Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:15

Όγδοη, προς Θεσσαλονικείς. Αυτήν την επιστέλλει από την Αθήνα, αφού τους είχε δει προηγουμένως και είχε διατρίψει κοντά τους. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Ο Απόστολος, έχοντας υποστεί πολλές θλίψεις στη Βέροια, και στους Φιλίππους της Μακεδονίας, και στην Κόρινθο, και γνωρίζοντας όσα υπέφερε και στη Θεσσαλονίκη, φοβούμενος μήπως οι Θεσσαλονικείς, ακούγοντας όσα υπέφερε στις προαναφερθείσες πόλεις, πειραστούν από τον πειράζοντα και σκανδαλιστούν· μαθαίνοντας δε ότι αισθάνονταν βαθιά οδύνη για όσους πέθαιναν, αποστέλλει προς αυτούς τον Τιμόθεο μαζί με αυτήν την Επιστολή. Και πρώτον μεν τους στηρίζει στην πίστη, ώστε να μην κλονίζονται εξαιτίας των θλίψεων· διότι τους υπενθυμίζει ότι, όπως διδάχθηκαν και κατά την κατήχηση, πρέπει να υπομένουν τις θλίψεις, και ότι δεν υπέστησαν τίποτα το παράδοξο από τους Ιουδαίους, οι οποίοι θανάτωσαν και τον Χριστό. Διότι, όπως έλεγε, χαρακτηριστικό των Χριστιανών είναι να υφίστανται θλίψεις σε τούτο τον βίο. Αφού δε τους απηύθυνε πολλές παραινέσεις να συμπεριφέρονται έτσι όπως παρέλαβαν από αυτόν, γράφει και για εκείνους που πεθαίνουν, παρηγορώντας τους και διδάσκοντάς τους να μην το φέρουν βαρέως. Διότι ο θάνατος δεν είναι απώλεια, αλλά οδός αναστάσεως. Έπειτα, τους διδάσκει και σχετικά με τους χρόνους, ώστε, γνωρίζοντας ότι η ημέρα εκείνη είναι άδηλη, να είναι πάντοτε έτοιμοι, και να μη δίνουν προσοχή σε κανέναν που κάνει εξαγγελίες σχετικά με αυτήν.

Και όταν ήρθε σε εμάς και πήρε τη ζώνη του Παύλου, έδεσε τα δικά του πόδια και χέρια και είπε: Αυτά λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα τον δέσουν στην Ιερουσαλήμ οι Ιουδαίοι και θα τον παραδώσουν στα χέρια των εθνικών. Όταν δε τα ακούσαμε αυτά, παρακαλούσαμε, τόσο εμείς όσο και οι ντόπιοι, να μην ανέβει στην Ιερουσαλήμ. Αποκρίθηκε τότε ο Παύλος: Τι κάνετε κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Και επειδή δεν πειθόταν, ησυχάσαμε λέγοντας: Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν, και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς μας καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι ενάντιοι σε όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, με αποτέλεσμα να συμπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους· έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

Καθώς, λοιπόν, διαδιδόταν ο λόγος και σπειρόταν η ευσέβεια, από παντού άναβαν πυρές και εκδηλώνονταν έχθρες και πόλεμοι, όχι μόνο εναντίον των διδασκάλων, αλλά και εναντίον των μαθητών. Διότι, μόλις κάποιος αποδεχόταν τον λόγο, περιφερόταν ως κοινός εχθρός όλων, και εκδιωκόταν από την πατρίδα του, και εξοριζόταν σε ξένα μέρη, και έχανε την περιουσία του, και αντιμετώπιζε κίνδυνο για την ίδια του την ελευθερία, ή μάλλον για την ίδια του τη ζωή· και δεν είχε τότε καμία ισχύ η δεσποτεία της φυσικής συγγένειας, αλλά, όπως προείπα, ακόμη και τα παιδιά περιφρονούνταν, και τα αδέλφια και οι συγγενείς λογίζονταν ως εχθροί, και μαζί με τους διδασκάλους οι μαθητές υπέφεραν τα πάνδεινα. Και φανερώνοντας αυτά ακριβώς ο Παύλος έλεγε: «Να θυμάστε τις παλαιότερες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων, αφενός μεν διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, αφετέρου δε διότι γίνατε συμμέτοχοι εκείνων που έζησαν υπό τέτοιες συνθήκες. Διότι και με τους δεσμίους συμπάσχατε, και την αρπαγή των υπαρχόντων σας τη δεχθήκατε με χαρά, γνωρίζοντας ότι έχετε για τον εαυτό σας στους ουρανούς μια περιουσία ανώτερη και μόνιμη». Και πάλι, απευθύνοντας επιστολή στους Θεσσαλονικείς, έλεγε: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο σκότωσαν, και εμάς καταδίωξαν, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους».

