Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 4:12

Κατανοήστε αυτά που λέω, για να μην προβούμε σε πολλές παρεκβάσεις. Ο ίδιος προσέταξε την αυτάρκεια, αλλά είπε ότι αυτή που ζει με σπατάλη, αν και ζει, είναι νεκρή. Ο ίδιος δίδαξε να συμπεριφερόμαστε ευσχημόνως προς τους έξω, αλλά απέτρεψε το να προνοούμε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών. Δεν εναντιώνεται στην αυτάρκεια η ακτημοσύνη, διότι αρκεί στην κάθε ημέρα η δική της κακία. Δεν εναντιώνεται στη βρώση ο σταυρός, διότι όποιος αγωνίζεται εγκρατεύεται στα πάντα. Δεν εναντιώνεται στον γάμο η άσκηση βίας και η νέκρωση της φύσεως, επειδή καταργεί τη νεκρότητα της πορνείας. Ο γάμος είναι εργαστήριο ζωής, ενώ η πορνεία θανάτου, επειδή φθείρει την τεκνογονία. Επομένως, δεν εννοούσε τίποτε άλλο παρά να καταστήσουμε νεκρή την αμαρτία, η εξάλειψη της οποίας δεν απαιτεί την τυχούσα βία.

Αυτό, λοιπόν, νομίζω πως διδασκόμαστε μέσω όσων λέγονται: να μην κατορθώνουμε τις αρετές μόνο μέσα στην ψυχή ως έξη κατά τρόπο αθέατο, αλλά και να μην αμελούμε την εξωτερικά ορατή ευπρέπεια. Διότι πρέπει να προνοούμε για τα καλά έργα ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων, και στον μεν Θεό να είμαστε φανεροί, τους δε ανθρώπους να τους πείθουμε και να έχουμε καλή μαρτυρία από εκείνους που βρίσκονται έξω, να λάμπουμε με τα φωτεινά έργα μπροστά στους ανθρώπους και να πορευόμαστε με ευπρέπεια προς τους έξω. Αυτά είναι τα φατνώματα τα οποία, μέσω της ευωδίας του Χριστού, της οποίας αίνιγμα αποτελεί το κυπαρίσσι, φιλοτεχνούνται μέσα στην ευπρέπεια του βίου, όπως ακριβώς γνώριζε να τα συνθέτει όμορφα και αρμονικά ο σοφός αρχιτέκτονας Παύλος, ο οποίος λέει: «Όλα ας γίνονται ανάμεσά σας με τάξη και ευπρέπεια».

«Και πράγματι το κάνετε αυτό προς όλους τους αδελφούς σε ολόκληρη τη Μακεδονία· και προς όλους τους άλλους», λέει. Αυτά τα λόγια είναι πάρα πολύ προτρεπτικά για να το πράττετε. Και δεν λέω απλώς ότι είστε θεοδίδακτοι, αλλά το γνωρίζω από όσα κάνετε. Και τους επαίνεσε πολύ για αυτόν τον λόγο. «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να περισσεύετε περισσότερο, δηλαδή να αυξάνεστε, και να φιλοτιμείστε να ησυχάζετε, να πράττετε τα δικά σας έργα και να εργάζεστε με τα ίδια σας τα χέρια, όπως σας παραγγείλαμε, ώστε να συμπεριφέρεστε με ευπρέπεια προς τους εξωτερικούς, και να μην έχετε ανάγκη από κανέναν». Εδώ δεικνύει για πόσα μεν κακά είναι αιτία η αργία, και για πόσα καλά η εργασία· και το καθιστά αυτό σαφές από τα ανθρώπινα πράγματα, το οποίο κάνει σε πολλά σημεία, και τούτο με σύνεση· διότι οι περισσότεροι παρακινούνται πιο πολύ από αυτά παρά από τα πνευματικά. Διότι γνώρισμα της αγάπης προς τον πλησίον είναι όχι το να λαμβάνει κανείς από εκείνους, αλλά το να παρέχει σε εκείνους. Και πρόσεξε τη σύνεσή του: Ενώ πρόκειται να παρακαλέσει και να νουθετήσει, τοποθετεί στο μέσον το κατόρθωμά τους, ώστε και να ανασάνουν από την προηγούμενη παραίνεση και την απειλή, όταν έλεγε: «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό»· και για να μην αποσκιρτήσουν εξαιτίας αυτού. Αυτό δε κατορθώνεται με την εργασία, ώστε ούτε να λαμβάνουν ούτε να αδρανούν, αλλά εργαζόμενοι να παρέχουν στους άλλους. «Διότι είναι μακάριο», λέει, «το να δίνει κανείς μάλλον παρά να λαμβάνει». Και «να εργάζεστε», λέει, «με τα ίδια σας τα χέρια».

