Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 5:2

Κεφάλαιο Αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες, και οι λύχνοι σας αναμμένοι· και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε όταν έλθει και κρούσει τη θύρα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Αληθινά σας λέω, ότι θα περιζωστεί, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και περνώντας θα τους διακονήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρηχθεί η οικία του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Αʹ. Περί δε των χρόνων και των καιρών, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφεται κάτι· διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, όπως ακριβώς ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Και μετά από λίγα: ας αγρυπνούμε και ας νηφούμε.

Ας προφυλάξουμε τους εαυτούς μας, αγαπητοί μου, διότι δεν γνωρίζουμε πότε έρχεται ο Κύριός μας. Επειδή σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, και σαν παγίδα, έτσι έρχεται η ημέρα εκείνη. Και όπως ακριβώς η ταχύτατη αστραπή, έτσι θα είναι η παρουσία του Κυρίου. Διότι θα ηχήσει η σάλπιγγα, και η γη θα συγκλονιστεί συθέμελα. Και οι ουρανοί μαζί με τις δυνάμεις τους θα σαλευτούν, και όλοι οι νεκροί θα αναστηθούν.

Περί ψαλμού. Και περί της αγάπης αυτά και περισσότερα από αυτά. Εμείς όμως ας επανέλθουμε πάλι στο προκείμενο, μιλώντας περί μετανοίας και περί της μέλλουσας κρίσεως· διότι αυτά είναι αναγκαίο να τα μελετούμε πάντοτε, επειδή η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Γι' αυτό, λοιπόν, νύχτα και μέρα να αποβλέπεις στην έσχατη ώρα, και τον νόμο του Κυρίου να μελετάς ημέρα και νύχτα. Να μιλάς στον Θεό πολύ, και στους ανθρώπους λίγο. Και αν απλώνεις το χέρι σου σε εργασίες, το στόμα ας ψάλλει και ο νους ας προσεύχεται. Ο ψαλμός ας βρίσκεται αδιάλειπτα στο στόμα· διότι όταν μνημονεύεται το όνομα του Θεού, φυγαδεύει τους δαίμονες και αγιάζει αυτόν που ψάλλει.

Αφού περιζωστούμε λοιπόν την οσφύ μας με ειλικρίνεια και αλήθεια, ως άνθρωποι ας περιμένουμε τον Δεσπότη μας. Ας ανάψουμε τις λαμπάδες μας και ας αγρυπνήσουμε γενναία· διότι προσδοκούμε να δεχθούμε τον Κύριό μας από τους ουρανούς. Ας μην νυστάξουμε, λοιπόν, για να μην σβήσουν οι λαμπάδες μας. Διότι εκείνη η κραυγή θα ακουστεί ξαφνικά: «Ιδού ο νυμφίος», βγείτε σε συνάντησή του όλοι όσοι τον αγαπάτε, και όσοι έχετε ετοιμάσει τους εαυτούς σας για να τον δείτε με δόξα. Διότι όλους όσοι τον πόθησαν θα τους χαροποιήσει μέσα σε εκείνον τον φωτεινό και αιώνιο νυμφώνα. Προσέχετε λοιπόν, φίλοι μου, προσέχετε μήπως, όταν ακουστεί εκείνη η κραυγή, βρεθεί κάποιος από εσάς να κρατάει σκοτεινή λαμπάδα που δεν έχει λάδι, και, όντας ντυμένος με ρυπαρό ένδυμα, καταδικαστεί στο εξώτερο σκοτάδι και σε εκείνη την αθάνατη και αιώνια τιμωρία, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων. Ας διασφαλίσουμε λοιπόν τους εαυτούς μας, αγαπητοί μου, διότι δεν γνωρίζουμε πότε έρχεται ο Κύριός μας, καθώς η φοβερή εκείνη ημέρα έρχεται σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα και σαν την παγίδα· και όπως η αστραπή είναι ταχύτατη, έτσι γίνεται και η παρουσία του Κυρίου. Διότι θα ηχήσει η σάλπιγγα, και οι νεκροί θα αναστηθούν, και η γη θα τρέμει από τα θεμέλιά της, και οι ουρανοί μαζί με τις δυνάμεις τους θα σαλευθούν. Αλίμονο, αγαπητοί μου, ποιος θα έχει θάρρος εκείνη την ώρα;