Διότι ο Παύλος, αφού είπε για τους Ιουδαίους ότι σκότωσαν τον Κύριο και καταδίωξαν τους προφήτες, πρόσθεσε: Το τέλος των οποίων θα είναι σύμφωνα με τα έργα τους. Είδες πώς εκείνοι μεν που διώκονται λαμβάνουν τη βασιλεία, ενώ εκείνοι που διώκουν κληρονομούν την οργή;

Διότι, βλέποντάς τον, λέγει, ταράχθηκε και είπε: «Ένας από εσάς θα με παραδώσει». Και για ποιον λόγο ταράχθηκε; Αναλογιζόμενος ότι, μετά από τόση διδασκαλία, μετά από τόσες παραινέσεις, δεν αντιλαμβανόταν σε ποιον γκρεμό ωθούσε τον εαυτό του. Βλέποντας λοιπόν ο Δεσπότης τη μανία του μαθητή και σπλαχνιζόμενος αυτόν, ταράχθηκε και δάκρυσε. Διότι αυτό το τονίζουν επανειλημμένως οι ευαγγελιστές, για να επιβεβαιώσουν την αλήθεια της θείας Οικονομίας. Ταράχθηκε λοιπόν ο Δεσπότης βλέποντας την υπερβολική αγνωμοσύνη του μαθητή, διδάσκοντάς μας να θρηνούμε κυρίως εκείνους που πράττουν το κακό και όχι εκείνους που υποφέρουν το κακό· διότι εκείνοι που πάσχουν και αδικούνται, αυτοί είναι μάλλον άξιοι μακαρισμού. Γι’ αυτό και έλεγε ο Χριστός: «Μακάριοι όσοι διώκονται για τη δικαιοσύνη, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Είδες πόσο μεγάλο έδειξε πως είναι το κέρδος εκείνων που πάσχουν; Δες πάλι αλλού την αναπόφευκτη τιμωρία εκείνων που πράττουν το κακό· άκουσε τον μακάριο Παύλο να λέει: «Εσείς όμως, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, διότι τα ίδια πάθατε και εσείς από τους ομοεθνείς σας, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμποδίζουν εμάς, λέγει, να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να συμπληρώσουν το μέτρο των αμαρτιών τους· και έφτασε πλέον πάνω τους οριστικά η οργή του Θεού».

Γι' αυτόν τον λόγο και αλλού αναφέρει ο Παύλος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς: «Τα ίδια υποφέρατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο θανάτωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, αναφέρει και εδώ, ότι δηλαδή και τα θυσιαστήρια γκρέμισαν, και τους προφήτες θανάτωσαν. Αλλά τι του λέει ο θείος χρηματισμός;

Δεν μπορεί να λεχθεί, λέει, ότι εμείς μεν τα πράττουμε όλα άμεμπτα, ενώ εσείς πράξατε ανάξια της δικής μας αναστροφής. Διότι δεν είχατε την εντύπωση, όταν μας ακούγατε, ότι ακούγατε ανθρώπους, αλλά προσέχατε σαν να σας νουθετούσε ο ίδιος ο Θεός. Από πού είναι αυτό φανερό; Διότι, όπως ακριβώς το ότι δεν κήρυξε με κολακεία ούτε με κενοδοξία το αποδεικνύει από τους δικούς τους πειρασμούς, και από τη μαρτυρία εκείνων, και από όσα έπραττε· έτσι και το ότι εκείνοι δέχθηκαν ορθά τον λόγο, αποδεικνύεται από τους πειρασμούς. Διότι πώς, λέει, αν δεν ακούγατε σαν να μιλούσε ο Θεός, θα υπομένατε τέτοιους κινδύνους; Και δες το αξίωμα: Διότι εσείς, αδελφοί, λέει, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας συμφυλέτες, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους· εμποδίζοντάς μας να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους. Έφθασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

