Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:14

Όγδοη, προς Θεσσαλονικείς. Αυτήν την επιστέλλει από την Αθήνα, αφού τους είχε δει προηγουμένως και είχε διατρίψει κοντά τους. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Ο Απόστολος, έχοντας υποστεί πολλές θλίψεις στη Βέροια, και στους Φιλίππους της Μακεδονίας, και στην Κόρινθο, και γνωρίζοντας όσα υπέφερε και στη Θεσσαλονίκη, φοβούμενος μήπως οι Θεσσαλονικείς, ακούγοντας όσα υπέφερε στις προαναφερθείσες πόλεις, πειραστούν από τον πειράζοντα και σκανδαλιστούν· μαθαίνοντας δε ότι αισθάνονταν βαθιά οδύνη για όσους πέθαιναν, αποστέλλει προς αυτούς τον Τιμόθεο μαζί με αυτήν την Επιστολή. Και πρώτον μεν τους στηρίζει στην πίστη, ώστε να μην κλονίζονται εξαιτίας των θλίψεων· διότι τους υπενθυμίζει ότι, όπως διδάχθηκαν και κατά την κατήχηση, πρέπει να υπομένουν τις θλίψεις, και ότι δεν υπέστησαν τίποτα το παράδοξο από τους Ιουδαίους, οι οποίοι θανάτωσαν και τον Χριστό. Διότι, όπως έλεγε, χαρακτηριστικό των Χριστιανών είναι να υφίστανται θλίψεις σε τούτο τον βίο. Αφού δε τους απηύθυνε πολλές παραινέσεις να συμπεριφέρονται έτσι όπως παρέλαβαν από αυτόν, γράφει και για εκείνους που πεθαίνουν, παρηγορώντας τους και διδάσκοντάς τους να μην το φέρουν βαρέως. Διότι ο θάνατος δεν είναι απώλεια, αλλά οδός αναστάσεως. Έπειτα, τους διδάσκει και σχετικά με τους χρόνους, ώστε, γνωρίζοντας ότι η ημέρα εκείνη είναι άδηλη, να είναι πάντοτε έτοιμοι, και να μη δίνουν προσοχή σε κανέναν που κάνει εξαγγελίες σχετικά με αυτήν.

Καθώς, λοιπόν, διαδιδόταν ο λόγος και σπειρόταν η ευσέβεια, από παντού άναβαν πυρές και εκδηλώνονταν έχθρες και πόλεμοι, όχι μόνο εναντίον των διδασκάλων, αλλά και εναντίον των μαθητών. Διότι, μόλις κάποιος αποδεχόταν τον λόγο, περιφερόταν ως κοινός εχθρός όλων, και εκδιωκόταν από την πατρίδα του, και εξοριζόταν σε ξένα μέρη, και έχανε την περιουσία του, και αντιμετώπιζε κίνδυνο για την ίδια του την ελευθερία, ή μάλλον για την ίδια του τη ζωή· και δεν είχε τότε καμία ισχύ η δεσποτεία της φυσικής συγγένειας, αλλά, όπως προείπα, ακόμη και τα παιδιά περιφρονούνταν, και τα αδέλφια και οι συγγενείς λογίζονταν ως εχθροί, και μαζί με τους διδασκάλους οι μαθητές υπέφεραν τα πάνδεινα. Και φανερώνοντας αυτά ακριβώς ο Παύλος έλεγε: «Να θυμάστε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός μεν διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που έζησαν υπό τέτοιες συνθήκες. Διότι και με τους δεσμίους συμπάσχατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς μια περιουσία ανώτερη και μόνιμη». Και πάλι, απευθύνοντας επιστολή στους Θεσσαλονικείς, έλεγε: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο σκότωσαν, και εμάς καταδίωξαν, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους».

