Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:4

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΠΔ΄. Πώς μπορεί κάποιος, και όταν παρακαλεί και όταν ελέγχει, όχι μόνο να φροντίζει να μιλά με σύνεση και επίγνωση, αλλά και να διατηρεί την οφειλόμενη διάθεση τόσο προς τον Θεό όσο και προς εκείνους στους οποίους απευθύνεται; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εάν θυμηθεί κανείς τον Απόστολο που λέει: «Έτσι να μας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού», δεν θα ενεργεί σαν να διαχειρίζεται με δική του αυθεντία κάποια δική του γνώση, αλλά θα εκπληρώνει την υπηρεσία του Θεού φροντίζοντας ψυχές που έχουν εξαγοραστεί με το αίμα του Χριστού, με φόβο και τρόμο προς τον Θεό, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας». Επίσης, με στοργική διάθεση και ευσπλαχνία προς αυτούς που ακούν, θα εφαρμόζει αυτό που έχει ειπωθεί: «Όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι και εμείς, από τη βαθιά μας αγάπη για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές».

Και εάν έχω όλη τη γνώση και όλη την πίστη· και εάν μοιράσω όλα τα υπάρχοντά μου· και εάν παραδώσω το σώμα μου για να καώ, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι. Αυτό ακριβώς διδάχθηκε ο Απόστολος από τον Κύριο, ο οποίος είπε για κάποιους: «Διότι τα κάνουν για να φανούν στους ανθρώπους. Αλήθεια σας λέω, έχουν ήδη λάβει τον μισθό τους». Διότι αυτό που δεν γίνεται από αγάπη προς τον Θεό, αλλά για τον έπαινο των ανθρώπων, οποιοδήποτε έργο και αν είναι αυτό, δεν βρίσκει έπαινο θεοσέβειας, αλλά υπόκειται στην κατάκριση της ανθρωπαρέσκειας, ή της αυταρέσκειας, ή της φιλονικίας, ή του φθόνου, ή κάποιας παρόμοιας αιτίας. Γι' αυτό και ο Κύριος ονομάζει ένα τέτοιο έργο ως έργο αδικίας, λέγοντας προς εκείνους που του είπαν «Φάγαμε ενώπιόν σου» και τα εξής: «Απομακρυνθείτε από εμένα, όλοι οι εργάτες της αδικίας». Διότι πώς δεν είναι εργάτες της αδικίας εκείνοι που καταχρώνται τις δωρεές του Θεού για την ικανοποίηση των δικών τους ηδονών; Τέτοιοι ήταν εκείνοι για τους οποίους λέει ο Απόστολος: «Διότι δεν είμαστε όπως οι πολλοί που καπηλεύονται τον λόγο του Θεού»· και πάλι: «Επειδή νομίζουν ότι η ευσέβεια είναι πηγή κέρδους», και πολλά παρόμοια. Έχει δε αποδειχθεί σε εμάς ότι ο ίδιος ο Απόστολος ήταν καθαρός από όλα αυτά, μέσα από όσα λέει: «Όχι προσπαθώντας να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό που δοκιμάζει τις καρδιές μας. Διότι ούτε ποτέ χρησιμοποιήσαμε λόγια κολακείας, όπως γνωρίζετε, ούτε δράσαμε με πρόφαση την πλεονεξία· ο Θεός είναι μάρτυρας· ούτε ζητήσαμε δόξα από τους ανθρώπους, ούτε από εσάς, ούτε από άλλους».

Προς Θεσσαλονικείς Α΄. Αλλά καθώς έχουμε εγκριθεί από τον Θεό ώστε να μας εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο, έτσι μιλάμε, όχι για να είμαστε αρεστοί στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας. Διότι, όπως γνωρίζετε, ούτε παρουσιαστήκαμε ποτέ με λόγια κολακείας ούτε με πρόφαση για πλεονεξία, ο Θεός είναι μάρτυρας· ούτε ζητήσαμε δόξα από ανθρώπους, ούτε από εσάς ούτε από άλλους.

