Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 2:7

Ερώτηση 98. Τι είδους φρόνημα οφείλει να έχει ο προεστώς σε όσα προστάζει ή διατάζει; Απόκριση. Ως προς τον Θεό, ως υπηρέτης του Χριστού και οικονόμος των μυστηρίων του Θεού, φοβούμενος μήπως πει ή ορίσει κάτι αντίθετο στο θέλημα του Θεού που ομολογείται στις Γραφές, και βρεθεί ψευδομάρτυρας του Θεού ή ιερόσυλος, είτε εισάγοντας κάτι ξένο προς τη διδασκαλία του Κυρίου είτε παραλείποντας κάτι από όσα είναι αρεστά στον Θεό. Ως προς τους αδελφούς δε, όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα, έχοντας την καλή διάθεση να μεταδώσει στον καθένα, σύμφωνα με ό,τι είναι αρεστό στον Θεό και κοινώς συμφέρον για όλους, όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και την ίδια του την ψυχή, κατά την εντολή του Κυρίου και Θεού μας Ιησού Χριστού, ο οποίος είπε: «Καινή εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, καθώς εγώ σας αγάπησα. Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θέσει κάποιος την ψυχή του υπέρ των φίλων του».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΠΔ΄. Πώς μπορεί κάποιος, και όταν παρακαλεί και όταν ελέγχει, όχι μόνο να φροντίζει να μιλά με σύνεση και επίγνωση, αλλά και να διατηρεί την οφειλόμενη διάθεση τόσο προς τον Θεό όσο και προς εκείνους στους οποίους απευθύνεται; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εάν θυμηθεί κανείς τον Απόστολο που λέει: «Έτσι να μας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού», δεν θα ενεργεί σαν να διαχειρίζεται με δική του αυθεντία κάποια δική του γνώση, αλλά θα εκπληρώνει την υπηρεσία του Θεού φροντίζοντας ψυχές που έχουν εξαγοραστεί με το αίμα του Χριστού, με φόβο και τρόμο προς τον Θεό, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας». Επίσης, με στοργική διάθεση και ευσπλαχνία προς αυτούς που ακούν, θα εφαρμόζει αυτό που έχει ειπωθεί: «Όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι και εμείς, από τη βαθιά μας αγάπη για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές».

Διότι, λέγει, ο Θεός αποδεικνύει την αγάπη Του προς εμάς, με το ότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε υπέρ ημών. Προς δε τους αγίους ο Απόστολος λέγει: Όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα, έτσι, τρέφοντας θερμή αγάπη για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι γίνατε αγαπητοί σε εμάς.

Κεφάλαιο γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Ασθενείς να θεραπεύετε, λεπρούς να καθαρίζετε, δαιμόνια να εκβάλλετε· δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε. Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας. ΠΡΑΞΕΙΣ. Είπε δε ο Πέτρος: Άργυρος και χρυσός δεν υπάρχουν σε εμένα· ό,τι όμως έχω, αυτό σου δίνω. Στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, σήκω και περπάτα. Και πιάνοντάς τον από το δεξί χέρι, τον σήκωσε. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Διότι ούτε με λόγια κολακείας παρουσιαστήκαμε ποτέ, όπως γνωρίζετε, ούτε με προφάσεις πλεονεξίας, ο Θεός είναι μάρτυρας· ούτε ζητήσαμε δόξα από ανθρώπους, ούτε από εσάς, ούτε από άλλους. Αν και μπορούσαμε να σας είμαστε βάρος, ως απόστολοι του Χριστού· αλλά γίναμε ήπιοι ανάμεσά σας. Όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι, τρέφοντας θερμή στοργή για εσάς, ευδοκήσαμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί.

Κεφάλαιο ΙΖ΄. Ματθαίος: Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς. Προς Ρωμαίους: Οφείλουμε δε εμείς οι δυνατοί να βαστάζουμε τα ασθενήματα των αδυνάτων. Ως πατέρες και τροφούς των δικών τους τέκνων, ευαρεστούμενους με πολλή διάθεση της εν Χριστώ αγάπης να μεταδώσουν σε αυτούς όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες τους τις ψυχές.