Επειδή, λοιπόν, ο Μονογενής, εκπληρώνοντας το θέλημα του Πατέρα, απέδειξε ήδη ότι τα πάντα έχουν τελειωθεί, διότι ο Πατέρας γνώρισε την ώρα και την ημέρα, τη γνώρισε και κατά τη γνώση και κατά την πράξη· διότι ο ίδιος γνωρίζει τα πάντα και, καθώς λέει ο Υιός ότι «ο Πατέρας έδωσε όλη την κρίση στον Υιό», αν και δεν κρίνει άμεσα, μέσω του ότι έχει δώσει την κρίση στον Υιό, ο ίδιος κρίνει· διότι ο Θεός δεν έχει αποξενωθεί από το να κρίνει αυτούς που κρίνονται, και με το να μην κρίνει ο Πατέρας, έχει ήδη κρίνει. Ο δε Υιός γνωρίζει πότε έρχεται (η ημέρα)· διότι ο ίδιος φέρνει αυτή την ημέρα και ο ίδιος την ορίζει και την κατευθύνει και την ολοκληρώνει. Διότι λέει: «Σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα έρχεται εκείνη η ημέρα» και λέει «δεν βρίσκεστε μέσα στη νύχτα, ώστε να σας καταλάβει η ημέρα μέσα στο σκοτάδι». Αν, λοιπόν, οι δούλοι του Χριστού είναι τέκνα της ημέρας, άραγε ο ίδιος ο Υιός που φέρνει την ημέρα αγνοεί, ώστε να τον καταλάβει η ημέρα, και δεν φέρνει μάλλον αυτός την ημέρα; Ποιος, διανοούμενος αυτά, δεν θα βλασφημήσει, σκεπτόμενος τα μη πρέποντα για τον Πατέρα και τον Υιό; Και ο μεν Πατέρας γνωρίζει την ημέρα και την ώρα με δύο τρόπους, και κατά τη γνώση (είδηση) και κατά την πράξη. Διότι γνωρίζει πότε έρχεται και, πάλι, έχει ήδη κρίνει ορίζοντας να κρίνει ο Υιός, και γνώρισε (την ημέρα) κατά την πράξη. Ο δε Υιός του Θεού γνωρίζει μεν πότε έρχεται και ο ίδιος τη φέρνει και δεν αγνοεί, αλλά δεν έχει πράξει ακόμη σύμφωνα με τη γνώση, δηλαδή δεν έχει γνωρίσει ακόμη κατά την πράξη.

Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως τυχόν βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη. Αφυπνίζει τους μαθητές ώστε να είναι πάντοτε έτοιμοι και προετοιμασμένοι για την παρουσία Του, προς την οποία και ο ίδιος, παρακινώντας μας, απηύθυνε όλους τους λόγους της διδασκαλίας Του· τους προτρέπει να νήφουν και να βρίσκονται σε εγρήγορση, και να αγρυπνούν καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας του θνητού βίου, επειδή σε κανέναν δεν είναι γνωστός ο καιρός της συντέλειας. —Αλλά εσείς, λέει, πρέπει να φυλαχθείτε από το βάρος που προέρχεται από αυτά, ώστε να μπορέσετε να νήφετε, μήπως έρθει αιφνίδια επάνω σας η ημέρα εκείνη· για την οποία και ο ιερός Απόστολος προέτρεπε γράφοντας: Αδελφοί, γνωρίζετε καλά ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Όταν δε πουν, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος. Εσείς όμως δεν είστε στο σκοτάδι, ώστε να σας καταλάβει η ημέρα σαν κλέφτης· διότι όλοι εσείς είστε υιοί του φωτός και υιοί της ημέρας. Πρέπει, λοιπόν, να γρηγορούμε όχι μόνο εξαιτίας της αθρόας και απροσδόκητης έλευσης του Δεσπότη, αλλά και εξαιτίας του κλέφτη που παραμονεύει.

Ας μην απομακρυνόμαστε, σας παρακαλώ, από τα θεία μυστήρια. Μην κοιτάξεις το γεγονός ότι εκείνος που φωτίσθηκε πριν από εσένα έγινε φαύλος και εξέπεσε από την ελπίδα του, με αποτέλεσμα να γίνεις και εσύ πιο οκνηρός. Διότι και μεταξύ των στρατιωτών βλέπουμε άλλους να μην εκτελούν σωστά τα στρατιωτικά τους καθήκοντα και άλλους να διαπρέπουν· και δεν δίνουμε προσοχή στους ράθυμους, αλλά μιμούμαστε αυτούς που επιτυγχάνουν το σωστό. Εκτός από αυτά, αναλογίσου πόσοι μετά το φώτισμα έγιναν άγγελοι αντί για άνθρωποι. Να φοβάσαι το άδηλο του μέλλοντος. Σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, έτσι έρχεται ο θάνατος· και όχι απλώς σαν κλέφτης, αλλά μας επιτίθεται ενώ κοιμόμαστε, και αφού μας βρει ράθυμους, μας παίρνει και φεύγει. Γι' αυτό ο Θεός κατέστησε το μέλλον άδηλο, ώστε εξαιτίας της αβεβαιότητας της προσδοκίας του να ζούμε πάντοτε με αρετή. «Αλλά είναι φιλάνθρωπος», ισχυρίζεται κάποιος. Μέχρι πότε θα επαναλαμβάνουμε αυτόν τον ψυχρό και καταγέλαστο λόγο;

