Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 3:8

Διότι, όπως ακριβώς η δική σας πρόοδος μας παρέχει μεγαλύτερη παρρησία, και αυτός είναι ο πνευματικός μας πλούτος, το να σας βλέπουμε δηλαδή να προοδεύετε στα πνευματικά, να λάμπετε στην αρετή και να απέχετε από όσα μπορούν να σας βλάψουν· έτσι, όταν σας βλέπουμε να υποσκελίζεστε και να παρασύρεστε από τις διαβολικές απάτες, γεμίζουμε με κατήφεια, και μία ντροπή, τρόπον τινά, κατακλύζει την ψυχή μας. Διότι, σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο, «τότε εμείς ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο». Ως άνθρωποι τέλειοι λοιπόν και γεμάτοι σύνεση, να ξεχνάτε όσα βρίσκονται πίσω και να στρέφεστε προς όσα βρίσκονται μπροστά σας, και αφού ανακαλέσετε στη μνήμη σας τις υποσχέσεις που δώσατε στον Χριστό, να τις διαφυλάττετε στο εξής σταθερές. Επίσης, αφού αποκλείσετε με σώφρονα λογισμό κάθε είσοδο στις μεθοδείες του διαβόλου, να ξεπλύνετε με τη μετέπειτα προθυμία σας την κηλίδα που σας προκάλεσε η ραθυμία, νικώντας την άκαιρη και επιβλαβή συνήθεια. Να αναλογιστείτε, τέλος, ότι το φοβερό δεν είναι μόνο το ότι όσοι συχνάζουν εκεί προξενούν μεγάλη βλάβη στον εαυτό τους, αλλά ότι γίνονται και αιτία σκανδαλισμού για πολλούς άλλους.

Ομιλία Η΄. Σας παρακαλώ, λοιπόν, εγώ ο δέσμιος εν Κυρίω, να πορευθείτε αξίως της κλήσεως με την οποία προσκληθήκατε, με κάθε ταπεινοφροσύνη και πραότητα. Αρετή των διδασκάλων είναι να μην αναζητούν τιμή, ούτε δόξα από εκείνους που καθοδηγούν, αλλά τη σωτηρία τους, και να πράττουν τα πάντα για τον σκοπό αυτό· διότι όποιος αναζητά το πρώτο, δεν θα ήταν διδάσκαλος, αλλά τύραννος. Επειδή ο Θεός δεν σε κατέστησε προϊστάμενό τους γι' αυτό, για να απολαμβάνεις εσύ μεγαλύτερη περιποίηση, αλλά για να παραμελούνται μεν τα δικά σου, και να οικοδομούνται τα πάντα που αφορούν εκείνους. Αυτό είναι γνώρισμα του διδασκάλου· τέτοιος ήταν ο μακάριος Παύλος, ο οποίος ήταν απηλλαγμένος από κάθε αλαζονεία, και συμπεριφερόταν σαν να ήταν ένας από τους πολλούς, ή μάλλον ο ελάχιστος από αυτούς. Γι' αυτό και αποκαλεί τον εαυτό του δούλο τους, και τα περισσότερα τα εκφράζει με τη μορφή ικεσίας. Παρατήρησε, λοιπόν, και τώρα, ότι δεν γράφει τίποτε προστακτικό, τίποτε αυταρχικό, αλλά με ύφος συνεσταλμένο και ταπεινό. Σας παρακαλώ, λοιπόν, εγώ, λέγει, ο δέσμιος εν Κυρίω, να πορευθείτε αξίως της κλήσεως με την οποία προσκληθήκατε. Γιατί παρακαλείς, πες μου; Για να αποκομίσεις ο ίδιος κάτι; Σε καμία περίπτωση, λέγει, αλλά για να σώσω άλλους. Μολονότι εκείνοι που παρακαλούν, παρακαλούν για τα δικά τους συμφέροντα. Αλλά και για μένα αυτό έχει ύψιστη σημασία, λέγει, όπως ακριβώς έλεγε γράφοντας και σε άλλο σημείο: Τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί εν Κυρίω. Διότι πάντοτε επιθυμούσε σφοδρά τη σωτηρία των μαθητευομένων. Εγώ ο δέσμιος εν Κυρίω.