Διότι δεν είμαστε όπως οι πολλοί, που καπηλεύονται τον λόγο του Θεού, αλλά μιλάμε εν Χριστώ με ειλικρίνεια, ως προερχόμενοι από τον Θεό και ενώπιον του Θεού. Προς Θεσσαλονικείς Α΄: Διότι η παράκλησή μας δεν προέρχεται από πλάνη, ούτε από ακαθαρσία, ούτε γίνεται με δόλο· αλλά, όπως ακριβώς έχουμε κριθεί άξιοι από τον Θεό ώστε να μας εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο, έτσι μιλάμε· όχι για να αρέσουμε σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας. Διότι, όπως γνωρίζετε, ποτέ δεν χρησιμοποιήσαμε λόγια κολακείας απέναντί σας, ούτε προφάσεις πλεονεξίας —ο Θεός είναι μάρτυρας— ούτε αναζητήσαμε δόξα από ανθρώπους, ούτε από εσάς ούτε από άλλους, αν και θα μπορούσαμε να σας είμαστε βάρος, ως απόστολοι του Χριστού.

«Αλλά αφού προηγουμένως πάθαμε και υβριστήκαμε, όπως γνωρίζετε, στους Φιλίππους», λέει, «μιλήσαμε με παρρησία, με τη δύναμη του Θεού μας». Βλέπεις πώς και πάλι αποδίδει τα πάντα στον Θεό; «Για να σας κηρύξουμε το Ευαγγέλιο του Θεού εν μέσω μεγάλου αγώνα». Δεν μπορούμε, λέει, να πούμε, ότι εκεί μεν κινδυνεύσαμε, εδώ όμως όχι· γνωρίζετε και εσείς πόσος ήταν ο κίνδυνος, και με πόση αγωνία ήρθαμε σε εσάς. Το ίδιο ακριβώς λέει γράφοντας και στους Κορινθίους, ότι: «Ήρθα σε εσάς με αδυναμία και με πόνο και με φόβο και με πολύν τρόμο». Διότι το κήρυγμά μας δεν προέρχεται από πλάνη, ούτε από ακαθαρσία, ούτε γίνεται με δόλο· αλλά όπως έχουμε δοκιμαστεί από τον Θεό για να μας εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο, έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας. Βλέπεις αυτό που έλεγα, ότι χρησιμοποιεί τη σταθερότητά τους ως τεκμήριο ότι το κήρυγμα είναι θεϊκό; Διότι, εάν δεν ήταν έτσι τα πράγματα, εάν δηλαδή ήταν απάτη, δεν θα είχαμε υπομείνει τόσους κινδύνους, οι οποίοι δεν μας άφηναν ούτε να αναπνεύσουμε. Τι συμβαίνει λοιπόν; Εάν δεν μας παρακινούσε κάτι από τα μέλλοντα αγαθά, εάν δεν ήμασταν πεπεισμένοι ότι υπάρχει αγαθή ελπίδα, δεν θα είχαμε μεγαλύτερη προθυμία καθώς υποφέραμε. Διότι, ποιος θα επέλεγε να υπομένει τόσα δεινά για τα επίγεια πράγματα, και να ζει ζωή γεμάτη αγωνία και κινδύνους; Και ποιον θα μπορούσαν να πείσουν; Διότι δεν αρκούν αυτά τα ίδια για να θορυβήσουν τους μαθητές, όταν βλέπουν τους δασκάλους τους σε κινδύνους;

