Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 4:15

Αλλ’ οι θείες Γραφές και ο Παύλος δεν νομοθετούν έτσι· άκουσέ τον, πράγματι, σε όλες τις θεόπνευστες επιστολές του, και θα διαπιστώσεις ότι τον δικό μας θάνατο τον ονομάζει κοίμηση, ενώ τον θάνατο του Χριστού δεν τον αποκαλεί κοίμηση, αλλά τον ονομάζει κυρίως θάνατο. Για εμάς, βέβαια, λέγει: «Δεν θέλουμε να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τους κεκοιμημένους», και: «Δεν θα κοιμηθούμε όλοι», και: «Δεν θα προφθάσουμε τους κεκοιμημένους», και αμέτρητα άλλα παρόμοια· για τον Χριστό όμως λέγει ότι «πέθανε κατά τας Γραφάς», και ότι «τον θάνατό του καταγγέλλουμε», και ότι «θανατώθηκε μεν κατά τη σάρκα». Και γενικά, σε διάφορα σημεία, τον δικό μας θάνατο τον ονομάζει κοίμηση, για να δηλώσει την ανάσταση όλων μας σαν από ύπνο· ενώ τον θάνατο του Χριστού τον ονομάζει θάνατο, για να καταισχύνει τους αιρετικούς, που λέγουν ότι η σάρκωση και τα λοιπά ανθρώπινα του Χριστού έγιναν κατά φαντασίαν. Και αυτό δεν το είπε ο Παύλος, αλλά ο Χριστός που κατοικούσε μέσα του· αυτός ο ίδιος ονόμασε «θάνατο» τον δικό του θάνατο, αυτός που και μετά τον θάνατο και μετά την άφθαρτη ανάστασή του βεβαίωσε σε εμάς την αλήθεια της σαρκώσεως με τη βρώση και με τα ίχνη των ήλων, όπως έχει ήδη λεχθεί. Εάν λοιπόν ο Χριστός δείχνει στον εαυτό του τα δικά μας όχι μόνο όπως είναι σε εμάς, αλλά κάποτε και πτωχότερα από τα δικά μας, εκουσίως και για λόγους θείας οικονομίας, πώς είναι δυνατόν να πει κανείς ότι δεν ενήργησε πάνω στη γη απολύτως τίποτε από τα ανθρώπινα κατά φύσιν;

Διότι αναφέρει ότι η Παρουσία θα πραγματοποιηθεί με τέτοιον τρόπο, ώστε όσοι απομείνουν και βρεθούν εν ζωή κατά την ημέρα εκείνη, να μην προηγηθούν αυτών που θα αναστηθούν από τους νεκρούς. Διότι διδάσκει ότι η αλλαγή όλων θα γίνει ταυτόχρονα. Επιπλέον, προτρέποντάς τους να βελτιωθούν στα ήθη, τους συμβουλεύει πάντοτε να χαίρονται με την ελπίδα, να προσεύχονται και να ευχαριστούν διαρκώς τον Κύριο, ορκίζοντάς τους να αναγνώσουν την Επιστολή αυτή σε όλους τους αδελφούς, και με αυτόν τον τρόπο την ολοκληρώνει.

Διότι δεν κατείχε τη θεότητα από αρπαγή, όπως κάποιος που κατέχει ένα πράγμα από αρπαγή και φοβάται μήπως το χάσει. Δεν ήταν τέτοιος ο Χριστός, μη γένοιτο! Αλλά, όντας τέλειος Θεός, θέλησε να γίνει και άνθρωπος. Ερώτηση ριϛ΄. «Διότι αυτό σας το λέμε με λόγο του Κυρίου». Απόκριση: Εννοεί τον λόγο του Κυρίου που είπε, ότι θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν. «Αυτό λέμε και εμείς: ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει έως την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί». Ζωντανοί είναι εκείνοι που θα βρεθούν τότε, κατά την ανάσταση.

Διότι θα βρεθούν άνθρωποι κατά την ημέρα εκείνη που δεν θα δουν θάνατο, όμως δεν πρόκειται να προηγηθούν των κεκοιμημένων. Επειδή πρώτοι θα αναστηθούν όσοι έχουν πεθάνει, και έπειτα οι ζωντανοί θα μεταμορφωθούν, και θα αρπαγούν ταυτόχρονα για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα. Το πώς όμως θα γίνει αυτή η αρπαγή, άκουσε.

Διότι αυτό σας το λέμε σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί· διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι.

«Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο·» καθώς από τη μια πλευρά ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ζητά από τον Πατέρα και λέει: «Δώσε, Πατέρα, ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι μαζί μου και αυτοί·» και μας δίνει παραγγελία και υπόσχεση λέγοντας: «Όποιος διακονεί εμένα, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος·» και από την άλλη ο απόστολος Παύλος μαρτυρεί και προφητεύει εν Χριστώ, γράφοντας τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε συγχρόνως μαζί τους μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Και κατ' αυτόν τον τρόπο, για όσους διαφύλαξαν τώρα το, «Διότι αν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του», τότε εκπληρώνεται η υπόσχεση: «Αλλά θα γίνουμε σύμφυτοι και με την ανάστασή του», όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Διότι αν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.» Γνώριζε άλλωστε ο Απόστολος ότι η ταυτολογία είναι ωφελιμότερη για την ασφάλεια των ακροατών, και μέσω της επανάληψης των ίδιων πραγμάτων καθιστά πιο σταθερή την πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας.