βʹ. Πρόσεξε πώς στην πρώτη επιστολή ομιλεί κάπως πιο ήπια για αυτά τα ζητήματα, όπως όταν λέει: «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να περισσεύετε περισσότερο και να φιλοτιμείσθε», και πουθενά δεν λέει: «Παραγγέλλουμε», ούτε: «Στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού», πράγμα το οποίο ήταν φοβερό και ενείχε κίνδυνο, αλλά λέει «να περισσεύετε και να φιλοτιμείσθε», το οποίο είναι χαρακτηριστικό εκείνου που προτρέπει προς την αρετή. «Για να συμπεριφέρεστε», λέει, «με ευσχημοσύνη»· εδώ όμως δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο, αλλά: «Αν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται», λέει, «ούτε και να τρώει».

Αυτό μεν το αναφέρει εδώ· εκεί όμως, στην προηγούμενη επιστολή, λέει: «Για να συμπεριφέρεστε με ευπρέπεια προς αυτούς που βρίσκονται έξω». Για ποιον λόγο; Ίσως επειδή τίποτε τέτοιο δεν είχε συμβεί ακόμη· διότι και σε άλλο σημείο συμβουλεύοντας έλεγε: «Είναι μακαριότερο να δίνει κανείς, παρά να λαμβάνει».

Το δε «Να συμπεριφέρεστε με ευσχημοσύνη», δεν αναφέρεται στην αταξία· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Για να μην έχετε την ανάγκη κανενός». Εδώ όμως θέτει και μία άλλη αναγκαιότητα, δηλαδή να πράττουν το καλό και το αγαθό προς όλους· διότι προχωρώντας λέει: «Μην αποκάμετε πράττοντας το καλό».

Διότι είναι αναγκαίο να τα επιλύσουμε όλα αυτά τώρα, όχι μόνο για να τους κάνουμε να σταματήσουν την αργία, εάν το επιθυμούν, αλλά και για να μη δείξουμε ότι τα λόγια του Θεού εισάγουν κάποια αντίφαση. Επειδή, άλλωστε, και αλλού λέει ο Απόστολος: «Σας παρακαλούμε δε να περισσεύετε και να φιλοτιμείσθε, να ησυχάζετε και να πράττετε τα δικά σας, ώστε να συμπεριφέρεσθε με ευσχημοσύνη προς τους έξω»· και πάλι: «Εκείνος που κλέβει, ας μην κλέβει πλέον· αλλά μάλλον ας κοπιάζει εργαζόμενος με τα ίδια του τα χέρια, ώστε να έχει να μεταδίδει σε εκείνον που έχει ανάγκη». Διότι εδώ ο Παύλος δεν παρήγγειλε απλώς να εργάζονται, αλλά να εργάζονται με τέτοιον κόπο, ώστε να έχουν εξ αυτού τη δυνατότητα να μεταδίδουν και σε άλλον.

«Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να προοδεύετε περισσότερο, και να φιλοτιμείσθε, να ησυχάζετε, να πράττετε τα δικά σας και να εργάζεσθε με τα ίδια σας τα χέρια, καθώς σας παραγγείλαμε. Ώστε να συμπεριφέρεσθε ευσχημόνως προς τους έξω και να μην έχετε ανάγκη από κανέναν». Όταν αθετήσεις, λέγει, τον αδελφό, αυτόν που έλαβε διά του βαπτίσματος το Άγιο Πνεύμα, τότε δεν αθετείς άνθρωπο, αλλά τον Θεό. «Δεν θέλουμε δε να αγνοείτε, αδελφοί, για όσους έχουν κοιμηθεί, ώστε να μη λυπάστε όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα. Διότι, αν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός, αυτούς που κοιμήθηκαν διά του Ιησού, θα τους φέρει μαζί Του. Διότι αυτό σας το λέμε στηριζόμενοι σε λόγο του Κυρίου.» Μεταβαίνει στον λόγο περί αναστάσεως. Δες δε πώς θαυμαστά διατύπωσε το ομολογούμενο, λαμβάνοντας την ανάσταση του Κυρίου ως διαβεβαίωση της δικής μας αναστάσεως. Διότι ανέστησε όλους τους ανθρώπους διά της δικής Του σάρκας. Γι' αυτό και ονομάζεται πρωτότοκος εκ των νεκρών. Με τη φράση «εν λόγω Κυρίου», δηλώνει, λέγει, το ρήμα (τον λόγο) του Κυρίου, ώστε να έχουν βεβαιότητα και θάρρος για όσα διακηρύχθηκαν. «Ότι εμείς οι ζωντανοί, οι οποίοι θα απομείνουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου.» Αυτό το λέγει, όχι επειδή ο ίδιος επρόκειτο να παραμείνει στη ζωή μέχρι τον καιρό της αναστάσεως, αλλά, επειδή μιλούσε για τους ζωντανούς και ο ίδιος τότε ζούσε· λέγοντας αυτά, χρησιμοποίησε τον συνηθισμένο τρόπο ομιλίας, το «εμείς οι ζωντανοί».