Αλλά εσείς δεν το πάθατε αυτό. Διότι η παράκλησή μας, δηλαδή η διδαχή, δεν προέρχεται από πλάνη. Δεν υπάρχει δόλος, λέει, στο ζήτημα, ούτε απάτη, ώστε να υποχωρήσουμε· δεν αφορά μυσαρά πράγματα, όπως συμβαίνει με τους αγύρτες και τους μάγους· διότι αυτό σημαίνει το «από ακαθαρσία». Ούτε γίνεται με δόλο, ούτε με κάποια εξέγερση, όπως έπραξε ο Θευδάς. Αλλά, όπως ακριβώς έχουμε δοκιμαστεί από τον Θεό ώστε να μας εμπιστευτεί το Ευαγγέλιο, έτσι μιλούμε, όχι για να αρέσουμε σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Βλέπεις ότι δεν υπάρχει κενοδοξία; Αλλά στον Θεό, λέει, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας. Δεν πράττουμε τίποτα για την αρέσκεια των ανθρώπων, λέει· διότι για ποιον λόγο θα πράτταμε κάτι τέτοιο; Έπειτα, αφού τους επαίνεσε με το να πει: «Όχι επειδή θέλουμε να αρέσουμε σε ανθρώπους, ούτε επειδή επιζητούμε τις τιμές των ανθρώπων», πρόσθεσε: «Αλλά όπως ακριβώς έχουμε δοκιμαστεί από τον Θεό ώστε να μας εμπιστευτεί το Ευαγγέλιο». Σαν να έλεγε: Αν δεν μας έβλεπε απαλλαγμένους από καθετί το βιοτικό, δεν θα μας είχε επιλέξει· όπως, λοιπόν, μας δοκίμασε, τέτοιοι και παραμένουμε. Έχουμε δοκιμαστεί, λέει, από τον Θεό· δηλαδή, μας δοκίμασε και μας εμπιστεύθηκε το Ευαγγέλιο. Όπως, λοιπόν, φανήκαμε δόκιμοι ενώπιον του Θεού, έτσι και παραμένουμε. Απόδειξη αυτής της αρετής είναι το ότι μας εμπιστεύθηκε το Ευαγγέλιο· διότι αν υπήρχε κάτι το φαύλο μέσα μας, ο Θεός δεν θα μας έκρινε δόκιμους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε, αδελφοί, την είσοδό μας σε εσάς, ότι δεν υπήρξε κενή, αλλά, παρόλο που προηγουμένως πάθαμε και υβριστήκαμε, όπως γνωρίζετε, στους Φιλίππους, λάβαμε παρρησία μέσω του Θεού μας, ώστε να σας κηρύξουμε το Ευαγγέλιο του Θεού με πολύ αγώνα. Διότι η παράκλησή μας...» Τους ίδιους προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος καλεί ως μάρτυρες, επειδή ακριβώς θέλει αυτοί να γνωρίζουν, ότι η θλίψη που συνέβη στους Φιλίππους δεν τον έκανε πιο οκνηρό απέναντι στο δικό τους κήρυγμα. Αυτό δε αποτελεί μια έμμεση προτροπή στο να υπομένουν γενναία τις θλίψεις. «Δεν προέρχεται από πλάνη». Και απόδειξη αυτού είναι το ότι κήρυξαν μέσα σε θλίψη. Διότι αυτός που εξαπατά μέσω του κηρύγματος ποτέ δεν θα υπέμενε θλίψη χάριν του ίδιου του κηρύγματος, εφόσον γνωρίζει ότι αυτό το πράγμα αποτελεί καθ' εαυτό θλίψη. «Ούτε από ακαθαρσία, ούτε με δόλο, αλλά, όπως έχουμε δοκιμαστεί από τον Θεό ώστε να μας εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο, έτσι μιλούμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας. Διότι ποτέ δεν μεταχειριστήκαμε λόγια κολακείας, όπως γνωρίζετε, ούτε προφάσεις πλεονεξίας· ο Θεός είναι μάρτυρας· ούτε ζητήσαμε δόξα από ανθρώπους, ούτε από εσάς, ούτε από άλλους». Δηλαδή, αντί του να σας λέμε όσα σας προξενούν ευχαρίστηση· αλλά έτσι κηρύξαμε, λέει, όπως ακριβώς μας δοκίμασε ο Θεός.