Αυτό κατανοώντας και ο Παύλος, στις δικές του επιστολές λέει τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα απομείνουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε αυτών που έχουν κοιμηθεί· διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.» «Και όπου εγώ πηγαίνω το γνωρίζετε, και την οδό την γνωρίζετε.» Εγώ βέβαια θα αναχωρήσω πρώτος, λέει, για να σας ετοιμάσω τον τόπο της ανόδου σας στους ουρανούς· αλλά αν το επιθυμείτε, και σας είναι ευκταίο να καταλύσετε σε εκείνες τις μονές, και θεωρείτε πολύ σπουδαίο το να βρεθείτε στην άνω πόλη, και να συγκατοικήσετε με τα άγια πνεύματα, γνωρίζετε την οδό, δηλαδή εμένα· διότι οπωσδήποτε μέσω εμού, και όχι μέσω κανενός άλλου, θα αποκομίσετε αυτήν την τόσο αξιοθαύμαστη χάρη. Διότι κανένας άλλος δεν θα σας ανοίξει τους ουρανούς, ούτε θα καταστήσει ποτέ βατό τον εντελώς απάτητο και ασυνήθιστο για τους ανθρώπους της γης τόπο, παρά μόνο εγώ. Και ο λόγος είναι αληθινός.

Διότι θα κατέβει μεν από τους ουρανούς, για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Αλλά αυτός, λέει, θα αποστείλει τους αγγέλους του, και θα ξεχωρίσουν μέσα από τους αμαρτωλούς τους δικαίους και αγίους, και θα τους φέρουν ενώπιόν του. Τους άλλους όμως θα τους αφήσουν στη γη, προφανώς για να τιμωρηθούν. Κάτι τέτοιο υποδηλώνει και ο πάνσοφος Παύλος γράφοντας: «Σας λέω δηλαδή ότι εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, δεν θα προηγηθούμε από όσους έχουν κοιμηθεί, αλλά θα ηχήσει η σάλπιγγα, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν άφθαρτοι, σε μια στιγμή, σε μια ριπή οφθαλμού. Έπειτα εμείς οι ζωντανοί θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες, για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο». Όπως ακριβώς, λοιπόν, όταν κείτεται ένα νεκρό σώμα, τα σαρκοβόρα πτηνά συρρέουν σε αυτό, έτσι και όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου, τότε ακριβώς όλοι οι αετοί, δηλαδή εκείνοι που πετούν στα υψηλά, και έχουν ανυψωθεί από τα επίγεια και κοσμικά πράγματα, θα συγκεντρωθούν κοντά του.

Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός ανέβηκε, οικοδόμησε τη δική του ανάβαση και για εμάς, αν βέβαια είναι αληθινός ο μακάριος Παύλος όταν λέει: «Διότι αυτό σας το λέμε με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προλάβουμε αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες, για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Ανέβηκε, λοιπόν, ως άνθρωπος, για να καταστήσει και σε εμάς που πιστέψαμε βατή την ανάβαση που αρμόζει σε αυτόν και μόνο, επειδή είναι Θεός και εκ Θεού. Ο ίδιος θεμελιώνει την ίδια του την επαγγελία πάνω στη γη. Διότι δεν έχει διαψευστεί καθόλου, αλλά μάλλον θα φέρει σε πέρας όλα όσα μας έχει υποσχεθεί να κατορθώσει. Διότι είπε: «Σας συμφέρει να φύγω εγώ. Διότι, αν δεν φύγω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς. Όταν όμως φύγω, θα τον στείλω σε εσάς». Γι' αυτό λοιπόν διέταξε και τους αγίους αποστόλους «να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που» άκουσαν από αυτόν. Αλλά εξέχεε πλούσια σε αυτούς τη χάρη. Γι' αυτό και έγιναν «Μάρτυρες της δόξας του και στην Ιερουσαλήμ και στην Ιουδαία» και σε όλη τη γη.

Και πώς λέει ο Παύλος ότι, μετά την ανάσταση εκ νεκρών, όλοι εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε δεν θα προηγηθούμε από όσους έχουν κοιμηθεί, αλλά αφού αναστηθούν όλοι μαζί, δίκαιοι και άδικοι, δηλαδή ζωντανοί και νεκροί, τότε, λέει, εμείς οι ζωντανοί δεν θα προλάβουμε να κοιμηθούμε, αλλά θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες;