Κανείς πάλι, έχοντας αυτό στον νου του, ας μη ραθυμεί επειδή έμαθε ότι είναι δυνατόν μέσα σε σύντομο χρόνο να τα ανακτήσει όλα· διότι το μέλλον είναι άδηλο και η ημέρα του Κυρίου είναι σαν κλέφτης που μας επιτίθεται αιφνιδιαστικά ενώ εμείς κοιμόμαστε. Αλλά εάν δεν κοιμόμαστε, δεν θα μας επιτεθεί σαν κλέφτης, ούτε θα μας πάρει απροετοίμαστους. Διότι, εάν γρηγορούμε και νήφουμε, δεν θα μας επιτεθεί πλέον σαν κλέφτης, αλλά σαν βασιλικός άγγελος που μας καλεί στα αγαθά τα οποία έχουν ετοιμαστεί για εμάς· αν όμως κοιμόμαστε, παρουσιάζεται σαν κλέφτης. Κανείς λοιπόν ας μην κοιμάται, κανείς ας μην είναι αδρανής ως προς την αρετή· διότι αυτό ακριβώς είναι ο ύπνος.

ΟΜΙΛΙΑ Θ΄. Σχετικά δε με τους χρόνους και τους καιρούς, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφουμε. Διότι οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου, όπως ακριβώς ο κλέφτης τη νύχτα, έτσι έρχεται. Α΄. Τίποτα, καθώς φαίνεται, δεν είναι τόσο περίεργο και άπληστο για τη γνώση των αόρατων και των κρυμμένων, όσο η φύση των ανθρώπων. Αυτό δε συνηθίζει να της συμβαίνει, όταν έχει τη διάνοια ατελή και όχι ακόμη καταρτισμένη. Διότι και τα πιο ανώριμα από τα παιδιά δεν σταματούν να εξαντλούν και τους τροφούς και τους παιδαγωγούς και τους πατέρες με την πληθώρα των ερωτήσεων, στις οποίες δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά: «Πότε θα γίνει αυτό;» και «Πότε εκείνο;». Αυτό βέβαια συμβαίνει και από την καλομάθηση, και από το ότι δεν έχουν τίποτα να κάνουν. Πολλά λοιπόν βιάζεται από τώρα να μάθει και να κατανοήσει η διάνοιά μας, και μάλιστα τον καιρό της συντελείας. Και τι το θαυμαστό, αν εμείς παθαίνουμε κάτι τέτοιο; Αφού και οι ίδιοι εκείνοι οι άγιοι απόστολοι, περισσότερο από όλους, το έπαθαν αυτό, και πριν από το πάθος πλησίασαν τον Χριστό και του είπαν: «Πες μας, πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το σημείο της δικής σου παρουσίας και της συντελείας του αιώνος;». Μετά δε το πάθος και την εκ νεκρών ανάσταση τού έλεγαν: «Πες μας, μήπως σε τούτο τον χρόνο θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;»· και για τίποτα άλλο πριν από αυτό δεν τον ρωτούσαν.

Αν θέλετε να τους αποστομώσετε, αυτό να τους λέτε, ότι θα υπάρξει ένα τέλος· αν δεν πείθονται σε αυτό, ούτε σε εκείνο πρόκειται να πειστούν. Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε καλά ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα»· όχι μόνο η κοινή, αλλά και η προσωπική του καθενός· διότι αυτή μιμείται εκείνη, επειδή είναι όμοια και συγγενική με αυτήν. Διότι, ό,τι ακριβώς κάνει εκείνη μαζικά, αυτό το κάνει τούτη εδώ μεμονωμένα· και ο καιρός της συντέλειας έλαβε την αρχή του από τον Αδάμ, και το τέλος της ζωής του καθενός από εμάς είναι εικόνα της συντέλειας, και δεν θα έσφαλλε κανείς εάν το ονόμαζε αυτό συντέλεια.

