Πατερικές αναφορές στο ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ 5:3

Διότι έλαβαν, λέγει, οι αλλόφυλοι την κιβωτό του Θεού και την εισήγαγαν δίπλα στον Δαγών. Και όταν σηκώθηκαν νωρίς το πρωί της επόμενης ημέρας οι Αζώτιοι, ιδού, ο Δαγών ήταν πεσμένος προς τα εμπρός πάνω στη γη. Επομένως, ο μεν Δαγών ήταν το ορατό άγαλμα· εκείνος όμως που έπεφτε με το πρόσωπο στο έδαφος ήταν ο δαίμονας, ο οποίος νικιόταν από τη δόξα που περιέβαλλε την κιβωτό του Θεού· και πέφτοντας ο ίδιος με το πρόσωπο, συμπαρέσυρε σε πτώση μαζί του και το χειροποίητο κατασκεύασμα.

Έπεσε λοιπόν, λέει, ο Βηλ, δηλαδή κατακρημνίστηκε, και έπεσε η δύναμη του δαίμονα· ώστε πλέον, αποβάλλοντας τον ζυγό της δικής τους σκληρότητας, να προστρέξουν στον Θεό με ελεύθερη και αβίαστη βούληση εκείνοι που κάποτε ήταν παγιδευμένοι στις κακοτροπίες του. Συντρίφθηκε όμως και ο Δαγών. Σεβάσμιο είδωλο ήταν και αυτό εκείνων που κατοικούσαν στα παράλια που συνορεύουν με την Ιουδαία, εννοώ των Ασκαλωνιτών και των Γαζαίων, τους οποίους η θεία Γραφή σε πολλά σημεία ονομάζει Φιλισταίους ή αλλόφυλους. Και πολύ εύστοχα, λέει, χρησιμοποιείται το «Συντρίφθηκε», με βάση αυτό που του είχε συμβεί στο παρελθόν, καθώς ο προφήτης και τώρα αναπτύσσει τον λόγο του γι' αυτόν. Διότι διαβάσαμε στα βιβλία των Βασιλειών ότι κάποτε, όταν οι αλλόφυλοι πήραν τη θεία κιβωτό, την έβαλαν μέσα στον ναό του Δαγών· έπειτα, όταν μπήκαν μέσα οι λάτρεις του δαιμονίου, είδαν το είδωλο να έχει πέσει μπροστά από την κιβωτό, και να έχει υποστεί τέτοια συντριβή ώστε να έχουν αποκοπεί τα χέρια, τα πόδια και το κεφάλι του.

Την ανάμνηση, λοιπόν, όλων αυτών συνοψίζει ο παρών λόγος και προσθέτει: «Και εγέρθηκε ο Κύριος σαν κάποιος που κοιμάται, σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία». Μετά την αιχμαλωσία της κιβωτού από τους αλλοφύλους, και μετά την πραγματοποίηση όσων προαναφέρθηκαν εις βάρος του λαού, ο Θεός, αποδεικνύοντας την πρόνοιά του, στρέφεται εναντίον των αλλοφύλων τιμωρώντας τους με αόρατη δύναμη. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Και εγέρθηκε ο Κύριος σαν κάποιος που κοιμάται, σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία»· κατά δε τον Σύμμαχο: «Σαν δυνατός που φωνάζει δυνατά από το κρασί»· κατά δε τον Ακύλα: «Σαν δυνατός που συνέρχεται από την οινοποσία». Έπειτα, αφού διεγέρθηκε ο ίδιος, πατάσσει τους εχθρούς του, δηλαδή εκείνους που απέσπασαν την κιβωτό της Διαθήκης· και τους πατάσσει στα οπίσθια, και τους παραδίδει σε αιώνιο ονειδισμό. Το πώς δε τους επάταξε στα οπίσθια, μας το διδάσκει η ιστορία στο Πρώτο Βιβλίο των Βασιλειών με τον ακόλουθο τρόπο: «Και βάρυνε το χέρι του Κυρίου επάνω στους Αζωτίους, και τους βασάνισε, και τους επάταξε στις έδρες τους, την Άζωτο και τα όριά της»· και πάλι: «Και μετέβη, λέγει, η κιβωτός του Κυρίου στη Γεθ. Και συνέβη, μετά τη μετάβασή της, να πέσει το χέρι του Κυρίου στην πόλη με δύναμη πάρα πολύ μεγάλη. Και επάταξε τους άνδρες της πόλεως από μικρού έως μεγάλου, και τους επάταξε στις έδρες τους».