Πρόσεξε λοιπόν ότι οι δίκαιοι, αφού αναστηθούν, δεν πεθαίνουν πλέον, ώστε να υπάρξει τρίτη ανάσταση και να παρουσιαστούν σε κρίση ενώπιον του Χριστού. Και ότι πρώτη θα γίνει η ανάσταση εκείνων που ανήκουν στον νόμο του Χριστού, έπειτα των δικαίων του παλαιού νόμου, και ύστερα όλων των αμαρτωλών. Όλα αυτά θα γίνουν ταυτόχρονα, σε μια στιγμή, και όχι με χρονική απόσταση ή διαδοχή καιρών, για να πραγματοποιηθεί ο εν λόγω διαχωρισμός από τον Χριστό. Ο ίδιος ο Παύλος συμπεριέλαβε και τον εαυτό του λέγοντας «εμείς οι ζωντανοί», δείχνοντας ότι οι δίκαιοι των δύο Διαθηκών θα αναστηθούν όλοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και ότι δεν υπάρχει κάποια ξεχωριστή ανάσταση των δικαίων της Παλαιάς Διαθήκης μαζί με τους αμαρτωλούς, ούτε διαφορετική από αυτήν των δικαίων του Ευαγγελίου. Επίσης, ότι δεν είπε «εσείς οι ζωντανοί», σαν να επρόκειτο ο Χριστός να κάνει ανάσταση για κάποιους που θα ζουν κατά την Παρουσία Του, κατεβαίνοντας από τον ουρανό στη γη. Πάλι, λοιπόν, συμπεριέλαβε τον εαυτό του λέγοντας: «εμείς οι ζωντανοί».

Ο δε Παύλος πεθαίνει επί Νέρωνος και έχει ταφεί στα προάστια της Ρώμης. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να νομίσει κανείς, ενώ υπάρχει ακόμη πλήθος ανθρώπων πάνω στη γη, ότι ο Χριστός έκανε διαχωρισμό; Το ότι πάλι δεν είπε το «εμείς οι ζωντανοί» με την έννοια ότι κάποιοι δίκαιοι είχαν ήδη αναστηθεί και βασιλεύσει χίλια χρόνια επί της γης και μετέπειτα μετατέθηκαν από τη γη, είναι φανερό από το ότι ο Χριστός δεν είναι μαζί τους στη γη· διότι, αν δεν ήταν μαζί τους, ούτε και θα συμβασίλευαν. Και αν δεν συμβασίλευαν, τότε γιατί αναστήθηκαν; Πώς, λοιπόν, θα εκπληρωθεί ο λόγος της Αποκαλύψεως, αφού ο Ιωάννης είπε ότι ο Χριστός βασιλεύοντας θα ηγηθεί των δικαίων, πράγμα το οποίο βέβαια και θα γίνει;

Καὶ σώπα Βαβυλώνα, η αρχαία σύγχυση που ανανεώνεται πάλι σε εμάς· ας φιμωθούν τα Σόδομα και η κραυγή της μεγάλης σου δεινότητας που ανεβαίνει προς τον Θεό· «διότι θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ» και «θα σαλπίσει, και οι νεκροί θα αναστηθούν» και «εμείς θα αρπαγούμε προς συνάντησή του στον αέρα»· όπως ακριβώς είπε και ο ανώτερός μας πρεσβύτης και μακάριος Μεθόδιος, επάνω στα οποία και εμείς οικοδομώντας προσθέσαμε. Διότι από τα συμφραζόμενα της κάθε λέξης μπορεί κανείς να δει τα αποτελέσματα. Διότι ο άγιος Απόστολος, διαχωρίζοντας το είδος των δύο τρόπων, το συνένωσε σε μία ελπίδα με το «εμείς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες προς συνάντησή του», για να δείξει ότι όντως αυτό το σώμα ανασταίνεται και όχι κάποιο άλλο εκτός από αυτό· διότι αυτός που έχει αρπαγεί δεν έχει πεθάνει ακόμη. Και αποδεικνύοντας ότι «δεν θα προλάβουμε την ανάσταση των νεκρών», για να δείξει ότι το ακατόρθωτο στους ανθρώπους είναι εύκολο και δυνατό για τον Θεό («διότι εμείς οι ζωντανοί δεν θα προηγηθούμε των κεκοιμημένων και της δικής τους ανάστασης»), υπέδειξε αυτούς που ζουν και αρπάζονται, ώστε, με βάση τους ζωντανούς, να δείξει ότι τα σώματα εκείνων εγείρονται ακέραια και, από το γεγονός ότι εκείνοι προηγούνται αυτών που απομένουν ζωντανοί, να αποδείξει τη δύναμη του Θεού. «Διότι θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνημεία», λέει ο προφήτης.

Τα επόμενα προστίθενται εκ μέρους αυτών των ιδίων, μέσω των οποίων λέγεται: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα;». Και αυτό θα το κατανοήσουμε στρέφοντας την προσοχή μας στη φωνή του Παύλου, η οποία διδάσκει ότι «εμείς που ζούμε και απομένουμε κατά την παρουσία του Χριστού θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες σε προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα· και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο», έχοντας δηλαδή ενωθεί και συγκαταλεχθεί στη χορεία εκείνων από τον παλαιότερο λαό που έχουν διαπρέψει στην αρετή. Γι' αυτό, θαυμάζοντας τη χάρη του Χριστού που εκχύθηκε στους ανθρώπους και το πλήθος αυτών που σώζονται από τα έθνη, καθώς και το πέταγμά τους προς τους ουρανούς μετά την έξοδό τους από τη ζωή, λένε: «ποιοι είναι αυτοί που πετούν σαν νεφέλες και σαν περιστέρια με τα μικρά τους προς εμένα; εμένα περίμεναν οι νήσοι»· διότι με τον όρο «νήσους» ο λόγος πολλές φορές και στα προηγούμενα υπονοούσε τις εκκλησίες. Επειδή, λοιπόν, τις υποσχέσεις που είχαν δοθεί στους πατέρες τις προσδοκούσαν οι εκκλησίες του Θεού μελετώντας τις προφητείες, δικαιολογημένα λέει: «εμένα περίμεναν οι νήσοι», αλλά «και τα πλοία της Θαρσείς πρώτα, για να φέρουν τα τέκνα σου»· ως «πλοία της Θαρσείς» υπονοεί τα σώματα, με τα οποία διέπλευσαν οι ψυχές κατά τον θνητό βίο. Η Θαρσείς, εξάλλου, ήταν χώρα αλλοφύλων· γι' αυτό, σχετικά με τους αλλόφυλους απίστους έχει ειπωθεί κάπου: «με βίαιο άνεμο θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς».

«Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε και απομένουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί, επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς που ζούμε και απομένουμε, μαζί με αυτούς θα αρπαγούμε μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Χριστό στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.» Αυτά, αγαπητέ μου αδελφέ Θεόφιλε, στα προσφέρω εν συντομία από αγάπη προς τον Κύριο, έχοντας αντλήσει από τις άγιες γραφές σαν από εύοσμα άνθη, και έχοντας πλέξει ένα επουράνιο στεφάνι, ώστε, φυλάγοντας με πίστη τα όσα έχουν γραφτεί και προβλέποντας τα όσα πρόκειται να γίνουν, να διατηρήσεις τον εαυτό σου απρόσκοπτο και ενώπιον του Θεού και ενώπιον των ανθρώπων, «προσμένοντας τη μακάρια ελπίδα και την επιφάνεια του Θεού και σωτήρα μας», κατά την οποία, αφού αναστήσει τους αγίους, θα ευφρανθεί μαζί με αυτούς δοξάζοντας τον Πατέρα, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Διότι αυτός που από τη φύση του είχε μία γλώσσα, μιλούσε με ποικίλες και διαφορετικές γλώσσες μέσω της θείας χάριτος· και μπορούσε κανείς να δει έναν άνθρωπο, έναν μεν ως προς τον αριθμό, αλλά ποικιλόμορφο ως προς τα χαρίσματα, ο οποίος διέθετε διάφορα στόματα και διάφορες γλώσσες. Ας δούμε λοιπόν πώς ο Απόστολος είχε και αυτό το χάρισμα, καθώς και όλα τα άλλα. Σχετικά με αυτό λέει τα εξής: «Περισσότερο από όλους σας μιλώ γλώσσες». Είδες πώς κατέχει τα είδη των γλωσσών, και όχι μόνο τα κατέχει, αλλά μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από όλους τους άλλους πιστούς; Διότι δεν είπε απλώς, ότι μόνο «έχω την ικανότητα να μιλώ γλώσσες», αλλά, «περισσότερο από όλους σας μιλώ γλώσσες». Την προφητεία δε, την οποία κατείχε, την αποδεικνύει μέσω εκείνων των λόγων, λέγοντας τα εξής: «Το δε Πνεύμα λέει ρητώς, ότι σε υστερότερους καιρούς θα ενσκήψουν δύσκολοι καιροί»· και το ότι η εξαγγελία για όσα θα συμβούν σε υστερότερους καιρούς είναι προφητεία, είναι νομίζω σε όλους φανερό. Και πάλι: «Να γνωρίζετε τούτο, ότι στους έσχατους καιρούς θα ενσκήψουν δύσκολοι καιροί»· και πάλι: «Σας λέω δε τούτο ως λόγο του Κυρίου, ότι κατά την παρουσία του εμείς που θα ζούμε και θα έχουμε απομείνει, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί». Και αυτό επίσης είναι προφητεία. Είδες πώς κατέχει τα είδη των γλωσσών και την προφητεία; Θέλεις να μάθεις πώς έχει και χαρίσματα ιαμάτων; Αλλά ίσως αυτό δεν χρειάζεται καν απόδειξη από τα λόγια. όταν βλέπουμε ότι όχι μόνο οι απόστολοι, αλλά και τα ενδύματά τους έχουν χαρίσματα ιαμάτων.

Διότι γράφοντας σε εκείνους έλεγε: «Και την αρπαγή των υπαρχόντων σας με χαρά την αποδεχθήκατε». Εδώ, λοιπόν, κινεί τον λόγο περί της αναστάσεως. Και τι; Δεν τους είχε μιλήσει για αυτό το θέμα; Αλλά εδώ υπαινίσσεται κάποιο άλλο μυστήριο. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Ότι «εμείς οι ζωντανοί, που θα απομείνουμε», λέει, «έως την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί». Αφενός, λοιπόν, και ο λόγος περί της αναστάσεως είναι ικανός να παρηγορήσει αυτόν που βρίσκεται σε οδύνη· αφετέρου, και αυτό που λέγεται τώρα είναι ικανό να καταστήσει την ανάσταση αξιόπιστη. Πρώτα όμως ας αναφέρουμε εκείνο που και ο ίδιος είπε: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με όσους έχουν κοιμηθεί, για να μη λυπάστε, όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα». Δες πώς και εδώ εκφράζεται με πραότητα. Δεν είπε: «Τόσο ανόητοι είστε», όπως έκανε προς τους Κορινθίους, «τόσο άφρονες, ώστε, αν και γνωρίζετε για την ανάσταση, να λυπάστε έτσι, σαν εκείνους που δεν πιστεύουν»· αλλά με πολύ μεγάλη πραότητα είπε, «Δεν θέλω», σεβόμενος την άλλη τους αρετή. Και δεν είπε, «σχετικά με αυτούς που έχουν πεθάνει», προσφέροντας έτσι αμέσως από τα προοίμια την παρηγοριά.

