Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 4:8

Και στους Θεσσαλονικείς βεβαιώνει: «Επομένως, εκείνος που τα αθετεί αυτά δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος σας δίνει το Άγιο Πνεύμα του»· και προς τους Εβραίους ως εξής: «Δηλώνοντας το Άγιο Πνεύμα ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται η πρώτη σκηνή»· και πάλι: «Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της Διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και ύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;» Και πάλι: «Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων, και η στάχτη της δαμαλίδας που ραντίζει τους μολυσμένους τούς αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος διαμέσου του αιωνίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή μας από τα νεκρά έργα;» Και προς τους Θεσσαλονικείς επίσης: «Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με το Πνεύμα του στόματός του, και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του». Ιδού πώς γνωρίζεται το Άγιο Πνεύμα σε όλη τη θεία Γραφή. Τι ανάλογο λοιπόν παρατηρήσατε εσείς στον προφήτη; Διότι η λέξη «πνεύμα» που αναφέρεται τώρα από τον προφήτη δεν έχει ούτε καν το οριστικό άρθρο, ώστε να έχετε τουλάχιστον κάποια πρόφαση.

Και στους Θεσσαλονικείς βεβαιώνει: «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος σας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του»· και προς τους Εβραίους λέει τα εξής: «Καθώς το Άγιο Πνεύμα δηλώνει ότι δεν έχει φανερωθεί ακόμη η οδός των Αγίων, εφόσον υφίσταται ακόμη η πρώτη σκηνή»· και πάλι: «Πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της Διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;» Και πάλι: «Διότι, αν το αίμα ταύρων και τράγων, και η στάχτη της δαμαλίδας που ραντίζει τους μολυσμένους, τους αγιάζει ως προς την καθαρότητα της σάρκας· πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος διαμέσου του αιωνίου Πνεύματος πρόσφερε τον εαυτό Του άμωμο στον Θεό, θα καθαρίσει τη συνείδησή μας από νεκρά έργα;» Και προς τους Θεσσαλονικείς επίσης: «Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με το Πνεύμα του στόματός Του, και θα τον καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του.» Ιδού πώς το Άγιο Πνεύμα γίνεται γνωστό σε όλη τη θεία Γραφή. Τι παρόμοιο λοιπόν είδατε εσείς στον προφήτη; Διότι η λέξη «πνεύμα» που αναφέρεται τώρα από τον προφήτη δεν έχει ούτε καν το οριστικό άρθρο, ώστε να έχετε έστω και κάποια πρόφαση.

Εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα. Προς Θεσσαλονικείς Α΄: Γι' αυτό, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος και έδωσε το Πνεύμα Του το άγιο σε εμάς. Ότι πρέπει να δεχόμαστε τη διδασκαλία των εντολών του Κυρίου με τέτοιον τρόπο, ως εξασφαλίζουσα την αιώνια ζωή και τη βασιλεία των ουρανών· και να την εφαρμόζουμε με προθυμία, έστω και αν φαίνεται ότι είναι κοπιαστική.

Περί καθοδηγητών. Παραίνεση ΙΔ΄. Αδελφέ, σου εμπιστεύθηκαν μια ψυχή; Ζώσου τη μέση σου σαν άνδρας, διότι έρχεται αγώνας όχι μικρός. Ανέλαβες έργο τέλειων ψυχών. Να είσαι, λοιπόν, εξαιρετικά άγρυπνος, διότι το ζήτημα απαιτεί πολλή προσοχή, και μην το περιφρονήσεις. Αλλά η συναναστροφή σας μεταξύ σας ας γίνεται με κάθε αγιότητα, μήπως από απροσεξία ο Εχθρός σπείρει κρυφά κάτι από τα δικά του μέσω της υπακοής του υποτακτικού. Διότι αυτός που υπερβαίνει τα όρια της αγνείας και της σωφροσύνης, και απαιτεί υπακοή για ηδυπάθεια, δεν θα μείνει ατιμώρητος. Επειδή το αμπέλι του προέρχεται από τα Σόδομα, και η κληματαριά του από τα Γόμορρα. Όπως λέει ο Απόστολος: αυτός που αθετεί αυτές τις εντολές, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος μας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του. Όμως, ούτε αυτός που υπακούει σε μια τέτοια πράξη έχει έπαινο από τον Θεό, διότι ούτε τον Ιωσήφ μιμήθηκε, ούτε τη μακαρία Σωσάννα ζήλωσε. Διότι ο Ιωσήφ, αν και πουλήθηκε ως δούλος στην Αιγυπτία, δεν παρασύρθηκε από τις κολακείες της, ούτε οι απειλές του θανάτου πτόησαν τον φιλόθεο. Επειδή άλλοτε τον κολάκευε και του υποσχόταν να του δώσει πολλά δώρα, και όταν εκείνος δεν πειθόταν, πολλές φορές τον απειλούσε με θάνατο και βασανιστήρια. Αυτός όμως δεν προτίμησε τίποτα περισσότερο από τη σωφροσύνη, και, αν και ήταν υπάκουος σε όλα, αρνήθηκε μόνο αυτό, θέτοντας τον εαυτό του ως πρότυπο για τη δική μας ζωή. Παρομοίως και η μακαρία Σωσάννα προτίμησε τον θάνατο παρά να αμαρτήσει ενώπιον του Θεού.