Διότι, όταν αμέτρητοι άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά, και όλοι αναμένουν εκείνη την ημέρα, και πριν από αυτήν κανείς δεν ανασταίνεται, δεν αποτελεί δικό της έργο αυτό; Εάν όμως θέλετε να μάθετε για ποιον λόγο αυτή έχει αποκρυβεί, και γιατί έρχεται έτσι, σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, εγώ θα σας το πω, όπως θεωρώ ότι είναι το σωστό. Κανείς δεν θα φρόντιζε ποτέ για την αρετή σε όλη του τη ζωή, εάν ήταν φανερή και δεν είχε αποκρυβεί· αντίθετα, γνωρίζοντας την τελευταία του ημέρα, αφού πρώτα θα είχε διαπράξει αμέτρητα δεινά, τότε θα προσερχόταν στο ιερό λουτρό και έτσι θα αναχωρούσε από τη ζωή. Διότι, εάν τώρα, που ο φόβος της αβεβαιότητας συγκλονίζει τις ψυχές όλων, όλοι αναλώνουν ολόκληρο τον προηγούμενο βίο τους στην κακία και παραδίδουν τον εαυτό τους στο βάπτισμα κατά τις τελευταίες τους αναπνοές· εάν ήταν απόλυτα σίγουροι γι’ αυτό, ποιος θα φρόντιζε ποτέ για την αρετή; Διότι εάν, ενώ επικρέμαται ο φόβος, πολλοί έφυγαν χωρίς το άγιο φώτισμα, και ούτε αυτός ο φόβος δεν τους εκπαίδευσε, όσο ζούσαν, να φροντίζουν για τα όσα είναι αρεστά στον Θεό· εάν είχε εξαλειφθεί και αυτός ο φόβος, ποιος θα γινόταν ποτέ σώφρων; Και ποιος επιεικής; Απολύτως κανείς. Και υπάρχει και κάτι άλλο πάλι: τώρα μας κατέχει μεγάλος φόβος για τον θάνατο και αγάπη για τη ζωή· εάν όμως ο καθένας γνώριζε ότι αύριο οπωσδήποτε θα πεθάνει, δεν θα απέφευγε να τολμήσει τα πάντα πριν από εκείνη την ημέρα, αλλά και θα σκότωνε όποιους ήθελε, και θα διέπραττε αμέτρητα δεινά, παίρνοντας εκδίκηση από τους εχθρούς του.

Βλέπετε πόσα οφέλη υπάρχουν, και ακόμη περισσότερα από αυτά, από το να αγνοούμε το τέλος μας; Προς το παρόν όμως, αρκεί να μάθουμε αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο έρχεται έτσι, σαν κλέπτης μέσα στη νύχτα· για να μην παρασύρουμε τους εαυτούς μας στην κακία, για να μην πέσουμε στη ραθυμία, για να μην περικοπεί ο μισθός μας. Διότι «εσείς οι ίδιοι», λέει, «το γνωρίζετε με ακρίβεια». Τι λοιπόν περιεργάζεσθε, εάν είστε πεπεισμένοι; Το ότι δε το μέλλον είναι άδηλο, μάθε το από όσα είπε ο Χριστός· και ότι το είπε γι' αυτόν τον λόγο, άκουσε τι λέει: «Γρηγορείτε λοιπόν, διότι δεν γνωρίζετε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης». Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Όταν δε λένε, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος, όπως οι πόνοι της γέννας στην έγκυο γυναίκα, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν». Εδώ υπονόησε αυτό ακριβώς που είπε και στη δεύτερη Επιστολή. Επειδή, δηλαδή, αυτοί βρίσκονταν σε θλίψεις, ενώ εκείνοι που τους πολεμούσαν βρίσκονταν σε άνεση και τρυφή, τότε αυτός μεν τους παρηγορούσε για τα παρόντα δεινά με τον λόγο περί της αναστάσεως, εκείνοι δε τους ενέπαιζαν μιλώντας μέσα από τις προγονικές τους αντιλήψεις και έλεγαν: «Πότε θα γίνουν αυτά;» (πράγμα που έλεγαν και οι προφήτες: «Αλίμονο σε εκείνους που λένε: ας πλησιάσει γρήγορα αυτό που θα κάνει ο Θεός, για να το δούμε· και ας έλθει η βουλή του Αγίου του Ισραήλ, για να τη γνωρίσουμε»· και πάλι: «Αλίμονο σε όσους επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου» (διότι δεν εννοεί αυτούς που απλώς την επιθυμούν, αλλά εκείνους που την επιθυμούν από απιστία)· και, «Η ημέρα του Κυρίου είναι σκοτάδι», λέει, «και όχι φως»)· γι' αυτό τον λόγο μίλησε έτσι.