Για ποιο λόγο, λοιπόν, λέει: «Τους κεκοιμημένους»; Επομένως, δεν ομιλεί περί της καθολικής, αλλά περί μιας μερικής αναστάσεως. «Θα φέρει τους κεκοιμημένους διά του Ιησού», λέγει· και σε πολλά σημεία εκφράζεται κατ' αυτόν τον τρόπο. «Διότι αυτό σας το λέμε βασιζόμενοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζώντες, οι οποίοι θα έχουμε απομείνει κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από τους κεκοιμημένους»· ομιλώντας περί των πιστών, αναφέρει: «και οι κεκοιμημένοι εν Χριστώ»· και πάλι: «Οι νεκροί θα αναστηθούν». Έπειτα, ο λόγος του δεν αφορά μόνο την ανάσταση, αλλά τόσο την ανάσταση όσο και την τιμή εν δόξη. Την ανάσταση, λοιπόν, θα την απολαύσουν όλοι, λέγει· αλλά εν δόξη δεν θα βρεθούν όλοι, παρά μόνον «οι εν Χριστώ». Επειδή, λοιπόν, θέλει να τους παρηγορήσει, δεν τους παρηγορεί μόνο με αυτό, αλλά και με την πολλή τιμή και με την ταχύτητα, διότι εκείνο (περί της αναστάσεως) το εγνώριζαν ήδη. Το ότι, πράγματι, θέλει να τους παρηγορήσει με την τιμή, φαίνεται όταν προχωρώντας λέγει: «Και πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο»· και ότι: «Θα αρπαχθούμε μέσα σε νεφέλες».

Βʹ. Και επειδή το πράγμα φαίνεται δύσκολο, ο ίδιος αποδεικνύει ότι, όπως ακριβώς είναι εύκολο να αναληφθούν οι ζωντανοί, έτσι είναι εύκολο και για όσους έχουν απέλθει. Το δε «Εμείς» δεν το λέει για τον εαυτό του· διότι δεν επρόκειτο βέβαια ο ίδιος να παραμείνει στη ζωή μέχρι την ανάσταση, αλλά εννοεί τους πιστούς. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Εμείς που θα έχουμε απομείνει στη ζωή κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί»· σαν να έλεγε: Μη νομίσεις ότι υπάρχει κάποια δυσκολία, όταν ακούς ότι οι τότε ζωντανοί δεν θα προηγηθούν από εκείνους που έχουν διαλυθεί, που έχουν σαπίσει, που έχουν πεθάνει εδώ και αμέτρητα χρόνια· ο Θεός είναι αυτός που το ενεργεί. Αλλά όπως του είναι εύκολο να φέρει εκείνους που είναι ακέραιοι, έτσι ακριβώς είναι και για εκείνους που έχουν διαλυθεί.

ΟΜΙΛΙΑ Η΄. Διότι σας λέμε τούτο σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την Παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε των κεκοιμημένων. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα, εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο.

αʹ. Οι προφήτες, θέλοντας να καταδείξουν την αξιοπιστία των λεγομένων τους, πριν από όλα τα άλλα λένε τούτο: «Όραση, την οποία είδε ο Ησαΐας»· και πάλι, «Λόγος Κυρίου, που έγινε προς τον Ιερεμία»· και πάλι, «Αυτά λέει ο Κύριος», και όλα τα παρόμοια. Πολλοί δε βλέπουν και τον ίδιο τον Θεό να κάθεται, όσο τους είναι δυνατόν να Τον δουν. Ο Παύλος όμως, επειδή δεν Τον είδε να κάθεται, αλλά είχε μέσα του τον Χριστό να ομιλεί, αντί του «Αυτά λέει ο Κύριος», έλεγε: «Μήπως ζητάτε απόδειξη ότι μιλάει μέσα μου ο Χριστός;»· και πάλι, «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού», δείχνοντας ότι τίποτα δεν είναι δικό του· διότι ο Απόστολος εκφωνεί τα λόγια εκείνου που τον απέστειλε. Και πάλι, «Νομίζω δε ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Όλα εκείνα λοιπόν τα εξέφραζε μέσω του Πνεύματος, αλλά αυτό που λέει τώρα, το άκουσε και ρητώς από τον Θεό· όπως ακριβώς και εκείνο που έλεγε όταν συνομιλούσε με τους πρεσβυτέρους των Εφεσίων, «Είναι μακάριο μάλλον να δίνει κανείς παρά να λαμβάνει», το άκουσε ως άγραφο λόγο. Ας δούμε λοιπόν τι λέει και τώρα. «Διότι τούτο σας το λέμε ως λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει έως την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί· επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και με την έσχατη σάλπιγγα θα κατεβεί από τον ουρανό». Αυτό ακριβώς που και ο Χριστός λέει για τότε: «Οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν». Γιατί άραγε με σάλπιγγα; Διότι και στο όρος Σινά αυτό βλέπουμε, και αγγέλους επίσης εκεί.