Και ποιος θα δώσει όλον τον λαό του Κυρίου να είναι προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του επάνω τους;». Αυτό γνωρίζοντας ο Παύλος από την πείρα λέγει: «Εμείς δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό»· και προς τους αγίους που βρίσκονται στη Ρώμη: «Εσείς δεν είστε στη σάρκα, αλλά στο Πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας»· και προς τους Θεσσαλονικείς: «Ώστε λοιπόν εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος δίνει το Άγιο Πνεύμα του σε εμάς». Έχει ειπωθεί μάλιστα και από τον χρυσορρήμονα Πατέρα, και πριν από αυτόν από τον Μέγα Αθανάσιο, ότι πουθενά στη Γραφή δεν έχει ειπωθεί «το Πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό», ούτε ο ίδιος ο Θεός είπε «το Πνεύμα μου», χωρίς να εννοεί αυτό ακριβώς, το Άγιο Πνεύμα. Αλλά ούτε μαζί με το «άγιο», είτε με την προσθήκη του άρθρου είτε χωρίς αυτήν —«Πνεύμα Άγιο» ή «το Πνεύμα το Άγιο»— έχει ποτέ λεχθεί για κάτι κτιστό, παρά μόνο παλαιότερα από τους Πνευματομάχους και τώρα από τον βαρλααμίτη Ακίνδυνο.

Δεν θα φοβηθούμε, έστω και αργά, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον τις θεομηνίες, αυτές από τα κάτω, αυτές από τα πάνω, εκείνες που έχουν ήδη συμβεί, εκείνες που απειλούνται και είναι αιώνιες; Δεν θα νιώσουμε δέος για την ένσαρκη επιφάνεια του Ήλιου της Δικαιοσύνης, του Χριστού, ώστε να πολιτευθούμε ευσχημόνως όπως την ημέρα; Δεν θα φρίξουμε με τις αποστολικές επιπλήξεις, αποφάσεις και παραινέσεις, όταν λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός»; Και πάλι, «Είναι φανερά τα έργα της σάρκας, τα οποία είναι πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια και τα εξής, για τα οποία σας προειδοποιώ, όπως και ήδη έχω προείπει, ότι όσοι πράττουν τέτοια πράγματα δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και πάλι, «Αυτό πρέπει να γνωρίζετε, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, που είναι ειδωλολάτρης, δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και του Θεού». Και πάλι, «Αυτό είναι το θέλημα του Θεού, ο αγιασμός μας, να απέχουμε από την πορνεία· διότι δεν μας κάλεσε ο Θεός στην ακαθαρσία, αλλά στον αγιασμό· επομένως, αυτός που τα αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος μας έδωσε το Άγιό Του Πνεύμα».