Διότι, βλέποντάς τον, λέγει, ταράχθηκε και είπε: «Ένας από εσάς θα με παραδώσει». Και για ποιον λόγο ταράχθηκε; Αναλογιζόμενος ότι, μετά από τόση διδασκαλία, μετά από τόσες παραινέσεις, δεν αντιλαμβανόταν σε ποιον γκρεμό ωθούσε τον εαυτό του. Βλέποντας λοιπόν ο Δεσπότης τη μανία του μαθητή και σπλαχνιζόμενος αυτόν, ταράχθηκε και δάκρυσε. Διότι αυτό το τονίζουν επανειλημμένως οι ευαγγελιστές, για να επιβεβαιώσουν την αλήθεια της θείας Οικονομίας. Ταράχθηκε λοιπόν ο Δεσπότης βλέποντας την υπερβολική αγνωμοσύνη του μαθητή, διδάσκοντάς μας να θρηνούμε κυρίως εκείνους που πράττουν το κακό και όχι εκείνους που υποφέρουν το κακό· διότι εκείνοι που πάσχουν και αδικούνται, αυτοί είναι μάλλον άξιοι μακαρισμού. Γι’ αυτό και έλεγε ο Χριστός: «Μακάριοι όσοι διώκονται για τη δικαιοσύνη, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Είδες πόσο μεγάλο έδειξε πως είναι το κέρδος εκείνων που πάσχουν; Δες πάλι αλλού την αναπόφευκτη τιμωρία εκείνων που πράττουν το κακό· άκουσε τον μακάριο Παύλο να λέει: «Εσείς όμως, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, διότι τα ίδια πάθατε και εσείς από τους ομοεθνείς σας, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμποδίζουν εμάς, λέγει, να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να συμπληρώσουν το μέτρο των αμαρτιών τους· και έφτασε πλέον πάνω τους οριστικά η οργή του Θεού».

Άκουσε, λοιπόν, τι λέει στους Φιλιππησίους: Ότι σε εσάς χαρίστηκε για χάρη του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε για αυτόν. Στους Θεσσαλονικείς, πάλι, λέει ότι γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία. Και γράφοντας προς τους Εβραίους έλεγε: Και την αρπαγή των υπαρχόντων σας με χαρά την αποδεχθήκατε.

Επομένως, το πάθημα είναι οικείο. Διότι και εσείς τα ίδια, λέγει, πάθατε από τους δικούς σας ομοεθνείς. Συγχρόνως, δείχνει ότι και οι ίδιοι αντιμετωπίζουν τη βασκανία και τον φθόνο. Εκείνος τίμησε τον Θεό, και πέθανε εξαιτίας της τιμής που του απέδωσε, και δεν έχει ακόμη τύχει της αναστάσεως· αλλά η μεν προθυμία του είναι φανερή, και όσα εξαρτώνταν από αυτόν έχουν εκπληρωθεί, όσα όμως προέρχονται από τον Θεό δεν του έχουν ακόμη αποδοθεί. Με τον όρο δε «πλείονα θυσία» εδώ εννοεί την πιο έντιμη, την πιο λαμπρή, την πιο αναγκαία.

Δ'. Τι άραγε είναι αυτό που λέει; Ως προς το κήρυγμα, λέει, μοιραστήκαμε την οικουμένη, και εγώ μεν ανέλαβα τους εθνικούς, εκείνοι δε τους Ιουδαίους, σύμφωνα με ό,τι φάνηκε καλό στον Θεό· ως προς τη φροντίδα όμως των φτωχών που βρίσκονται ανάμεσα στους Ιουδαίους, εγώ συνεισέφερα το μερίδιό μου σε εκείνους. Εάν όμως υπήρχε πόλεμος και διαμάχη μεταξύ μας, εκείνοι δεν θα το αποδέχονταν αυτό. Και ποιοι είναι αυτοί οι φτωχοί; Πολλοί από τους Ιουδαίους στην Παλαιστίνη, αφού πίστεψαν, στερήθηκαν όλα τους τα υπάρχοντα και διώκονταν από παντού. Και αυτό το φανερώνει στην προς Εβραίους Επιστολή, λέγοντας: «Διότι και την αρπαγή των υπαρχόντων σας με χαρά την αποδεχθήκατε»· το φανερώνει επίσης όταν γράφει στους Θεσσαλονικείς και διακηρύσσει την ανδρεία τους: «Διότι εσείς», λέει, «γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς τα ίδια πάθατε από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Και μέσα από όλα αυτά αποδεικνύει ότι οι εξ Ελλήνων πιστοί δεν πολεμήθηκαν τόσο πολύ από τους υπόλοιπους Έλληνες, όσο διώχθηκαν οι εξ Ιουδαίων πιστοί από τους ομοεθνείς τους· διότι αυτό το έθνος ήταν το πιο σκληρό από όλα. Γι' αυτόν τον λόγο επιδεικνύουν μεγάλη σπουδή, ώστε να απολαμβάνουν εκείνοι κάθε φροντίδα, όπως γράφει και στους Ρωμαίους και στους Κορινθίους.