Κεφάλαιο ιη΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Παιδιά μου, για λίγο χρόνο ακόμη είμαι μαζί σας. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι εν Χριστώ Ιησού διά του Ευαγγελίου εγώ σας γέννησα. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Όπως η τροφός περιθάλπει τα ίδια της τα παιδιά, έτσι και εμείς, τρέφοντας βαθιά στοργή για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί.

Αλλά γίναμε ήπιοι ανάμεσά σας, όπως όταν μια τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα· έτσι, νιώθοντας έντονο πόθο για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές. Όποιος όμως δεν διακατέχεται από αυτό το φρόνημα είναι οδηγός τυφλός, ο οποίος κατακρημνίζει τον εαυτό του και παρασύρει μαζί του και όσους τον ακολουθούν. Πόσο μεγάλο κακό είναι λοιπόν, αντί για καθοδήγηση, να γίνεται κανείς αιτία πλάνης στον αδελφό του, μπορεί να το αντιληφθεί από τα προλεχθέντα. Αυτό μάλιστα αποτελεί σημείο του ότι και η εντολή της αγάπης παραμένει ακατόρθωτη· διότι κανένας πατέρας δεν αδιαφορεί όταν το παιδί του πρόκειται να πέσει σε λάκκο, ούτε, αν πέσει, το εγκαταλείπει στην πτώση του. Και πόσο πιο φοβερό είναι να εγκαταλείπεται στην απώλεια μια ψυχή που πέφτει στο βάθος των κακών, τι χρειάζεται καν να το συζητάμε; Είναι, επομένως, υπεύθυνος απέναντι στην αδελφότητα να αγρυπνεί υπέρ των ψυχών τους και να μεριμνά για όσα συντελούν στη σωτηρία του καθενός, ως άνθρωπος που πρόκειται να δώσει λόγο· και να μεριμνά σε τέτοιο βαθμό, ώστε να επιδεικνύει τον ζήλο του υπέρ αυτών μέχρι θανάτου, όχι μόνο σύμφωνα με τον γενικό για όλους κανόνα της αγάπης του Κυρίου, «να θυσιάσει κάποιος την ψυχή του υπέρ των φίλων του», αλλά και σύμφωνα με τον ειδικό λόγο εκείνου που είπε: «Νιώθοντας έντονο πόθο για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές».

Άλλο, όμοιο με αυτό. «Αλλά γίναμε νήπια ανάμεσά σας· όπως ακριβώς η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι, τρέφοντας θερμή αγάπη για σας, ευχαρίστως θέλαμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές.» Και πάλι αμέσως παρακάτω: «Διότι θυμάστε, αδελφοί, τον κόπο μας και τον μόχθο· εργαζόμενοι νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς, σας κηρύξαμε το Ευαγγέλιο του Θεού.»

Γι' αυτό έχει λεχθεί: «έχουν έλθει όλοι οι υιοί σου από μακριά, και οι θυγατέρες σου θα σηκωθούν στους ώμους»· διότι, εφόσον είναι ψυχές απαλές και ακόμη νήπιες, επιποθώντας «ως αρτιγέννητα βρέφη το λογικό και άδολο γάλα», και έχοντας γίνει, μέσω της εν Χριστώ αναγεννήσεως, τέκνα του Αβραάμ, υποβαστάζονται «σηκωμένες στους ώμους» και στηρίζονται από τους διδασκάλους που τις καθοδηγούν, όπως ακριβώς ο Παύλος που έλεγε: «όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα, έτσι, τρέφοντας βαθιά στοργή για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το ευαγγέλιο του Χριστού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές».