Για όλα αυτά θα εκφράσει την ευγνωμοσύνη του. Αν όμως προκαλέσεις γέλιο, αν ξεστομίσεις κάτι αισχρό, μάλλον εξήψες περισσότερο τα πάθη· αν επαινέσεις την πονηρία, τον κατέβαλες και τον κατέστρεψες. Αυτό λοιπόν μπορεί να πει κανείς: ή για να τους καταστήσει πλήρεις χάριτος μίλησε έτσι. Διότι, όπως ακριβώς το μύρο μεταδίδει χάρη σε όσους το μετέχουν, έτσι κάνει και ο καλός λόγος. Γι' αυτό και κάποιος έλεγε: «Το όνομά σου είναι μύρο που εκκενώνεται»· τους έκανε να αναδίδουν από εκείνη την ευωδία. Βλέπεις ότι αυτό που πάντοτε συμβουλεύει, αυτό λέει και τώρα, αναθέτοντας στον καθένα να οικοδομεί τον πλησίον του ανάλογα με τη δύναμή του; Εσύ, λοιπόν, που δίνεις τέτοιες συμβουλές στους άλλους, πολύ περισσότερο πρέπει να τις εφαρμόζεις στον εαυτό σου. «Και μη λυπείτε», λέει, «το Πνεύμα το Άγιο». Αυτό είναι πιο φρικτό και πιο φοβερό, πράγμα που λέει και στην Επιστολή προς Θεσσαλονικείς· διότι και εκεί λέει κάτι παρόμοιο: «Εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό». Έτσι και εδώ. Αν πεις έναν υβριστικό λόγο, αν πλήξεις τον αδελφό σου, δεν έπληξες εκείνον, αλλά λύπησες το Πνεύμα. Έπειτα ακολουθεί και η αναφορά στην ευεργεσία, για να γίνει μεγαλύτερη η κατηγορία. «Και μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο», λέει, «με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως».

Αυτό μας ανέδειξε σε βασιλικό ποίμνιο, αυτό μας απομάκρυνε από όλα τα πρότερα, αυτό δεν μας άφησε να βρισκόμαστε μαζί με τους υπολόγους της οργής του Θεού, και εσύ αυτό το λυπείς; Παρατήρησε πώς εκεί μεν εκφράζεται με τρόπο φοβερό: «Διότι αυτός που περιφρονεί», λέει, «δεν περιφρονεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό»· εδώ όμως με τρόπο που προκαλεί συστολή: «Μη λυπείτε», λέει, «το Πνεύμα το Άγιο, με το οποίο σφραγιστήκατε».

Πρώτα παρακάλεσε, και τους έκανε να ντραπούν λέγοντας «όπως ακριβώς και τα έθνη»· έπειτα, με λογικά επιχειρήματα, απέδειξε το άτοπο. Και το άτοπο αυτό ήταν «το να πλεονεκτεί κάποιος εις βάρος του αδελφού». Εισάγει, λοιπόν, το κυριότερο σημείο· γι' αυτό λέει: «Ο Κύριος είναι εκδικητής για όλα αυτά, όπως ακριβώς σας προείπαμε και σας διαβεβαιώσαμε». Διότι ούτε θα πράξουμε αυτά ατιμώρητα, ούτε θα απολαύσουμε τόση ηδονή, όση κόλαση πρόκειται να υποστούμε. «Διότι δεν μας κάλεσε ο Θεός σε ακαθαρσία, αλλά σε αγιασμό». Επειδή ανέφερε «τον αδελφό» και πρόσθεσε ότι ο Θεός εκδικείται, θέλοντας να δείξει ότι, ακόμη κι αν ένας άπιστος το υποστεί αυτό, εκείνος που το έπραξε θα τιμωρηθεί, γι' αυτό μίλησε έτσι. Αυτό, λοιπόν, που λέει είναι το εξής: Δεν σε τιμωρεί για να εκδικήσει εκείνον, αλλά επειδή εξύβρισες τον Ίδιο τον Θεό· Εκείνος σε κάλεσε, και εσύ εξύβρισες Αυτόν που σε κάλεσε. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος έδωσε σε εμάς το Άγιο Πνεύμα Του».