Ήθελα δε να τη δείξω και σε εσάς και γενικά σε όλους μέσω εκείνων των επιστολών. Γι' αυτό έχουμε παρηγορηθεί· επειδή και επιδείξαμε τον ζήλο μας για εσάς, και τα πάντα έχουν κατορθωθεί από εμάς. Όπως ακριβώς έλεγε και αλλού: «Τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο»· και πάλι: «Διότι ποια είναι η ελπίδα μας, ή η χαρά, ή το στεφάνι της καυχήσεώς μας; Δεν είστε άραγε και εσείς;». Διότι αυτό αποτελεί ζωή, αυτό είναι παρηγοριά, αυτό είναι παραμυθία για έναν συνετό δάσκαλο: η πρόοδος των μαθητευομένων.

Ομιλία Δ΄. Γι' αυτό κι εγώ, μην αντέχοντας πλέον, έστειλα να πληροφορηθώ για την πίστη σας, μήπως τυχόν σας έβαλε σε πειρασμό ο πειράζων και αποβεί μάταιος ο κόπος μας. Τώρα όμως, που ήλθε σε εμάς ο Τιμόθεος από εσάς και μας ευαγγελίσθηκε την πίστη και την αγάπη σας, και ότι διατηρείτε πάντοτε αγαθή ανάμνηση για εμάς, επιποθώντας να μας δείτε, όπως ακριβώς κι εμείς εσάς· γι' αυτό, αδελφοί, παρηγορηθήκαμε για εσάς μέσα σε κάθε θλίψη και ανάγκη μας, διαμέσου της δικής σας πίστης· διότι τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο.

«Επειδή επιθυμείτε πολύ να μας δείτε», λέει, «όπως ακριβώς κι εμείς εσάς». Και αυτό επίσης τους χαροποίησε. Διότι το να μάθει αυτός που αγαπά ότι ο αγαπώμενος γνωρίζει τούτο, δηλαδή ότι αγαπιέται, αποτελεί μεγάλη παρηγοριά και ενίσχυση. Γι' αυτό, «παρηγορηθήκαμε, αδελφοί, για εσάς σε κάθε θλίψη και ανάγκη μας μέσω της πίστης σας· διότι τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο». Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με τον Παύλο, ο οποίος θεωρούσε τη σωτηρία των πλησίον ως δική του σωτηρία, έχοντας τέτοια διάθεση προς όλους, όπως ακριβώς το σώμα προς τα μέλη του; Ποιος θα μπορέσει να αρθρώσει αυτή τη φωνή σήμερα; Ή μάλλον, ποιος θα μπορέσει ποτέ να σκεφτεί με αυτόν τον τρόπο; Δεν απαιτούσε από αυτούς να του χρωστούν ευγνωμοσύνη για τους πειρασμούς που υπέμεινε για χάρη τους, αλλά εκείνος τους ήταν ευγνώμων, επειδή δεν κλονίστηκαν εξαιτίας των δικών του πειρασμών· σαν να έλεγε: Σε εσάς μάλλον, παρά σε εμάς προκλήθηκε βλάβη από τους πειρασμούς· εσείς δοκιμαστείκατε περισσότερο από εμάς, εσείς που δεν πάθατε τίποτα, σε σχέση με εμάς που τα υποφέραμε. Επειδή αυτά τα χαρμόσυνα νέα μας έφερε, λέει, ο Τιμόθεος, δεν αισθανόμαστε τίποτα από τα λυπηρά, αλλά «Παρηγορηθήκαμε σε κάθε θλίψη»· και όχι μόνο σε αυτήν, αλλά και «Στην ανάγκη μας», λέει. Και δικαιολογημένα. Διότι τίποτα δεν θα μπορούσε πλέον να επηρεάσει αρνητικά έναν αγαθό δάσκαλο, εφόσον η προκοπή των μαθητών του προχωρά σύμφωνα με την επιθυμία του. «Μέσω εσάς», λέει, «παρηγορηθήκαμε»· δηλαδή, εσείς μας στερεώσατε.