Διότι θέλει να μιλήσει περί ελεημοσύνης· γι' αυτό και εκ των προτέρων είπε: «Χαίρω διότι σε όλα έχω απόλυτη εμπιστοσύνη σε εσάς», με σκοπό, μέσα από όσα είχαν ήδη κατορθώσει, να τους καταστήσει πιο πρόθυμους και σε αυτό το έργο. Και δεν είπε ευθέως: «Δώστε, λοιπόν, ελεημοσύνη»· αλλά παρατήρησε τη σύνεσή του, πώς από μακριά και από ψηλά προετοιμάζει το έδαφος του λόγου: «Σας κάνω γνωστή», λέγει, «τη χάρη του Θεού που έχει δοθεί στις Εκκλησίες της Μακεδονίας». Διότι, για να μην υπερηφανεύονται, ονομάζει την πράξη χάρη, και διηγούμενος τα έργα των άλλων, με τα εγκώμια προς τους άλλους καθιστά αυτούς περισσότερο προθύμους. Και συνθέτει δύο επαίνους για τους Μακεδόνες, ή μάλλον τρεις: και ότι υπομένουν γενναία τους πειρασμούς, και ότι γνωρίζουν να ελεούν, και ότι, μολονότι ήταν φτωχοί, επέδειξαν αφθονία στην ελεημοσύνη· διότι είχαν αρπαγεί οι περιουσίες τους. Και δηλώνοντάς το αυτό έλεγε, όταν τους έστελνε επιστολή: «Διότι εσείς γίνατε μιμητές», λέγει, «των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Άκουσε τι έλεγε έπειτα από αυτά στέλνοντας επιστολή στους Εβραίους: «Διότι και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά».

Γι' αυτόν τον λόγο και αλλού αναφέρει ο Παύλος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς: «Τα ίδια υποφέρατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο θανάτωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, αναφέρει και εδώ, ότι δηλαδή και τα θυσιαστήρια γκρέμισαν, και τους προφήτες θανάτωσαν. Αλλά τι του λέει ο θείος χρηματισμός;

Αυτό ακριβώς, λοιπόν, μαρτυρεί για αυτούς, λέγοντας ότι γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία. Και της ελπίδας, λέει, του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ενώπιον του Θεού και Πατρός ημών. Ορθώς μίλησε έτσι· διότι όλα αυτά προέρχονται από την πίστη και την ελπίδα.

Δεν μπορεί να λεχθεί, λέει, ότι εμείς μεν τα πράττουμε όλα άμεμπτα, ενώ εσείς πράξατε ανάξια της δικής μας αναστροφής. Διότι δεν είχατε την εντύπωση, όταν μας ακούγατε, ότι ακούγατε ανθρώπους, αλλά προσέχατε σαν να σας νουθετούσε ο ίδιος ο Θεός. Από πού είναι αυτό φανερό; Διότι, όπως ακριβώς το ότι δεν κήρυξε με κολακεία ούτε με κενοδοξία το αποδεικνύει από τους δικούς τους πειρασμούς, και από τη μαρτυρία εκείνων, και από όσα έπραττε· έτσι και το ότι εκείνοι δέχθηκαν ορθά τον λόγο, αποδεικνύεται από τους πειρασμούς. Διότι πώς, λέει, αν δεν ακούγατε σαν να μιλούσε ο Θεός, θα υπομένατε τέτοιους κινδύνους; Και δες το αξίωμα: Διότι εσείς, αδελφοί, λέει, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας συμφυλέτες, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους· εμποδίζοντάς μας να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους. Έφθασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

