Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:16

Εις τον Ψαλμόν ιζ', 1 Αστερίου. <Εις το τέλος.> Ποιο; Του θανάτου του Σαούλ δια μαχαίρας και της καταστροφής των συνεργών του. Διότι έφθασε σε αυτούς η οργή μέχρι τέλους. Και ποιο άραγε; Περί της καταστροφής των εχθρών απαντά δια των προκειμένων: <Εβρόντησε από τον ουρανό ο Κύριος, και ο Ύψιστος έδωσε τη φωνή του, χαλάζι και άνθρακες πυρός· εξαπέστειλε βέλη και τους διεσκόρπισε, και επλήθυνε τις αστραπές και τους συνετάραξε. Συνεπόδισε αυτούς που επαναστατούσαν εναντίον μου υποκάτω μου, μέχρι που έκραξαν, και δεν υπήρχε ποιος να τους σώσει, προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε.> Επειδή λοιπόν τέτοια ήταν η καταστροφή και το τέλος των εχθρών, τους βρήκε το τέλος που τους άξιζε, ή σημαίνει και το τέλος των πολέμων. Γιατί όμως λέγει <στον δούλο του Κυρίου> και όχι στον προφήτη ή στον ψαλμωδό ή στον βασιλιά ή σε αυτόν που φυγαδεύει τους δαίμονες; Διότι εκείνα ήταν χαρίσματα του Θεού· το να γίνει όμως κάποιος δούλος του Κυρίου του απέφερε μεγάλο καύχημα.

Περιγράφει δε και την άλωση που συνέβη τόσο στην ίδια την πόλη όσο και στον θείο ναό. «Γιατί, ω Θεέ, μας απέρριψες έως τέλους;» Είναι όμοιο με το: «Έφθασε πλέον επάνω τους η οργή έως τέλους». Διότι δεν θα έχουν πλέον ανάπαυλα από τα δεινά.

Και όταν ήρθε σε εμάς και πήρε τη ζώνη του Παύλου, έδεσε τα δικά του πόδια και χέρια και είπε: Αυτά λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα τον δέσουν στην Ιερουσαλήμ οι Ιουδαίοι και θα τον παραδώσουν στα χέρια των εθνικών. Όταν δε τα ακούσαμε αυτά, παρακαλούσαμε, τόσο εμείς όσο και οι ντόπιοι, να μην ανέβει στην Ιερουσαλήμ. Αποκρίθηκε τότε ο Παύλος: Τι κάνετε κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Και επειδή δεν πειθόταν, ησυχάσαμε λέγοντας: Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν, και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς μας καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι ενάντιοι σε όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, με αποτέλεσμα να συμπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους· έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

Τους προσάπτει κάποια ανίατη και αθεράπευτη νόσο· διότι, όπως λέει, «κάθε κεφάλι πονάει και κάθε καρδιά θλίβεται, από τα πόδια έως το κεφάλι δεν υπάρχει σε αυτόν αρτιότητα». Έπειτα, ο λόγος απελπίζεται για τη θεραπεία τους, λέγοντας: «δεν υπάρχει μάλαγμα για να τοποθετηθεί ούτε έλαιο ούτε επίδεσμοι», τα οποία, εάν ερμηνευθούν ότι αφορούν τους χρόνους μετά τη σωτήρια παρουσία, ευσταθούν, επειδή τότε «έφθασε σε αυτούς η οργή μέχρι τέλους». Εάν όμως αναφέρονταν στους προγενέστερους χρόνους, δεν θα αληθεύαν, εξαιτίας του γεγονότος ότι κατά καιρούς και σε κάθε γενεά, ακόμη και κατά την ίδια την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα, υπήρξαν μεταξύ τους ορισμένοι θεοφιλείς άνδρες, έτσι ώστε ευλόγως εμείς να εκλαμβάνουμε τα προκείμενα χωρία ως αναφερόμενα στην έσχατη πτώση τους, κατά την οποία, επειδή δεν κατανόησαν τον Χριστό του Θεού που επιδήμησε σε αυτούς, αφού πολιορκήθηκαν από τους Ρωμαίους, δεν σήκωσαν πλέον «κεφάλι».