Επειδή, λοιπόν, υπάρχει ανάγκη από διακριτικούς οφθαλμούς, ικανούς να διαγνώσουν με ακρίβεια το κρίνο και το αγκάθι και να επιλέξουν μεν το σωτήριο, να αποβάλουν δε το φθοροποιό, για τον λόγο αυτόν, εκείνον που, καθ' ομοίωσιν του μεγάλου Παύλου, γίνεται μαστός για τα νήπια και τρέφει με γάλα τους νεογέννητους της Εκκλησίας, τον ονόμασε δυάδα δίδυμων μαστών που παρομοιάζονται με τα ελαφάκια της δορκάδας, μαρτυρώντας με κάθε τρόπο τη δοκιμότητα ενός τέτοιου μέλους της Εκκλησίας. Και τούτο διότι και ως προς τα δύο κατευθύνεται επιτυχημένα προς τη βοσκή των καθαρών κρίνων, βλέποντας με οξύτητα και διαχωρίζοντας το αγκάθι από την τροφή, και διότι κινείται γύρω από το ηγεμονικό μέρος, σύμβολο του οποίου είναι η καρδιά που από μόνη της τρέφει τους μαστούς, και, επιπλέον όλων αυτών, διότι δεν εγκλωβίζει μέσα του τη χάρη, αλλά προσφέρει τη θηλή σε όσους έχουν ανάγκη τον λόγο, «όπως ακριβώς μια τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα», όπως ακριβώς έπραττε και έλεγε ο Απόστολος.

Στους Φιλιππησίους δε έλεγε: «Ποια είναι για εμένα ελπίδα ή χαρά ή στεφάνι καυχήσεως; Μήπως δεν είστε και εσείς;», και έλεγε ότι τους φέρει μαζί του και στην καρδιά του και στα δεσμά του· στους Κολοσσαείς δε: «Θέλω να γνωρίζετε πόσο μεγάλο αγώνα διεξάγω για εσάς, και για όσους δεν με έχουν δει εν σαρκί, ώστε να παρηγορηθούν οι καρδιές σας»· στους Θεσσαλονικείς δε: «Όπως ακριβώς η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι και εμείς, τρέφοντας θερμή αγάπη για εσάς, ευαρεστούμαστε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές»· στον Τιμόθεο δε: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου, για να πληρωθώ από χαρά»· στον Τίτο δε: «Στο αγαπητό τέκνο»· και στον Φιλήμονα ομοίως.

Εδώ δε κάνει λόγο και για τα χρήματα, λέγοντας το εξής: «Έχοντας τη δυνατότητα να σας επιβαρύνουμε ως απόστολοι του Χριστού. Αλλά γίναμε ήπιοι ανάμεσά σας· όπως ακριβώς η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι και εμείς, τρέφοντας στοργή για εσάς, ευδοκούσαμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί».

Αλλά γίναμε, λέει, ήπιοι· δηλαδή, δεν επιδείξαμε τίποτε το φορτικό ούτε το επαχθές ούτε το βαρύ ούτε κάτι που να ενέχει κομπασμό. Και η φράση «ανάμεσά σας» σημαίνει το εξής, σαν να έλεγε κανείς «ένας από εσάς», μη λαμβάνοντας την ανώτερη θέση.

Όπως, λέει, μια τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά. Έτσι πρέπει να είναι ο δάσκαλος. Μήπως η τροφός κολακεύει για να αποκτήσει δόξα; Μήπως ζητάει χρήματα από τα μικρά παιδιά; Μήπως τους είναι βάρος και φορτική; Δεν είναι, μάλλον, πιο προσηνείς και από τις μητέρες;