Βʹ. Δύο πράγματα κυρίως τους βασάνιζαν, η πενία και η αθυμία, τα οποία εξάλλου πλήττουν όλους τους ανθρώπους. Δες, λοιπόν, πώς τα θεραπεύει. Και η πενία τους προέκυψε από το γεγονός ότι είχαν αρπαγεί τα χρήματά τους. Εάν, όμως, εκείνους των οποίων τα χρήματα αρπάχθηκαν για τον Χριστό, τους παραγγέλλει να συντηρούνται εργαζόμενοι, πολύ περισσότερο τους άλλους. Διότι το ότι αρπάχθηκαν, είναι φανερό από το ότι λέει: «Εσείς γίνατε μιμητές των Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιουδαία». Πώς;

Όχι μόνο εδώ, αλλά και αλλού, θέλοντας να φανερώσει όσα δεινά υπέφεραν τότε οι πιστοί από τους οικείους και τους συγγενείς τους (διότι αυτό ήταν το πλέον σκληρό), λέγει περίπου τα εξής: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία». Ως προς τι έγιναν μιμητές; «Στο ότι και εσείς τα ίδια πάθατε από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Ιδού, λοιπόν, πόλεμος, και μάλιστα πόλεμος εμφύλιος, γεγονός που καθιστά την οδύνη μεγαλύτερη. Διότι, όπως λέγει: «Εάν εχθρός με χλεύαζε, θα το υπέφερα· εσύ όμως, άνθρωπε ομόψυχε, καθοδηγητή μου και γνώριμέ μου»· πράγμα το οποίο τότε συνέβαινε συμβολικώς.

Είδες πώς ανύψωσε το φρόνημά τους, τοποθετώντας τους δίπλα στον Μωυσή και τον Ηλία; Έτσι και ο Παύλος, γράφοντας στους Θεσσαλονικείς, λέει: «Διότι εσείς γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία. Διότι και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους». Αυτό ακριβώς προετοίμασε και εδώ ο Χριστός. Και στους μεν άλλους μακαρισμούς έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί» και «οι ελεήμονες»· εδώ όμως δεν το διατύπωσε αόριστα, αλλά στρέφει τον λόγο προς αυτούς, λέγοντας: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας καταδιώξουν, και πουν εναντίον σας κάθε πονηρό λόγο»· δείχνοντας ότι αυτό κυρίως αποτελεί το δικό τους εξαίρετο χάρισμα, και περισσότερο από όλους τους άλλους, αυτό είναι το ίδιον των διδασκάλων. Συγχρόνως δε, υπαινίσσεται εδώ και το δικό Του αξίωμα, καθώς και την ομοτιμία Του προς Εκείνον που Τον γέννησε.

Αλλά ποτέ δεν έβρισκε ανάπαυλα από τους κινδύνους. Διότι, λέει, «με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο βρέθηκα κοντά σας»· και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι μαθητές υπέφεραν τα ίδια. «Διότι θυμηθείτε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεχθήκατε με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων σας». Και πάλι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Διότι εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους προφήτες τους, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους». Και στέλνοντας πάλι επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ότι: «Περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εσάς, και όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς», και προς τους Γαλάτες: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια;», λέει, «αν βέβαια είναι μάταια».

Διότι τι λέει ο Χριστός; «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν οι άνθρωποι και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας λέγοντας ψέματα, εξαιτίας μου· να χαίρεστε και να αγαλλιάζετε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς· διότι έτσι έκαναν και στους προφήτες οι πατέρες τους». Και πάλι ο Παύλος, θέλοντας να παρηγορήσει τους Μακεδόνες, λέει: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Και τους Εβραίους πάλι έτσι τους παρηγορεί, απαριθμώντας όλους τους δικαίους, αυτούς που διήγαγαν τον βίο τους σε καμίνια, σε λάκκους, σε ερήμους, σε όρη, σε σπήλαια, σε πείνα, σε στενοχώρια· διότι η κοινωνία των παθημάτων φέρνει κάποια παρηγοριά σε εκείνους που έχουν καταπέσει. Το ότι δε το γεγονός αυτό εισάγει και πάλι τους λόγους περί αναστάσεως, άκουσε τον ίδιο τον Παύλο που λέει: «Αν κατά τα ανθρώπινα δεδομένα θηριομάχησα στην Έφεσο, ποιο είναι το όφελός μου, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται;». Και πάλι: «Αν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο σε αυτήν τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους». Υποφέρουμε μύρια δεινά κατά τον παρόντα βίο, λέει· αν λοιπόν δεν υπάρχει ελπίδα για μια άλλη ζωή, τι θα μπορούσε να είναι πιο άθλιο από εμάς;