Είδες πώς ανύψωσε το φρόνημά τους, τοποθετώντας τους δίπλα στον Μωυσή και τον Ηλία; Έτσι και ο Παύλος, γράφοντας στους Θεσσαλονικείς, λέει: «Διότι εσείς γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία. Διότι και εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους». Αυτό ακριβώς προετοίμασε και εδώ ο Χριστός. Και στους μεν άλλους μακαρισμούς έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί» και «οι ελεήμονες»· εδώ όμως δεν το διατύπωσε αόριστα, αλλά στρέφει τον λόγο προς αυτούς, λέγοντας: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας καταδιώξουν, και πουν εναντίον σας κάθε πονηρό λόγο»· δείχνοντας ότι αυτό κυρίως αποτελεί το δικό τους εξαίρετο χάρισμα, και περισσότερο από όλους τους άλλους, αυτό είναι το ίδιον των διδασκάλων. Συγχρόνως δε, υπαινίσσεται εδώ και το δικό Του αξίωμα, καθώς και την ομοτιμία Του προς Εκείνον που Τον γέννησε.

Διότι δεν παρέλειψαν να έλθουν επειδή ήσαν απασχολημένοι, αλλά επειδή αδιαφόρησαν. Πώς, λοιπόν, άλλοι μεν προβάλλουν ως δικαιολογία γάμους και άλλοι ζεύγη βοδιών; Αυτά, βεβαίως, αποτελούν ασχολίες. Κάθε άλλο· διότι, όταν προσκαλούν τα πνευματικά, καμία ασχολία δεν είναι αναγκαία. Σε εμένα, μάλιστα, φαίνεται ότι χρησιμοποίησαν αυτές τις προφάσεις, προβάλλοντάς τες ως συγκαλύμματα της αμελείας τους. Και δεν είναι μόνον αυτό το δεινό, το ότι δηλαδή δεν προσήλθαν, αλλά και το πολύ χειρότερο και πιο παράφρον, το ότι χτύπησαν αλύπητα εκείνους που πήγαν σε αυτούς, τους ύβρισαν και τους εξόντωσαν· τούτο είναι χειρότερο από το προηγούμενο. Διότι εκείνοι μεν πήγαν για να απαιτήσουν την πρόσοδο και τους καρπούς, και σφαγιάστηκαν· τούτοι όμως, ενώ τους προσκαλούν στους γάμους εκείνου που σφαγιάστηκε από αυτούς, φονεύονται πάλι και αυτοί. Τι μπορεί να συγκριθεί με αυτήν τη μανία; Αυτό ακριβώς τους καταλόγιζε και ο Παύλος, λέγοντας: «Οι οποίοι και τον Κύριο σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν».

Αλλά ποτέ δεν έβρισκε ανάπαυλα από τους κινδύνους. Διότι, λέει, «με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο βρέθηκα κοντά σας»· και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι μαθητές υπέφεραν τα ίδια. «Διότι θυμηθείτε», λέει, «τις προηγούμενες ημέρες, κατά τις οποίες, αφού φωτιστήκατε, υπομείνατε μεγάλο αγώνα παθημάτων· αφενός διότι γίνατε θέαμα με ονειδισμούς και θλίψεις, και αφετέρου διότι γίνατε κοινωνοί εκείνων που έπασχαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεχθήκατε με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων σας». Και πάλι, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Διότι εσείς πάθατε τα ίδια από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους προφήτες τους, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους». Και στέλνοντας πάλι επιστολή προς τους Κορινθίους, έλεγε ότι: «Περισσεύουν τα παθήματα του Χριστού σε εσάς, και όπως ακριβώς είστε κοινωνοί των παθημάτων, έτσι είστε και της παρηγοριάς», και προς τους Γαλάτες: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια;», λέει, «αν βέβαια είναι μάταια».

«Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού, οι οποίες βρίσκονται στην Ιουδαία εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν». Δηλαδή, να απαιτούμε από εσάς τιμές, έχοντας αναλάβει ένα τόσο μεγάλο αξίωμα, αλλά γίναμε δάσκαλοι ταπεινότεροι από τους μαθητές. «Και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και στον Θεό δεν είναι αρεστοί». Τοποθετεί τους προφήτες ανάμεσα στον Κύριο και τους αποστόλους, για να δείξει ότι αποδείχθηκαν κακοί και απέναντι σε αυτούς, τους οποίους ομολογούν ότι είναι δικοί τους. Και η μεσαία αυτή θέση, τους καθιστά στα άκρα κακούς. «Και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν τις αμαρτίες τους πάντοτε». Διότι τους εμποδίζουν να σωθούν. «Έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους. Εμείς δε, αδελφοί, αφού απορφανιστήκαμε από εσάς για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά το πρόσωπο και όχι κατά την καρδιά, προσπαθήσαμε με περισσότερο ζήλο να δούμε το πρόσωπό σας με πολλή επιθυμία».