Διότι και τα ανθρώπινα νοσήματα τότε επιδεινώνονται. Και για ποιον λόγο, λέει, τότε επιδεινώνονται; Μου φαίνεται ότι, επειδή καθυστερεί το δικαστήριο και αναβάλλεται η απόδοση των ευθυνών και δεν έχει εμφανιστεί ακόμη ο κριτής, γίνονται πιο ράθυμοι αυτοί που πρόκειται να λογοδοτήσουν. Αυτό ακριβώς λέει ο Χριστός και για τον πονηρό δούλο, ότι εξαιτίας αυτού έγινε πιο ράθυμος. «Καθυστερεί ο Κύριός μου», λέει ο δούλος, και γι' αυτόν τον λόγο χτυπούσε τους συνδούλους του και σπαταλούσε την περιουσία του κυρίου του. Γι' αυτό και ο Χριστός, όταν συγκεντρώθηκαν οι μαθητές και θέλησαν να μάθουν την ημέρα της συντέλειας, δεν τους την αποκάλυψε, διατηρώντας μας σε διαρκή εγρήγορση με την αβεβαιότητα των μελλοντικών γεγονότων, προκειμένου ο καθένας, προσδοκώντας πάντοτε το μέλλον και τρέφοντας την ελπίδα της παρουσίας του Χριστού, να γίνεται πιο επιμελής. Γι' αυτό συμβουλεύει κάποιος λέγοντας: «Μην αναβάλλεις την επιστροφή σου στον Κύριο και μην περιμένεις από μέρα σε μέρα, μήπως και καταστραφείς ενόσω καθυστερείς». Άδηλο είναι το τέλος, λέει, και γι' αυτό είναι άδηλο, ώστε πάντοτε να αγωνίζεσαι με ζήλο. Γι' αυτόν τον λόγο η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα· όχι για να κλέψει, αλλά για να μας καταστήσει πιο προσεκτικούς. Διότι εκείνος που προνοεί για τον κλέφτη, διάγει τον χρόνο του με αγρυπνία, και ανάβοντας τον λύχνο παραμένει διαρκώς ξύπνιος. Έτσι λοιπόν και εσείς, αφού ανάψετε το φως της πίστεως και της ορθής πολιτείας, να διατηρείτε λαμπερές τις λαμπάδες σας με αδιάκοπη αγρυπνία.

Και ο μεν θα μπορέσει να ωφελήσει τα μέγιστα, παραπέμποντας μέσω του κάλλους προς τον Δημιουργό· τούτος δε θα σε βλάψει τα μέγιστα, γινόμενος ο μεγαλύτερος κατήγορός σου κατά την ημέρα της κρίσεως, όταν αυτός μεν θα είναι περιβεβλημένος με χρυσό, ενώ ο Χριστός δεν θα έχει ούτε το αναγκαίο ένδυμα. Ας μην επιδεικνύουμε, λοιπόν, τόση μεγάλη ανοησία· ούτε να κυνηγάμε τα φευγαλέα και να αποφεύγουμε τα μόνιμα· ούτε να προδώσουμε τη σωτηρία μας, αλλά ας κρατηθούμε στερεά από τη μελλοντική ελπίδα· οι μεν ηλικιωμένοι, επειδή γνωρίζουν ολοφάνερα ότι μας απομένει λίγος χρόνος ζωής· οι δε νέοι, επειδή είναι σαφώς πεπεισμένοι ότι δεν είναι πολύς ο χρόνος που υπολείπεται. Διότι, όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα, έτσι ακριβώς έρχεται η ημέρα εκείνη.

Ο θάνατος, λέγει, είναι ανάπαυση για τον άνθρωπο. Αυτό αποτελεί οριστική απόφαση. Εάν λοιπόν είναι ανάπαυση, για ποιο λόγο δεν προστρέχουν σε αυτόν οι περισσότεροι; Διότι για τον λόγο αυτόν ο Θεός έκανε τη ζωή επιθυμητή σε εμάς, ώστε να μην προστρέχουμε γρήγορα στον θάνατο. Του οποίου η οδός, λέγει, έχει αποκρυβεί. Σε εμένα φαίνεται ότι εννοεί την οδό «του θανάτου», ενώ κάποιοι λένε «του ανθρώπου». Διότι το ότι εννοεί «του θανάτου» είναι φανερό από τα προηγούμενα και από το ότι λέγει: «ανασκάπτοντάς τον σαν θησαυρό», επειδή ακριβώς είναι κρυμμένος. «Άδηλο είναι το μέλλον», λέγει, «δεν βρίσκουμε την οδό». Και μη μου αναφέρεις αυτούς που απαγχονίζονται· διότι ομιλεί για τον φυσικό θάνατο και σύμφωνα με το πρόσταγμα του Θεού. Διότι ο Κύριος, λέγει, έθεσε φραγμό γύρω του, σύμφωνα με το λεγόμενο στο Ευαγγέλιο, ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Για ποιο λόγο λοιπόν δεν επιλέγεις τον θάνατο;», ο Κύριος, λέγει, έθεσε φραγμό γύρω του. «Οι πύλες», λέγει, «είναι κλειστές». Έπειτα περιγράφει δραματικά τη συμφορά: «διότι πριν από την τροφή μου», λέγει, «έρχεται σε εμένα ο στεναγμός, και εγώ δακρύζω κατεχόμενος από φόβο». «Θρηνώ για τα παρόντα και για τα μέλλοντα. Ο καιρός της τροφής είναι για εμένα καιρός δακρύων». Διότι θα με θρέψεις, λέγει, με άρτο δακρύων. «Διότι ο φόβος τον οποίο φοβόμουν με βρήκε, και εκείνο που έτρεμα με συνάντησε». Βλέπεις τη φιλοσοφία του ανδρός;