Γι' αυτό επήλθε σε αυτούς ο παντελής όλεθρος και η έσχατη ερημία, και η λεγόμενη «οργή μέχρι τέλους»· διότι από τότε και μέχρι σήμερα δεν αξιώθηκαν καμίας επισκοπής, παραμένει δε αθεράπευτη και η πτώση του 〈πύργου〉 τους, δηλαδή του ναού, και ολόκληρο το έθνος τυγχάνει ανεπίσκοπο και αγεώργητο, αλλά ούτε και οι 〈νεφέλες〉 τους χορηγούν τον λογικό 〈υετό〉. Αν και παλαιότερα, ακόμη και σε εχθρική γη, συνυπήρχαν με αυτούς προφήτες, όπως στη Βαβυλώνα και στην Αίγυπτο και μετά την επιστροφή από εκεί, ώστε τώρα έχει εκπληρωθεί σε αυτούς εμπράκτως το: 〈και στις νεφέλες θα δώσω εντολή να μη ρίξουν σε αυτούς υετό〉. Εάν δε έλεγαν κάποιοι ότι και πριν από την έλευση του Σωτήρος είχαν εκλείψει οι προφήτες, ωστόσο εξακολουθούσε να υφίσταται ο ναός και τελούνταν η σωματική λατρεία μέχρι την παρουσία Του. Ο δε παρών λόγος υποστηρίζει ότι αυτά έλαβαν τέλος [κατά] ή μετά την ύστατη πολιορκία που έγινε από τους Ρωμαίους.

Αυτό ακριβώς καταδεικνύει και ο Απόστολος λέγοντας: «έφτασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». Το από πού, όμως, επρόκειτο να γεμίσουν τα βουνά και η χώρα από τα πτώματά τους, το παρουσιάζει στη συνέχεια μέσα από τα εξής.

Διότι στρατιωτική ρομφαία και ρωμαϊκός πόλεμος δεν άργησαν να τους πλήξουν, όχι χωρίς την κρίση του Θεού. Επειδή ο Θεός ήταν εκείνος που τους πολεμούσε μέσω του στρατού των εχθρών. Αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας το παρουσιάζει μέσα από την παραβολή, σχετικά με εκείνους που απέρριψαν την πρόσκληση του γάμου και φόνευσαν τους προσκαλούντες: λέγοντας ότι ο βασιλιάς έστειλε τα στρατεύματά του και κατέκαψε την πόλη τους. Έτσι, λοιπόν, εκπληρώνονταν και τα προκείμενα. Διότι, επειδή οι ίδιοι αδίκησαν τον Υιό του Θεού, καταδικάστηκαν, καθώς το αίμα Του εκδικήθηκε. Και επειδή κατέστησαν τους εαυτούς τους εχθρούς του Χριστού, πολεμήθηκαν από τον Θεό, ο οποίος τους καταδίωξε με όπλο, με θυρεό και με ρομφαία. Διότι η θεία δίκη δεν τους έπληξε αφανώς, αλλά μέσω των εχθρών ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι δε άξιο θαυμασμού πώς έχει ειπωθεί το: «Έκχεον ρομφαίαν»· διότι ο πόλεμος δεν τους έπληττε πλέον μερικώς, όπως παλαιότερα, αλλά ξεχύθηκε εναντίον τους πολεμική ρομφαία· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Έφθασε δε επ' αυτούς η οργή εις τέλος»· και αλλού: «Έκχεον επ' αυτούς την οργήν σου». Ποιος δε, μελετώντας τις Ιστορίες του Φλαβίου Ιωσήπου, και μαθαίνοντας από αυτές πώς, αφού εγκλωβίστηκαν σε πολιορκία, καταστράφηκαν από την πείνα και τις εμφύλιες συγκρούσεις, δεν θα θαυμάσει τη φωνή που λέει εδώ: «Και σύγκλεισον εξ εναντίας των καταδιωκόντων με;»

