Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ 5:20

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Ερώτηση ΡΙΔ΄. Εφόσον ο Κύριος προστάζει: «Εάν κάποιος σε αγγαρέψει να περπατήσεις ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο»· και εφόσον ο Απόστολος διδάσκει να υποτασσόμαστε ο ένας στον άλλον με φόβο Χριστού, μήπως πρέπει να υπακούμε στον οποιονδήποτε και σε οτιδήποτε μας προστάζει; Απόκριση. Η διαφορά ως προς τα πρόσωπα εκείνων που προστάζουν δεν πρέπει καθόλου να παραβλάπτει την υπακοή εκείνων που δέχονται τις προσταγές· διότι ούτε ο Μωυσής παράκουσε τον Ιοθόρ, όταν εκείνος του έδωσε καλές συμβουλές. Επειδή όμως υπάρχει όχι μικρή διαφορά στα πράγματα που προστάζονται (διότι άλλα μεν είναι αντίθετα προς την εντολή του Κυρίου, δηλαδή είτε την διαφθείρουν είτε την μολύνουν ποικιλοτρόπως μέσω της ανάμειξης με το απαγορευμένο· άλλα πάλι συμπίπτουν με την εντολή· ενώ άλλα, ακόμη κι αν δεν συμπίπτουν κατά τρόπο προφανή, εντούτοις συμβάλλουν και αποτελούν τρόπον τινά βοήθεια για την εκπλήρωση της εντολής), είναι αναγκαίο να θυμόμαστε τον Απόστολο που λέει: «Προφητείες μην εξουθενώνετε· όλα όμως να τα δοκιμάζετε, το καλό να το κρατάτε· από κάθε είδος πονηρού να απέχετε»· και πάλι: «Καθαιρώντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που εγείρεται κατά της γνώσης του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού».

Πρέπει, λοιπόν, ο προεστώς της κοινότητας, ο οποίος κατευθύνει τους πάντες, να αναλαμβάνει αυτήν τη φροντίδα έπειτα από πολλή δοκιμασία, και να επαγρυπνεί με τη δέουσα μέριμνα για τον καθένα, ώστε να διατάσσει και να δίνει εντολές με τρόπο ευάρεστο στον Θεό, σταθμίζοντας την επιτηδειότητα και τη δύναμη του καθενός προς το κοινό συμφέρον. Οι δε υποτακτικοί, διαφυλάττοντας την ευταξία και γνωρίζοντας το ορθό μέτρο της υπακοής, πρέπει να θυμούνται τον Κύριο που λέει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή»· και ο οποίος προηγουμένως είπε: «Δεν πρόκειται να ακολουθήσουν ξένον, αλλά θα τον αποφύγουν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων». Να θυμούνται επίσης τον Απόστολο που λέει ότι: «Εάν κάποιος ετεροδιδασκαλεί και δεν συμφωνεί με τους υγιείς λόγους του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και με τη διδασκαλία της ευσέβειας, έχει τυφλωθεί από οίηση και δεν γνωρίζει τίποτα»· και αφού ανέφερε τα όσα συνεπάγονται, πρόσθεσε: «Από τέτοιους ανθρώπους να απομακρύνεσαι»· και πάλι αλλού: «Τις προφητείες μην τις περιφρονείτε· τα πάντα να τα δοκιμάζετε· το καλό να το κρατάτε· να απέχετε από κάθε είδος πονηρού».

Το Πνεύμα να μην το σβήνετε, τις προφητείες να μην τις περιφρονείτε. Όλα δε να τα δοκιμάζετε, το καλό να το κρατάτε· από κάθε είδους πονηρό να απέχετε. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ. Οι ηλικιωμένοι άνδρες να είναι νηφάλιοι, σεμνοί, σώφρονες, υγιείς στην πίστη, στην αγάπη, στην υπομονή. Οι ηλικιωμένες γυναίκες ομοίως να έχουν συμπεριφορά ιεροπρεπή, να μην είναι συκοφάντριες, να μην είναι υποδουλωμένες σε πολύ κρασί, να είναι δασκάλες του καλού, ώστε να νουθετούν τις νέες να αγαπούν τους άνδρες τους, να αγαπούν τα παιδιά τους, να είναι σώφρονες, αγνές, οικονόμοι του σπιτιού, αγαθές, να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες, για να μη βλασφημείται ο λόγος του Θεού. ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ. Να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και στις εξουσίες, να πειθαρχούν, να είναι έτοιμοι για κάθε αγαθό έργο, να μην κακολογούν κανέναν, να είναι ειρηνικοί, επιεικείς, δείχνοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους. ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ. Η φιλαδελφία ας παραμένει, τη φιλοξενία να μην την ξεχνάτε· διότι μέσω αυτής κάποιοι, χωρίς να το καταλάβουν, φιλοξένησαν αγγέλους. Να θυμάστε τους φυλακισμένους σαν να είστε φυλακισμένοι μαζί τους, αυτούς που κακουχούνται σαν να βρίσκεστε και εσείς στο ίδιο σώμα. Ο γάμος ας είναι τίμιος σε όλα και η συζυγική κλίνη αμίαντη· διότι τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός. Ο τρόπος της ζωής σας να είναι αφιλάργυρος· να αρκείστε σε αυτά που έχετε.

Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄, Τις προφητείες να μην τις περιφρονείτε. Όλα να τα δοκιμάζετε· το καλό να το κρατάτε. Από κάθε είδους πονηρό να απέχετε.

Αυτόν που είχε ο Παύλος, αυτόν που είχε ο Ιωάννης, ο υιός της βροντής. Τι είναι όμως ο Λόγος γνώσεως; Αυτός που είχαν οι περισσότεροι από τους πιστούς, οι οποίοι, μολονότι είχαν τη γνώση, δεν μπορούσαν να διδάξουν κατ' αυτόν τον τρόπο, ούτε να μεταδώσουν εύκολα σε άλλον αυτά που γνώριζαν. «Σε άλλον δε δίνεται πίστη»· εννοώντας ως πίστη όχι αυτή των δογμάτων, αλλά εκείνη των σημείων, για την οποία λέει ο Χριστός: «Εάν έχετε πίστη σαν κόκκο σιναπιού, θα πείτε σε αυτό το βουνό, Μετακινήσου, και θα μετακινηθεί». Και οι απόστολοι για αυτήν παρακαλούσαν λέγοντας: «Πρόσθεσέ μας πίστη». Διότι αυτή είναι η μητέρα των σημείων. Το να κατέχει όμως κανείς ενεργήματα δυνάμεων και χαρίσματα ιαμάτων, δεν είναι το ίδιο πράγμα. Διότι εκείνος που είχε το χάρισμα των ιαμάτων μόνο θεράπευε, ενώ εκείνος που κατείχε τα ενεργήματα των δυνάμεων, και τιμωρούσε. Επειδή δύναμη δεν είναι μόνο το να θεραπεύει κανείς, αλλά και το να τιμωρεί, όπως ακριβώς ο Παύλος τύφλωσε, και όπως ο Πέτρος θανάτωσε. «Σε άλλον δε προφητείες, σε άλλον δε διακρίσεις πνευμάτων». Τι σημαίνει Διακρίσεις πνευμάτων; Το να γνωρίζει κανείς ποιος είναι ο πνευματικός και ποιος δεν είναι πνευματικός· ποιος είναι ο προφήτης και ποιος είναι ο απατεώνας. Αυτό άλλωστε έλεγε και στους Θεσσαλονικείς: «Τις προφητείες μην τις περιφρονείτε· αλλά όλα να τα δοκιμάζετε, και να κρατάτε το καλό». Διότι υπήρχε τότε μεγάλη διαφθορά εξαιτίας των ψευδοπροφητών, επειδή ο διάβολος αγωνιζόταν πεισματικά να παρεισφρήσει το ψέμα δίπλα στην αλήθεια.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΑ΄. Το Πνεύμα να μην το σβήνετε· τις προφητείες να μην τις περιφρονείτε. Όλα δε να τα δοκιμάζετε· το καλό να το κρατάτε. Από κάθε είδος κακού να απέχετε. Α΄. Κάποια πυκνή καταχνιά και σκοτάδι και νέφος έχει απλωθεί σε ολόκληρη τη γη· και φανερώνοντας αυτό ο Απόστολος έλεγε: Γιατί κάποτε ήμασταν σκοτάδι· και πάλι: Εσείς, αδελφοί, δεν βρίσκεστε στο σκοτάδι, ώστε η ημέρα να σας καταλάβει σαν κλέφτης. Επειδή λοιπόν είναι νύχτα, θα λέγαμε, ασέληνη, και μέσα σε αυτή τη νύχτα βαδίζουμε, μας έδωσε ο Θεός μια φωτεινή λαμπάδα, ανάβοντας τη χάρη του Αγίου Πνεύματος στις ψυχές μας. Αλλά αυτό το φως, άλλοι μεν που το δέχθηκαν το έκαναν πιο λαμπρό και φωτεινό, όπως ο Παύλος, όπως ο Πέτρος, όπως όλοι εκείνοι οι άγιοι· άλλοι όμως και το έσβησαν, όπως οι πέντε παρθένες, όπως εκείνοι που ναυάγησαν ως προς την πίστη, όπως εκείνος που πόρνευσε στην Κόρινθο, όπως οι Γαλάτες που παρεκτράπηκαν. Γι' αυτό ο Παύλος τώρα λέει: Το Πνεύμα να μην το σβήνετε, δηλαδή το χάρισμα· διότι έτσι συνηθίζει να ονομάζει το χάρισμα του Πνεύματος. Το σβήνει δε ο ακάθαρτος βίος.