Είσαι νέος; Μην επαναπαύεσαι στη νεότητά σου, ούτε να νομίζεις ότι έχεις επαρκή προθεσμία ζωής. Διότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Για τον λόγο αυτόν έκανε άδηλο το τέλος μας, ώστε να κάνουμε έκδηλη την προθυμία και την πρόνοιά μας. Δεν βλέπεις ότι καθημερινά αρπάζονται από τον θάνατο άνθρωποι σε πρόωρη ηλικία; Γι' αυτό προτρέπει κάποιος: Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο, ούτε να το αναβάλλεις από ημέρα σε ημέρα, μήπως, ενώ χρονοτριβείς, αφανιστείς. Ο γέροντας ας κρατήσει εκείνη την προτροπή, και ο νέος ας έχει αυτή τη νουθεσία. Αλλά μήπως βρίσκεσαι σε ασφάλεια, και πλουτείς, και υπερηφανεύεσαι για τα χρήματά σου, και τίποτα κακό δεν σου συμβαίνει; Άκουσε όμως τι λέει ο Παύλος: Όταν λένε, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος. Τα πράγματα είναι γεμάτα από πολλές μεταβολές· δεν είμαστε κύριοι του τέλους μας, ας γίνουμε όμως κύριοι της αρετής· διότι είναι φιλάνθρωπος ο Δεσπότης μας Χριστός.

Πόσος πλούτος φιλανθρωπίας και ελεημοσύνης υπάρχει σε εσένα. Αυτοί που προηγουμένως είχαν υποβληθεί σε θανατική καταδίκη, τώρα έχουν καταστεί δάσκαλοι της οικουμένης. Διότι όλοι, προσβλέποντας σε αυτούς καθοδηγούνται, και λαμβάνοντας ως παράδειγμα τη μετάνοιά τους, παραμένουμε αλώβητοι από ναυάγια. Βλέπεις, αγαπητέ, πόση ισχύ έχει η μετάνοια; Ας μην αναβάλλουμε, λοιπόν, από ημέρα σε ημέρα· διότι δεν γνωρίζεις τι πρόκειται να φέρει η αυριανή. Διότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα. Ελάτε, λοιπόν, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε με χαρά προς τον Θεό τον σωτήρα μας. Ας προφθάσουμε να παρουσιαστούμε ενώπιόν Του με εξομολόγηση. Διότι είναι άδηλη η έκβαση της ζωής μας, καθώς δεν περιμένει ευκαιρία, ούτε έχει οριστεί συγκεκριμένος χρόνος για εμάς. Αλλά, όποτε προστάξει Εκείνος που έδωσε σε όλους την πνοή, τότε η ψυχή, πετώντας μακριά από το σώμα, το εγκαταλείπει έρημο.

Δεν ακούς τον σοφό που συμβουλεύει και λέει: Μην αναβάλλεις την επιστροφή σου στον Κύριο, και μην την αναβάλλεις από μέρα σε μέρα· διότι ξαφνικά θα έλθει η οργή του Κυρίου; Και συντομεύει τον χρόνο, επειδή είδε ότι η ανθρώπινη φύση εύκολα και σε σύντομο διάστημα μεταβάλλεται. Διότι πολλοί, παραδίδοντας τον εαυτό τους σε μικρές αναβολές, νόμισαν ότι εξασφάλισαν σοφά την ελπίδα και από τα δύο, ελπίζοντας αφενός ότι δεν θα στερηθούν τα προσδοκώμενα αγαθά, και θεωρώντας αφετέρου ως κέρδος το να καταχραστούν στο μεταξύ τη ζωή, οι οποίοι αρπάχθηκαν πριν από την απόλαυση των αναγκαίων και παραδόθηκαν στις αιώνιες βασάνους και κολάσεις· και ενώ νόμισαν ότι κλέβουν λίγο χρόνο, δεν κατάλαβαν ότι αποστερούνταν ολόκληρη τη σωτηρία, καθώς έγιναν ξαφνικά ανάρπαστοι, και μάλιστα πριν φτάσουν στα γηρατειά. Γι' αυτό ο Δεσπότης Χριστός ονόμασε τον θάνατο του ανθρώπου κλέφτη· Διότι «όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα», λέει, «έτσι έρχεται»· ώστε εμείς, ανησυχώντας για το αόριστο της επιβουλής, να μην εναποθέτουμε τις ελπίδες μας σε παράταση του χρόνου. Διότι δεν έχουμε εξουσία πάνω στη χρονική αναβολή, ούτε είμαστε κύριοι του να ζήσουμε όσο καιρό θέλουμε. Εξαιτίας αυτού, άλλωστε, δεν μας εμπιστεύθηκε τη γνώση της δικής μας μεταστάσεως, προκειμένου να ελαττώσουμε την αμετρία των αμαρτιών, διδασκόμενοι να σωφρονούμε μέσω του φόβου του θανάτου. Ας μετρήσουμε αυτούς που κάθε μέρα προπέμπονται στα μνήματα, ας παρατηρήσουμε πώς ανάμεσα στους ηλικιωμένους έχει αναμειχθεί και ένα μεγάλο πλήθος νέων.