«Διότι δεν προσπαθήσαμε να αρέσουμε σε ανθρώπους· ούτε σας κολακέψαμε, αλλά σας κηρύξαμε τα επίπονα.» «Μολονότι μπορούσαμε να σας επιβαρύνουμε ως απόστολοι του Χριστού, εντούτοις γίναμε ήπιοι ανάμεσά σας, όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα. Έτσι, νιώθοντας ζωηρό πόθο για εσάς, είχαμε την καλή διάθεση να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί. Διότι θυμάστε, αδελφοί, τον κόπο και τον μόχθο μας· επειδή εργαζόμενοι νύχτα και μέρα, για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς, σας κηρύξαμε το Ευαγγέλιο του Θεού. Εσείς είστε μάρτυρες, καθώς και ο Θεός, για το πόσο όσια, δίκαια και άμεμπτα συμπεριφερθήκαμε σε εσάς που πιστεύετε· όπως γνωρίζετε πώς τον καθένα σας ξεχωριστά, σαν πατέρας τα δικά του τέκνα, σας παρακαλούσαμε, σας παρηγορούσαμε και σας νουθετούσαμε, ώστε να πολιτευθείτε αξίως του Θεού, ο οποίος σας καλεί στη δική του βασιλεία και δόξα. Γι' αυτό κι εμείς ευχαριστούμε τον Θεό αδιαλείπτως, διότι, όταν παραλάβατε από εμάς το κήρυγμα του λόγου του Θεού, το δεχθήκατε όχι ως λόγο ανθρώπων, αλλά, όπως είναι αληθινά, ως λόγο του Θεού, ο οποίος και ενεργεί μέσα σε εσάς που πιστεύετε.»

δεν είναι αυτός που κάθεται στο τραπέζι; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που υπηρετεί.» «Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί, θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Είπε δε ο Κύριος: Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος θα εγκαταστήσει πάνω στους υπηρέτες του, για να τους δίνει στην κατάλληλη ώρα το μερίδιο της τροφής; Μακάριος είναι εκείνος ο δούλος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να πράττει έτσι. Αληθινά σας λέω, ότι θα τον εγκαταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του.» «Σας δηλώνω επισήμως τη σημερινή ημέρα, ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω ολόκληρο το θέλημα του Θεού. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το δικό του αίμα. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, ο οποίος έχει τη δύναμη να σας δώσει την κληρονομιά ανάμεσα στους αγιασμένους.» «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας.»

1 Θεσ. 2,4—6 〈Αλλά καθώς έχουμε δοκιμαστεί.〉 Για το ότι δεν ήρθαν 〈με λόγια κολακείας〉 καλεί τους ίδιους ως μάρτυρες —και δικαιολογημένα· διότι αυτοί γνώριζαν καλύτερα από τους άλλους τα σχετικά με αυτούς—, ενώ για το ότι ούτε με 〈πρόφαση〉 και σκοπό να λάβουν, καλεί τον 〈Θεό〉 ως 〈μάρτυρα·〉 διότι είναι άδηλα στους ανθρώπους όσα μελετώνται στη διάνοια του καθενός. Διότι το να λάβει κανείς ή να μη λάβει γίνεται γνωστό στους ανθρώπους και μαρτυρείται, αλλά το να μην αποκτήσει καν ποτέ σκοπό να λάβει, γνωρίζεται μόνο από τον Θεό, ενώ με την πάροδο του χρόνου αποκαλύπτεται και στους ανθρώπους· διότι αυτός που έχει αυτόν τον σκοπό, οπωσδήποτε, εάν δεν αλλάξει σκοπό, κάποτε θα λάβει. Στον Παύλο όμως ούτε καν πέρασε από τον νου το να κηρύξει με πρόφαση το κέρδος. Γι' αυτό δικαιολογημένα για τα όσα βρίσκονται στη διάνοια καλεί τον Κύριο ως μάρτυρα. Ο ίδιος δε είναι μάρτυρας, λέει, ότι ούτε 〈ζητώντας δόξα από ανθρώπους κηρύττουμε.〉 Και ορθά λέει 〈από ανθρώπους·〉 διότι την δόξα από τον Θεό και την αναζητούσαν και την ελάμβαναν. Πολύ σοφά επίσης προσθέτει το 〈ζητώντας·〉 διότι, κι αν ακόμη δοξάζονταν από τους ανθρώπους, όμως αυτό δεν γινόταν επειδή ζητούσαν ούτε επειδή επιδίωκαν να δοξαστούν. Γι' αυτό και για τούτο 〈μάρτυρας είναι ο Θεός·〉 διότι πρέπει να εννοηθεί από κοινού. 1 Θεσ. 2,10 〈Μάρτυρες είστε εσείς〉 για όσα είδατε· και για όσα εσείς δεν είδατε, μάρτυρας είναι ο 〈Θεός〉 που γνωρίζει τα πάντα. Έτσι δεν ήθελε να τους αφήσει ούτε καν αφορμή για υποψία. 1 Θεσ. 2,13 〈Λόγο ακοής.〉 Πολύ σωστά· διότι δεν μπορούσαν όλοι να γίνουν αυτόπτες μάρτυρες αυτού που κηρυττόταν.