Και όμως, συνέβαινε το αντίθετο· διότι το να πάσχουν χωρίς να υποκύπτουν, αλλά να στέκονται γενναία, ήταν ικανό να στηρίξει τους μαθητές. Αλλά εκείνος κάνει εντελώς το αντίθετο και στρέφει σε εκείνους τον έπαινο: εσείς μας ενισχύσατε, λέει· εσείς μας δώσατε την ευκαιρία να αναπνεύσουμε· εσείς δεν μας αφήσατε να αισθανθούμε τους πειρασμούς. Και δεν είπε, «αναπνεύσαμε», ούτε «παρηγορηθήκαμε»· αλλά τι; «Τώρα ζούμε»· δείχνοντας ότι δεν θεωρεί πειρασμό και θάνατο τίποτε άλλο παρά τον δικό τους σκανδαλισμό, εφόσον βέβαια θεωρεί ως ζωή τη δική τους προκοπή.

Τέτοιος πρέπει να είναι ο δάσκαλος, έτσι να φροντίζει τους μαθητές του, και αυτούς να θεωρεί τα πάντα. «Τώρα ζούμε», λέει, «εάν εσείς παραμένετε σταθεροί στον Κύριο»· και πάλι: «Διότι ποια είναι η ελπίδα μας ή η χαρά μας ή το στεφάνι της καυχήσεώς μας; Ή μήπως δεν είστε και εσείς ενώπιον του Κυρίου μας Ιησού Χριστού;». Βλέπεις ότι μεριμνά για αυτά, και φροντίζει για τα ζητήματα των μαθητών όχι λιγότερο απ' ό,τι για τα δικά του; Διότι πρέπει να ξεπερνούν τους φυσικούς πατέρες, πρέπει να είναι πιο θερμοί. Αλλά αρμόζει και τα παιδιά να διάκεινται με στοργή προς αυτούς. Διότι, «Να υπακούτε», λέει, «στους προεστώτες σας και να υποτάσσεστε, γνωρίζοντας ότι αυτοί αγρυπνούν για τις ψυχές σας, επειδή πρόκειται να δώσουν λόγο». Πες μου λοιπόν, αυτός μεν είναι υπόλογος απέναντι σε τόσο μεγάλο κίνδυνο· εσύ όμως δεν θέλεις ούτε καν να τον υπακούσεις, και μάλιστα όταν αυτό είναι για το δικό σου συμφέρον;

Όταν λοιπόν κάποιος έχει τους ίδιους ανθρώπους και ως κυρίους και ως εχθρούς, τι θα μπορούσε να είναι χειρότερο από αυτήν τη συμφορά; Ο δούλος, αν και δέχεται διαταγές, ωστόσο απολαμβάνει τη φροντίδα και την εύνοια από εκείνους που τον προστάζουν· αυτοί όμως και διατάζονται, και πολεμούνται, και βρίσκονται αντιμέτωποι ο ένας με τον άλλον. Και τούτο είναι τόσο χειρότερο από τα όσα συμβαίνουν στις μάχες, καθόσον και στα κρυφά πλήττουν, και με το προσωπείο των φίλων διαπράττουν έργα εχθρών, και συχνά ευημερούν από τη συμφορά των άλλων. Αλλά τα δικά μας δεν είναι τέτοια· αντίθετα, και αν κάποιος δυστυχήσει, υπάρχουν πολλοί που συμπάσχουν· και αν ευδοκιμήσει, υπάρχουν πολλοί που χαίρονται μαζί του. Δεν λέει τα ίδια και ο Απόστολος; «Διότι, είτε πάσχει», λέει, «ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Και εκείνος που έδινε αυτές τις προτροπές, άλλοτε μεν έλεγε: «Ποια είναι η ελπίδα μου ή η χαρά μου, αν όχι και εσείς;»· άλλοτε δε: «Διότι τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο»· και άλλοτε: «Μέσα από πολλή θλίψη και συνοχή καρδιάς σας έγραψα»· και, «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ κι εγώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι;». Για ποιον λόγο λοιπόν ανεχόμαστε ακόμη την τρικυμία και τα εξωτερικά κύματα, και δεν προστρέχουμε σε τούτο το γαλήνιο λιμάνι, και, αφού αφήσουμε τα απλά ονόματα των αγαθών, δεν προχωρούμε προς την ίδια την πραγματικότητα;