«Διότι δεν προσπαθήσαμε να αρέσουμε σε ανθρώπους· ούτε σας κολακέψαμε, αλλά σας κηρύξαμε τα επίπονα.» «Μολονότι μπορούσαμε να σας επιβαρύνουμε ως απόστολοι του Χριστού, εντούτοις γίναμε ήπιοι ανάμεσά σας, όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα. Έτσι, νιώθοντας ζωηρό πόθο για εσάς, είχαμε την καλή διάθεση να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί. Διότι θυμάστε, αδελφοί, τον κόπο και τον μόχθο μας· επειδή εργαζόμενοι νύχτα και μέρα, για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς, σας κηρύξαμε το Ευαγγέλιο του Θεού. Εσείς είστε μάρτυρες, καθώς και ο Θεός, για το πόσο όσια, δίκαια και άμεμπτα συμπεριφερθήκαμε σε εσάς που πιστεύετε· όπως γνωρίζετε πώς τον καθένα σας ξεχωριστά, σαν πατέρας τα δικά του τέκνα, σας παρακαλούσαμε, σας παρηγορούσαμε και σας νουθετούσαμε, ώστε να πολιτευθείτε αξίως του Θεού, ο οποίος σας καλεί στη δική του βασιλεία και δόξα. Γι' αυτό κι εμείς ευχαριστούμε τον Θεό αδιαλείπτως, διότι, όταν παραλάβατε από εμάς το κήρυγμα του λόγου του Θεού, το δεχθήκατε όχι ως λόγο ανθρώπων, αλλά, όπως είναι αληθινά, ως λόγο του Θεού, ο οποίος και ενεργεί μέσα σε εσάς που πιστεύετε.»

«Διότι, όπως γνωρίζετε, ποτέ δεν μεταχειριστήκαμε λόγια κολακείας, ούτε κινηθήκαμε με προφάσεις πλεονεξίας, ο Θεός είναι μάρτυρας, ούτε επιζητήσαμε δόξα από τους ανθρώπους, ούτε από εσάς ούτε από άλλους, μολονότι είχαμε το δικαίωμα να σας επιβαρύνουμε με το αξίωμά μας ως απόστολοι του Χριστού· τουναντίον, σταθήκαμε ανάμεσά σας με στοργή, όπως η τροφός που περιθάλπει τα ίδια της τα παιδιά.» «Εάν κάποιος ορέγεται το αξίωμα του επισκόπου, καλό έργο επιθυμεί.»

Φρόντιζε, λοιπόν, για την προσωπική σου ασφάλεια, λαμβάνοντας βοηθό είτε από την ίδια την αδελφότητα, αν βέβαια υπάρχει, είτε από έξω. Διότι δεν είναι αδύνατο να βρεθεί γυναίκα για να της αναθέτεις τα συμπτωματικά και ενίοτε δυσεπίλυτα ζητήματα, των οποίων τη λύση ένας μόνο νους δεν είναι ικανός να δώσει. Φρόντιζε παρομοίως και για την κυβέρνηση των υποτακτικών σου αδελφών, καθοδηγώντας τες εν Κυρίω με κάθε μακροθυμία, με συμπάθεια, με επίβλεψη των οφειλομένων καθηκόντων τους, χωρίς να τις καταπιέζεις σφοδρά, αλλά όπως μια τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα, ποθώντας θερμά τα δικά τους αγαθά, ώστε να παραδώσει ακόμη και την ίδια της την ψυχή για χάρη τους, ούτε όμως από την άλλη πλευρά να αφήνεις τελείως χαλαρά τα ηνία του χαλιναριού. Διότι αυτό αποτελεί αιτία διάλυσης, αταξίας και έλλειψης στοργής. Γνωρίζεις πώς ενεργούσες όταν βρισκόταν μαζί σας η μητέρα. Γνωρίζεις ότι τα μάτια όλων τους αποβλέπουν σε εσένα σαν σε Θεό, βλέποντας το πρόσωπό σου να μεσιτεύει για αυτές προς Αυτόν.