ιζ΄. Τι λοιπόν; Μετά τον γάμο, λέει, και τα παιδιά, δεν είναι δυνατόν να ασπαστεί κανείς αυτήν τη φιλοσοφία, όταν πλέον έχει φτάσει στα γηρατειά; Και ποιος θα μας εγγυηθεί, πρώτον μεν, ότι θα φτάσουμε σε βαθιά γηρατειά, και δεύτερον, ότι, όταν φτάσουμε, θα διατηρήσουμε οπωσδήποτε αυτήν τη διάθεση; Διότι δεν είμαστε κύριοι της χρονικής διάρκειας της ζωής μας· και αυτό μας το δίδαξε ο Παύλος λέγοντας: «Η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα»· ούτε και οι λογισμοί μας διατηρούν πάντοτε την ίδια προθυμία. Και γι' αυτό κάποιος σοφός προτρέπει λέγοντας: «Μην καθυστερείς να επιστρέψεις στον Κύριο και μην αναβάλλεις από μέρα σε μέρα· μήπως, ενώ καθυστερείς, συντριβείς και την ώρα της τιμωρίας εξολοθρευτείς». Αλλά και αν ακόμη τίποτα από αυτά δεν ήταν αβέβαιο, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να αναβάλλουν οι υιοί, ούτε να παραβλέπεται μια τόσο μεγάλη ζημιά. Διότι θα αποτελούσε την έσχατη παραλογία, όταν μεν ο νέος έχει ανάγκη από βοήθεια, και ο αντίπαλος επιτίθεται σφοδρός, να του ζητούν να εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, ώστε να γίνει εύκολη λεία· όταν όμως δεχθεί αμέτρητα τραύματα και δεν του έχει απομείνει ούτε το παραμικρό υγιές μέρος, τότε να τον εξοπλίζουν και να τον παρακινούμε, ενώ είναι πλέον πεσμένος και εντελώς εξαντλημένος.

Έπειτα εμείς που ζούμε και απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο. Επομένως, να παρηγορείτε ο ένας τον άλλον με τα λόγια αυτά.» ΚΕΦΑΛ. Ε΄. «Σχετικά δε με τους χρόνους και τους καιρούς, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφει κανείς. Διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ακριβώς ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Διότι, όταν θα λένε, "Ειρήνη και ασφάλεια", τότε επέρχεται πάνω τους αιφνίδια καταστροφή, όπως οι πόνοι της γέννας στην έγκυο γυναίκα, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν.

«Καταβροχθίστηκε ο θάνατος με ολοκληρωτική νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Το κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία, και η δύναμη της αμαρτίας είναι ο νόμος.» «Διότι πρέπει όλοι μας να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματος, σύμφωνα με αυτά που έκανε, είτε αγαθό είτε φαύλο.» «Διότι ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει.» «Δεν θέλω να έχετε άγνοια, αδελφοί, σχετικά με τους κεκοιμημένους, ώστε να μην λυπάστε, όπως και οι υπόλοιποι που δεν έχουν ελπίδα.» «Σχετικά δε με τους χρόνους και τους καιρούς, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφω. Διότι οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Διότι όταν θα λένε: Ειρήνη και ασφάλεια, τότε θα πέσει καταπάνω τους ξαφνικός όλεθρος.»

Ιδού, ψυχή μου, πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου, ερχόμενη ως κλέπτης εν νυκτί· σπεύσε λοιπόν να ετοιμάσεις τα έργα σου για την έξοδο και να προετοιμαστείς, όπως λέει η Γραφή, καθημερινά για τον καιρό της κρίσεως. Όταν ο Υιός σου κατέλθει στη γη επιβαίνοντας σε ουρανοδρόμο νεφέλη για να κρίνει τον κόσμο, όπως είναι γραμμένο, ενώ θα προπορεύονται άγγελοι και θα ακολουθούν άυλες στρατιές, θυμήσου, Παρθένε, τη δική μου αδυναμία.