Διότι παλαιότερα, εξαιτίας των ειδωλολατριών τους, υποδουλώνονταν σε εχθρούς και πολεμίους για λίγο καιρό· έπειτα πάλι ανακτούσαν την ελευθερία τους· και παρέμεναν αυτόνομοι και με δικούς τους βασιλείς, διατηρώντας τον ναό και τελώντας τη λατρεία σε αυτόν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Μετά όμως από την επιβουλή εναντίον του Σωτήρα μας, τα στερήθηκαν όλα ολοσχερώς· και αφού υπέμειναν την πολιορκία και την υποδούλωση στους Ρωμαίους, παρέμειναν έκτοτε ταπεινωμένοι και ανίκανοι πλέον να ανακάμψουν. Αυτό ακριβώς σημαίνει η προφητεία που εξετάζουμε, όταν λέει: «Και τα νώτα τους κάμπτε τα διαπαντός». Πρόσεξε δηλαδή πώς ειπώθηκε το «διαπαντός»· διότι δεν λέει για κάποιο σύντομο χρονικό διάστημα, όπως συνέβαινε άλλοτε, αλλά «διαπαντός». Αντί αυτού, ο μεν Ακύλας μετέφρασε: «Και τα νώτα τους αδιάκοπα αποδυνάμωσε»· ο δε Σύμμαχος: «Και τις οσφύες τους διαπαντός εξάρθρωσε». Και αυτό επίσης τους συνέβη· επειδή η οργή του Θεού δεν επήλθε πλέον σε αυτούς με μέτρο, όπως παλαιότερα, αλλά ξεχύθηκε ολόκληρη και μαζικά εναντίον τους. Γι' αυτό προστίθεται: «Έκχεε πάνω τους την οργή σου, και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει». Αυτό δηλώνεται και σε άλλον ψαλμό που αναφέρει: «Γιατί, Θεέ, μας απώθησες έως τέλους;». Και ο θείος Απόστολος, σε συμφωνία με αυτά, έλεγε: «Έφθασε δε σε αυτούς η οργή έως τέλους».

Διότι το τέλος της ολοκληρωτικής τους πτώσης δεν επήλθε σε καμία άλλη στιγμή, παρά μόνο όταν ο Σωτήρας και Κύριός μας εξέδωσε εναντίον τους την απόφαση λέγοντας: «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος». Ακολούθως προς αυτά, και ο ιερός Απόστολος, γράφοντας για αυτούς μετά την έκβαση των γεγονότων, έλεγε: «Έφθασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». Και λεπτομερώς τα όσα συνέβησαν στη συνέχεια στον τόπο αυτόν κατά την πολιορκία των Ρωμαίων τα παρουσιάζει ο παρών προφήτης, αναφέροντας τα εξής: «Σαν σε δάσος δέντρων έκοψαν με τσεκούρια τις πύλες της –είναι προφανές ότι αναφέρεται στην Ιερουσαλήμ– και συθέμελα, με πέλεκυ και σμίλη την γκρέμισαν. Παρέδωσαν στη φωτιά το αγιαστήριό σου, βεβήλωσαν μέχρι το έδαφος το σκήνωμα του ονόματός σου». Εάν δε ισχυριστεί κανείς ότι αυτά συνέβησαν και κατά την εποχή των Βαβυλωνίων, πρέπει να προσέξει τα επόμενα εδάφια, με τα οποία αναφέρεται: «Τα σημεία μας δεν τα είδαμε, δεν υπάρχει πλέον προφήτης, και εμάς δεν θα μας αναγνωρίσει πια». Διότι σημεία του ότι ο Θεός επιβλέπει και επισκοπεί το έθνος των Ιουδαίων αποτελούσε η παροχή προφητών σε αυτούς· επειδή ακόμη και όταν έπρατταν κακά, εγκαθιστούσε σε αυτούς τους προφήτες ως ιατρούς και σωτήρες.

Το δε «Ινατί, ο Θεός, απώσω εις τέλος» έχει λεχθεί, επειδή πολλές φορές το ιουδαϊκό έθνος, υποπίπτοντας σε ασέβειες και παραπτώματα, παραδιδόταν στα γειτονικά αλλόφυλα έθνη· και άλλοτε μεν τους καθυπέτασσαν οι Μωαβίτες, άλλοτε οι Αμμανίτες, και άλλοτε οι Μαδιανίτες. Έπειτα, επαναφέροντάς τους, τους αναλάμβανε ο Θεός· και μετά από αυτά, όταν πάλι παρανομούσαν, τους παρέδιδε σε άλλους εχθρούς, και πάλι τους επανακτούσε· ποτέ όμως δεν τους απέρριπτε οριστικά, αλλά, συνετίζοντάς τους για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα, τους οδηγούσε στη σωτηρία. Μετά όμως από το ανοσιούργημα που τόλμησαν να διαπράξουν εναντίον του Σωτήρα, έφτασε σε αυτούς η οργή έως τέλους, σύμφωνα με την αποστολική Γραφή, ώστε από τότε μέχρι και σήμερα να μην μπορούν πλέον να σηκώσουν κεφάλι. Αυτό ακριβώς υποδηλώνοντας η προφητεία λέγει: «Ινατί, ο Θεός, απώσω εις τέλος;». Και σιωπηρά ο λόγος, μέσα από την ερώτηση, υπαινίχθηκε την πράξη τους εναντίον του Σωτήρα μας, μετά την οποία και αποβλήθηκαν οριστικά. Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, με τον τρόπο που η όρνιθα συγκεντρώνει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε;».