Ας μην επιφέρουμε λοιπόν τίποτα το ψυχρό, τίποτα το υγρό· διότι αυτά είναι καταστροφικά για το Πνεύμα. Υπάρχει όμως και άλλη εξήγηση. Πολλοί μεταξύ τους, άλλοι μεν προφήτευαν αληθινά, άλλοι δε έλεγαν ψέματα. Αυτό λέει και στην προς Κορινθίους επιστολή, ότι δηλαδή γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δόθηκαν οι διακρίσεις των πνευμάτων. Διότι, επειδή ο διάβολος είναι μιαρός, θέλησε μέσω αυτού του χαρίσματος να ανατρέψει τα πάντα στην Εκκλησία. Επειδή και οι δύο προέλεγαν τα μελλοντικά, και ο δαίμονας και το Πνεύμα, αλλά ο μεν έλεγε ψέματα, ενώ το δε την αλήθεια, και δεν μπορούσε κανείς από πουθενά να λάβει απόδειξη για τον καθένα, αλλά μιλούσαν και οι δύο πλευρές ανεξέλεγκτα, όπως ο Ιερεμίας και ο Ιεζεκιήλ· επειδή όμως ελέγχονταν όταν έφτανε ο καιρός (της εκπλήρωσης των προφητειών), γι' αυτό έδωσε και τις διακρίσεις των πνευμάτων. Επειδή λοιπόν και τότε στους Θεσσαλονικείς πολλοί προφήτευαν, τους οποίους υπονοεί και αλλού λέγοντας: «Να μην ταράζεστε ούτε από λόγο ούτε από επιστολή, δήθεν σταλμένη από εμάς, ότι τάχα έφτασε η ημέρα του Κυρίου»· αφού είπε, «Το Πνεύμα μην το σβήνετε», πρόσθεσε πολύ σωστά και τα εξής, λέγοντας, «Τις προφητείες μην τις περιφρονείτε». Αυτό λοιπόν που θέλει να δηλώσει εδώ είναι τούτο: Μην τυχόν, επειδή υπάρχουν ανάμεσά σας κάποιοι ψευδοπροφήτες, εξαιτίας εκείνων εμποδίσετε και τούτους (τους αληθινούς) και τους αποστραφείτε· μην τους σβήνετε· δηλαδή, τις προφητείες μην τις περιφρονείτε.

Συνθέτει για αυτούς λόγο περί ποικίλων αρετών. «Το Πνεύμα να μην το σβήνετε, την προφητεία να μην την περιφρονείτε· όλα να τα δοκιμάζετε, το καλό να το κρατάτε, από κάθε είδος πονηρού να απέχετε. Ο ίδιος δε ο Θεός της ειρήνης είθε να σας αγιάσει.» Αντί του, μην εμποδίζετε αυτόν που προφητεύει· και αυτό το δηλώνει η συνέχεια. «Ολοκληρωτικά· και ολόκληρο το δικό σας.» Αν κάτι σας λείπει, θα το αναπληρώσει. «Το πνεύμα, και η ψυχή, και το σώμα, είθε να διατηρηθούν άμεμπτα κατά την παρουσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πιστός είναι ο Θεός.» Πνεύμα, λέει, είναι το χάρισμα που έλαβε ο καθένας μέσω του βαπτίσματος. Διότι τότε καθένας από τους βαπτιζομένους ελάμβανε χάρισμα και επιτελούσε σημεία. Και άλλος μεν μιλούσε σε γλώσσες, άλλος δε προφήτευε· άλλος γιάτρευε τους ασθενείς, άλλος εξέβαλλε δαιμόνια, άλλος ανέσταινε νεκρούς, και άλλος έκανε κάτι άλλο. Αυτό λοιπόν το χάρισμα, το οποίο και ονομάζει Πνεύμα, εύχεται να παραμείνει μέσα τους ολόκληρο, ώστε σε τίποτα να μην στερηθούν την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. «Εκείνος που σας καλεί, ο οποίος και θα το πράξει. Αδελφοί, προσεύχεστε για εμάς. Ασπαστείτε όλους τους αδελφούς με φίλημα άγιο.» Εκείνος που σας κάλεσε, λέει, ο Ιησούς, θα κάνει το να γίνετε ολοκληρωμένοι και άμεμπτοι. «Σας εξορκίζω στον Κύριο, να αναγνωστεί η επιστολή σε όλους τους αγίους αδελφούς. Η χάρις του Κυρίου μας Ιησού Χριστού να είναι μαζί σας. Αμήν.»