Διότι, όπως ακριβώς είναι εύκολο σε εμάς να ξυπνήσουμε και να εγείρουμε αυτόν που κοιμάται, έτσι εύκολο είναι και στον κοινό Δεσπότη όλων μας το να αναστήσει. Και επειδή ήταν καινοφανές και παράδοξο αυτό που ειπώθηκε από Αυτόν, ούτε οι μαθητές κατανόησαν τα λεγόμενα, μέχρις ότου, συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία τους, το διατύπωσε πιο ξεκάθαρα. Αλλά και ο διδάσκαλος της οικουμένης, ο μακάριος Παύλος, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς λέει: «Δεν θέλω να αγνοείτε περί των κεκοιμημένων, για να μη λυπάστε, όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα». Και πάλι αλλού: «Άρα όσοι κοιμήθηκαν εν Χριστώ, χάθηκαν». Και πάλι: «Εμείς οι ζώντες, οι οποίοι απομένουμε, δεν θα προηγηθούμε των κεκοιμημένων». Και αλλού πάλι: «Διότι, εάν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός θα φέρει μαζί Του τους κεκοιμημένους».

Εκείνη την ημέρα· και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσους έχουν αγαπήσει την επιφάνειά Του. Και πάλι αλλού, δείχνοντας ότι η απόλαυση των αγαθών προσφέρεται από κοινού σε όλους, γράφοντας προς τους Θεσσαλονικείς έλεγε: «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε να δώσει άνεση μαζί με εμάς». Και πάλι: «Ότι εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί»· διακηρύσσοντας με όλα αυτά, ότι πρέπει όλοι από κοινού και μαζί, όταν παρουσιαστούν, να απολαύσουν τις ουράνιες τιμές. Αυτό φέρνει πολλή χαρά και σε εκείνους που έχουν προηγηθεί, όταν απολαύσουν εκείνα τα άρρητα αγαθά μαζί με τα δικά τους μέλη. Διότι και ένας πατέρας, όταν συμμετέχει σε ένα λαμπρό και πολυτελές τραπέζι, τότε θα το απολαύσει με μεγαλύτερη ευφροσύνη, όταν συμμετέχει στην ευωχία και την ευφροσύνη μαζί με τα παιδιά του. Έτσι και ο Παύλος και όλοι όσοι του μοιάζουν θα αισθανθούν μεγαλύτερη χαρά, όταν βρεθούν μαζί με τα δικά τους μέλη και την απολαύσουν. Διότι οι πατέρες δεν επιδεικνύουν τόση φιλοστοργία προς τα παιδιά τους, όση μέριμνα έχουν εκείνοι για όσους έχουν κατορθώσει τα ίδια με αυτούς. Για να βρεθούμε, λοιπόν, και εμείς μεταξύ εκείνων που θα τιμηθούν τότε, ας αγωνιστούμε να φτάσουμε εκείνους τους αγίους. Και πώς θα μπορέσουμε, λέει, να τους φτάσουμε; Ποιος θα μας δείξει τον δρόμο που οδηγεί εκεί;

Και πάλι αλλού: «Εμείς που ζούμε δεν πρόκειται να προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί», μιλώντας για τους νεκρούς. Και πάλι αλλού: «Ξύπνα εσύ που κοιμάσαι». Και για να δείξει ότι το λέει αυτό για νεκρό, πρόσθεσε: «Και ανάστηθι από τους νεκρούς». Πρόσεξε ότι παντού ο θάνατος ονομάζεται ύπνος. Για τον λόγο αυτόν και ο τόπος έχει ονομαστεί κοιμητήριο. Διότι μας είναι χρήσιμο και το όνομα, και είναι γεμάτο από πολλή φιλοσοφία. Όταν, λοιπόν, φέρνεις εδώ έναν νεκρό, μην κατακόβεις τον εαυτό σου από τον θρήνο· διότι δεν τον φέρνεις προς θάνατο, αλλά προς ύπνο. Αρκεί σε σένα αυτό το όνομα ως παρηγοριά για τη συμφορά. Μάθε πού τον φέρνεις: σε κοιμητήριο· και πότε τον φέρνεις: μετά τον θάνατο του Χριστού, τότε που κόπηκαν τα νεύρα του θανάτου.

Και πάλι: Εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε από εκείνους που έχουν κοιμηθεί. Και ούτε εδώ είπε εκείνους που πέθαναν, αλλά κάνοντας μνεία για τρίτη φορά, για τρίτη φορά ονόμασε τον θάνατό τους κοίμηση. Για τον Χριστό όμως δεν εκφράζεται έτσι, αλλά πώς; «Διότι, εάν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε». Και δεν είπε «κοιμήθηκε», αλλά «πέθανε». Για ποιον λόγο, λοιπόν, τον μεν θάνατο του Χριστού τον αποκάλεσε θάνατο, ενώ τον δικό μας κοίμηση; Διότι δεν έκανε χρήση αυτής της προσεκτικής επιλογής των λέξεων απλώς ούτε επιφανειακά, αλλά για να οικοδομήσει κάτι το σοφό και σπουδαίο.