Και μέχρι αυτό το σημείο φθάνει ο λόγος, παρακαλώντας τον Θεό να εγερθεί και να κρίνει την υπόθεσή του, να θυμηθεί τον χλευασμό των αφρόνων, και να μην παραδώσει στη λήθη τις φωνές των εχθρών και την αλαζονεία εκείνων που διαρκώς επαίρονται. Όμως, δεν επισυνάπτεται σε αυτά στη συνέχεια κάποια ευνοϊκότερη απάντηση, ούτε υπόσχεση αγαθών για όσους δεήθηκαν, πράγμα που μπορεί κανείς να βρει σε άλλες περιπτώσεις. Γι' αυτό, ήδη από την αρχή ο λόγος προκαθόρισε για τα αναφερόμενα πρόσωπα την απόρριψη μέχρι τέλους, και παντού επισύναπτε το «έως τέλους» στην προφητεία των δεινών. Ορμώμενος από αυτό και ο θείος Απόστολος, γράφοντας γι' αυτούς έλεγε: «Έφθασε δε σε αυτούς η οργή έως τέλους».

Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος· οπότε, σύμφωνα και με τον Απόστολο, έφθασε σε αυτούς η οργή μέχρι τέλους. Ας έλθει το χέρι σου πάνω στον άνδρα της δεξιάς σου, και πάνω στον υιό του ανθρώπου, τον οποίο ενδυνάμωσες για τον εαυτό σου. Και δεν θα απομακρυνθούμε από εσένα· εσύ θα μας ζωογονήσεις.

Άκουσαν ότι η Σαμάρεια έχει δεχθεί τον λόγο, και έστειλαν τον Πέτρο και τον Ιωάννη· άκουσαν τα όσα συνέβησαν στην Αντιόχεια, και στέλνουν τον Βαρνάβα. Διότι η απόσταση ήταν μεγάλη, και δεν έπρεπε οι απόστολοι να χωριστούν προς το παρόν, για να μη θεωρηθούν ότι είναι φυγάδες, και ότι έχουν εγκαταλείψει τους δικούς τους. Τότε δε χωρίζονται αναγκαστικά, όταν πλέον φαινόταν ότι η κατάστασή τους ήταν ανίατη· όταν πλέον έφτασε ο πόλεμος, και έπρεπε να καταστραφούν· όταν εκδόθηκε η απόφαση· επειδή, μέχρις ότου ο Παύλος ανεβεί στη Ρώμη, παρέμεναν εκεί. Αναχωρούν δε, όχι επειδή φοβήθηκαν τον πόλεμο· διότι πώς θα ήταν δυνατόν, αφού κατευθύνονταν προς εκείνους που επρόκειτο να πολεμήσουν; Και ο πόλεμος λοιπόν ξεσπά αφού είχαν τελευτήσει οι απόστολοι, και λαμβάνει εκπλήρωση αυτό που ειπώθηκε γι' αυτούς: Έφθασε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους. Όσο πιο άσημοι λοιπόν ήταν, τόσο περισσότερο έλαμπε η χάρη, η οποία μέσω μικρών επιτελούσε μεγάλα.

