κατοικούσαν στα παράλια που συνορεύουν με την Ιουδαία, εννοώ των Ασκαλωνιτών και των Γαζαίων, τους οποίους η θεία Γραφή σε πολλά σημεία ονομάζει Φιλισταίους ή αλλόφυλους. Και πολύ εύστοχα, λέει, χρησιμοποιείται το «Συντρίφθηκε», με βάση αυτό που του είχε συμβεί στο παρελθόν, καθώς ο προφήτης και τώρα αναπτύσσει τον λόγο του γι' αυτόν. Διότι διαβάσαμε στα βιβλία των Βασιλειών ότι κάποτε, όταν οι αλλόφυλοι πήραν τη θεία κιβωτό, την έβαλαν μέσα στον ναό του Δαγών· έπειτα, όταν μπήκαν μέσα οι λάτρεις του δαιμονίου, είδαν το είδωλο να έχει πέσει μπροστά από την κιβωτό, και να έχει υποστεί τέτοια συντριβή ώστε να έχουν αποκοπεί τα χέρια, τα πόδια και το κεφάλι του.

Και είπε: «Τι είναι αυτό που συνέβη, τέκνο μου;» Και αποκρίθηκε το νεαρό παιδί και είπε: «Ο λαός του Ισραήλ τράπηκε σε φυγή μπροστά από τους αλλοφύλους, και μεγάλη καταστροφή έγινε στον λαό, και αμφότεροι οι γιοι σου έχουν πεθάνει, και η κιβωτός του Θεού αιχμαλωτίστηκε». Και συνέβη, μόλις ανέφερε την κιβωτό του Θεού, εκείνος έπεσε από το κάθισμά του προς τα πίσω, δίπλα στην πύλη, και συνετρίβη η ράχη του, και πέθανε· διότι ο άνθρωπος ήταν ηλικιωμένος και βαρύς. Και η νύφη του, η γυναίκα του Φινεές, ήταν έγκυος και ετοιμόγεννη· και όταν άκουσε την είδηση ότι αιχμαλωτίστηκε η κιβωτός του Θεού, και ότι πέθανε ο πεθερός της και ο άνδρας της, λύγισε και γέννησε, διότι ήλθαν πάνω της οι ωδίνες του τοκετού· και την ώρα εκείνη πέθαινε. Και της είπαν οι γυναίκες που παραστέκονταν δίπλα της: «Μη φοβάσαι, διότι γέννησες γιο»· αλλά δεν αποκρίθηκε, και η καρδιά της δεν έδωσε σημασία. Και στη συνέχεια προστίθενται σε αυτά τα εξής: «Και οι αλλόφυλοι πήραν την κιβωτό του Θεού και την έφεραν στην Άζωτο. Και πήραν οι αλλόφυλοι την κιβωτό του Κυρίου και την εισήγαγαν στον ναό του Δαγών».

Γʹ. Πολύ σωστά λοιπόν μίλησε έτσι· διότι ο Θεός επέδειξε μέσω αυτής πολλή δύναμη, και μία, και δύο, και πολλές φορές, όπως για παράδειγμα όταν αιχμαλωτίστηκε από τους Αζωτίους, όταν γκρέμισε τα είδωλα, όταν έπληξε εκείνους που την είχαν πάρει, όταν σταμάτησε την πληγή με την επιστροφή της, και μέσω των άλλων έργων τα οποία επιτέλεσε εκεί, επιδείκνυε τη δική Του ισχύ. Τι σημαίνει όμως το «Ἀνάστηθι εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου»; Σταμάτησε εμάς που περιπλανώμαστε, λέει, όπως και την κιβωτό που περιφέρεται, και έστω και αργά ανάπαυσέ την επιτέλους. «Οἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην». Ένας άλλος λέει, «Ἀμφιεσθήτωσαν». Κι ένας άλλος, «Ἐνδυσάσθωσαν», το οποίο είναι μάλιστα και το πιο σαφές· διότι αποτελεί έκφραση ανθρώπου που προσεύχεται και όχι που προφητεύει, και ο οποίος αιτείται την απόκτηση της αρετής. Με τον όρο δικαιοσύνη εδώ εννοεί την αγιότητα, την ιερωσύνη, τη λατρεία, τις θυσίες, τις προσφορές, και μαζί με αυτά την ακριβή πολιτεία, επειδή κυρίως από τους ιερείς πρέπει αυτή να απαιτείται. «Καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσονται»· όταν πραγματοποιηθούν αυτά. Πρόσεξε ότι δεν ζητά την ανοικοδόμηση της πόλης, ούτε την αφθονία των αγαθών, ούτε την άλλη ευημερία, αλλά την ευπρέπεια του ναού, την κατάπαυση της κιβωτού, το πλήρωμα των ιερέων, την αγιότητα, τη λατρεία, την ιερωσύνη.

Έτσι πολυμήχανος είναι ο Θεός μας. Και αυτά τα παράδοξα δεν τα θαυματουργεί τώρα για πρώτη φορά, αλλά από παλιά και από τις προηγούμενες γενεές. Το να τα απαριθμήσω όλα δεν είναι του παρόντος καιρού, θα αναφέρω όμως εκείνο που φαίνεται να είναι παρόμοιο με τούτο. Διότι, όταν κάποτε συνήφθη πόλεμος στην Παλαιστίνη μεταξύ των Ιουδαίων και κάποιων αλλοφύλων, οι εχθροί, αφού νίκησαν και πήραν την κιβωτό του Θεού σαν κάποιο λάφυρο και τρόπαιο, την αφιέρωσαν σε κάποιο από τα εγχώρια είδωλα (Δάγων ήταν το όνομά του). Και την πρώτη φορά, μόλις εισήχθη η κιβωτός, το είδωλο κατέπεσε και κειτόταν πρηνές. Επειδή όμως δεν κατανόησαν τη δύναμη της ισχύος του Θεού από αυτήν την πτώση, αλλά το ανόρθωσαν και το έστησαν πάλι στην οικεία βάση του, την επόμενη ημέρα, όταν έφτασαν με την αυγή, το βλέπουν όχι μόνο πεσμένο, αλλά και συντριμμένο από παντού. Διότι τα χέρια του, έχοντας αποσπαστεί από τους ώμους, εκσφενδονίστηκαν στο κατώφλι του ναού μαζί με τα πόδια του, ενώ το υπόλοιπο μέρος του ξόανου βρέθηκε διασκορπισμένο και διαμελισμένο σε άλλο σημείο.

Οι αλλόφυλοι έφεραν την κιβωτό στον οίκο του Δαγών· αυτός όμως έπεσε για δεύτερη φορά και συνετρίβη. Επλήγησαν δε και οι άνδρες στις έδρες τους. Αυτοί ήταν οι Αζώτιοι, και η χώρα τους γέμισε ποντίκια. Αποστέλλουν την κιβωτό στη Γεθ· και αυτοί επίσης επλήγησαν. Την στέλνουν στην Ασκαλώνα, και εκεί επήλθε θάνατος. Αφού δε συμβουλεύτηκαν τους μάντεις τους, κατασκευάζουν χρυσές έδρες και χρυσά ποντίκια, και αφού τα τοποθέτησαν σε άμαξα μαζί με την κιβωτό, έζευξαν αγελάδες, των οποίων τα μικρά τα έκλεισαν σε οικίσκο. Αυτές δε πορεύθηκαν κατευθείαν προς τη Βεθσαμύς.