Διότι ετοίμασε ημέρα, κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη· το δε παρόν αποτελεί στάδιο, και αγώνα, και παλαίσματα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν απολαμβάνουν όλοι σύμφωνα με την αξία τους, αλλά για όσους μεν κατορθώνουν την αρετή έχουν αποταμιευθεί τα δώρα εκεί, για όσους δε καταπίπτουν οι κολάσεις. Εδώ υπάρχει ανοχή και μακροθυμία, ώστε μέσω της μετάνοιας να απονίψουμε τα αμαρτήματα· εκεί όμως δεν υπάρχει αυτό. Επειδή και ένας φονιάς, ενόσω βρίσκεται στους δρόμους, είναι στο χέρι του να μετανοήσει και να απαλλαγεί από την τιμωρία· όταν όμως βρεθεί υπό την απόφαση του δικαστή, απομένει πλέον το ξίφος, και ο δήμιος, και τα βάραθρα. Το ίδιο συμβαίνει και εδώ. Ενόσω βρισκόμαστε σε τούτο τον παρόντα βίο, είναι δυνατόν να διαφύγουμε την τιμωρία εάν μετανοήσουμε· όταν όμως απελθούμε εκεί, ανώφελα θα θρηνούμε. Διότι «Ετοίμασε τον θρόνο του για την κρίση». Εάν όμως κάποιος εκλάβει και το «Ετοίμασε» έτσι ακριβώς όπως έχει ειπωθεί, δεν θα σφάλει· διότι όλα είναι προετοιμασμένα, και όσα αφορούν τις κολάσεις, και όσα αφορούν τους στεφάνους, και όσα αφορούν την τελική απόφαση. Δεν υπάρχει αναβολή, ούτε χρονοτριβή, ούτε βραδύτητα εκ μέρους του Θεού, όταν οι ζώντες δεν θα προηγηθούν από αυτούς που έχουν κοιμηθεί, όπως λέγει ο Παύλος, ότι «Εμείς οι ζώντες, που απομένουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προηγηθούμε εκείνων που έχουν κοιμηθεί». «Θα κρίνει τους λαούς με ευθύτητα». Δες τη σοφία του Προφήτη, πώς αναφέρει τα παρόντα και πώς τα μέλλοντα. Τα παρόντα: «Επέπληξες τα έθνη, και χάθηκε ο ασεβής»· τα μέλλοντα: «Ετοίμασε τον θρόνο του για την κρίση».

«Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να προοδεύετε περισσότερο, και να φιλοτιμείσθε, να ησυχάζετε, να πράττετε τα δικά σας και να εργάζεσθε με τα ίδια σας τα χέρια, καθώς σας παραγγείλαμε. Ώστε να συμπεριφέρεσθε ευσχημόνως προς τους έξω και να μην έχετε ανάγκη από κανέναν». Όταν αθετήσεις, λέγει, τον αδελφό, αυτόν που έλαβε διά του βαπτίσματος το Άγιο Πνεύμα, τότε δεν αθετείς άνθρωπο, αλλά τον Θεό. «Δεν θέλουμε δε να αγνοείτε, αδελφοί, για όσους έχουν κοιμηθεί, ώστε να μη λυπάστε όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα. Διότι, αν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός, αυτούς που κοιμήθηκαν διά του Ιησού, θα τους φέρει μαζί Του. Διότι αυτό σας το λέμε στηριζόμενοι σε λόγο του Κυρίου.» Μεταβαίνει στον λόγο περί αναστάσεως. Δες δε πώς θαυμαστά διατύπωσε το ομολογούμενο, λαμβάνοντας την ανάσταση του Κυρίου ως διαβεβαίωση της δικής μας αναστάσεως. Διότι ανέστησε όλους τους ανθρώπους διά της δικής Του σάρκας. Γι' αυτό και ονομάζεται πρωτότοκος εκ των νεκρών. Με τη φράση «εν λόγω Κυρίου», δηλώνει, λέγει, το ρήμα (τον λόγο) του Κυρίου, ώστε να έχουν βεβαιότητα και θάρρος για όσα διακηρύχθηκαν. «Ότι εμείς οι ζωντανοί, οι οποίοι θα απομείνουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου.» Αυτό το λέγει, όχι επειδή ο ίδιος επρόκειτο να παραμείνει στη ζωή μέχρι τον καιρό της αναστάσεως, αλλά, επειδή μιλούσε για τους ζωντανούς και ο ίδιος τότε ζούσε· λέγοντας αυτά, χρησιμοποίησε τον συνηθισμένο τρόπο ομιλίας, το «εμείς οι ζωντανοί».

Ότι δε εννοεί αυτό, προσθέτει, «εκείνοι που απομένουν», διότι αν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή θα συμβεί όσο εγώ ζω, πώς αλλού λέει ότι όλοι θα αναστηθούμε; Διότι, αν καταληφθεί (από την Παρουσία) ζωντανός, πώς εγείρεται; Λέει, λοιπόν, «εμείς οι ζωντανοί», σύμφωνα με την εξήγηση που έχει ήδη δοθεί. «Δεν θα προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί, διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου, και με σάλπιγγα Θεού θα κατέβει από τον ουρανό». Και πώς δεν θα προηγηθούν, εξηγεί: Διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα. Με ποιο (πρόσταγμα); Με το πρόσταγμα της αναστάσεως· με την έννοια δηλαδή ότι θα προστάξει να αναστηθούν. Με φωνή αρχαγγέλου, την οποία ονομάζει και σάλπιγγα Θεού, επειδή γίνεται με το πρόσταγμα του Θεού. Αυτό άλλωστε φανέρωσε και η παραβολή στο Ευαγγέλιο. Διότι ακούστηκε κραυγή τα μεσάνυχτα: «Εξέλθετε εις προϋπάντησιν του νυμφίου». «Και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι».