Επομένως, εάν κάποιος θέλει να επαινεί τους μάρτυρες, ας μιμείται τους μάρτυρες· εάν κάποιος θέλει να εγκωμιάζει τους αθλητές της ευσέβειας, ας επιδιώκει με ζήλο τον κόπο τους. Αυτό θα προσφέρει στους μάρτυρες χαρά όχι μικρότερη από τα δικά τους κατορθώματα. Και για να μάθεις ότι τότε προπάντων απολαμβάνουν τα δικά τους αγαθά, όταν δουν εμάς να βρισκόμαστε σε ασφάλεια, και ότι θεωρούν το γεγονός αυτό ύψιστη τιμή, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Τώρα ζούμε, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο». Αλλά και ο Μωυσής πριν από αυτόν έλεγε προς τον Θεό: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· εάν όμως όχι, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψες»· δεν απολαμβάνω την ουράνια τιμή εξαιτίας της δυστυχίας αυτών, λέει. Διότι το πλήρωμα των πιστών αποτελεί αλληλουχία ενός σώματος· ποιο λοιπόν είναι το όφελος να στεφανώνεται η κεφαλή, όταν τα πόδια βασανίζονται;

Δεν είπε, «και δεν λυπάμαι εγώ», αλλά, «και δεν πυρούμαι εγώ», θέλοντας με τη λέξη της πυρώσεως να μας παραστήσει την ένταση της οδύνης. Και πάλι, γράφοντας σε άλλους, λέει: «Χωρίς εμάς βασιλεύσατε· και μακάρι βέβαια να βασιλεύατε, ώστε και εμείς να συμβασιλεύσουμε μαζί σας»· και πάλι: «Τώρα ζούμε, εάν εσείς παραμένετε σταθεροί στον Κύριο». Πρόσεξε πόσο πολυπόθητη του ήταν η ευδοκίμηση των αδελφών, αφού θεωρούσε ότι ούτε καν ζούσε, εάν εκείνοι δεν σώζονταν.

Γι' αυτό κι εγώ, μη μπορώντας πλέον να υπομείνω, έστειλα να πληροφορηθώ για την πίστη σας, μήπως τυχόν σας έβαλε σε πειρασμό ο πειραστής και ο κόπος μας αποβεί μάταιος. Τώρα όμως που ήλθε σε εμάς ο Τιμόθεος από εσάς και μας έφερε τα χαρμόσυνα νέα για την πίστη και την αγάπη σας, και ότι πάντοτε διατηρείτε αγαθή ανάμνηση για εμάς, επιθυμώντας διακαώς να μας δείτε, όπως ακριβώς κι εμείς εσάς, γι' αυτό, αδελφοί, παρηγορηθήκαμε για εσάς, μέσα σε όλη τη θλίψη και την ανάγκη μας, εξαιτίας της δικής σας πίστης· διότι τώρα πραγματικά ζούμε, εφόσον εσείς στέκεστε σταθεροί στον Κύριο.

Υπομείνετε, τέκνα μου, τέκνα, υπομείνετε λίγο, και θα έλθει ο Κύριος, ο στεφανοδότης, ο μισθαποδότης, του οποίου συγκληρονόμοι έχουμε λάβει την υπόσχεση να γίνουμε (εφόσον συμπάσχουμε, ώστε και να συνδοξαστούμε), προσευχόμενοι για όλα και υπέρ εμού του αθλίου, ώστε να στερεωθεί η καρδιά μου εν Κυρίω για να υπομείνω μέχρι θανάτου αυτά που μας επιφέρονται, ώστε να μην με απωθήσει ο Χριστός εξαιτίας της αναξιότητάς μου, για να λυτρωθώ από τον πονηρό παντοτινά και με κάθε τρόπο. Τώρα ζω, αγαπητοί, εάν εσείς στέκεστε σταθεροί εν Κυρίω. Διότι ποια είναι η ελπίδα μας ή η χαρά ή το στεφάνι της καυχήσεώς μας παρά εσείς, και στον παρόντα αιώνα και στον μέλλοντα; Ναι, διότι εσείς είστε και παρηγοριά αγάπης και παράκλησή μου. Ο ίδιος δε ο Θεός της ειρήνης είθε να σας αγιάσει ολοκληρωτικά, και ολόκληρο το πνεύμα και η ψυχή και το σώμα σας να διατηρηθεί άμεμπτο.