Έτσι και ο Χριστιανός, που βρήκε μέσα του ένα πνευματικό χάρισμα και ευφραίνεται με την παρηγοριά της θείας χάριτος, ας κρύβει με ασφάλεια μέσα του την παρηγοριά του Πνεύματος ή τη γνώση των επουράνιων μυστηρίων, χωρίς να καυχιέται και να επιδεικνύει τον εαυτό του στους συνανθρώπους του, ώστε να μην υποκύψει στον φθόνο της κακίας και, εξαπατώμενος δήθεν ευλογοφανώς από τους αόρατους ληστές, συληθεί, ιδίως εφόσον δεν έχει ακόμη ταχθεί από τον επουράνιο βασιλιά σε κάποια διακονία πνευματικού αξιώματος. Διότι οι οικονόμοι των «μυστηρίων του Θεού» και εκείνοι που πραγματικά μπορούν να ωφελήσουν ψυχές και έχουν οριστεί για τον σκοπό αυτόν από το Πνεύμα, αυτοί, κατέχοντας αδιάλειπτα τον επουράνιο πλούτο, ομιλούν με εξουσία, χωρίς καύχηση και χωρίς κενοδοξία. «Έτσι», λέει, «μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό που δοκιμάζει τις καρδιές μας», και πάλι, «ενώπιον του Θεού εν Χριστώ μιλάμε».

Στην Κασσία, την κανδιδάτισσα. Άργησε η επιστολή της τιμιότητάς σου, και μάλιστα ήταν επικριτική, και από τη μια μεριά έδειχνε ταπεινοφροσύνη, από την άλλη όμως στρεφόταν εναντίον της δικής μας μηδαμινότητας, επειδή τάχα δεχτήκαμε επιπόλαια και ανεξέταστα τις συκοφαντίες εναντίον σου, και επιπλέον ότι εκφέρουμε άκριτα λόγια, και μάλιστα για τα πιο αναγκαία ζητήματα. Εμείς όμως, έχοντας συνηθίσει να αδιαφορούμε για τέτοια πράγματα, δηλώνουμε τούτο: ότι ακούμε τα όσα διαδίδονται σαν να είναι παιδαριωδίες και έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο Οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας, έστω κι αν κατά τα άλλα τυγχάνουμε αμαρτωλοί. Διότι, αν ο οιωνοσκόπος Βαλαάμ δεν δέχθηκε να απαντήσει παρά το θέλημα του Θεού στον Βαλάκ, τον βασιλιά των αλλοφύλων, πώς εμείς, που βρισκόμαστε στον βαθμό της ιεροσύνης και πρόκειται να δώσουμε λόγο την ημέρα της κρίσεως για όσα απαντούμε όταν ερωτόμαστε, είναι δυνατόν να μιλάμε παρεκκλίνοντας από το ορθό;