Τι άραγε θα κραυγάσει εκείνη η βροντερή και μεγίστη φωνή; «Ιδού», λέει, «ο νυμφίος έρχεται, εξέλθετε σε συνάντησή του». Αυτή τη φωνή θα σαλπίσει ο αρχάγγελος, νομίζω, και τότε «θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνήματα, και θα ευφρανθούν όσοι βρίσκονται στη γη». Θα αναστηθούν, λέει, «εν ριπή οφθαλμού», ώστε οι ζώντες που θα έχουν απομείνει δεν θα προφτάσουν αυτούς που έχουν κοιμηθεί· διότι είναι επόμενο να βρεθούν τότε πολλοί ζωντανοί, οι οποίοι πρέπει να μεταβληθούν από τη φθορά προς την αφθαρσία· «διότι πρέπει», λέει, «αυτό το φθαρτό να ενδυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ενδυθεί την αθανασία»· διότι ευκολότερα από τη δική τους μεταβολή θα αναστηθούν οι νεκροί, ακόμη και αν καταβροχθίστηκαν από μύρια ερπετά και θηρία, ακόμη και αν τα οστά τους διαλύθηκαν στο χώμα και εξαφανίστηκαν τελείως. «Διότι αυτό σας λέμε», λέει, «βασιζόμενοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζώντες που θα απομείνουμε κατά την παρουσία του Κυρίου δεν θα προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί»· εκείνοι, λέει, των οποίων και τα οστά έγιναν χώμα, και κάποιοι δεν πιστεύουν στην ανάστασή τους, εκείνοι ακριβώς θα αναστηθούν πρώτοι με τη δύναμη του Θεού και θα αρπαγούν σε προϋπάντηση του Κυρίου, ώστε να μην τους προφτάσουν καν εκείνοι που θα βρεθούν τότε ζωντανοί. «

Πάλι, εάν ο Θεός πρόκειται να δημιουργήσει κατά τρόπο αισθητό νέο ουρανό και νέα γη, είναι αναγκαίο να τα κατασκευάσει για κάποια αιτία· και αυτή είναι ο άνθρωπος, όπως έχει ειπωθεί. Όσον αφορά δε τους ανθρώπους —για να εξετάσουμε και με άλλον τρόπο τα ορώμενα— από τη στιγμή που κάποιοι πρόκειται να αρπαγούν στον αέρα σε προϋπάντηση του Κυρίου και έτσι θα είναι πάντοτε μαζί με τον Κύριο, κατά τον Παύλο —«Διότι αυτό», λέει, «σας το λέμε με λόγο Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει θα αρπαγούμε ταυτόχρονα μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο»—, και κάποιοι άλλοι θα αφεθούν στις τιμωρίες του άδη, ποια θα είναι πάλι η χρησιμότητα αυτών των νέων κτισμάτων, εφόσον ο Κύριος και Θεός μας βρίσκεται εκτός του σύμπαντος και υπεράνω των πάντων μέσα στη δόξα της άρρητης μακαριότητάς Του;

Όπως ακριβώς προηγουμένως την οικία, έτσι και τότε τον έκανε να λησμονήσει το σχήμα, τη θέση, τον όγκο και το είδος του σώματος, και σταμάτησε να δακρύζει. Ακούστηκε λοιπόν φωνή από το φως προς αυτόν και είπε: Έτσι έχει αποφασιστεί να μεταβληθούν οι ζώντες και εναπομείναντες άγιοι κατά την έσχατη σάλπιγγα, και όσοι γίνουν έτσι θα αρπαγούν, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος.

Γιατί ο απόστολος, όταν μιλάει για τον Χριστό, ονομάζει τον δικό Του θάνατο θάνατο, ενώ όταν μιλάει για εμάς τον ονομάζει κοίμηση; Γιατί άραγε, όταν ο Παύλος μιλάει για τον Χριστό, ονομάζει τον θάνατό Του θάνατο, ενώ όταν αναφέρεται στο δικό μας τέλος, το ονομάζει κοίμηση και όχι θάνατο; Διότι, και στον ίδιο λόγο, αν και αναφέρεται τρεις φορές στο τέλος των ανθρώπων, πουθενά δεν το λέει θάνατο, αλλά ονομάζει την αναχώρηση από τη ζωή κοίμηση. Διότι δεν χρησιμοποιεί αυτή τη διάκριση των λέξεων τυχαία, αλλά οικοδομεί κάτι σοφό και σπουδαίο. Συνεπώς, στην περίπτωση του Χριστού τον ονομάζει θάνατο, για να επιβεβαιώσει το πάθος Του, ενώ στη δική μας περίπτωση τον ονομάζει κοίμηση, για να παρηγορήσει την οδύνη μας. Διότι, εκεί όπου έχει ήδη πραγματοποιηθεί η ανάσταση, τον ονομάζει με θάρρος θάνατο, ενώ εκεί όπου παραμένει ακόμη ως ελπίδα, τον ονομάζει κοίμηση, παρηγορώντας μας με αυτή την ονομασία και προσφέροντάς μας αγαθές ελπίδες. Επειδή, όποιος κοιμάται, οπωσδήποτε θα εγερθεί· διότι και ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας μακροχρόνιος ύπνος.