Διότι και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε στους ουρανούς περιουσία ανώτερη και μόνιμη. Και όταν προέτρεπε τους Θεσσαλονικείς, αυτούς έφερε ως παράδειγμα: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Επειδή, λοιπόν, υπέφεραν τα πιο σκληρά από όλα τα δεινά, και όχι μόνο δεν τύγχαναν ελέους, αλλά τους αφαιρούσαν και όλα τους τα υπάρχοντα, και άγονταν και φέρονταν, και διώκονταν από παντού, είναι εύλογο που παρακινεί τους πάντες από κάθε τόπο για να τους συντρέξουν. Και εδώ πάλι για αυτούς τους ίδιους προτρέπει τους Κορινθίους, λέγοντας: «Σχετικά δε με τη λογία για τους αγίους, όπως διέταξα στις Εκκλησίες της Γαλατίας, έτσι να κάνετε και εσείς».

«Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού, οι οποίες βρίσκονται στην Ιουδαία εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν». Δηλαδή, να απαιτούμε από εσάς τιμές, έχοντας αναλάβει ένα τόσο μεγάλο αξίωμα, αλλά γίναμε δάσκαλοι ταπεινότεροι από τους μαθητές. «Και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και στον Θεό δεν είναι αρεστοί». Τοποθετεί τους προφήτες ανάμεσα στον Κύριο και τους αποστόλους, για να δείξει ότι αποδείχθηκαν κακοί και απέναντι σε αυτούς, τους οποίους ομολογούν ότι είναι δικοί τους. Και η μεσαία αυτή θέση, τους καθιστά στα άκρα κακούς. «Και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν τις αμαρτίες τους πάντοτε». Διότι τους εμποδίζουν να σωθούν. «Έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους. Εμείς δε, αδελφοί, αφού απορφανιστήκαμε από εσάς για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά το πρόσωπο και όχι κατά την καρδιά, προσπαθήσαμε με περισσότερο ζήλο να δούμε το πρόσωπό σας με πολλή επιθυμία».

Αφού είπε αυτά για εκείνους που πίστεψαν, ο προφήτης προλέγει και τις τιμωρίες των απίστων και τις αιτίες για τις οποίες θα τις υποστούν. Διότι είπε ότι «το αίμα των υιών του εκδικείται και θα εκδικήσει, και θα ανταποδώσει δικαιοσύνη στους εχθρούς και θα ανταποδώσει σε όσους τον μισούν, και ο Κύριος θα καθαρίσει τη γη του λαού του». Και υιούς του Θεού ονόμασε τους αγίους, τους οποίους σκότωσαν οι αιμοσταγείς. Διότι, για να παραλείψω τις σφαγές των προφητών και το σωτήριο πάθος του Δεσπότη, τον μεν καλλίνικο Στέφανο τον λιθοβόλησαν, με ξύλο δε σκότωσαν τον μεγάλο Ιάκωβο, και έπραξαν μύρια άλλα. Και λεηλάτησαν τα σπίτια εκείνων που είχαν πιστέψει στον Κύριο, όπως σε πολλά σημεία μαρτυρεί ο θείος Παύλος, γράφοντας και προς τους Θεσσαλονικείς: «διότι γίνατε μιμητές των αγίων που είναι στην Ιερουσαλήμ. Επειδή τα ίδια», λέει, «πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους δικούς τους προφήτες, και μας έδιωξαν, και δεν αρέσουν στον Θεό, και είναι αντίθετοι σε όλους τους ανθρώπους». Για αυτά τους κατηγόρησε και ο Κύριος στην παραβολή του αμπελώνα, ότι από τους δούλους «άλλον έδειραν, άλλον σκότωσαν, και άλλον λιθοβόλησαν». Για τον λόγο αυτόν τους διέσπειρε σε όλη την οικουμένη.