Πρώτον, προηγουμένως αναφέραμε ότι είναι σωστό να αποκαλούνται δικά μας νοήματα εκείνα, όταν στον νου μας γεννηθεί σκέψη για κάποιο πράγμα αγαθό ή κακό, όπως, για παράδειγμα, το να αποκτήσω κάτι ή να βλάψω ή να ευεργετήσω κάποιον, ενώ αποτελεί διήγηση και όχι νόημα το να μιλάμε για πράγματα που έχουν ήδη συμβεί ή θεαθεί. Έπειτα πάλι αναφέραμε ότι, για πράγματα ή πόλεις ή θέατρα ή ανθρώπους που κάποιος δεν έχει δει, πώς μπορεί να μιλήσει γι' αυτά ή να αφηγηθεί την όψη, τις μορφές και τις θέσεις τους; Αν πάλι μιλήσει, δικαίως θα αποκληθεί μυθολόγος από όσους τον ακούνε. Επομένως, οι προφήτες και οι απόστολοι που μίλησαν για την ημέρα του Κυρίου και για την ένδοξη και φρικτή παρουσία Του, λέγοντας ότι θα έρθει σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα και σαν τον πόνο της γυναίκας που γεννά και ότι αποκαλύπτεται μέσα σε φωτιά, από πού τα έμαθαν για να τα πουν αυτά; Διότι, αναμφίβολα, είτε τα άκουσαν από κάποιον είτε έγιναν αυτόπτες μάρτυρες εκείνης της ημέρας. Επειδή, αυτό που δεν είδαν και αυτό που δεν άκουσαν από άλλον να λέει, πώς εκείνοι το ανέφεραν;

Διότι, επειδή μίλησε περί των κεκοιμημένων και της μέλλουσας δόξης, και για το πώς όλοι οι άγιοι θα αρπαγούν διά μέσου των νεφελών, ανέφερε: «Όσο για τους χρόνους και τους καιρούς, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράψει κανείς· διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Όταν δηλαδή λένε, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος, όπως ο πόνος της γέννας στην εγκυμονούσα, και δεν πρόκειται να ξεφύγουν».

Μην πεις αυτό ούτε να το υποθέσεις, και περάσεις τις υπόλοιπες ημέρες της ζωής σου με αμέλεια και αμεριμνησία, νομίζοντας απλώς και φανταζόμενος ότι είσαι κάτι, ενώ δεν είσαι τίποτα. Αλλά σκέψου και κατανόησε με ακρίβεια μέσα σου και πες: «Εάν όλοι οι άνθρωποι που βρίσκονται στον κόσμο και βλέπουν αισθητά αυτόν τον ήλιο βρίσκονται στο σκοτάδι, οπωσδήποτε, επειδή δεν βλέπω τίποτα περισσότερο από τους άλλους, και εγώ μαζί με αυτούς βρίσκομαι στο σκοτάδι. Διότι, όπως ακριβώς όταν αυτός δύει κάθε μέρα έρχεται η νύχτα και δεν βλέπω τίποτα περισσότερο, έτσι και όταν πεθάνω, πουθενά δεν θα δω φως, αλλά θα βρίσκομαι σε αφεγγές και ανήλιο σκοτάδι στους αιώνες, και δεν θα βλέπω πλέον με τα μάτια αυτό το ορατό φως. Επειδή οι άνθρωποι, όταν χωρίζονται από το σώμα, αμέσως αποχωρίζονται από όλα τα αισθητά. Εάν λοιπόν τώρα βρίσκομαι στο σκοτάδι, και στο σκοτάδι θα βρίσκομαι μετά τον θάνατο. Επομένως, και σε εμένα η ημέρα του Κυρίου θα έρθει σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα και σαν τον πόνο της γέννας στην έγκυο γυναίκα, και δεν θα μπορέσω να ξεφύγω.» Διότι η σωτηρία μας δεν βρίσκεται μόνο στο βάπτισμα του ύδατος, αλλά και στο Πνεύμα, ούτε δίνεται η άφεση των αμαρτιών και η μετοχή της ζωής μόνο με τον άρτο και τον οίνο της Θείας Μεταλήψεως, αλλά και με τη θεότητα που τα συνοδεύει και έχει ενωθεί μαζί τους μυστικά και ασυγχύτως.

Ως κλέφτη εδώ ορισμένοι εννοούν και τον διάβολο, όπως σπίτι την ψυχή και οικοδεσπότη τον άνθρωπο. Όμως αυτή η εκδοχή δεν φαίνεται να ταιριάζει στη ροή του κειμένου. Διότι με κλέφτη παρομοιάζεται εδώ η παρουσία του Κυρίου εξαιτίας του απροσδόκητου, όπως λέει και κάποιος από τους αποστόλους: Διότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα. Και εδώ δες πώς ο Κύριος μας ερμηνεύει ποιος είναι ο κλέφτης, διότι λέει: Και εσείς, λοιπόν, να αγρυπνείτε, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου. Λένε δε ορισμένοι ότι αυτοί που αγρυπνούν κατά την πρώτη φυλακή της νύχτας νοούνται ως οι πιο επιμελείς σε σχέση με τους άλλους, κατά τη δεύτερη οι υποδεέστεροι και κατά την τρίτη οι ακόμη κατώτεροι από αυτούς. Άλλοι πάλι ερμήνευσαν ότι αυτά υποδηλώνουν τις διάφορες ηλικίες.