Έλεγε δε και ο Κύριος: «Μακάριοι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν», εκείνοι δηλαδή που αποδέχθηκαν την ευσέβεια μέσω της ακοής και του λόγου. 1 Θεσ 2,15-16 Δες την αυξημένη κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, που είναι αντάξια της δολοφονικής τους μανίας. Διότι λέει ότι όλα όσα έκαναν οι Ιουδαίοι, τα έκαναν με σκοπό να αμαρτάνουν, δηλαδή γνώριζαν ότι αμαρτάνουν και συνέχιζαν να αμαρτάνουν. «Για να αναπληρώσουν», λέει, «τις αμαρτίες τους», σαν να αμάρταναν επειδή είχαν χρέος να αμαρτάνουν. Διότι, αν σκότωσαν τον Κύριο από άγνοια, τους προφήτες γιατί τους σκότωσαν; Για τους οποίους υπερηφανεύονται. Εμάς γιατί μας διώκουν; Εσάς γιατί σας κακοποιούν; Τα έθνη γιατί τα εμποδίζουν να σωθούν; Διότι, αν είναι καλό το να προσέλθουν τα έθνη στην πίστη του Χριστού, γιατί δεν προστρέχουν και οι ίδιοι, αλλά επιχειρούν να εμποδίσουν και αυτούς που προστρέχουν; Και αν δεν το θεωρούν καλό, γιατί φθονούν αυτούς που προσέρχονται; Και τι τους νοιάζει αυτούς για τα έθνη; Βλέπεις πώς εκούσια αμαρτάνουν και τα κάνουν όλα «για να αναπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους», δηλαδή για να μην απομακρυνθούν ποτέ από την αμαρτία. Γι' αυτό λέει: «και έφθασε πάνω τους η οργή μέχρι τέλους». Διότι, ενώ αμάρταναν διαρκώς, η οργή τους ακολουθούσε, αλλά αναβαλλόταν δίνοντας χώρο στη μετάνοια, τώρα όμως τους κατέλαβε. 1 Θεσ 4,11 «Να φιλοτιμείσθε». Σε τι;

Αφού είπε αυτά για εκείνους που πίστεψαν, ο προφήτης προλέγει και τις τιμωρίες των απίστων και τις αιτίες για τις οποίες θα τις υποστούν. Διότι είπε ότι «το αίμα των υιών του εκδικείται και θα εκδικήσει, και θα ανταποδώσει δικαιοσύνη στους εχθρούς και θα ανταποδώσει σε όσους τον μισούν, και ο Κύριος θα καθαρίσει τη γη του λαού του». Και υιούς του Θεού ονόμασε τους αγίους, τους οποίους σκότωσαν οι αιμοσταγείς. Διότι, για να παραλείψω τις σφαγές των προφητών και το σωτήριο πάθος του Δεσπότη, τον μεν καλλίνικο Στέφανο τον λιθοβόλησαν, με ξύλο δε σκότωσαν τον μεγάλο Ιάκωβο, και έπραξαν μύρια άλλα. Και λεηλάτησαν τα σπίτια εκείνων που είχαν πιστέψει στον Κύριο, όπως σε πολλά σημεία μαρτυρεί ο θείος Παύλος, γράφοντας και προς τους Θεσσαλονικείς: «διότι γίνατε μιμητές των αγίων που είναι στην Ιερουσαλήμ. Επειδή τα ίδια», λέει, «πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι σκότωσαν και τον Κύριο και τους δικούς τους προφήτες, και μας έδιωξαν, και δεν αρέσουν στον Θεό, και είναι αντίθετοι σε όλους τους ανθρώπους». Για αυτά τους κατηγόρησε και ο Κύριος στην παραβολή του αμπελώνα, ότι από τους δούλους «άλλον έδειραν, άλλον σκότωσαν, και άλλον λιθοβόλησαν». Για τον λόγο αυτόν τους διέσπειρε σε όλη την οικουμένη.