Κατήχηση 54η. Περί υπομονής προς τους αδελφούς στο Σακκουδίωνα. Αδελφοί και πατέρες, αγαπημένα μου τέκνα, λάβαμε τώρα την τίμια επιστολή σας, η οποία προέρχεται από την αληθινή και καθαρή σας διάθεση και πίστη προς τον Θεό και προς την ταπεινότητά μου, η οποία μας διδάσκει και μας φανερώνει πώς κινείστε προς την αγάπη και πώς ποθείτε διακαώς την αμαρτωλή μου συναναστροφή, και πώς, σαν νεοσσοί που κάθονται εκεί στη φωλιά τους, περιμένετε με ανοιχτό το στόμα να δεχθείτε τη μητέρα και τροφό που απουσιάζει. Αλλά δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι πατέρας σας, εφόσον δεν διαθέτω την πατρική και θεάρεστη κηδεμονία. Διότι πότε έφτασα εγώ σε μέτρο τελειότητας; Ή σε ποιο ύψος αρετής έχω ανεβεί, ώστε να αποτολμήσω να πω εκείνα τα λόγια του Αποστόλου, ότι δηλαδή, όπως η τροφός περιθάλπει τα δικά της παιδιά, έτσι, επειδή σας επιθυμώ σφόδρα, ευδοκώ να σας μεταδώσω όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και την ίδια μου την ψυχή; Απέχω πολύ από τον Θεό και από τους θείους άνδρες, όσο απέχει ο ουρανός από τη γη. Ό,τι όμως είμαι, εξαιτίας σας το είμαι, και όταν στέκομαι και όταν περιπατώ και όταν συζητώ και όταν φωτίζομαι. Και χαίρομαι που μου έδωσε ο Θεός όχι μόνο τέκνα, αλλά κυρίους και δεσπότες και πατέρες, ώστε, όταν πέφτω, να με σηκώνουν, όταν γλιστρώ, να με επανορθώνουν, και όταν δεν είμαι χρήσιμος, να με καθιστούν ωφέλιμο. Διότι αυτό ακριβώς μαθαίνω τώρα.

Και λοιπόν πρώτος εσύ, τέκνο Βαρσανούφιε, πρόσεξε ώστε τη διακονία που σου παρέδωσα να τη διατηρήσεις άμωμη ενώπιον του Θεού που ζωογονεί τα πάντα· όχι με μεροληψία, ούτε με περιφρόνηση, ούτε με αγανάκτηση, ούτε με παράλογη ταπείνωση, ούτε με έπαρση φρονήματος, αλλά με κάθε τρόπο, συμβουλευτικά, σπλαχνικά, «όπως μια τροφός περιθάλπει τα δικά της τέκνα». Έτσι, με αυτήν την αγάπη, να ευδοκείς να θυσιάζεις ακόμα και την ίδια σου την ψυχή υπέρ των καλών σου αδελφών και δικών μου τέκνων. Μεγάλο πράγμα είναι το να ποιμαίνει κανείς τα πρόβατα του Χριστού. «Αν με αγαπάς» —τι είπε ο Χριστός προς τον άγιο Πέτρο;— «ποίμαινε τα πρόβατά μου». Και εσύ, τέκνο, αν αγαπάς τον Χριστό και εμένα τον αμαρτωλό, ποίμαινε καλά τα τέκνα μου, ή μάλλον τα αρνία του Χριστού. Εάν δε κάποιοι σκιρτούν σαν ερίφια —διότι ακούω και κάτι τέτοιο—, κατάστειλε τα θράση τους, δίδαξέ τους, ότι «τα ερίφια θα σταθούν στα αριστερά» του Χριστού κατά την ημέρα της κρίσεως, στο μέρος των απολλυμένων, στη μερίδα του Σατανά. Με αυτό φόβισε τις καρδιές τους και πάταξέ τους με τον λόγο της απειλής, ώστε να γίνουν και εκείνοι σαν αρνία. Διότι τα αρνία είναι ήμερα, άκακα, πραόμορφα, νομοταγή, εύκολα στην ποίμανση, αθόρυβα, ενώ τα ερίφια είναι θορυβώδη, δυσκολοκυβέρνητα, απείθαρχα, κακότροπα. Αλίμονο σε τέτοιους, διότι τους αναμένει η καταδίκη του αιώνιου πυρός.