Διότι, βλέποντάς τον, λέγει, ταράχθηκε και είπε: «Ένας από εσάς θα με παραδώσει». Και για ποιον λόγο ταράχθηκε; Αναλογιζόμενος ότι, μετά από τόση διδασκαλία, μετά από τόσες παραινέσεις, δεν αντιλαμβανόταν σε ποιον γκρεμό ωθούσε τον εαυτό του. Βλέποντας λοιπόν ο Δεσπότης τη μανία του μαθητή και σπλαχνιζόμενος αυτόν, ταράχθηκε και δάκρυσε. Διότι αυτό το τονίζουν επανειλημμένως οι ευαγγελιστές, για να επιβεβαιώσουν την αλήθεια της θείας Οικονομίας. Ταράχθηκε λοιπόν ο Δεσπότης βλέποντας την υπερβολική αγνωμοσύνη του μαθητή, διδάσκοντάς μας να θρηνούμε κυρίως εκείνους που πράττουν το κακό και όχι εκείνους που υποφέρουν το κακό· διότι εκείνοι που πάσχουν και αδικούνται, αυτοί είναι μάλλον άξιοι μακαρισμού. Γι’ αυτό και έλεγε ο Χριστός: «Μακάριοι όσοι διώκονται για τη δικαιοσύνη, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Είδες πόσο μεγάλο έδειξε πως είναι το κέρδος εκείνων που πάσχουν; Δες πάλι αλλού την αναπόφευκτη τιμωρία εκείνων που πράττουν το κακό· άκουσε τον μακάριο Παύλο να λέει: «Εσείς όμως, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, διότι τα ίδια πάθατε και εσείς από τους ομοεθνείς σας, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμποδίζουν εμάς, λέγει, να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να συμπληρώσουν το μέτρο των αμαρτιών τους· και έφτασε πλέον πάνω τους οριστικά η οργή του Θεού».

Δεν μπορεί να λεχθεί, λέει, ότι εμείς μεν τα πράττουμε όλα άμεμπτα, ενώ εσείς πράξατε ανάξια της δικής μας αναστροφής. Διότι δεν είχατε την εντύπωση, όταν μας ακούγατε, ότι ακούγατε ανθρώπους, αλλά προσέχατε σαν να σας νουθετούσε ο ίδιος ο Θεός. Από πού είναι αυτό φανερό; Διότι, όπως ακριβώς το ότι δεν κήρυξε με κολακεία ούτε με κενοδοξία το αποδεικνύει από τους δικούς τους πειρασμούς, και από τη μαρτυρία εκείνων, και από όσα έπραττε· έτσι και το ότι εκείνοι δέχθηκαν ορθά τον λόγο, αποδεικνύεται από τους πειρασμούς. Διότι πώς, λέει, αν δεν ακούγατε σαν να μιλούσε ο Θεός, θα υπομένατε τέτοιους κινδύνους; Και δες το αξίωμα: Διότι εσείς, αδελφοί, λέει, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας συμφυλέτες, όπως ακριβώς και αυτοί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι εχθρικοί προς όλους τους ανθρώπους· εμποδίζοντάς μας να κηρύξουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους. Έφθασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

Διότι, ακόμη και όταν παραδίδει στον σατανά εκείνον που είχε πορνεύσει στην Κόρινθο, το κάνει από πολλή αγάπη και φιλόστοργη διάθεση· και αυτό το αποδεικνύει και από τη δεύτερη επιστολή. Και όταν απειλεί τους Ιουδαίους και λέει: «Έφθασε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους», δεν το κάνει επειδή διακατέχεται από θυμό —άλλωστε, τον ακούς να προσεύχεται συνεχώς υπέρ αυτών—, αλλά επειδή θέλει να τους φοβίσει και να τους καταστήσει πιο σώφρονες.

Διότι, αν και αυτό είναι μελλοντικό, εντούτοις ο κοινός θάνατος έχει την αρχή του από το παρελθόν. Αυτό ακριβώς κάνει και ο Παύλος, αντλώντας από τα μελλοντικά και τα παρελθοντικά, τόσο όταν πρέπει να παρηγορήσει όσο και όταν πρέπει να σωφρονίσει: «Δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη, και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή· αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός». Άλλοτε πάλι από τα μελλοντικά: «Αυτοί θα υποστούν ως ποινή την αιώνια καταστροφή, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του». Και πάλι: «Έφτασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». «Διότι η ημέρα θα το φανερώσει, επειδή αποκαλύπτεται με τη φωτιά». Και πάλι: «Εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας». Αλλά αυτά τα αναφέρει όταν θέλει να σωφρονίσει. Όταν όμως πρέπει να παρηγορήσει, παρηγορεί και από τα δύο. Από τα μεν παρελθοντικά, λέγοντας τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Θεός των οικτιρμών και πατέρας κάθε παρηγοριάς, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, μέσω της παρηγοριάς με την οποία παρηγορούμαστε και εμείς οι ίδιοι από τον Θεό»· από τα δε μελλοντικά: «Τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Γι' αυτό και αυτός λέει: «Θυμήθηκα τις αρχαίες ημέρες, μελέτησα όλα τα έργα σου».