«Και πράγματι το κάνετε αυτό προς όλους τους αδελφούς σε ολόκληρη τη Μακεδονία· και προς όλους τους άλλους», λέει. Αυτά τα λόγια είναι πάρα πολύ προτρεπτικά για να το πράττετε. Και δεν λέω απλώς ότι είστε θεοδίδακτοι, αλλά το γνωρίζω από όσα κάνετε. Και τους επαίνεσε πολύ για αυτόν τον λόγο. «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να περισσεύετε περισσότερο, δηλαδή να αυξάνεστε, και να φιλοτιμείστε να ησυχάζετε, να πράττετε τα δικά σας έργα και να εργάζεστε με τα ίδια σας τα χέρια, όπως σας παραγγείλαμε, ώστε να συμπεριφέρεστε με ευπρέπεια προς τους εξωτερικούς, και να μην έχετε ανάγκη από κανέναν». Εδώ δεικνύει για πόσα μεν κακά είναι αιτία η αργία, και για πόσα καλά η εργασία· και το καθιστά αυτό σαφές από τα ανθρώπινα πράγματα, το οποίο κάνει σε πολλά σημεία, και τούτο με σύνεση· διότι οι περισσότεροι παρακινούνται πιο πολύ από αυτά παρά από τα πνευματικά. Διότι γνώρισμα της αγάπης προς τον πλησίον είναι όχι το να λαμβάνει κανείς από εκείνους, αλλά το να παρέχει σε εκείνους. Και πρόσεξε τη σύνεσή του: Ενώ πρόκειται να παρακαλέσει και να νουθετήσει, τοποθετεί στο μέσον το κατόρθωμά τους, ώστε και να ανασάνουν από την προηγούμενη παραίνεση και την απειλή, όταν έλεγε: «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό»· και για να μην αποσκιρτήσουν εξαιτίας αυτού. Αυτό δε κατορθώνεται με την εργασία, ώστε ούτε να λαμβάνουν ούτε να αδρανούν, αλλά εργαζόμενοι να παρέχουν στους άλλους. «Διότι είναι μακάριο», λέει, «το να δίνει κανείς μάλλον παρά να λαμβάνει». Και «να εργάζεστε», λέει, «με τα ίδια σας τα χέρια».

Διότι δεν ήλθε για αυτόν τον λόγο η γυναίκα σε σένα, εγκαταλείποντας τον πατέρα, τη μητέρα και ολόκληρο το σπίτι της, για να υβρίζεται, ούτε για να της φέρεις μέσα στο σπίτι ως αντίζηλο μία ευτελή υπηρέτρια, ούτε για να της προκαλείς αμέτρητους πολέμους· την έλαβες ως συνοδοιπόρο, ως κοινωνό του βίου, ελεύθερη και ομότιμη. Πώς λοιπόν δεν είναι άτοπο, όταν παραλαμβάνεις την προίκα της, να δείχνεις κάθε εύνοια και να μην την ελαττώνεις καθόλου, ενώ εκείνο που είναι πολυτιμότερο από κάθε προίκα, δηλαδή τη σωφροσύνη, τη σεμνότητα και το ίδιο σου το σώμα, το οποίο αποτελεί δική της ιδιοκτησία, να το διαφθείρεις και να το μιαίνεις; Εάν μειώσεις την προίκα, θα δώσεις λόγο στον κηδεμόνα της· εάν όμως μειώσεις τη σωφροσύνη, θα δώσεις λόγο στον Θεό, ο Οποίος καθιέρωσε τον γάμο και σου ενεπιστεύθη τη γυναίκα. Και για το ότι αυτό είναι αληθές, άκουσε τι λέει ο Παύλος για όσους μοιχεύουν: «Διότι εκείνος που τα αθετεί αυτά, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο Οποίος έδωσε το Άγιο Πνεύμα Του σε εμάς». Βλέπεις με πόσα επιχειρήματα απέδειξε ο λόγος ότι αποτελεί μοιχεία το να διαφθείρει κανείς, όχι μόνο μία παντρεμένη γυναίκα, αλλά και την οποιαδήποτε πόρνη, εφόσον ο ίδιος έχει σύζυγο; Διότι, όπως ακριβώς λέμε ότι η γυναίκα μοιχεύει, εάν αμαρτήσει είτε με υπηρέτη είτε με οποιονδήποτε άλλον, εφόσον έχει σύζυγο, έτσι ακριβώς θα λέγαμε ότι και ο άνδρας μοιχεύει, εάν ασελγήσει είτε με υπηρέτρια είτε με οποιαδήποτε κοινή γυναίκα, εφόσον έχει και ο ίδιος σύζυγο.