Γʹ. Πολύ σωστά λοιπόν μίλησε έτσι· διότι ο Θεός επέδειξε μέσω αυτής πολλή δύναμη, και μία, και δύο, και πολλές φορές, όπως για παράδειγμα όταν αιχμαλωτίστηκε από τους Αζωτίους, όταν γκρέμισε τα είδωλα, όταν έπληξε εκείνους που την είχαν πάρει, όταν σταμάτησε την πληγή με την επιστροφή της, και μέσω των άλλων έργων τα οποία επιτέλεσε εκεί, επιδείκνυε τη δική Του ισχύ. Τι σημαίνει όμως το «Ἀνάστηθι εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου»; Σταμάτησε εμάς που περιπλανώμαστε, λέει, όπως και την κιβωτό που περιφέρεται, και έστω και αργά ανάπαυσέ την επιτέλους. «Οἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην». Ένας άλλος λέει, «Ἀμφιεσθήτωσαν». Κι ένας άλλος, «Ἐνδυσάσθωσαν», το οποίο είναι μάλιστα και το πιο σαφές· διότι αποτελεί έκφραση ανθρώπου που προσεύχεται και όχι που προφητεύει, και ο οποίος αιτείται την απόκτηση της αρετής. Με τον όρο δικαιοσύνη εδώ εννοεί την αγιότητα, την ιερωσύνη, τη λατρεία, τις θυσίες, τις προσφορές, και μαζί με αυτά την ακριβή πολιτεία, επειδή κυρίως από τους ιερείς πρέπει αυτή να απαιτείται. «Καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσονται»· όταν πραγματοποιηθούν αυτά. Πρόσεξε ότι δεν ζητά την ανοικοδόμηση της πόλης, ούτε την αφθονία των αγαθών, ούτε την άλλη ευημερία, αλλά την ευπρέπεια του ναού, την κατάπαυση της κιβωτού, το πλήρωμα των ιερέων, την αγιότητα, τη λατρεία, την ιερωσύνη.

Έτσι πολυμήχανος είναι ο Θεός μας. Και αυτά τα παράδοξα δεν τα θαυματουργεί τώρα για πρώτη φορά, αλλά από παλιά και από τις προηγούμενες γενεές. Το να τα απαριθμήσω όλα δεν είναι του παρόντος καιρού, θα αναφέρω όμως εκείνο που φαίνεται να είναι παρόμοιο με τούτο. Διότι, όταν κάποτε συνήφθη πόλεμος στην Παλαιστίνη μεταξύ των Ιουδαίων και κάποιων αλλοφύλων, οι εχθροί, αφού νίκησαν και πήραν την κιβωτό του Θεού σαν κάποιο λάφυρο και τρόπαιο, την αφιέρωσαν σε κάποιο από τα εγχώρια είδωλα (Δάγων ήταν το όνομά του). Και την πρώτη φορά, μόλις εισήχθη η κιβωτός, το είδωλο κατέπεσε και κειτόταν πρηνές. Επειδή όμως δεν κατανόησαν τη δύναμη της ισχύος του Θεού από αυτήν την πτώση, αλλά το ανόρθωσαν και το έστησαν πάλι στην οικεία βάση του, την επόμενη ημέρα, όταν έφτασαν με την αυγή, το βλέπουν όχι μόνο πεσμένο, αλλά και συντριμμένο από παντού. Διότι τα χέρια του, έχοντας αποσπαστεί από τους ώμους, εκσφενδονίστηκαν στο κατώφλι του ναού μαζί με τα πόδια του, ενώ το υπόλοιπο μέρος του ξόανου βρέθηκε διασκορπισμένο και διαμελισμένο σε άλλο σημείο.