Στ΄. Και αυτά τα υπέφεραν, και πολύ χειρότερα από αυτά, όχι μόνο επειδή σταύρωσαν τον Χριστό, αλλά επειδή και μετά από αυτά εμπόδιζαν τους αποστόλους να κηρύττουν όσα συντελούν στη σωτηρία μας. Αυτό ακριβώς κατηγορώντας τους και ο μακάριος Παύλος, προφήτευσε σε αυτούς αυτά τα δεινά, λέγοντας ότι: «Έφθασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». Και τι σχέση έχουν αυτά με εμάς; θα πει κάποιος· διότι εμείς βεβαίως δεν απομακρύνουμε κανέναν από την πίστη, ούτε από το κήρυγμα. Και ποιο είναι το όφελος της πίστης, πες μου, όταν ο βίος δεν είναι καθαρός;

«Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού, οι οποίες βρίσκονται στην Ιουδαία εν Χριστώ Ιησού, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν». Δηλαδή, να απαιτούμε από εσάς τιμές, έχοντας αναλάβει ένα τόσο μεγάλο αξίωμα, αλλά γίναμε δάσκαλοι ταπεινότεροι από τους μαθητές. «Και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς καταδίωξαν, και στον Θεό δεν είναι αρεστοί». Τοποθετεί τους προφήτες ανάμεσα στον Κύριο και τους αποστόλους, για να δείξει ότι αποδείχθηκαν κακοί και απέναντι σε αυτούς, τους οποίους ομολογούν ότι είναι δικοί τους. Και η μεσαία αυτή θέση, τους καθιστά στα άκρα κακούς. «Και είναι αντίθετοι προς όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, ώστε να αναπληρώνουν τις αμαρτίες τους πάντοτε». Διότι τους εμποδίζουν να σωθούν. «Έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους. Εμείς δε, αδελφοί, αφού απορφανιστήκαμε από εσάς για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά το πρόσωπο και όχι κατά την καρδιά, προσπαθήσαμε με περισσότερο ζήλο να δούμε το πρόσωπό σας με πολλή επιθυμία».

Έλεγε δε και ο Κύριος: «Μακάριοι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν», εκείνοι δηλαδή που αποδέχθηκαν την ευσέβεια μέσω της ακοής και του λόγου. 1 Θεσ 2,15-16 Δες την αυξημένη κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, που είναι αντάξια της δολοφονικής τους μανίας. Διότι λέει ότι όλα όσα έκαναν οι Ιουδαίοι, τα έκαναν με σκοπό να αμαρτάνουν, δηλαδή γνώριζαν ότι αμαρτάνουν και συνέχιζαν να αμαρτάνουν. «Για να αναπληρώσουν», λέει, «τις αμαρτίες τους», σαν να αμάρταναν επειδή είχαν χρέος να αμαρτάνουν. Διότι, αν σκότωσαν τον Κύριο από άγνοια, τους προφήτες γιατί τους σκότωσαν; Για τους οποίους υπερηφανεύονται. Εμάς γιατί μας διώκουν; Εσάς γιατί σας κακοποιούν; Τα έθνη γιατί τα εμποδίζουν να σωθούν; Διότι, αν είναι καλό το να προσέλθουν τα έθνη στην πίστη του Χριστού, γιατί δεν προστρέχουν και οι ίδιοι, αλλά επιχειρούν να εμποδίσουν και αυτούς που προστρέχουν; Και αν δεν το θεωρούν καλό, γιατί φθονούν αυτούς που προσέρχονται; Και τι τους νοιάζει αυτούς για τα έθνη; Βλέπεις πώς εκούσια αμαρτάνουν και τα κάνουν όλα «για να αναπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους», δηλαδή για να μην απομακρυνθούν ποτέ από την αμαρτία. Γι' αυτό λέει: «και έφθασε πάνω τους η οργή μέχρι τέλους». Διότι, ενώ αμάρταναν διαρκώς, η οργή τους ακολουθούσε, αλλά αναβαλλόταν δίνοντας χώρο στη μετάνοια, τώρα όμως τους κατέλαβε. 1 Θεσ 4,11 «Να φιλοτιμείσθε». Σε τι;