«Διότι δεν μας κάλεσε ο Θεός στην ακαθαρσία, αλλά στον αγιασμό.» Δες πώς αμέσως έθεσε την τιμωρία γι' αυτά. «Επομένως, εκείνος που αθετεί, δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο οποίος και έδωσε το Άγιο Πνεύμα Του σε εσάς». Όσον αφορά δε τη φιλαδελφία, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφω. Διότι εσείς οι ίδιοι είστε θεοδίδακτοι στο να αγαπάτε ο ένας τον άλλον. Και πράγματι το κάνετε αυτό προς όλους τους αδελφούς σε ολόκληρη τη Μακεδονία.

«Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να προοδεύετε περισσότερο, και να φιλοτιμείσθε, να ησυχάζετε, να πράττετε τα δικά σας και να εργάζεσθε με τα ίδια σας τα χέρια, καθώς σας παραγγείλαμε. Ώστε να συμπεριφέρεσθε ευσχημόνως προς τους έξω και να μην έχετε ανάγκη από κανέναν». Όταν αθετήσεις, λέγει, τον αδελφό, αυτόν που έλαβε διά του βαπτίσματος το Άγιο Πνεύμα, τότε δεν αθετείς άνθρωπο, αλλά τον Θεό. «Δεν θέλουμε δε να αγνοείτε, αδελφοί, για όσους έχουν κοιμηθεί, ώστε να μη λυπάστε όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα. Διότι, αν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός, αυτούς που κοιμήθηκαν διά του Ιησού, θα τους φέρει μαζί Του. Διότι αυτό σας το λέμε στηριζόμενοι σε λόγο του Κυρίου.» Μεταβαίνει στον λόγο περί αναστάσεως. Δες δε πώς θαυμαστά διατύπωσε το ομολογούμενο, λαμβάνοντας την ανάσταση του Κυρίου ως διαβεβαίωση της δικής μας αναστάσεως. Διότι ανέστησε όλους τους ανθρώπους διά της δικής Του σάρκας. Γι' αυτό και ονομάζεται πρωτότοκος εκ των νεκρών. Με τη φράση «εν λόγω Κυρίου», δηλώνει, λέγει, το ρήμα (τον λόγο) του Κυρίου, ώστε να έχουν βεβαιότητα και θάρρος για όσα διακηρύχθηκαν. «Ότι εμείς οι ζωντανοί, οι οποίοι θα απομείνουμε μέχρι την παρουσία του Κυρίου.» Αυτό το λέγει, όχι επειδή ο ίδιος επρόκειτο να παραμείνει στη ζωή μέχρι τον καιρό της αναστάσεως, αλλά, επειδή μιλούσε για τους ζωντανούς και ο ίδιος τότε ζούσε· λέγοντας αυτά, χρησιμοποίησε τον συνηθισμένο τρόπο ομιλίας, το «εμείς οι ζωντανοί».

Και, «ότι στέκεστε σταθεροί σε ένα Πνεύμα, με μία ψυχή, αγωνιζόμενοι μαζί για την πίστη του Ευαγγελίου». Και, «διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού, και καυχιόμαστε για τον Χριστό Ιησού». Και στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς: «διότι το ευαγγέλιό μας δεν παραδόθηκε σε εσάς μόνο με λόγια, αλλά και με δύναμη και με Άγιο Πνεύμα· επομένως, αυτός που αθετεί δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο Οποίος και μας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του». Και στην προς Τιμόθεον: «το δε Πνεύμα λέει ρητώς, ότι στους έσχατους καιρούς μερικοί θα αποστατήσουν από την πίστη». Και στη δεύτερη προς Τίτον: «φύλαξε την καλή παρακαταθήκη δια του Αγίου Πνεύματος που ενοικεί μέσα μας». Και στην προς Εβραίους: «γι' αυτό, όπως λέει το Άγιο Πνεύμα, σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή Του». Και, «διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά, και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού». Και, «με αυτό δήλωνε το Άγιο Πνεύμα, ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων». Και, «πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;». Αυτά, λοιπόν, εκθέτει διεξοδικά ο μακάριος Παύλος στις προαναφερθείσες Επιστολές.